Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 26:10

«Θα εξουθενωθούν σαν το νερό που διαρρέει». Θα γίνουν, λέγει, ευκαταφρόνητοι παρόμοια με το νερό που έχει σκορπιστεί και είναι εντελώς άχρηστο. «Θα τεντώσει το τόξο του, μέχρι να εξασθενήσουν». Με τη λέξη τόξο εδώ εννοεί την απόφαση που πρόκειται να εκδοθεί στο θείο βήμα. Το δε «μέχρι να», έχει τεθεί αντί του «και», ώστε το νόημα να είναι: «και θα εξασθενήσουν». «Έπεσε το πυρ επάνω τους, και δεν είδαν τον ήλιο». Αφού ρίχτηκαν, λέγει, στο αιώνιο πυρ, δεν αντίκρισαν τον ήλιο της δικαιοσύνης. Παρόμοιο είναι και το εξής: «Ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου».

Διαφέρει δε αυτό που γίνεται σύμφωνα με την επιστήμη από εκείνο που γίνεται τυχαία. Διότι αυτός που ενεργεί σύμφωνα με την τέχνη θα πράττει πάντοτε τα ίδια, εφόσον κατέχει τον λογικό κανόνα· εκείνος όμως που ενεργεί τυχαία δεν θα έχει πάντοτε να συντρέχουν υπέρ αυτού τα ωφέλιμα, αλλά αν σήμερα έσωσε κάτι, με τα ίδια μέσα κάποτε προκάλεσε και την καταστροφή. Έτσι και η άσκηση του καλού, όταν επιτελείται με γνώση, αποδίδει σταθερά, εφόσον ο λόγος αυτός κατοικεί μέσα στον άνθρωπο και κατευθύνει καθένα από όσα πράττονται. — Δείχνει δε και σε άλλα σημεία την αναγκαιότητα της εκμάθησης αυτών που πρέπει να πράττονται, λέγοντας: «Καθένας που δεν θα μάθει δικαιοσύνη επί της γης, αλήθεια δεν πρόκειται να πράξει». Ο δε Δαβίδ συγκαταλέγει και τον θείο φόβο μεταξύ των όσων διδάσκονται, λέγοντας: «Ελάτε, τέκνα, ακούστε με· τον φόβο του Κυρίου θα σας διδάξω».

Ότι, λοιπόν, θα είμαστε μαζί με τον Χριστό και θα συμμετέχουμε στη δόξα του και θα γίνουμε κοινωνοί της βασιλείας, παραλείποντας προς το παρόν να το αποδείξουμε με περισσότερα επιχειρήματα, επειδή δεν είναι καθόλου αμφισβητήσιμο, ας προχωρήσουμε στο άλλο σημείο, δηλαδή στο: «Για να βλέπουν τη δόξα τη δική μου». Συνεπώς, η θέαση της δόξας του Χριστού δεν θα υπάρξει για τους βέβηλους και τους αμαρτωλούς, ούτε καν για εκείνους που ατιμάζουν τον θείο νόμο, αλλά μάλλον μόνο για τους όσιους και τους αγαθούς. Και αυτό πάλι θα το κατανοήσουμε, καθώς από τη μία ο προφήτης λέει: «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου»· από την άλλη δε, στα ευαγγελικά κηρύγματα του Σωτήρα Χριστού αναφέρεται: «Μακάριοι οι καθαροί στην καρδιά, διότι αυτοί θα δουν τον Θεό». Έπειτα, ποιοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί που έχουν καθαρή καρδιά, αν όχι βεβαίως εκείνοι οι οποίοι, μέσω της ένωσης με τον Θεό δια του Υιού εν Πνεύματι, έχουν απομακρυνθεί από κάθε φιλοσαρκία, έχουν θέσει όσο το δυνατόν πιο μακριά την κοσμική ηδονή, και σαν να αρνήθηκαν τη δική τους ζωή, την αφιέρωσαν αποκλειστικά στο θέλημα του Πνεύματος, πολιτευόμενοι καθαρά και ολοκληρωτικά σύμφωνα με τον Χριστό, όπως ακριβώς ήταν και ο Παύλος, ο οποίος από την πάρα πολλή καθαρότητα που υπήρχε μέσα του δεν δίστασε να πει: «Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό· και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός».

Στα ευαγγελικά κηρύγματα, όμως, αναδεικνύεται γυμνό και διαφανές το κάλλος της αλήθειας, και καταφαιδρύνει τον νου εισχωρώντας σαν φως στις διάνοιες των ευσεβών. <Μάθετε δικαιοσύνη, εσείς που κατοικείτε πάνω στη γη. Διότι ο ασεβής έχει πάψει. Καθένας που δεν θα μάθει δικαιοσύνη πάνω στη γη, δεν πρόκειται να πράξει την αλήθεια. Ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου.> Είπε κάπου ο Θεός μέσω της φωνής του προφήτη: «Και θα είναι όλοι διδαγμένοι από τον Θεό.» Δες, λοιπόν, πώς σε αυτά ο λόγος μάς παρουσιάζει τον Χριστό να έχει γίνει σαν ένας μυσταγωγός για εκείνους από τα έθνη που πίστεψαν σε αυτόν.

