Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 25:2

Ρομφαίες του διαβόλου ονομάζει τις αντικείμενες δυνάμεις, μέσω των οποίων ήταν ισχυρός. [Οι πόλεις είναι οι αντικείμενες δυνάμεις, οι οποίες, σαν ισχυρές τειχισμένες πόλεις, αφού συνελάμβαναν μέσα τους εκείνους που είχαν αιχμαλωτιστεί από την απάτη τους, τους κατακρατούσαν. Και ποιες πόλεις εννοεί, παρά αυτές για τις οποίες λέγεται κάπου αλλού: «Μετέτρεψες σε χώμα οχυρωμένες πόλεις, κάνοντας να πέσουν τα θεμέλιά τους»; Αυτές είναι, όπως έχει φανερωθεί, οι αντικείμενες δυνάμεις.] Χάθηκε η μνήμη τους με πάταγο. [Έτσι ώστε να γίνει ξακουστή η καταστροφή τους. Είτε εννοεί την πανολεθρία, είτε το τεράστιο μέγεθος των κακών, και το ολοφάνερο της καταστροφής.] Διότι η καταστροφή τους έγινε ξακουστή.

Διότι με τα μάτια της διανοίας έβλεπαν τον καιρό της ελεύσεως ως παρόντα, αλλά δεν αγνοούσαν καθόλου ότι δεν ήταν ακόμη παρών· και ως αρχαία βουλή και θαυμαστά πράγματα αποκαλεί το μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Μονογενούς, και τα όσα εξ αυτού κατορθώθηκαν για τους ανθρώπους σε όλη τη γη. «Διότι σωθήκαμε εν Χριστώ, ο οποίος προγνώσθηκε μεν πριν από την καταβολή του κόσμου, αλλά φανερώθηκε κατά τους έσχατους καιρούς του αιώνος», όπως λέει ο σοφότατος Παύλος· «Διότι το μυστήριο του Χριστού δεν είναι νέο ούτε πρόσφατο, αλλά προορίστηκε πριν από την καταβολή του κόσμου, και φανερώθηκε κατά τους οικείους καιρούς.» <Επειδή μετέβαλες πόλεις σε χώμα, πόλεις ισχυρές, ώστε να γκρεμιστούν τα θεμέλιά τους· και η πόλη των ασεβών δεν πρόκειται στον αιώνα να οικοδομηθεί.> Και αυτό αποτελεί έργο της αληθινής βουλής και των άμεμπτων σχεδίων του παντοδύναμου Θεού, το να κατασειστούν οχυρές πόλεις, να μεταβληθούν σε χώμα, και τρόπον τινά να ξεριζωθούν από τα ίδια τους τα θεμέλια, και να βρεθούν χωρίς ελπίδα να ανακάμψουν ποτέ. Διότι δεν πρόκειται ποτέ, λέει, να οικοδομηθεί εις τον αιώνα.

Ο δε Σωτήρας και Κύριός μας, που βασιλεύει στον νέο αιώνα, «ενώπιον των πρεσβυτέρων θα δοξαστεί», όταν και ‹όλοι οι άγιοί του› «εν ζωή θα βασιλεύσουν», ‹συμβασιλεύοντας› με τον Σωτήρα τους. Αυτή ήταν η 〈αρχαία βουλή〉, και αυτά είναι τα 〈θαυμαστά πράγματα〉, για τα οποία ο προφήτης, γεμάτος θαυμασμό, δοξάζει τον Θεό. Έπειτα, προσευχόμενος να εκπληρωθούν αυτά προσθέτει: 〈γένοιτο〉, ⌜βιαζόμενος κατά κάποιον τρόπο και επιθυμώντας να έλθει το συντομότερο το τέλος των αγαθών. 〈Αρχαία〉 μεν ήταν αυτή η 〈βουλή〉 λόγω της πρόγνωσης και του προορισμού του Θεού, 〈αληθινή〉 δε λόγω της τελικής της έκβασης.⌝ Αλλά υπέρ εκείνων που πρόκειται να καταξιωθούν τη μακαριότητα προσευχήθηκε λέγοντας: 〈γένοιτο〉, ενώ σχετικά με όσα παρήλθαν στον θνητό βίο προσθέτει: 〈διότι μετέτρεψες πόλεις σε χώμα, πόλεις οχυρές ώστε να πέσουν τα θεμέλιά τους· η πόλη των ασεβών δεν πρόκειται ποτέ να οικοδομηθεί στον αιώνα〉. ⌜Και για αυτά λοιπόν λέει: 〈θα σε δοξάσω〉, διότι εξάλειψες τις 〈πόλεις〉 των 〈ασεβών〉, εξαφανίζοντας τις άθεες πολιτείες τους και τα ασεβή οικοδομήματα. Όσοι βέβαια διασώθηκαν από αυτούς ακριβώς 〈θα σε ευλογήσουν〉, ή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: 〈θα σε δοξάσουν〉. Αυτοί δε είναι ο 〈λαός〉 που πτώχευσε για χάρη σου κατά τον προηγούμενο αιώνα και οι 〈πόλεις〉 των παλαιότερα 〈αδικημένων ανθρώπων〉, τους οποίους 〈αδικούσαν〉 οι διώκτες της θεοσέβειας.

