Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 25:7

Παράδωσε όλα αυτά στα έθνη. Διότι αυτή η απόφαση αφορά όλα τα έθνη. Έχοντας προείπει ότι ο Κύριος θα βασιλεύσει στη Σιών και στην Ιερουσαλήμ, υφαίνει ένα μυστικό νόημα βασισμένο στην ομοιότητα των αισθητών και ορατών πραγμάτων· διότι η Σιών είναι υψηλή και αποτελεί παρατηρητήριο, ενώ η Ιερουσαλήμ ερμηνεύεται ως όραση ειρήνης. Στην πραγματικότητα, και τα δύο αυτά είναι η Εκκλησία του Χριστού· διότι είναι υψηλή και περίοπτη, και σαν να βρίσκεται κτισμένη πάνω σε όρος.

Το δε μύρο μάς υποδηλώνει πολύ καλά το χρίσμα του Αγίου Πνεύματος. Διότι γράφει ο σοφός Ιωάννης: «Και εσείς έχετε χρίσμα από τον Άγιο· και δεν έχετε ανάγκη να σας διδάσκει κανείς, αλλά όπως το δικό του χρίσμα σας διδάσκει για όλα.» Διότι χριόμαστε με μύρο κυρίως κατά τον καιρό του αγίου βαπτίσματος, καθιστώντας το χρίσμα σύμβολο της μετοχής μας στο Άγιο Πνεύμα. Αλλά όλα αυτά, λέει, παράδωσέ τα στα έθνη· διότι αυτή η βουλή αφορά όλα τα έθνη. Διότι ο παλαιός νόμος, και η λατρεία σύμφωνα με αυτόν, η οποία διακονήθηκε μέσω αγγέλων, δεν δόθηκε γενικώς σε όλα τα έθνη· αλλά σε ένα και μόνο, στον εξ αίματος Ισραήλ. Η δε χάρη εν Χριστώ, και η μέσω της πίστεως κλήση, και επιπλέον ο αγιασμός μέσω του Πνεύματος, και αυτό το ίδιο το μυστήριο, με τη βουλή του Θεού και Πατρός έγιναν για όλα τα έθνη. Διότι ο Χριστός είναι η προσδοκία των εθνών, σύμφωνα με τη φωνή του Αγίου. «Κατάπιε ο θάνατος αφού υπερίσχυσε, και πάλι αφαίρεσε ο Θεός κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο.»

Έγιναν δε τέτοιοι, εννοώ βέβαια ως προς τη δόξα, οι θεσπέσιοι μαθητές, υψηλοί και περίβλεπτοι σε όλους παντού, σαν πόλη χτισμένη πάνω σε όρος και λύχνος τοποθετημένος πάνω στον λυχνοστάτη, που φωτίζει όλους όσοι βρίσκονται στο σπίτι, σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του Σωτήρα. Αυτό λοιπόν το σπέρμα από τον Ιακώβ και από τον Ιούδα: «Θα κληρονομήσει», λέει, «το άγιο όρος μου»· και είναι φανερό ότι εννοεί την Εκκλησία. Διότι έτσι την υποδηλώνει και κάπου αλλού ο πάνσοφος Ησαΐας, μιλώντας για εκείνους που έχουν κληθεί μέσω της πίστης στον Χριστό στη μέθεξη, δηλαδή στην κοινωνία της θείας Του φύσης: «Διότι θα πιουν ευφροσύνη, και θα πιουν κρασί, θα χριστούν με μύρο σε αυτό το όρος». Παράδωσε όλα αυτά στα έθνη. Διότι αυτή η βουλή αφορά όλα τα έθνη. Σε αυτό λοιπόν το όρος, λέει, θα υπάρχει κλήρος για τους εκλεκτούς μου, και εκεί θα κατοικήσουν όλοι όσοι υπεισέρχονται στον ζυγό της βασιλείας μου· δεν είναι δε καθόλου παράλογο να πούμε ότι και η άνω πόλη, η επουράνια Ιερουσαλήμ, ονομάζεται όρος, στο οποίο βρίσκεται ο κλήρος των αγίων, καθώς ο Θεός διανέμει σε αυτούς τα αγαθά που ξεπερνούν κάθε νου και λόγο. «

Αυτό, από τα παλαιά χρόνια, προφήτευε ο μακάριος Ησαΐας λέγοντας: «Και θα κάνει ο Κύριος για όλα τα έθνη πάνω στο όρος αυτό», και όρος ονομάζει την Εκκλησία, όπως και αλλού, όταν λέει: «Και στις έσχατες ημέρες θα είναι φανερό το όρος του Κυρίου» — «θα πιουν οίνο, θα πιουν ευφροσύνη, θα χρισθούν με μύρο». Και για να σε διασφαλίσει όταν ακούς για το μύρο αυτό, ότι πρόκειται για κάτι μυστικό, λέει: «Παράδωσε όλα αυτά στα έθνη· διότι η βουλή του Κυρίου αφορά όλα τα έθνη».