Διότι έπρεπε, έπρεπε σε αυτούς που άπαξ και αναγνώρισαν ότι οι εντολές του είναι φως πάνω στη γη, να ενσταλαχθεί από αυτόν η γνώση αυτού που τους ωφελεί. «Λοιπόν, λέει, εσείς που κατοικείτε πάνω στη γη, μάθετε δικαιοσύνη.» Μοιάζει δε αυτό με εκείνο που ειπώθηκε μέσω της φωνής του Δαβίδ: «Ακούστε αυτά, όλα τα έθνη· δώστε προσοχή, όλοι οι κατοικούντες την οικουμένη.» Διότι ο μεν γραπτός νόμος διαπαιδαγώγησε μόνο τον κατά σάρκα Ισραήλ, ενώ ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, αφού άπλωσε το δίχτυ της πραότητας, σαγήνευσε ολόκληρη την υπ' ουρανόν. Εύλογα επομένως συμβουλεύει και αυτούς που βρίσκονται σε όλη τη γη, λέγοντας ότι πρέπει να μαθαίνουν τη δικαιοσύνη που διδάχθηκε από αυτόν, δηλαδή την ευαγγελική. Ότι δε το να απειθεί κανείς στα λόγια του δεν είναι αζήμιο, το προσθέτει και λέει: Διότι έλαβε τέλος ο ασεβής. Καθένας που δεν θα μάθει δικαιοσύνη πάνω στη γη, δεν πρόκειται να πράξει την αλήθεια, διότι, λέει, θα οδηγηθεί στον όλεθρο και στην απώλεια, και τρόπον τινά θα σβήσει.

Διότι νομίζω ότι αυτό δηλώνει το «Έπαυσε». Ο καθένας που δεν θα αποδεχθεί τη γνώση της ευαγγελικής δικαιοσύνης, και όποιος δεν θα πράξει την αλήθεια. Αλήθεια δε πάλι σε αυτά αποκαλεί τη δύναμη της εν Χριστώ πολιτείας, και την εν πνεύματι και αληθεία προσκύνηση, και λατρεία. Διότι, επειδή ο νόμος είχε τη σκιά των μελλοντικών αγαθών, και όχι την ίδια την εικόνα των πραγμάτων, δεν ήταν αλήθεια. Ο Χριστός, όμως, και τα δικά Του θεσπίσματα εύλογα θα μπορούσαν να νοηθούν ως δικαιοσύνη και αλήθεια. Νομίζω δε ότι πρέπει να ειπωθεί και τούτο, ότι ο Χριστός έγινε για εμάς δικαιοσύνη από τον Πατέρα, και είναι επιπλέον και αλήθεια. Μάθετε, λοιπόν, τη δικαιοσύνη, λέει, και την αλήθεια· δηλαδή, να αποκτήσετε την επίγνωση του αληθινού Υιού και Δημιουργού και Κυρίου των πάντων. Διότι θα αρθεί και θα εξαλειφθεί κάθε ασεβής, ώστε να μη δει τη δόξα του Κυρίου. Τέτοιο είναι αυτό που ειπώθηκε από τον ίδιο τον Χριστό προς τα πλήθη των Ιουδαίων: «Αμήν, αμήν σας λέω, ότι εάν δεν πιστέψετε ότι εγώ είμαι, θα πεθάνετε μέσα στις αμαρτίες σας». Και πάλι: «Εκείνος που πιστεύει στον Υιό δεν κρίνεται, εκείνος όμως που δεν πιστεύει έχει ήδη κριθεί, επειδή δεν έχει πιστέψει στο όνομα του μονογενούς Υιού του Θεού». Εκείνος όμως που έχει μια για πάντα κατακριθεί, και πέθανε μέσα στις δικές του αμαρτίες, πώς θα μπορούσε να δει τη δόξα του Κυρίου;