Σύμφωνα με τον Σύμμαχο, αυτοί που ψάλλουν την ωδή θα πουν: «Έχουμε ισχυρή πόλη», ενώ σύμφωνα με τον Ακύλα: «Η ισχυρή πόλη είναι για εμάς σωτηρία». Η εβραϊκή λέξη όμως, αντί για το «σωτηρίαν» και αντί για το «σωτήριον», περιέχει ολοκάθαρα το όνομα του Ιησού, με τα ίδια ακριβώς γράμματα με τα οποία γράφεται εβραϊκά ο Σωτήρας μας. Αυτός, λοιπόν, ο Σωτήρας μας, θα είναι η πόλη των μακαρίων, Αυτός θα είναι το «τείχος» και το «περίτειχός» τους. Και Αυτός θα είναι τα πάντα γι' αυτούς· όταν μάλιστα εννοήσουμε την «επουράνια Ιερουσαλήμ», είναι φυσικό επακόλουθο να θεωρήσουμε ως «πύλες» της τις διάφορες εισόδους των εκεί ουράνιων μονών, τις οποίες επιθυμεί να ανοιχθούν όχι στους Ιουδαίους ούτε καν στον Ισραήλ ούτε απλώς στον οποιονδήποτε τυχαίο, αλλά μόνο σε όσους «τηρούν τη δικαιοσύνη», την «αλήθεια» και την «ειρήνη». Γι' αυτό προσθέτει: «Ανοίξτε τις πύλες, ας εισέλθει λαός που τηρεί την αλήθεια, που υπερασπίζεται την αλήθεια και τηρεί την ειρήνη». Ποθώντας αυτές τις «πύλες», κάποιος θεοφιλής άνδρας έλεγε: «Ανοίξτε μου τις πύλες της δικαιοσύνης· αφού εισέλθω από αυτές, θα δοξολογήσω τον Κύριο». Και λέει ότι είναι δίκαιο να ανοιχτούν οι πύλες στους προαναφερθέντες, επειδή ακριβώς «ήλπισαν σε Εσένα, Κύριε και Θεέ, ο οποίος αφού ταπείνωσες, κατέβασες εκείνους που κατοικούν στα ύψη· οχυρωμένες πόλεις θα γκρεμίσεις και θα τις ισοπεδώσεις μέχρι το έδαφος». Αυτά δε θα ήταν παρόμοια με όσα ειπώθηκαν προηγουμένως στο χωρίο: «Διότι μετέτρεψες τις πόλεις σε χώμα, τις οχυρωμένες πόλεις, ώστε να καταπέσουν τα θεμέλιά τους».

Αυτά λέει ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ: Την ημέρα εκείνη ο άνθρωπος θα στηρίζει την πεποίθησή του στον Δημιουργό του, και τα μάτια του θα προσβλέπουν στον Άγιο του Ισραήλ. Και δεν θα έχουν πλέον πεποίθηση στους βωμούς, ούτε στα έργα των χεριών τους, τα οποία έφτιαξαν τα δάχτυλά τους, και δεν θα στρέψουν το βλέμμα προς τα δέντρα ούτε προς τα βδελύγματά τους. Την ημέρα εκείνη οι πόλεις σου θα εγκαταλειφθούν, όπως ακριβώς εγκατέλειψαν οι Αμορραίοι και οι Ευαίοι ενώπιον των υιών του Ισραήλ, και θα γίνουν έρημες· διότι εγκατέλειψες τον Θεό τον σωτήρα σου, και δεν θυμήθηκες τον Κύριο τον Θεό σου. Γι' αυτό θα φυτέψεις φύτευμα άπιστο· και την ημέρα που θα το φυτέψεις, θα πλανηθείς». 〈ΛΒ΄. Του ιδίου〉. «Κύριε, Θεέ μου, θα σε δοξάσω, θα υμνήσω το όνομά σου, διότι έπραξες θαυμαστά πράγματα, βουλή αρχαία, αληθινή. Ας γίνει, Κύριε. Διότι μετέτρεψες πόλεις σε χώμα, πόλεις οχυρές ώστε να καταρρεύσουν τα θεμέλιά τους. Πόλη ασεβών δεν πρόκειται ποτέ στον αιώνα να ανοικοδομηθεί. Γι' αυτό θα σε ευλογήσει ο πτωχός λαός, και πόλεις αδικημένων ανθρώπων θα σε ευλογήσουν. Διότι έγινες βοηθός σε κάθε ταπεινή πόλη, και σκέπη σε όσους απελπίστηκαν εξαιτίας της στέρησης. Και ο Κύριος Σαβαώθ θα πράξει για όλα τα έθνη: πάνω σε αυτό το όρος θα πιουν ευφροσύνη, θα πιουν οίνο· θα χριστούν με μύρο σε τούτο το όρος. Παράδωσε όλα αυτά στα έθνη· διότι η βουλή αυτή αφορά όλα τα έθνη.

