Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 24:1

Επειδή δε, όπως είπα, γνώρισαν τον αληθινό Θεό, ο μισθός της εμπορίας τους έγινε άγιος για τον Κύριο, και τρώνε και πίνουν ως μνημόσυνο ενώπιον του Κυρίου, προσφέροντας δηλαδή στον Θεό ευχαριστίες για όσα καλά έχουν πετύχει. <Ιδού, ο Κύριος καταστρέφει την οικουμένη, και θα την ερημώσει, και θα αποκαλύψει το πρόσωπό της, και θα διασκορπίσει τους κατοίκους της.> Προηγουμένως ανέφερα ότι η Ιερουσαλήμ κυριεύθηκε, και μαζί της καταστράφηκαν και οι υπόλοιπες πόλεις της Ιουδαίας. Τα γύρω και γειτονικά έθνη χαμογελούσαν ειρωνικά βλέποντάς την πεσμένη, και σχεδόν κουνώντας τα κεφάλια τους με πλατύ γέλιο έλεγαν ότι ο Θεός ηττήθηκε από τα χέρια των Ασσυρίων. Όπως ακριβώς και ο Ραψάκης, γεμάτος περσική αλαζονεία, έλεγε σε αυτούς που κάθονταν πάνω στο τείχος: «Ας μην σας εξαπατά ο Εζεκίας λέγοντας ότι ο Θεός θα γλιτώσει την Ιερουσαλήμ από τα χέρια μου». Επομένως, επειδή μαζί με τους Βαβυλώνιους και τα άλλα έθνη χλεύαζαν τη δόξα του Θεού λέγοντας ότι αυτός που παλαιότερα τους προστάτευε δεν μπόρεσε να τους σώσει, για τον λόγο αυτόν, πολύ δικαιολογημένα, τιμωρούμενοι για τα σφάλματά τους και για την ασεβή φλυαρία τους, παραδόθηκαν και αυτοί στους Βαβυλώνιους προς ερήμωση.

Για αυτόν τον λόγο λέει: Ιδού, ο Κύριος καταστρέφει την οικουμένη, και θα την ερημώσει, και θα αποκαλύψει το πρόσωπό της. Διότι δεν έχουν πέσει μόνο μία και δύο πόλεις, αλλά έχουν καταστραφεί χώρες και έθνη με τους τρόπους που ήδη έχουν προαναφερθεί. Θα καταστρέψει, λοιπόν, και θα ερημώσει, λέει, την οικουμένη, και θα αποκαλύψει το πρόσωπό της. Διότι, όσο δείχνει ανοχή και αναβάλλει τις τιμωρίες ο Θεός των όλων, περνά απαρατήρητος κατά κάποιον τρόπο και ο βίος των ασεβών, και τρόπον τινά παραμένει κρυμμένο το πρόσωπο της ζωής του καθενός, δηλαδή η εμφάνισή του. Όταν, όμως, επιφέρει την οργή Του και επιβάλλει στον καθένα την πρέπουσα και οφειλόμενη τιμωρία, απογυμνώνεται το πρόσωπο αυτών που τιμωρούνται. Διότι, το ποιοι ακριβώς είναι και πώς έχουν γίνει, το αποδεικνύει ο τρόπος της τιμωρίας, εφόσον βεβαίως είναι αληθές ότι ο Θεός θα ανταποδώσει στον καθένα κατά τα έργα του. Νομίζω, όμως, ότι πρέπει να λεχθεί και τούτο. Επειδή δηλαδή ο προφήτης την ονόμασε οικουμένη, και είπε ότι αυτή θα καταστραφεί, και μάλιστα ότι θα περιέλθει σε ερήμωση, κάποιοι υποστηρίζουν ότι ο λόγος του προφήτη μεταβαίνει από την επιμέρους αγανάκτηση στην καθολική και εναντίον πάντων. Και μάλιστα ισχυρίζονται ότι προαναγγέλλει σαφώς τα όσα πρόκειται να συμβούν στον κόσμο και κατά τον καιρό της συντέλειας. Πρέπει λοιπόν και εμείς, επιλέγοντας να ακολουθήσουμε τις δικές τους σκέψεις, να προβούμε σε διπλή ερμηνεία για το καθένα από όσα λέγονται.