Εάν όμως βρεθεί ότι έζησε μέσα σε αμέλεια και ασωτία, ακούει εκείνη την τρομερότατη φωνή: «Ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου.» Τότε την καταλαμβάνουν ημέρες οργής και θλίψης, και ανάγκης και στενοχώριας, ημέρα σκότους και γνόφου· τότε, αφού την εγκαταλείψουν οι άγιοι άγγελοι του Θεού, την παραλαμβάνουν οι Αιθίοπες εκείνοι δαίμονες, και χτυπώντας την ανηλεώς την κατεβάζουν στη γη· και αφού τη διαμελίσουν, τη ρίχνουν δεμένη με άλυτα δεσμά, σε γη σκοτεινή και ζοφερή, στα κατώτερα μέρη, στα καταχθόνια δεσμωτήρια και στις φυλακές του άδη· όπου βρίσκονται αποκλεισμένες οι ψυχές των αμαρτωλών, όσων έχουν κοιμηθεί από αιώνων, όπως λέει ο Ιακώβ· σε γη σκοτεινή και ζοφερή, σε γη αιώνιου σκότους χωρίς καθόλου φως, όπου δεν υπάρχει ζωή θνητών, αλλά οδύνη αιώνια, και λύπη ατελεύτητη, και κλαυθμός ακατάπαυστος, και τριγμός οδόντων ασίγαστος, και στεναγμοί ακοίμητοι· εκεί κυριαρχεί παντοτινά το ουαί, εκεί το αλίμονο, αλίμονο!

Δηλαδή, διαφορετικά τιμωρείται ο μοιχός, διαφορετικά ο πόρνος, διαφορετικά ο φονεύς, και διαφορετικά ο κλέπτης και ο μέθυσος. Όσοι πάλι μολύνθηκαν από αίρεση, θα ακούσουν το εξής: ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου. Εκείνοι δε που έχουν μεταξύ τους έχθρα και δεν συμφιλιώθηκαν κατά τη διάρκεια της ζωής τους, θα βρουν αμείλικτη καταδίκη.

Όσοι δε μολύνονται συμμετέχοντας σε αιρέσεις θα ακούσουν: «Ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου». Όσοι δε τρέφουν έχθρα αναμεταξύ τους, και συμβεί να αναχωρήσουν από αυτήν τη ζωή, θα βρουν αμείλικτη καταδίκη, και ως γεμάτοι μίσος θα σταλούν στο απώτερο σκοτάδι, επειδή μίσησαν τον Χριστό, ο οποίος είπε: «Να αγαπάτε ο ένας τον άλλον και να συγχωρείτε». Αλίμονο τότε σε αυτόν που αγαπά την πορνεία· αλίμονο στον μοιχό· αλίμονο στον μέθυσο· αλίμονο στους μάγους και στους μάντεις· αλίμονο σε αυτούς που κατασκευάζουν μαγικά φυλαχτά και κάνουν γητειές, μαγείες και μαγγανείες· όχι μόνο σε αυτούς που τα πράττουν, αλλά και σε εκείνους που καταφεύγουν σε αυτούς. Αλίμονο σε εκείνους που πίνουν κρασί με τη συνοδεία τυμπάνων και χορών. Αλίμονο σε αυτούς που μολύνονται συναναστρεφόμενοι με τους βλάσφημους αιρετικούς. Αλίμονο σε αυτούς που εξυβρίζουν τις θείες Γραφές. Αλίμονο σε εκείνους που σπαταλούν τον καιρό της μετάνοιας σε γελοιότητες και περισπασμούς· διότι θα αναζητήσουν με πικρά δάκρυα τον χρόνο που κατασπατάλησαν άσχημα, και δεν πρόκειται να τον βρουν. Αλίμονο σε αυτούς που δικαιώνουν τον ασεβή εξαιτίας δωροδοκιών.

Αλήθεια σας λέγω, ότι θα τον καταστήσει υπεύθυνο σε όλα τα υπάρχοντά του· διότι οικονόμησε επάξια τις υποθέσεις του με κρίση, γι' αυτό και δεν θα κλονιστεί ποτέ. Διότι λέγει το Άγιο Πνεύμα: αγαθός είναι ο άνθρωπος που σπλαχνίζεται και δανείζει· θα οικονομήσει τις υποθέσεις του με δίκαιη κρίση, διότι ποτέ δεν θα κλονιστεί· ο δίκαιος θα παραμείνει σε αιώνια μνήμη. Δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση· η καρδιά του είναι έτοιμη να ελπίζει στον Κύριο. Η καρδιά του έχει στηριχθεί, δεν πρόκειται να φοβηθεί, μέχρις ότου δει την καταστροφή των εχθρών του. Σκόρπισε, έδωσε στους φτωχούς· η δικαιοσύνη του μένει στον αιώνα του αιώνος· η δύναμή του θα υψωθεί με δόξα. Ο αμαρτωλός θα το δει και θα οργιστεί· θα τρίξει τα δόντια του και θα λιώσει· η επιθυμία του αμαρτωλού θα χαθεί. Ο δίκαιος όμως θα μείνει σε αιώνια μνήμη, και δεν θα φοβηθεί από κακή είδηση. Και ποια είναι αυτή η κακή είδηση; Εγώ νομίζω ότι είναι το «ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου», και το «αφού του δέσετε τα χέρια και τα πόδια, βγάλτε τον άχρηστο δούλο στο εξώτερο σκοτάδι», και το «φύγετε από εμένα οι καταραμένοι στο αιώνιο πυρ που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Αντί γι' αυτά όμως ο δίκαιος θα ακούσει: «εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε καταστήσω κύριο· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου».