Ωδή. Κύριε, ο Θεός μου, θα σε δοξάσω, ... διότι έκανες θαυμαστά πράγματα, βουλή αρχαία, αληθινή. Γένοιτο, Κύριε. Διότι μετέτρεψες πόλεις σε χώμα, πόλεις οχυρές ώστε να πέσουν τα θεμέλιά τους, η πόλη των ασεβών εις τον αιώνα δεν πρόκειται να οικοδομηθεί. Γι' αυτό θα σε ευλογήσει ο φτωχός λαός, και πόλεις αδικημένων ανθρώπων θα σε ευλογήσουν. Διότι έγινες βοηθός σε κάθε ταπεινή πόλη, και σκέπη σε αυτούς που έχασαν το θάρρος τους λόγω στέρησης, από πονηρούς ανθρώπους θα τους λυτρώσεις· σκέπη αυτών που διψούν και πνεύμα ανθρώπων αδικουμένων θα σε ευλογήσουν· σαν άνθρωποι ολιγόψυχοι που διψούν στη Σιών, διότι θα τους λυτρώσεις από τους ασεβείς ανθρώπους στους οποίους μας παρέδωσες· σαν τον καύσωνα υπό τη σκέπη του νέφους, θα ταπεινώσει το κλήμα των ισχυρών. Και ο Κύριος Σαβαώθ θα προσφέρει σε όλα τα έθνη· πάνω σε αυτό το όρος θα πιουν ευφροσύνη, θα πιουν οίνο· θα χριστούν με μύρο σε αυτό το όρος ... Ο θάνατος υπερίσχυσε και κατάπιε, και πάλι ο Θεός εξάλειψε κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο· το όνειδος του λαού του αφαίρεσε από όλη τη γη· διότι το στόμα του Κυρίου μίλησε. Και θα πουν την ημέρα εκείνη: Ιδού ο Θεός μας στον οποίο ελπίζαμε· και αγαλλιάσαμε και θα ευφρανθούμε για τη σωτηρία μας.

Και η δύναμή τους θα γίνει σαν εύφλεκτο στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς. Και θα κατακαούν οι άνομοι μαζί με τους αμαρτωλούς, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει.» «Η πόλη των ασεβών δεν πρόκειται ποτέ να ανοικοδομηθεί.» «Θα επιφέρω στην οικουμένη συμφορές, και στους ασεβείς τις συνέπειες των αμαρτιών τους.» «Δεν πρόκειται να παραμείνει ποτέ στους αιώνες το πονηρό σπέρμα.» «Ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου με θυμό και οργή, για να μετατρέψει όλη την οικουμένη σε έρημο, και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν.» «Η γη των ασεβών θα καταπέσει.» «Τρόμος θα καταλάβει τους ασεβείς.» «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου.» «Δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς, λέει ο Κύριος.» «Εάν απομακρυνθείς από εμένα, τι περισσότερο θα έχεις, είπε ο Κύριος.» «Ο άνομος που θυσιάζει μοσχάρι, είναι σαν να σκοτώνει σκύλο· και εκείνος που προσφέρει σιμιγδάλι, είναι σαν να προσφέρει αίμα χοίρων.» «Αλίμονο στον άνομο, συμφορές θα του ανταποδοθούν σύμφωνα με τα έργα των χεριών του.» «Ο πλούτος των ασεβών θα γίνει σαν τη σκόνη από τον τροχό, και σαν το χνούδι που παρασύρεται από τον αέρα.» «Και αυτό θα συμβεί σε μια στιγμή.» «Και ο πλούτος των εθνών θα είναι σαν κάποιον που βλέπει όνειρο στον ύπνο του, και θα είναι σαν αυτούς που στον ύπνο τους πεινούν και τρώνε, αλλά όταν ξυπνήσουν το όνειρό τους αποδεικνύεται μάταιο· και όπως ακριβώς ο διψασμένος βλέπει όνειρο όμοια με τον πεινασμένο, και όταν ξυπνήσει εξακολουθεί να διψά, και η ψυχή του ήλπισε μάταια, έτσι ακριβώς θα είναι ο πλούτος όλων των εθνών.» «

