Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 24:14

Αναφέρει ότι φτάνουν στο τέλος τους και τα αγαθά του πλούτου, και η φωνή της κιθάρας, και το μεθυστικό ποτό γίνεται πικρό σε όσους κάποτε ζούσαν μέσα στην τρυφή, ενώ οι πόλεις και τα σπίτια έχουν ερημωθεί. Διότι έχει παύσει κάθε χαρά της γης, και αν μάλιστα κάποιος αναλογιζόταν τη συντέλεια του αιώνος, κατά την οποία θα έλθει ο καιρός της κρίσεως, θα πει πάλι: ότι θα παρέλθει κάθε τρυφή αυτού του κόσμου, και θα υπάρξει μάλλον στεναγμός και τριγμός οδόντων για εκείνους που θα κατέλθουν στον άδη. Και ο πλούτος δεν θα ωφελήσει καθόλου όσους τον κατείχαν, θα καταργηθεί κάθε τρυφή, και θα παύσουν οι σωματικές απολαύσεις, μάλλον δε θα καταλήξει σε πικρό τέλος για τους φιλαμαρτήμονες η φιλοσαρκία που κάποτε τους ήταν τόσο επιθυμητή. Διότι θα δώσουν λόγο στον Κριτή των πάντων· καθώς γράφει ο σοφότατος Παύλος, όλοι μας πρέπει να φανερωθούμε μπροστά στο βήμα του Χριστού, για να λάβει ο καθένας την ανταπόδοση για όσα έπραξε δια του σώματος, είτε αγαθό είτε φαύλο. <Όπως εάν κάποιος ραβδίσει την ελιά, έτσι θα ραβδιστούν και αυτοί· και εάν παύσει ο τρύγος, αυτοί θα φωνάξουν δυνατά.> Δείχνει πάλι, μέσα από τα ορατά και εμφανέστατα παραδείγματα, την ανελέητη σκληρότητα των εχθρών, οι οποίοι δεν λυπούνται κανέναν, ούτε βεβαίως ανέχονται να αφήσουν κάποιον αμέτοχο από την ωμότητα που τους διακατέχει.

Διότι με προσεκτικό μάτι παρατηρούν το δέντρο εκείνοι που αναζητούν τον καρπό από τις ελιές· και αν τυχόν πέσει κάτι, το αρπάζουν με μεγάλη λαχτάρα, και τα συλλέγουν μέχρι και το τελευταίο. Έτσι, λέει, θα τους σταχυολογήσουν, καταστρέφοντάς τους με πανωλεθρία οι εχθροί, και όταν τελειώσει ο τρύγος, αυτοί θα βγάλουν δυνατή φωνή. Και αυτό το αναφέρει, πάλι, από τη συνήθεια που φυσιολογικά επικρατεί να γίνεται όταν ολοκληρώνεται ο τρύγος. Διότι οι τρυγητές, όταν φτάσουν στο τέλος των κόπων τους, βγάζουν κραυγές χαράς, και αφού τραγουδήσουν κάποιο αγροτικό τραγούδι, αναχωρούν από τα κτήματα. Όταν, λοιπόν, λέει, οι εχθροί τους σταχυολογήσουν όλους και δεν αφήσουν απολύτως κανέναν, τότε, σαν να έχει τελειώσει ο τρύγος, θα βγάλουν δυνατή φωνή, αλαλάζοντας προφανώς εναντίον των νεκρών και χαιρέκακα πανηγυρίζοντας πάνω στους πεσμένους. Λέμε λοιπόν πάλι, αποβλέποντας στο βαθύτερο νόημα, ότι κατά τον καιρό της Κρίσεως κανείς από όσους έχουν ζήσει ανόσια δεν θα μπορέσει να κρυφτεί. Αλλά εκείνοι μεν που πολιτεύθηκαν και έζησαν ορθά και σύμφωνα με τον νόμο θα πορευθούν στις επουράνιες μονές· ενώ οι βέβηλοι και οι πονηροί θα γίνουν τροφή του παμφάγου πυρός.

