Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 26:1

Αλλά θα πέσει, λέει. Διότι ο Χριστός θα το καταβάλει και θα το γκρεμίσει μέχρι το έδαφος, δηλαδή ολοκληρωτικά, και βλέπουμε στην πράξη να έχει εκπληρωθεί αυτό που είχε προαναγγελθεί. Διότι έπεσαν τα τεμένη και όλα όσα βρίσκονταν στους ναούς των ειδώλων εξαφανίστηκαν. Βωμοί πλέον δεν υπάρχουν, ούτε θυσίες, ούτε μαγείες, ούτε αυτοί που επιτηδεύονται τα τεχνάσματα της απάτης. Όλα αυτά έχουν παύσει χάρη στον Χριστό, και έχει ανατείλει στους ανθρώπους της γης το φως της αλήθειας και ο ανατέλλων Ήλιος της δικαιοσύνης, που καταφαιδρύνει τις καρδιές εκείνων που πιστεύουν σε Αυτόν. <Εκείνη την ημέρα θα ψάλουν το άσμα τούτο στη γη της Ιουδαίας λέγοντας: Ιδού πόλη οχυρωμένη, και για τη σωτηρία μας θα θέσει τείχος και περίτειχο.> Διότι με το να καταπατηθεί η Μωαβίτιδα, δηλαδή με το να καταργηθεί ολοκληρωτικά η λατρεία των ειδώλων, σύμφωνα με το νόημα που ήδη προαναφέρθηκε, εκείνοι που απαλλάχθηκαν από την απάτη και πέρασαν στο φως της αλήθειας, ανοίγοντας διάπλατα τον οφθαλμό της διάνοιας, θα αναγνωρίσουν, λέγει, τον Δημιουργό των όλων και Κύριο, τον Σωτήρα και Λυτρωτή, Εκείνον μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα και στον οποίο υπάρχουν τα πάντα, Εκείνον που για εμάς συγκατατέθηκε στα δικά μας μέτρα. Και ανακρούοντας αυτή την ωδή και τη μελωδία σαν από λύρα, δοξολογώντας θα πουν: Ιδού πόλη οχυρωμένη, και σωτηρία δική μας. Διότι αληθινά σαν μια πόλη με ισχυρούς πύργους και εντελώς απόρθητη είναι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ήτοι η ελπίδα σε Αυτόν.

Διότι, βεβαίως, οι πολύ καλά οχυρωμένες πόλεις δεν έχουν απλό περίβολο, αλλά είναι οχυρωμένες, εκτός από το μεγάλο τείχος, και με ένα επιπλέον προτείχισμα. Είναι λοιπόν φυσικό πάλι εκείνοι που αναπέμπουν την ωδή για την Εκκλησία του Σωτήρος μας να πουν: «Ιδού πόλη οχυρή και η σωτηρία μας». Διότι οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της, σύμφωνα με τον λόγο του Σωτήρα· διότι έχει περιζωστεί σαν με ένα διπλό τείχος, τόσο με τις συνδρομές των αγίων αγγέλων, όσο βεβαίως και με την άνωθεν προστασία από τον Θεό, ο οποίος αποτελεί το προστατευτικό τείχος. Εξάλλου, αυτός είναι η ισχύς και των ίδιων των αγίων πνευμάτων, επειδή αυτός και μόνος είναι ο Κύριος όλων των δυνάμεων. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι στα Ιερά Γράμματα κάποιες φορές ο Χριστός ονομάζεται Ιούδας, επειδή γεννήθηκε από τη φυλή του Ιούδα, σύμφωνα με τον λόγο του Ιακώβ που λέει: «Ιούδα, εσένα θα αινέσουν οι αδελφοί σου». Επομένως, πάνω στη γη του Ιούδα ψάλλεται αυτό το μέλος.