ΤΙΤΛΟΣ ΛΑʹ. — Περί πόλεως πλήρους ασεβείας. «Είδα ανομία και αντιλογία μέσα στην πόλη.» «Σε τόπους ασεβών εξολοθρεύονται άνθρωποι.» «Άνδρες ασεβείς κατέκαψαν την πόλη.» «Δεν πρόκειται να υπάρξει καθοδηγητής σε παράνομο έθνος.» «Ω πόλη των αιμάτων, ολόκληρη ψεύτικη, γεμάτη αδικία!» «Ω πόλη εκφαυλισμένη! εσύ που κατοικείς με ασφάλεια, που λες μέσα στην καρδιά σου: "Εγώ είμαι, και δεν θα υπάρξει άλλη μετά από εμένα". Πώς παραδόθηκε στον αφανισμό, βοσκότοπος θηρίων; Καθένας που περνά μέσα από αυτήν, θα σφυρίξει κοροϊδευτικά και θα κουνήσει τα χέρια του.» «Ω πόλη που κοπιάζεις μάταια!» «Την οργή μου θα αποστείλω σε έθνος άνομο.» «Πόλη των ασεβών, στον αιώνα δεν πρόκειται να οικοδομηθείς ξανά.» «Πώς έγινε πόρνη, η πιστή πόλη Σιών, η γεμάτη από δίκαιη κρίση, στην οποία αναπαυόταν η δικαιοσύνη, ενώ τώρα κατοικούν φονιάδες.» «Άκου αυτά εσύ η τρυφηλή, που κάθεσαι, που έχεις σιγουριά, που λες μέσα στην καρδιά σου, "Εγώ είμαι, και δεν θα υπάρξει άλλη πλάι σε μένα". Πώς παραδόθηκε στον αφανισμό;» «Ω πόλη ψεύτικη, ολόκληρη καταδυναστεία υπάρχει μέσα της!»

ΙΔ΄. Και ποια είναι η βουλή, που ο Θεός αποφάσισε για τη σωτηρία και λύτρωση των ανθρώπων; Ας έλθει μπροστά και ας φωνάξει ο θαυμάσιος Ησαΐας, ο οποίος προφήτευσε την άσπορη σύλληψη του Θεού, και προδιηγήθηκε την παρθενική Του γέννηση. Αυτός, για την εκπλήρωση του θείου θελήματος, αναπέμποντας ευχαριστήρια ωδή στον Θεό, αναφωνεί: «Κύριε, ο Θεός μου, θα σε δοξάσω· θα υμνήσω το όνομά σου, διότι έκανες θαυμαστά πράγματα, βουλή αρχαία και αληθινή· ας γίνει· διότι μετέτρεψες οχυρές πόλεις σε χώμα, κάνοντας να πέσουν τα θεμέλιά τους· η πόλη των ασεβών δεν πρόκειται ποτέ να οικοδομηθεί εις τον αιώνα. Γι' αυτό θα σε ευλογήσει ο φτωχός λαός· και πόλεις αδικημένων ανθρώπων θα σε ευλογήσουν. Διότι έγινες βοηθός σε κάθε ταπεινή πόλη, και σκέπη σε όσους χάνουν το θάρρος τους από τη στέρηση. Από πονηρούς ανθρώπους θα τους ελευθερώσεις.» Αυτά, αδελφοί, είναι τα δικά μας θεία ευαγγέλια· αυτά σας ευαγγελιζόμαστε σήμερα, όχι ως γεγονότα που πρόκειται να γίνουν στο μέλλον, αλλά ως γεγονότα που ήδη έχουν συντελεστεί με θεϊκό τρόπο, και έχουν σώσει τον άνθρωπο από την καταδίκη, και τον έχουν επαναφέρει στην προηγούμενη λαμπρότητα και μακαριότητα, και τον έχουν κάνει φίλο του Θεού όπως ακριβώς ήταν πριν.