Ακριβής λοιπόν, λέγει, θα είναι η συλλογή αυτών των ανθρώπων, και αυτό το διδάσκει λέγοντας ο ίδιος ο Σωτήρας: «Η βασιλεία των ουρανών μοιάζει με δίχτυ που ρίχτηκε στη θάλασσα και συγκέντρωσε κάθε είδους ψάρια, το οποίο, όταν γέμισε, το ανέβασαν, και αφού κάθισαν στην ακτή μάζεψαν τα καλά σε αγγεία, ενώ τα άχρηστα τα έριξαν έξω». Ακριβής λοιπόν, λέγει, θα είναι η αναζήτηση των ανόσιων, και δεν θα διαφύγει την προσοχή κανείς απολύτως από όσους έχουν ζήσει με αυτόν τον τρόπο· διότι Εκείνος που γνωρίζει τις καρδιές και τα νεφρά θα τους υποδείξει όλους στους αγγέλους που είναι τεταγμένοι για τον σκοπό αυτό. <Όσοι δε απομείνουν επί της γης θα ευφρανθούν μαζί με τη δόξα του Κυρίου.> Λέγοντας ότι θα γίνει ακριβής η εξέταση εκείνων που έχουν συλληφθεί σε αμαρτίες, ώστε κανείς να μην μπορέσει να διαφύγει, δεν αφήνει να συντριβεί από τον τρόμο για αυτά τα γεγονότα ο ευσεβής και φιλόθεος. Διότι, ακόμη κι αν λέγεται ότι οι συνέπειες της οργής επέρχονται εναντίον όλων, εντούτοις ο Θεός των όλων δεν καταστρέφει τον δίκαιο μαζί με τους ασεβείς. Και αυτό το διδάσκει λέγοντας μέσω της φωνής του Ιεζεκιήλ: «Υιέ ανθρώπου, σε γη επί της οποίας επιφέρω κρίση αίματος, ακόμη κι αν βρίσκονταν στο μέσο αυτών ο Νώε, ο Δανιήλ και ο Ιώβ, αυτοί θα σώζονταν χάρη στη δικαιοσύνη τους, η δε γη θα οδηγούνταν στον όλεθρο».

Φαίνεται λοιπόν ότι με τον Νώε παρομοιάζει αυτούς που μέσω της πίστης τους στον Θεό γίνονται αρεστοί σε αυτόν. Με τον Δανιήλ τους σοφούς και διορατικούς. Ενώ με τον Ιώβ, πάλι, παρομοιάζει αυτούς που γίνονται αρεστοί σε αυτόν μέσω της υπομονής, και μάλιστα προφανώς σε καθετί το επαινετό. Λέει λοιπόν, ότι καθώς η οργή θα καταναλώνει όσους βρίσκονται πάνω στη γη, όχι μόνο από τους Ιουδαίους αλλά και από τα έθνη, όσοι απομείνουν και, με δίκαιη κρίση του Θεού που σταθμίζει τα πάντα σχετικά με εμάς, διαφύγουν τον όλεθρο, θα ευφρανθούν μαζί με τη δόξα του Κυρίου. Διότι θα χαρούν επειδή διασώθηκαν μέσω της άρρητης δόξας Εκείνου που προΐσταται των αγίων και περιτειχίζει τον ευσεβή με τη δική Του ευσπλαχνία και χάρη. Θα προσθέσουμε δε στα λεγόμενα και το εξής: Διότι, κατά τον καιρό της συντέλειας του παρόντος αιώνος, θα καταπεμφθούν στον άδη για να κολαστούν όσοι υπήρξαν εραστές των άτοπων πράξεων. Εκείνοι όμως που θα απομείνουν, δηλαδή οι δίκαιοι, θα ευφρανθούν μαζί με τη δόξα του Κυρίου, διότι θα είναι μαζί με τον Χριστό, ο οποίος είναι η δόξα του Θεού και Πατρός. Διότι είπε ο Ίδιος: «Εγώ σε δόξασα επί της γης, ολοκλήρωσα το έργο που μου έδωσες για να το κάνω». Αλλά και ο ίδιος ο Θεός και Πατέρας λέει κάπου στον μακάριο Μωυσή: «Ζω εγώ, και ζει το όνομά μου, αληθινά θα γεμίσει όλη η γη από τη δόξα του Κυρίου». Διότι τα πάντα έχουν γεμίσει από τον Χριστό. <Θα ταραχθεί δε το νερό της θάλασσας.>