Έτσι, λοιπόν, ‹και οι νύχτες για εμάς είναι φωτισμένες σαν ημέρες›· επειδή ακριβώς 〈τα προστάγματά σου〉 και οι λόγοι σου δόθηκαν σε εμάς, που ακόμη διατρίβουμε 〈επί της γης〉, και κατά τη διάρκεια της 〈νύχτας〉 και της ημέρας αντί για 〈φως〉. Αφού αναφώνησε αυτά προς τον Θεό με υπερβάλλουσα διάθεση, ο προφήτης στρέφεται σε εμάς, προτρέποντάς μας να βαδίσουμε την ίδια οδό με αυτόν.⌝ Γι' αυτό λέει: 〈μάθετε δικαιοσύνη, οι κατοικούντες επί της γης〉. ⌜Αντί δε του: 〈διότι έπαψε ο ασεβής〉, ο μεν Ακύλας και ο Θεοδοτίων ερμήνευσαν 〈ελεήθηκε ο ασεβής〉, ενώ ο Σύμμαχος: 〈έλαβε δωρεά ο ασεβής〉. Ο λόγος προτρέπει αυτούς που προηγουμένως βρέθηκαν μέσα στην ασέβεια, να σπεύσουν προς τη μετάνοια·⌝ διότι η κρίση του Θεού περιμένει όλους τους ανθρώπους. Γι' αυτόν τον λόγο, όλοι οι άνθρωποι 〈μάθετε δικαιοσύνη〉 ⌜έχοντας θάρρος ότι και εκείνους που είχαν νωρίτερα κυριευθεί από ασέβειες, εφόσον μετανοήσουν, ο Θεός, όντας φιλάνθρωπος, θα τους ελεήσει.

Εάν όμως κάποιος δεν πεισθεί από το κήρυγμα ούτε «μάθει δικαιοσύνη» ούτε πράξει «την αλήθεια, θα αφαιρεθεί» από τους ζωντανούς και δεν θα δει «τη δόξα του Κυρίου». Αφού τα είπε αυτά προς εμάς παραινετικά, στρέφει και πάλι το βλέμμα του προς τα άνω και, βλέποντας τη θεότητα του Σωτήρος ανυψωμένη στα ύψη, αναφωνεί: «Κύριε, είναι υψηλός ο βραχίονάς σου, και δεν το γνώριζαν»· διότι οι ασεβείς, όντας χαμερπείς και έχοντας απομακρυνθεί πολύ από τη γνώση της θεότητάς του, κυλιούνταν στο σκοτάδι της άγνοιάς τους. Όταν όμως φθάσει η καθολική κρίση, βλέποντας τον «υψηλό βραχίονα», εκείνοι που παλαιότερα τον βλασφημούσαν ως ανύπαρκτο, θα σταματήσουν την παραφροσύνη τους περιλουζόμενοι από αισχύνη. Βλέποντας δε τους μακαρίους να απολαμβάνουν τη ζωή στους ουρανούς θα φθονήσουν, και μάλιστα ο «ζήλος» θα κυριεύσει τον «λαό», ο οποίος κατά την παρούσα ζωή δεν θέλησε να αποδεχθεί την παιδαγωγία του Θεού.

Διότι αληθινά, όταν έλθει, καθώς λέγει το Ευαγγέλιο, μέσα στη δόξα του και όλοι οι άγγελοι μαζί του, μετά βίας γίνεται χωρητός και φανερός στους δικαίους. Ο δε ασεβής και εκείνος που ιουδαΐζει στην αίρεση, καθώς λέγει ο Ησαΐας, παραμένει αμέτοχος εκείνου του θεάματος· διότι, όπως λέγει, «ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου».

Η μεν λοιπόν υπόσχεση είναι τόσο μεγάλη, ώστε να ξεπερνά το ανώτατο όριο της μακαριότητας. Διότι τι άλλο θα μπορούσε να ποθήσει κανείς μετά από ένα τέτοιο αγαθό, εφόσον έχει τα πάντα σε Αυτόν που θεάται; Διότι το να βλέπει κανείς σημαίνει το ίδιο με το να κατέχει, σύμφωνα με τη συνήθεια της Γραφής· όπως ακριβώς το «είθε να δεις τα αγαθά της Ιερουσαλήμ», έχει την έννοια του «είθε να τα βρεις»· και το «ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου», όπου με το «να μη δει», ο προφήτης δηλώνει το «να μη συμμετάσχει».