Στη συνέχεια αυτών, το πώς τα έθνη που ήταν από αιώνων άθεα και χωρίς ελπίδα, εξαιτίας της προσκόλλησής τους στα είδωλα και στους δαίμονες, θα τα επιτύχουν αυτά, το διασαφηνίζει λέγοντας: «κατίσχυσε και κατέπιε ο θάνατος». Αλλά όμως, ο φιλάνθρωπος Σωτήρας των όλων, αφού γλίτωσε από τον «θάνατο» τις ψυχές των ανθρώπων και τις ελευθέρωσε από την πολυθεϊκή και δαιμονική πλάνη, «αφαίρεσε κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο· και το όνειδος του λαού του αφαίρεσε από όλη τη γη». Και «όνειδος του λαού» που προερχόταν από τα έθνη ήταν η ειδωλολατρία που τους είχε κυριεύσει· το οποίο ακριβώς «όνειδος αφαίρεσε» ο Θεός και, μαζί με αυτό, το «δάκρυ» εκείνων που από φιλανθρωπία θρηνούσαν για την απώλεια τόσων ψυχών. Αυτά λοιπόν ισχύουν σύμφωνα με τη μετάφραση των Εβδομήκοντα· σύμφωνα όμως με τους υπολοίπους, ο λόγος παρουσιάζει διαφορετικό νόημα, το οποίο ο Σύμμαχος απέδωσε σαφέστερα διατυπώνοντάς το με αυτόν τον τρόπο: «και θα καταποντίσει σε τούτο το όρος το πρόσωπο του εξουσιαστή, ο οποίος εξουσιάζει όλα τα έθνη, και το χρίσμα που έχει χρισθεί πάνω από όλα τα έθνη θα κάνει τον θάνατο να καταποθεί έως το τέλος. Και θα εξαλείψει Κύριος ο Θεός κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο και θα αφαιρέσει το όνειδος του λαού του από όλη τη γη, διότι ο Κύριος μίλησε».

Ισοδυναμούν δε προς αυτά και τα όσα αναφέρουν οι λοιποί ερμηνευτές, των οποίων το νόημα θεωρώ πως είναι το εξής: κατά τον προδηλωθέντα χρόνο, όταν ο Κύριος παραθέσει το συμπόσιο στο προαναφερθέν 〈όρος για όλα τα έθνη〉 και τους αξιώσει να συμμετάσχουν στον 〈οίνο〉, στο 〈μύρο〉 και στα άρρητα μυστήριά του, τότε ακριβώς 〈θα κάνει να καταποθεί〉 και να γίνει άφαντο 〈το πρόσωπο του εξουσιαστή που εξουσίασε όλα τα έθνη〉, δηλαδή του 〈θανάτου〉. Και με τέτοιον τρόπο 〈θα τον καταποντίσει〉 ο Κύριος που βασιλεύει στο προαναφερθέν 〈όρος〉, ώστε να μην εμφανίζεται πλέον πουθενά αυτός, εννοώ τον 〈θάνατο〉, τον οποίο εδώ μεν η προφητεία ονόμασε 〈εξουσιαστή〉, ο δε Απόστολος δεν δίστασε να τον αποκαλέσει και βασιλιά, λέγοντας: «εβασίλευσεν ο θάνατος από Αδάμ μέχρι Μωυσέως». Επειδή λοιπόν «έσχατος εχθρός καταργείται ο θάνατος», εύλογα αναφέρει εδώ ο λόγος ότι θα αφανιστεί 〈το πρόσωπο του εξουσιαστή〉. Αντί δε της φράσης: 〈το πρόσωπο του εξουσιαστή〉, ο Ακύλας και ο Θεοδοτίων απέδωσαν 〈το πρόσωπο της σκοτίας〉. Ποια ήταν δε η 〈σκοτία〉, αν όχι ο αφεγγής και πλήρης σκότους χώρος του θανάτου; Τότε λοιπόν, όταν μαζί με τον Υιό του Θεού ‹οι άγιοι θα συμβασιλεύσουν›, ο ίδιος ο 〈θάνατος〉 που άλλοτε 〈κατάπινε〉 τους πάντες, 〈θα καταποθεί〉.