Θα συνειδητοποιήσουν ότι καταστράφηκαν και αφανίστηκαν σύμφωνα με τις θείες προσταγές, και ότι, έχοντας προσβάλει σε μεγάλο βαθμό τον Παντοδύναμο εξαιτίας της ανοσιότητας που υπάρχει μέσα τους, παραδόθηκαν στην ερήμωση. Και θα κατακρίνουν με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε τους δικούς τους θεούς, επειδή με κανέναν τρόπο δεν τους υπερασπίστηκαν. Και αυτό δεν ήταν τίποτε άλλο, παρά το να υψωθεί σε μεγάλο ύψος η δόξα του Κυρίου. Φαίνεται δε ότι ο σκοπός των προφητικών προαγορεύσεων μεταβαίνει πλέον στο μυστήριο του Χριστού, και υπενθυμίζει τη σωτηρία που επρόκειτο να έρθει μέσω αυτού. Διότι, λέει, αυτοί που θα εναπομείνουν στη γη θα ευφρανθούν μαζί με τη δόξα του Κυρίου· «Διότι σωθήκαμε όχι από έργα δικαιοσύνης τα οποία πράξαμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το πολύ Του έλεος, και όχι δικαιούμενοι μέσω της σκιάς του νόμου». Επειδή καθόλου δεν μας δικαιώνει ο νόμος, αλλά μάλλον θα μας απαλλάξει από τα αμαρτήματα η χάρη του αγίου βαπτίσματος, η οποία, αφού μας ευφραίνει με την ελπίδα των μελλοντικών αγαθών, μας εμπλουτίζει πλουσιοπάροχα.

Αλλά βέβαια, μετά τα προλεχθέντα, η προφητεία προσθέτει: «όλα αυτά θα συμβούν στη γη ανάμεσα στα έθνη», διδάσκοντας σαφώς ότι τα όσα ειπώθηκαν αναφέρονται στην καθολική κρίση. Στα οποία επιλέγει: «όπως κάποιος ραβδίζει την ελιά, έτσι θα ραβδίσουν και αυτούς», ώστε κανένας από τους ασεβείς να μην απομείνει, αλλά η κρίση του Θεού να τους βρει μέχρι και τον τελευταίο. Αντί δε του: «και εάν σταματήσει ο τρύγος, αυτοί θα φωνάξουν δυνατά», ο Σύμμαχος, χρησιμοποιώντας διαστολή, παρουσίασε ταυτόχρονα δύο νοήματα λέγοντας: «σαν τα απομεινάρια των σταφυλιών, εάν ολοκληρωθεί ο τρύγος». Έπειτα, σταματώντας το νόημα μέχρι αυτό το σημείο, προσθέτει από νέα αρχή λέγοντας: «αυτοί θα υψώσουν τη φωνή τους». Το πρώτο λοιπόν αποδίδεται στο νόημα των προηγουμένων: διότι, όπως αυτοί που συλλέγουν τον καρπό της «ελιάς» συνηθίζουν να χτυπούν με καλάμια και να τινάζουν τα κλαδιά, μέχρι να πέσει και η τελευταία, αν έχει απομείνει κάπου, και όπως μετά τον «τρύγο» κάποιοι που επιστρέφουν μαζεύουν μερικές μικρές ρώγες ή τα τσαμπιά που απέμειναν, με τον ίδιο τρόπο θα περιμαζέψουν και τους ασεβείς μέχρι και τον τελευταίο, ώστε κανείς να μην ξεφύγει από την κρίση του Θεού. Αλλά εκείνοι μεν θα πάθουν αυτά, ενώ «αυτοί θα υψώσουν τη φωνή τους»· και ποιοι είναι «αυτοί» παρά εκείνοι που ανήκουν στο ανώτερο τάγμα;