Όταν, λοιπόν, βλέπουμε τους πάντες στα χέρια του Θεού και Πατέρα, ο οποίος τρόπον τινά μας συγκρατεί, μας σώζει κοντά του και δεν επιτρέπει να παρασυρθούμε κάπου προς τα ανεπίτρεπτα, ούτε βέβαια να υποτασσόμαστε στις κακοτροπίες αυτών που μας επιβουλεύονται, δηλαδή να γινόμαστε θήραμα της διαβολικής σκληρότητας, τίποτα δεν εμποδίζει να εννοήσουμε ότι και τα τείχη της Σιών είναι σαν να έχουν αποτυπωθεί στα δικά του χέρια, δηλαδή είναι ασκημένα στην πνευματική κομψότητα και έχουν ως στολισμό το να διακρίνονται πολύ καλά από κάθε αρετή. Και λέμε ότι τείχη της νοητής Σιών έγιναν οι άγιοι απόστολοι και ευαγγελιστές, οι οποίοι τέθηκαν σε αυτό το έργο από τον Θεό και έχουν αδιάλειπτη ενώπιόν του την εύνοιά του. Διότι τα ονόματά τους είχαν γραφτεί στους ουρανούς και έχουν τοποθετηθεί στη βίβλο των ζώντων. Και μην απορήσεις, αν λέει ότι περίβολοι και τείχη της Εκκλησίας είναι οι άγιοι. Διότι ο Ίδιος βέβαια είναι το τείχος και το προτείχισμα. Όπως όμως ... υπάρχοντας, και όντας κάθε ασφάλεια για αυτούς που πίστεψαν σε αυτόν, έδωσε στους αγίους μυσταγωγούς, ως σε τάξη λαμπρού αξιώματος, το να ονομάζονται τείχη της Εκκλησίας του. Γρήγορα δε, λέει, θα οικοδομηθείς από αυτούς από τους οποίους γκρεμίστηκες. Διότι οι Ιουδαίοι, δηλαδή οι δάσκαλοι των Ιουδαίων, γκρέμισαν την επίγεια Σιών, δηλαδή τη δική τους μητέρα, απομακρύνοντάς την από τον Χριστό, και διδάσκοντας να καθιστούν την πίστη απαράδεκτη.

Και ας παρουσιάσουμε το ζήτημα και με ένα άλλο παράδειγμα, συνηγορώντας παντού υπέρ της απαράμιλλης γαληνότητας του Σωτήρα όλων μας, Χριστού. Διότι ας υποθέσουμε ότι σε μία οικία διαμένουν πολλοί, και σε έναν συμβαίνει να περιπέσει σε ασθένεια· για ποιον λοιπόν θα καλούνταν όσοι γνωρίζουν τη θεραπευτική τέχνη; Όχι μόνο για εκείνον που αρρώστησε; Όμως οι προσκεκλημένοι για να τον θεραπεύσουν δεν θα το έκαναν αυτό επειδή αδιαφόρησαν για τους πολλούς, αλλά προσφέροντας τις βοήθειες της τέχνης τους στον έναν που ασθενεί, εφόσον και ο καιρός και η ανάγκη το απαιτούσαν. Έπρεπε λοιπόν, έπρεπε ο Θεός που εξουσιάζει τα σύμπαντα να απλώσει στο πλανημένο πρόβατο το σωτήριο χέρι Του· ο Αρχιποίμην το έσωσε· διότι αναζήτησε το πλανημένο, και ίδρυσε για εμάς μάνδρα ασφαλή και απρόσβλητη και από θηρία και από ληστές, εννοώ δηλαδή την Εκκλησία· την οποία βεβαίως θαυμάζοντας, επαναλαμβάνουμε εκείνα τα λόγια του προφήτη: «Ιδού πόλη ισχυρή και σωτήρια για εμάς, θα τοποθετήσει τείχος και περίτειχο.» Το αυτό νόημα έχει και η παραβολή που ακολουθεί αμέσως παρακάτω, στην οποία λέει ότι μια γυναίκα που είχε δέκα δραχμές, έχασε τη μία από αυτές· έπειτα, αφού άναψε λύχνο και τη βρήκε, χάρηκε πάρα πολύ για αυτό ακριβώς το γεγονός, και έκανε το συμβάν αφορμή για την ύψιστη χαρά. Η παραβολή λοιπόν έχει ως εξής: <Γυναίκα που έχει δέκα δραχμές, κ.τ.>