Και βέβαια, ούτε τη λαμπρότητα της θείας φύσεως, σύμφωνα με την οποία «ο Λόγος του Θεού θα έλθει με σώμα, τέτοιος όπως φάνηκε στους μαθητές στο όρος», ούτε αυτήν λοιπόν θα δουν εκείνοι που τον λόγχισαν και όσοι είναι όμοιοί τους· διότι, λέει, «ας εξαρθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου». Γι' αυτό, λοιπόν, και αυτή καθ' εαυτήν είναι αόρατη σε εκείνους· αλλά ο Γρηγόριος, που φέρει την επωνυμία του Θεολόγου, έκανε λόγο για τη θεία ουσία και για την ίδια την υπόσταση που έλαβε σώμα. Προβάλλοντας λοιπόν αυτόν ο πολέμιος του φωτός, και ισχυριζόμενος εξαιτίας αυτού ότι οι απόστολοι είδαν μέσω του σώματος του Χριστού το θειότατο φως πάνω στο όρος, επειδή ο Θεολόγος λέει ότι «η θεότητα καθ' εαυτήν είναι αόρατη», φανερά νομίζει εδώ ότι το φως εκείνο είναι η ίδια η ουσία και η υπόσταση του Λόγου του Θεού, για τις οποίες, όπως αποδείχθηκε, μιλούσε ο Θεολόγος· αποδεικνύοντας ταυτόχρονα αυτός ότι ούτε καν στους τρεις από τους αποστόλους δεν έγινε ορατό τότε. Διότι, σύμφωνα με αυτόν τώρα, αυτό το φως καθ' εαυτό είναι αόρατο στους πάντες.

Για ποιο λόγο, συνοψίζοντας και συντέμνοντας όσο το δυνατόν περισσότερο όλη την ομιλία πάνω στο ρητό, την παρέθεσα εδώ; Για να γνωρίζουν όλοι ότι ο Χρυσόστομος, παρόλο που παρέτεινε τόσο πολύ την ερμηνεία και διήλθε τα όσα αφορούν τον Σωτήρα από την αρχή μέχρι το τέλος, παρέλειψε να αναφέρει φανερά μόνο εκείνη τη δόξα του Κυρίου που έλαμψε πάνω στο όρος. Ο δε συκοφάντης των αγίων Ακίνδυνος, παραβλέποντας όλα αυτά τα τόσα πολλά, το μόνο που εκείνος παρέλειψε να πει, αυτό μόνο επικαλείται ως μαρτυρία ότι τάχα το είπε, μη φοβούμενος προς έλεγχό του το διαυγές, άφθονο και φωτεινότατο ρεύμα των λόγων του Χρυσοστόμου πατρός, το οποίο είναι πληθωρικό και υψωμένο πάνω από κάθε απόκρυψη. Και για ποιο λόγο ο άγιος, ενώ εξέτασε διεξοδικά όλα τα του Χριστού, δεν συμπεριέλαβε μαζί με τα άλλα τώρα και εκείνη τη δόξα; Επειδή ερμηνεύει την επίγεια δόξα, και γνωρίζοντας ότι το φως εκείνο είναι αρραβώνας και προοίμιο της δόξας που πρόκειται να αποκαλυφθεί, το κατέταξε σε εκείνη, μεταφέροντας τη διδασκαλία στο ηθικό μέρος. Διότι, λέει, «πρέπει να επιδεικνύουμε βίο άξιο αυτών των δωρεών και των δογμάτων, για να δούμε όχι μόνο την επίγεια δόξα του, αλλά και τη μέλλουσα, όπως λέει ο ίδιος ο Κύριος: ‘θέλω όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί, για να θεωρούν τη δόξα τη δική μου’. Αν λοιπόν αυτή η δόξα έγινε τόσο λαμπρή και περιφανής, τι θα μπορούσε να πει κανείς για εκείνην, για την οποία ο προφήτης λέει: ‘ας αρθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου’;».