Αυτοί θα ήταν εκείνοι που έχουν αξιωθεί τη μακαριότητα κοντά στον Θεό. Γι' αυτό ο Σύμμαχος προσθέτει στη συνέχεια: «αυτοί δε θα υψώσουν τη φωνή τους, θα αγαλλιάσουν όταν θα ενδοξαστεί ο Κύριος», κατά δε τη μετάφραση των Εβδομήκοντα, εκείνοι μεν που θα παραδοθούν στην κόλαση, έχοντας υποστεί τον έσχατο τρύγο και έχοντας περισυλλεγεί μέχρις ενός, θα βγάλουν φωνές βοώντας καθώς θα κολάζονται, εκείνοι δε που έγιναν μερίδα του Θεού θα ευφρανθούν μαζί με τη δόξα του Κυρίου. Διότι τότε ο ίδιος ο Κύριος θα έλθει «με τη δόξα του Πατέρα του», «με δύναμη και πολλή δόξα». Για αυτήν λοιπόν τη δόξα του Κυρίου τους θα ευφρανθούν όσοι από παλιά είχαν ελπίσει σε αυτόν. Αντί δε του: «θα ταραχθεί το νερό της θάλασσας, ήχησαν τα νερά της θάλασσας», ο Θεοδοτίων μετέφρασε υποδηλώνοντας το μέγεθος της βοής, με την οποία θα εκφραστούν όσοι δοξάζουν τον Κύριό τους· διότι με τον ήχο της θάλασσας θα παρομοιαστεί η φωνή τους. Και η δόξα του Κυρίου θα είναι στα νησιά, δηλαδή στις εκκλησίες, αυτές που παλαιότερα βρίσκονταν ανάμεσα στα άπιστα έθνη, σαν να ήταν αποκλεισμένες στη μέση της θάλασσας, πάνω στις οποίες η δόξα του Κυρίου θα επιλάμψει τότε. Γι' αυτά ο λόγος ανυμνεί και δοξολογεί τον Θεό που δώρισε τη δόξα του στα νησιά.

Γι' αυτό λέει: «Κύριε, ο Θεός του Ισραήλ, από τις πτέρυγες της γης ακούσαμε τέρατα· Ελπίδα στον ευσεβή». Κατά δε τον Σύμμαχο και τον Θεοδοτίωνα: «από τις πτέρυγες της γης ακούσαμε ψαλμούς», και κατά τον Ακύλα: «μελωδίες»· διότι όσοι ανήκουν στη μερίδα του Θεού, θαυμάζοντας τη δίκαιη κρίση του, «ευφραίνονται μαζί με τη δόξα του Κυρίου» και «ευφραινόμενοι» αναπέμπουν σε αυτόν ύμνους και ευχαριστήριες ψαλμωδίες. Αυτό ακριβώς θαυμάζει και ο προφήτης, ότι δηλαδή «από τα πέρατα της γης» και «τα νησιά», που αξιώθηκαν τη δόξα του Κυρίου, ψάλλουν σε αυτόν ύμνους και «ψαλμούς». Πολύ λογικά, λοιπόν, αφού μνημόνευσαν τα «νησιά», εννοώ δηλαδή τις εκκλησίες και τα όσα επιτελούνται σε αυτές, ανέφερε την κατάλληλη στιγμή λέγοντας: «ψαλμούς ακούσαμε». Αν πάλι λέγεται: «ακούσαμε τέρατα», το λέει αυτό αναφερόμενος σε παράδοξα θαύματα· διότι το να ψάλλουν «ψαλμούς» και να υμνούν τον Θεό των προφητών τα αλλόφυλα, τα αλλογενή και τα βάρβαρα έθνη που εκτείνονται «μέχρι τα πέρατα της γης», έχοντας αποστραφεί τους πατρικούς τους θεούς, ήταν κάτι το σπουδαίο και ένα τεράστιο θαύμα. Έπειτα προσθέτει: «Ελπίδα στον ευσεβή»· διότι, αφού διεξήλθε τις απειλές εναντίον των ασεβών, στη συνέχεια πρόσθεσε τα περί της μερίδας του Θεού, ότι δηλαδή «θα ευφρανθούν μαζί με τη δόξα του Κυρίου» και «η δόξα του Κυρίου θα είναι στα νησιά».