Διότι έπρεπε εμείς, έχοντας μάθει εκ των προτέρων ποιο θα είναι το τέλος του θανάτου κατά τον καιρό της κρίσεως και των υπόλοιπων αντίπαλων δυνάμεων, να μην αγνοήσουμε την απώλειά τους, μετά την οποία, αφού ο Σωτήρας μας αναλάβει τη βασιλεία του στο επουράνιο όρος, οι άξιοι των επαγγελιών «θα ψάλουν εκείνη την ημέρα» το επουράνιο «άσμα», «ευρισκόμενοι στην επουράνια Ιερουσαλήμ», την οποία επί του παρόντος ο λόγος ονόμασε «Ιουδαία», σε αναλογία με τη χώρα της επίγειας Ιερουσαλήμ. Διότι έτσι προσέφερε ταυτόχρονα και στα παιδιά του ιουδαϊκού λαού που άκουγαν, κάποια χαρά και προτροπή προς την ελπίδα των όσων προαναγγέλθηκαν. Συγχρόνως, παρουσίαζε και την αληθινή Ιουδαία, τη χώρα «της επουράνιας Ιερουσαλήμ», και το μεγάλο πλάτος της, υποδηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο, ότι ο μεν τόπος νοείται ως Ιουδαία, το δε θεοσεβές πολίτευμα που υπάρχει σε αυτήν, των θείων και ευαγγελικών πνευμάτων, ως «η πόλη του Θεού»· εκεί, όταν βρεθούν «εκείνη την ημέρα, θα ψάλουν το άσμα» που ακολουθεί. Το ποιο δε «άσμα θα ψάλουν» αυτοί που δηλώνονται μέσω της προφητείας, το Άγιο Πνεύμα από τώρα κιόλας το παραδίδει μέσω του προφήτη, προφητεύοντας και λέγοντας εκ μέρους των ίδιων εκείνων των προσώπων: «Ιδού πόλη οχυρή, η σωτηρία μας»· διότι δεν ήταν η κάτω, επί της γης, «πόλη οχυρή», αφού πολλές φορές κυριεύτηκε από εχθρούς, αλλά αυτή είναι αληθινά «οχυρή πόλη» του Θεού, και αυτό είναι «η σωτηρία μας».

Σύμφωνα με τον Σύμμαχο, αυτοί που ψάλλουν την ωδή θα πουν: «Έχουμε ισχυρή πόλη», ενώ σύμφωνα με τον Ακύλα: «Η ισχυρή πόλη είναι για εμάς σωτηρία». Η εβραϊκή λέξη όμως, αντί για το «σωτηρίαν» και αντί για το «σωτήριον», περιέχει ολοκάθαρα το όνομα του Ιησού, με τα ίδια ακριβώς γράμματα με τα οποία γράφεται εβραϊκά ο Σωτήρας μας. Αυτός, λοιπόν, ο Σωτήρας μας, θα είναι η πόλη των μακαρίων, Αυτός θα είναι το «τείχος» και το «περίτειχός» τους. Και Αυτός θα είναι τα πάντα γι' αυτούς· όταν μάλιστα εννοήσουμε την «επουράνια Ιερουσαλήμ», είναι φυσικό επακόλουθο να θεωρήσουμε ως «πύλες» της τις διάφορες εισόδους των εκεί ουράνιων μονών, τις οποίες επιθυμεί να ανοιχθούν όχι στους Ιουδαίους ούτε καν στον Ισραήλ ούτε απλώς στον οποιονδήποτε τυχαίο, αλλά μόνο σε όσους «τηρούν τη δικαιοσύνη», την «αλήθεια» και την «ειρήνη». Γι' αυτό προσθέτει: «Ανοίξτε τις πύλες, ας εισέλθει λαός που τηρεί την αλήθεια, που υπερασπίζεται την αλήθεια και τηρεί την ειρήνη». Ποθώντας αυτές τις «πύλες», κάποιος θεοφιλής άνδρας έλεγε: «Ανοίξτε μου τις πύλες της δικαιοσύνης· αφού εισέλθω από αυτές, θα δοξολογήσω τον Κύριο». Και λέει ότι είναι δίκαιο να ανοιχτούν οι πύλες στους προαναφερθέντες, επειδή ακριβώς «ήλπισαν σε Εσένα, Κύριε και Θεέ, ο οποίος αφού ταπείνωσες, κατέβασες εκείνους που κατοικούν στα ύψη· οχυρωμένες πόλεις θα γκρεμίσεις και θα τις ισοπεδώσεις μέχρι το έδαφος». Αυτά δε θα ήταν παρόμοια με όσα ειπώθηκαν προηγουμένως στο χωρίο: «Διότι μετέτρεψες τις πόλεις σε χώμα, τις οχυρωμένες πόλεις, ώστε να καταπέσουν τα θεμέλιά τους».