Λέει, λοιπόν, ότι η οικουμένη θα καταστραφεί και θα ερημωθεί, και το πρόσωπό της θα αποκαλυφθεί, δηλαδή θα φανερωθούν τα έργα που έχει πράξει ο καθένας, είτε αγαθά είτε φαύλα. Θα διασκορπίσει δε αυτούς που κατοικούν σε αυτήν, και αν μεν η δύναμη του νοήματος αναφέρεται στα έθνη, θα κατανοήσεις ότι, καθώς οι ονομαστές χώρες οδηγήθηκαν στην ερήμωση, όσοι κατοικούν σε αυτές άλλοι μεν διασκορπίστηκαν, άλλοι δε, αφού αιχμαλωτίστηκαν, υποδουλώθηκαν σε αυτούς που τους κυρίευσαν, και αφού εγκατέλειψαν τη γη που τους γέννησε, μετοίκησαν σε άλλες. Αν πάλι αναφέρεται στη γενική κρίση, ο διασκορπισμός αυτών που κατοικούν στη γη θα μπορούσε να υποδηλώνει τον διαχωρισμό τους, και αυτό το διδάσκει με σαφήνεια ο Σωτήρας λέγοντας ότι «Όταν καθίσει ο Υιός του ανθρώπου στον θρόνο της δόξας του, θα στήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά, τα δε ερίφια στα αριστερά.» Επομένως, αντί του να διαχωρίσει, δηλαδή να ξεχωρίσει αυτούς που κατοικούν στη γη, έθεσε για αυτούς τη λέξη διασκορπίζω. <Και θα είναι ο λαός όπως ο ιερέας, και ο υπηρέτης όπως ο κύριος, και η υπηρέτρια όπως η κυρία. Θα είναι αυτός που αγοράζει όπως αυτός που πουλά, και αυτός που δανείζει όπως αυτός που δανείζεται, και ο οφειλέτης όπως αυτός στον οποίο οφείλει.

Γι' αυτό λέγει: «Ιδού, ο Κύριος καταστρέφει την οικουμένη και θα την ερημώσει»· διότι, καθώς εκείνοι που βρίσκονται επί της γης κρίνονται και μετατίθενται σε κάποιους άλλους τόπους του σύμπαντος κόσμου, ήταν επόμενο το παλαιό κατοικητήριο των ανθρώπων να εγκαταλειφθεί έρημο, λόγω του ότι δεν υπάρχουν πλέον αυτοί που κατοικούν σε αυτό.

Και «το πρόσωπο» της γης, αναφέρει, δηλαδή την επιφάνειά της, «θα αποκαλύψει», ώστε εκείνοι που είναι σκεπασμένοι μέσα σε αυτήν να βγουν στο φως, υποδηλώνοντας έτσι ο λόγος τον τρόπο της ανάστασης των νεκρών. «Και θα διασπείρει όσους κατοικούν σε αυτήν», ή, σύμφωνα με τον Ακύλα και τον Θεοδοτίωνα, «θα διασκορπίσει», τον καθένα σε διαφορετικό μέρος, σε αναλογία με τις πράξεις του καθενός. Διότι «υπάρχουν πολλές μονές κοντά στον Πατέρα», και ο κόσμος του Θεού είναι μεγάλος και ευρύς, ώστε να δύναται να υποδεχθεί όλες τις ψυχές που έζησαν από αιώνων επί της γης, με τους μεν ασεβείς να λαμβάνουν ως κλήρο τον Άδη και τα υπόγεια οικητήρια, σκοτεινά και αόρατα βάθη, σύμφωνα με το: «θα εισέλθουν στα κατώτατα της γης· θα παραδοθούν στη δύναμη της ρομφαίας, θα γίνουν μερίδια για τις αλεπούδες», τους δε ευσεβείς να «αρπάζονται μέσα σε νεφέλες για να προϋπαντήσουν τον Κύριο στον αέρα και έτσι να βρίσκονται πάντοτε μαζί με τον Κύριο». Και όταν «αποκαλυφθούν» τα σώματα που έχουν κρυφτεί μέσα στη γη, αυτοί που πρόκειται να κριθούν «θα παρασταθούν όλοι» εξίσου «ενώπιον του βήματος» του μεγάλου Κριτή, ώστε να μη διαφέρουν σε τίποτα εκείνοι που κατά τον θνητό βίο θεωρήθηκε κάποτε ότι κατείχαν κάτι περισσότερο, είτε σε αξίωμα είτε σε καταγωγή είτε σε πλούτο, από τους κατώτερούς τους· διότι τότε «όλοι» εξίσου «θα παρασταθούν στο βήμα του Χριστού». Με όμοιο τρόπο ο «ιερέας», και παρόμοια με τον «ιερέα» ο «λαός», και όλοι οι όμοιοι· «επειδή δεν υπάρχει προσωποληψία εκ μέρους του Θεού».