Γι' αυτό και εκείνοι στις δικές τους ομιλίες και στα συγγράμματά τους, τοποθετούν αυτήν πριν από κάθε λόγο, προτάσσοντας την ευχή: «χάρη σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό». Αυτήν και εμείς, ως υπηρέτες της δικής τους διακονίας, ήρθαμε να σας κομίσουμε τώρα, και μαζί με τον Παύλο σας λέμε: «να επιδιώκετε την ειρήνη με όλους και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο». Εάν όμως, χωρίς την ειρήνη με όλους, κανείς δεν πρόκειται να δει τον Θεό, αυτός που ούτε με τους συμπατριώτες του δεν ειρηνεύει, πώς θα δει τον Θεό στον μέλλοντα αιώνα; Πώς δεν θα ακούσει τότε, «ας εξαλειφθεί, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου»; Αλλά μακάρι κανείς από εμάς να μην ακούσει αυτή την απευκταία φωνή, αντιθέτως, αφού συμφιλιωθούμε και ενωθούμε όλοι μέσω της ειρήνης, της αγάπης και της ομόνοιας σε ένα, να έχουμε ανάμεσά μας, σύμφωνα με τη γλυκιά του υπόσχεση, τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος αφενός θα διευκολύνει για εμάς τη δυσχέρεια της παρούσας ζωής, και αφετέρου θα μας χαρίσει στον κατάλληλο καιρό την αιώνια ζωή, τη δόξα και τη βασιλεία.

Διότι, λέγοντας ότι δεν γεννηθήκαμε από σάρκα, αλλά από τον Θεό, φανερώνει την αναγέννηση και υιοθεσία μέσω του θείου βαπτίσματος, για την οποία λέει και στην επιστολή ότι «τώρα είμαστε τέκνα Θεού». Λέγοντας δε ότι μας έδωσε την εξουσία να γίνουμε τέκνα Θεού, σαν να μην είμαστε ακόμη, υπέδειξε το τέλειο της υιοθεσίας. Διότι, όπως ακριβώς το νεογέννητο βρέφος έχει τη δύναμη από τη φύση του να γίνει σοφό και είναι εν δυνάμει σοφό, και με την πάροδο της ηλικίας, εάν ακολουθήσει όσα συντελούν στην απόκτηση της γνώσης, έτσι θα γίνει και ενεργεία σοφό, με τον ίδιο τρόπο και αυτός που αναγεννήθηκε μέσω του θείου βαπτίσματος, έλαβε μεν τη δύναμη να γίνει σύμμορφος με το σώμα της δόξας του Υιού του Θεού. Εάν λοιπόν περπατήσει σε καινούργια ζωή, ζώντας κατά Χριστόν και σύμφωνα με το ευαγγέλιό Του, κατά την ανάσταση, όταν αυτή η δύναμη προχωρήσει στην τελειοποίησή της, όχι πλέον με πίστη και ελπίδα, αλλά με αλήθεια και πραγματικότητα, θα έχει το σώμα δοξασμένο και άφθαρτο, όπως ακριβώς το είχε και ο Κύριος μετά την ανάσταση, και πόσο μάλλον το πνεύμα. Διότι θα αναστηθούν μεν και τα νεκρά σώματα των ασεβών, αλλά όχι μέσα σε ουράνια δόξα. Επειδή δεν θα είναι σύμμορφα με το σώμα της δόξας του Χριστού, αλλά ούτε θα δουν την υπεσχημένη στους πιστούς θεωρία του Θεού, η οποία ονομάζεται και βασιλεία του Θεού. «Διότι ας εξαλειφθεί», λέει, «ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου».

«και θρόνον» Όπως ο Δαβίδ βασίλευσε. «διδούς» Διότι δεν παρακούει τους ταπεινούς που προσεύχονται από καρδιάς. «και ευλόγησεν» Όσους ζουν εν δικαιοσύνη. «ότι ουκ εν ισχύι» Διότι ο άνθρωπος δεν σώζεται με την ίδια του τη δύναμη. «κύριος ασθενή» Αναφέρεται στον διάβολο, ως αντίδικο του ανθρώπου. «μη καυχάσθω» Διότι ούτε η κοσμική φρόνηση σώζει, αλλά η πίστη. «και μη καυχάσθω» Διότι καθένας που εμπιστεύεται στη δική του δύναμη θα πέσει. «—ο πλούσιος» Διότι ο πλούτος διαλύεται σαν τον καπνό. «αλλ’ η εν τούτω» Διότι το να καυχάται κανείς εν Θεώ είναι ασφαλές. «και ποιείν κρίμα» Με σκοπό, λέει, ο άνθρωπος να φυλάττει την καρδιά του με κρίση και δικαιοσύνη. «κύριος ανέβη» Όταν αναλήφθηκε ενσαρκωμένος. «αυτός κρινεί» Μιλάει για εκείνη την ημέρα. «και δίδωσιν» Διότι Αυτός όρισε τους βασιλείς, Αυτός τους ενισχύει. «και υψώσει» Τον σταυρό· διότι αυτός αποτελεί την ισχύ ολόκληρης της κτίσεως. Ωδή Ησαΐου <ενός από τους μεγάλους προφήτες>. «εκ νυκτός» Διότι οφείλει ο ευσεβής να εγείρεται προς τον Θεό και τη νύχτα και την ημέρα. «διότι φως» Διότι τα προστάγματα του Θεού είναι φως. «δικαιοσύνην μάθετε» Διότι πρέπει και οι επί γης να δικαιώνονται μέσω αγαθών έργων. «πέπαυται» Ο διάβολος, που απεργάζεται την ασέβεια, έπαυσε. «επί της γης» Διότι δεν σταματά να σπέρνει το ψεύδος. «αρθήτω» Στον μέλλοντα αιώνα. «κύριε» Οι δαίμονες, λέει, αγνοούσαν τη δύναμη της σαρκώσεως του Κυρίου. «ζήλος» Αναφέρεται στον ιουδαϊκό λαό. «και νυν πυρ» Το πυρ της γεέννης τότε.