Αφού ο προφήτης ανέπτυξε ποιο τέλος θα βρουν οι ασεβείς και ποιες ελπίδες περιμένουν τους δικαίους, και ποια θα είναι η βασιλεία του Χριστού και πώς μόνο στους αξίους θα ανοιχθούν οι πύλες της ουράνιας πόλεως του Θεού, και ποιο «άσμα θα ψάλουν» όσοι θα απολαύσουν τις επαγγελίες, ακολούθως αναπέμπει προς τον Θεό τα προκείμενα λόγια εκ μέρους του και εκ μέρους των ομοίων του, λέγοντας: «Ελπίσαμε στο όνομά σου και στη μνήμη σου, την οποία επιθυμεί η ψυχή μας»· διότι, σαν να ήταν παρών στην εκπλήρωση αυτών των λόγων και σαν να έβλεπε τα ίδια τα γεγονότα με φωτισμένους τους οφθαλμούς της ψυχής του, αποβλέπει άνω προς τον Θεό και ανυμνεί τον χορηγό τόσων αγαθών αναπέμποντας προσευχή και λέγοντας τα εξής: «Διότι είναι άξια της ελπίδας αυτά που έχουν θησαυριστεί κοντά σου και αυτά λέγω προς εσένα, που είσαι η επιθυμία της ψυχής μου· διότι εσύ είσαι, Κύριε, η επιθυμία μου και ο θείος έρωτας της ψυχής μου. Γι' αυτό η ψυχή μου σε επιθύμησε και αυτή ακόμη η μνήμη του ονόματός σου εξιστά την ψυχή μας και την διεγείρει στον πόθο για εσένα. Γι' αυτό ούτε να κοιμηθούμε είμαστε σε θέση τις ώρες της νύχτας, αλλά και κατά τη διάρκειά τους, μένοντας άγρυπνοι κατά το πνεύμα, έχουμε στον νου μας εσένα, την επιθυμία μας».

Ωδή. Εκείνη την ημέρα θα ψάλουν αυτό το άσμα στη γη του Ιούδα λέγοντας: Ιδού μια οχυρωμένη πόλη, και ως σωτηρία για εμάς θα θέσει το τείχος και το περίτειχος. Ανοίξτε τις πύλες, ας εισέλθει ένας δίκαιος λαός που τηρεί τη δικαιοσύνη και διαφυλάσσει την αλήθεια, που υπερασπίζεται την αλήθεια και διατηρεί την ειρήνη, διότι σε εσένα, Κύριε, ήλπισαν εις τον αιώνα, στον Θεό τον μέγα και αιώνιο, ο οποίος, ταπεινώνοντας, κατέβασε αυτούς που κατοικούν στα ύψη. Οχυρωμένες πόλεις θα καταρρίψεις και θα τις γκρεμίσεις μέχρι το έδαφος, και θα τις καταπατήσουν τα πόδια των πράων και των ταπεινών. Η οδός των ευσεβών έγινε ευθεία, και είναι προετοιμασμένη η οδός των ευσεβών. Διότι η οδός του Κυρίου είναι κρίση. Ελπίσαμε στο όνομά σου και στην ανάμνηση που επιθυμεί η ψυχή μας.

Προς τον υιό του σεβαστοκράτορος. Ευλογητός ο Θεός που μας χάρισε, εκτός από τα άλλα δωρήματα της άφθονης αγαθότητάς του, και τα γράμματα, μέσω των οποίων οι φίλοι προσαγορεύουμε τους φίλους και οι δούλοι απευθυνόμαστε από μακριά στους δεσπότες. Έτσι και τώρα εγώ, ο δούλος της δικής σας αγαθότητας, χρησιμοποιώ το γράμμα ως στόμα και μέσω αυτού απευθύνω την οφειλόμενη φωνή. Αυτή δε είναι, πρώτα μεν, ευχή υπέρ της υγείας σου, πανσέβαστε προστάτη μου και, μετά τους πρώτους που προέρχονται από τον Πρώτο, βοηθέ μου και συνάμα τείχος και περίτειχος - διότι πρέπει να σε αποκαλώ με τα λόγια της Γραφής - και έπειτα παράκληση προς το αγαθό. Να μην ξεχνάς, λοιπόν, ούτε την ίδια σου τη φύση, από την οποία αναβλύζουν προς εσένα ποταμοί όλων των αγαθών, ούτε τις πατρικές νουθεσίες, από τις οποίες δεν γνωρίζω αν υπάρχει κάτι πιο οξυδερκές και συνάμα πιο σταθερό. Αλλά, γνωρίζοντας ότι το να αγαθοεργεί κανείς είναι ίδιον του Θεού, ενώ το να κακοποιεί είναι δαιμονικό, να εγείρεσαι υπέρ της ταλαιπωρίας των πτωχών και του στεναγμού των πενήτων και εναντίον εκείνων που τους τα προξενούν, και να μην αποκάμνεις ούτε να θεωρείς τίποτε άλλο προτιμότερο από τη θεομιμησία. Και ο Θεός, στον οποίο ανήκουν οι πένητες, ή μάλλον ο οποίος ταυτίζεται με τους πένητες, είθε να σε διατηρεί ανώτερο από κάθε κακία και κάκωση σε όλα, και να γίνεσαι αρωγός της δικής μας ασθένειας και ταπεινότητας με τη δύναμή σου και το ύψος σου.