Ομοίως και στον Ιώβ: «θα σύρεις τον δράκοντα με αγκίστρι», πάλι λαμβάνει την ονομασία λευιάθαν. Με αυτόν τον τρόπο ονομάζεται πολυκέφαλος και πολυώνυμος δράκοντας και όφις και διάβολος και σατανάς και μέγα κήτος και λευιάθαν, ενώ σε άλλα σημεία λέοντας και βασιλίσκος. «Την ημέρα εκείνη», δηλαδή κατά τον καιρό εκείνο της συντέλειας, ο Θεός, ο κριτής των πάντων, θα τον εξοντώσει με τη «μάχαιρά» του, αλλά «εκείνη την ημέρα» θα του επιφέρει πληγές. Κατά δε την πρώτη του παρουσία στους ανθρώπους, ο Χριστός του Θεού δεν χρησιμοποίησε εναντίον του μάχαιρα, γι' αυτό και δεν τον εξόντωσε, αλλά μόνο πάτησε επάνω του και καταπάτησε τις δυνάμεις του. Γι' αυτό έχει λεχθεί προς το πρόσωπό Του: «πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο θα επιβείς, και θα καταπατήσεις λέοντα και δράκοντα». Και τώρα μεν τον έχει καταπατήσει και εξακολουθεί και τώρα να τον καταπατεί, δίνοντας στους μαθητές του «εξουσία να πατούν πάνω σε φίδια και σκορπιούς και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού», κατά δε τον προαναφερόμενο καιρό της συντέλειας, μετά από όλους τους ασεβείς, η «μάχαιρα του Θεού», αφού τον προφτάσει ενώ «φεύγει», θα τον θανατώσει και θα τον εξαλείψει από τα όντα ώστε να μην υπάρχει πλέον. Εδώ ολοκληρώνεται και ο λόγος περί της καθολικής κρίσεως του Θεού, ο οποίος άρχισε από το: «Ιδού ο Κύριος καταφθείρει την οικουμένη και θα την ερημώσει».

Ιδού, ο Κύριος καταστρέφει την οικουμένη και θα την ερημώσει, θα αλλοιώσει την όψη της και θα διασκορπίσει τους κατοίκους της. Και ο λαός θα γίνει όπως ο ιερέας, και ο δούλος όπως ο κύριος, και η υπηρέτρια όπως η κυρία ... με ολοκληρωτική φθορά θα καταστραφεί η γη και θα λεηλατηθεί πλήρως η γη· διότι το στόμα του Κυρίου τα μίλησε αυτά. Πένθησε η γη, και φθάρηκε η οικουμένη, και πένθησαν οι άρχοντες της γης. Και η γη μολύνθηκε από την ανομία εξαιτίας των κατοίκων της, διότι παρέβησαν τον νόμο και άλλαξαν τα προστάγματα του Κυρίου, αθέτησαν την αιώνια διαθήκη. Γι' αυτό κατάρα θα καταφάει τη γη, επειδή αμάρτησαν οι κάτοικοί της· γι' αυτό θα γίνουν φτωχοί όσοι κατοικούν στη γη, και θα απομείνουν λίγοι άνθρωποι. Θα πενθήσει το κρασί, θα πενθήσει το αμπέλι, θα στενάξουν όλοι όσοι ευφραίνονταν στην ψυχή. Έπαυσε η χαρά των τυμπάνων, έπαυσε η αυθάδεια και ο πλούτος των ασεβών· έπαυσε ο ήχος της κιθάρας. Ντροπιάστηκαν, δεν ήπιαν κρασί, πικρό έγινε το δυνατό ποτό σε εκείνους που το πίνουν. Ερημώθηκε κάθε πόλη, θα κλείσει κάθε σπίτι για να μην εισέλθει κανείς. Θρηνήστε για το κρασί παντού, έπαυσε κάθε χαρά της γης. Και θα απομείνουν πόλεις έρημες, και εγκαταλελειμμένα σπίτια θα καταστραφούν.