Και τότε θα αποκαλυφθεί ο άνομος, τον οποίο ο Κύριος Ιησούς θα αναιρέσει με το πνεύμα του στόματός Του και θα καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας Του. Η παρουσία του ανόμου θα γίνει κατ' ενέργειαν του σατανά, με κάθε δύναμη, με σημεία και τέρατα ψεύδους και με κάθε απάτη αδικίας ανάμεσα σε αυτούς που χάνονται, επειδή δεν δέχθηκαν την αγάπη της αλήθειας για να σωθούν. Και για τον λόγο αυτόν, ο Θεός τούς στέλνει ενέργεια πλάνης, ώστε να πιστέψουν στο ψεύδος, για να κριθούν όλοι όσοι δεν πίστεψαν στην αλήθεια, αλλά ευαρεστήθηκαν στην αδικία. Ο Ησαΐας πάλι λέγει: «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου». Εφόσον λοιπόν πρόκειται να συμβούν αυτά, αγαπητέ, και αφού η μία εβδομάδα διαιρεθεί στα δύο και το «βδέλυγμα της ερημώσεως» τότε εμφανιστεί, και οι δύο προφήτες και πρόδρομοι του Κυρίου ολοκληρώσουν τον δικό τους δρόμο, και ολόκληρος ο κόσμος πλέον φθάσει στη συντέλεια, τι άλλο απομένει παρά η επιφάνεια του Κυρίου και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού, του Υιού του Θεού, από τους ουρανούς, «στον οποίο έχουμε ελπίσει»; Αυτός θα επιφέρει την εκπύρωση και τη δίκαιη κρίση σε όλους όσους Τον απείθησαν.

Αυτός, αφού αναγορευθεί από αυτούς βασιλιάς και δοξαστεί από όλους και γίνει βδέλυγμα της ερημώσεως για τον κόσμο, θα κυριαρχήσει για χίλιες διακόσιες ενενήντα ημέρες· όπως λέει και ο Δανιήλ: «και θα δοθεί βδέλυγμα ερημώσεως για χίλιες διακόσιες ενενήντα ημέρες· μακάριος αυτός που θα υπομείνει και θα φτάσει στις χίλιες τριακόσιες τριάντα πέντε ημέρες». Διότι, όταν έρθει το βδέλυγμα και πολεμήσει τους αγίους, όποιος ξεπεράσει τις ημέρες του και πλησιάσει σε άλλες σαράντα πέντε ημέρες, καθώς πλησιάζει η Πεντηκοστή, έφτασε στη βασιλεία των ουρανών. Διότι ο αντίχριστος έρχεται σε ένα μέρος της Πεντηκοστής, νομίζοντας ότι πρόκειται να κληρονομήσει τη βασιλεία μαζί με τον Χριστό. Και για τον λόγο αυτόν ο Ησαΐας λέει: «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μην δει τη δόξα του Κυρίου». Και ο Παύλος στην επιστολή προς Θεσσαλονικείς λέει: «τον οποίο ο Κύριος Ιησούς θα εξοντώσει με την πνοή του στόματός του και θα καταργήσει με την επιφάνεια της παρουσίας του», ενώ τη βασιλεία πρόκειται να την κληρονομήσουν οι άγιοι μαζί με τον Χριστό.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΙΑΚΟΝΟ ΑΝΑΤΟΛΙΟ 1316. Προς εκείνους που εκφέρουν μεγαλόστομους λόγους δημοσίως και εξυμνούν τα θεία, ενώ κρυφά πράττουν τα αντίθετα, επειδή φιλοσοφούν με λόγια και όχι με έργα, ο μεγαλόφωνος Ησαΐας κραυγάζει: «Μάθετε να πράττετε το καλό». Και όχι μόνο σ’ αυτούς, αλλά και σε όλους δίνει την ίδια παραγγελία: «Μάθετε να πράττετε τη δικαιοσύνη, εσείς που κατοικείτε επάνω στη γη· διότι έπαψε πλέον να ενεργεί ο ασεβής». Επειδή, δηλαδή, με τα προφητικά του μάτια είδε την ένσαρκη έλευση του Σωτήρα, η οποία υπερβαίνει κάθε περιγραφή και χάρισε στο γένος των ανθρώπων αναρίθμητα αγαθά, ανώτερα από κάθε θαύμα, ενώ συγχρόνως εξασθένησε τον τύραννο, αναφωνούσε: Μάθετε να πράττετε τη δικαιοσύνη. Διότι έπαψε πλέον ο τύραννος να στρέφεται εναντίον κάθε άνδρα και κάθε γυναίκας· και όλοι είναι ασφαλείς, εκτός από εκείνους που με τη θέλησή τους υποκλίνονται και υποτάσσονται στην απάτη του. Διότι μπορεί να εξαπατά, όχι όμως και να εξαναγκάζει.