Αιτία δε αυτού θα είναι το 〈χρίσμα που εδόθη σε όλα τα έθνη· διότι, έχοντας χριστεί〉 με το χρίσμα, δεν θα είναι πλέον υποχείριοι του θανάτου, αλλά μετέχοντας στην αθανασία και την αιώνια ζωή, θα καταστήσουν τον θάνατο ανενεργό και σαν νεκρό.⌝ Γι' αυτό έχει ειπωθεί: το 〈χρίσμα που εδόθη σε όλα τα έθνη θα κάνει τον θάνατο να καταποθεί εις τέλος〉. Και βεβαίως, όταν πλέον ο 〈θάνατος〉 απομακρυνθεί, λέγεται ότι 〈ο Κύριος ο Θεός θα εξαλείψει κάθε δάκρυ από κάθε πρόσωπο και θα αφαιρέσει τον ονειδισμό του λαού Του· ⌜διότι δεν ήταν μικρό 〈όνειδος〉 ‹για τους ανθρώπους που πλάστηκαν κατ' εικόνα Θεού› το να εκπέσουν από την αιώνια ζωή και να υποταχθούν στον 〈θάνατο〉. Αλλά θα αρθεί το 〈όνειδος〉 ‹αφού ο μεν 〈θάνατος〉 θα έχει καταργηθεί› και το σκότος θα έχει αφανιστεί, και καθώς η βασιλεία του Χριστού θα λάμπει μέσα στην αιώνια ζωή, θα την απολαμβάνουν αυτοί που προέρχονται από όλα τα έθνη, ελευθερωμένοι μεν από τα προηγούμενα κακά, και αξιούμενοι των επαγγελιών του Θεού.⌝ ⌜〈Αφού καταποθεί ο θάνατος〉 κατά τον καιρό της αναστάσεως, οι υιοί του νέου αιώνα 〈εκείνη την ημέρα〉 θα ψάλουν ευχαριστήρια ωδή, βλέποντας μέσα στη δόξα τον Σωτήρα τους, 〈και θα πουν: Ιδού ο Θεός μας, στον οποίο ελπίσαμε〉· διότι παλαιότερα τον είχαμε μόνο ως ελπίδα, πιστεύοντας στις θείες περί αυτού διδασκαλίες, τώρα όμως τον βλέπουμε και με τα ίδια μας τα μάτια, γι' αυτό και υπομείναμε παλαιότερα τα λυπηρά που μας συνέβαιναν.

Αυτά λέει ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ: Την ημέρα εκείνη ο άνθρωπος θα στηρίζει την πεποίθησή του στον Δημιουργό του, και τα μάτια του θα προσβλέπουν στον Άγιο του Ισραήλ. Και δεν θα έχουν πλέον πεποίθηση στους βωμούς, ούτε στα έργα των χεριών τους, τα οποία έφτιαξαν τα δάχτυλά τους, και δεν θα στρέψουν το βλέμμα προς τα δέντρα ούτε προς τα βδελύγματά τους. Την ημέρα εκείνη οι πόλεις σου θα εγκαταλειφθούν, όπως ακριβώς εγκατέλειψαν οι Αμορραίοι και οι Ευαίοι ενώπιον των υιών του Ισραήλ, και θα γίνουν έρημες· διότι εγκατέλειψες τον Θεό τον σωτήρα σου, και δεν θυμήθηκες τον Κύριο τον Θεό σου. Γι' αυτό θα φυτέψεις φύτευμα άπιστο· και την ημέρα που θα το φυτέψεις, θα πλανηθείς». 〈ΛΒ΄. Του ιδίου〉. «Κύριε, Θεέ μου, θα σε δοξάσω, θα υμνήσω το όνομά σου, διότι έπραξες θαυμαστά πράγματα, βουλή αρχαία, αληθινή. Ας γίνει, Κύριε. Διότι μετέτρεψες πόλεις σε χώμα, πόλεις οχυρές ώστε να καταρρεύσουν τα θεμέλιά τους. Πόλη ασεβών δεν πρόκειται ποτέ στον αιώνα να ανοικοδομηθεί. Γι' αυτό θα σε ευλογήσει ο πτωχός λαός, και πόλεις αδικημένων ανθρώπων θα σε ευλογήσουν. Διότι έγινες βοηθός σε κάθε ταπεινή πόλη, και σκέπη σε όσους απελπίστηκαν εξαιτίας της στέρησης. Και ο Κύριος Σαβαώθ θα πράξει για όλα τα έθνη: πάνω σε αυτό το όρος θα πιουν ευφροσύνη, θα πιουν οίνο· θα χριστούν με μύρο σε τούτο το όρος. Παράδωσε όλα αυτά στα έθνη· διότι η βουλή αυτή αφορά όλα τα έθνη.