Και κινδυνεύει αυτός που ηττήθηκε κατά κράτος, παίρνοντας δύναμη από τη δική μας διχόνοια, να αντεπιτεθεί και να νικήσει. Διότι έχει μεν πέσει, έστω κι αν θρασύνεται απερίσκεπτα. Όμως η δική μας ραθυμία και ο μεταξύ μας πόλεμος έγιναν δύναμη και ρώμη για αυτόν που έχει πέσει, ώστε να κινδυνεύει (τουλάχιστον εξαιτίας των ράθυμων) να χαθεί το κατόρθωμα που επιτεύχθηκε από τον Σωτήρα (γιατί, αν και είναι τολμηρό να το πει κανείς, επειδή είναι αληθινό, θα ειπωθεί). Γι' αυτό ίσως και αυτό που ζήτησας να μάθεις, το προανήγγειλε μέσω του Μελωδού: «Ποιο είναι το όφελος από το αίμα μου, από το να κατέβω στη φθορά;», δηλαδή, στην πολύφθορη φύση των ανθρώπων. Διότι, παρόλο που υποδηλώνει και κάποια άλλα νοήματα -καθώς με ηθικότερο τρόπο εκλαμβάνεται ότι αναφέρεται στον Δαβίδ, και με φυσικότερο στον Αδάμ- ωστόσο πολλοί άγιοι θεώρησαν ότι αποβλέπει και σε αυτόν τον σκοπό. «Εγώ μεν», λέει, «κατέβηκα τόσο πολύ, ώστε να μην γίνομαι πιστευτός από πολλούς εξαιτίας της μεγάλης μου συγκατάβασης, και υπέταξα τον τύραννο, και φωνάζει ο θεατής των Σεραφείμ λέγοντας: 'Μάθετε να πράττετε δικαιοσύνη οι κατοικούντες στη γη, διότι ο ασεβής έχει εξολοθρευτεί'. Εσείς, όμως, αυτό το κατόρθωμα που ξεπερνά κάθε ελπίδα, και το υπερφυές τρόπαιο που βρίσκεται πέρα από κάθε θαύμα, το προδώσατε εξαιτίας της δικής σας ραθυμίας. Ποια απολογία, λοιπόν, θα σας απομείνει, ποια συγγνώμη, ποιο έλεος, όταν σας ζητηθεί ο λόγος για αυτόν τον τρόπο ζωής, τον οποίο βλέπω να υπάρχει μόνο μέσα στις Γραφές, αλλά πουθενά αλλού, και κυρίως στα έργα πουθενά;»

Γι' αυτό έλεγε: «Θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί, για να βλέπουν τη δόξα μου». Εάν λοιπόν αυτή η δόξα υπήρξε τόσο λαμπρή και περιφανής, τι θα μπορούσε να πει κανείς για εκείνη; Διότι δεν θα φανερωθεί σε γη φθαρτή, ούτε ενώ εμείς θα βρισκόμαστε μέσα σε θνητά σώματα, αλλά σε κτίση άφθαρτη και αγέραστη, και με τόση λαμπρότητα, όση είναι αδύνατον έστω και με λόγια να περιγραφεί. Ω μακάριοι και τρισμακάριοι, και το λέω αυτό πολλές φορές, όσοι καταξιώνονται να γίνουν θεατές εκείνης της δόξας! Γι' αυτήν λέει ο Προφήτης: «Ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου».

Κατόρθωσες με τον κόπο σου αυτό που ζητούσες ή δεν τα κατάφερες; Άνοιξες τη θύρα ή παραμένεις ακόμη υπόλογος; Έφτασες ή δεν επέτυχες; Έλαβες κάποια εσωτερική βεβαιότητα ή έχεις την ελπίδα σου αβέβαιη; Έλαβες ελευθερία ή κλονίζεται και αμφιβάλλει ακόμη ο λογισμός σου; Αισθάνθηκες κάποιον φωτισμό στην καρδιά ή παραμένει ακόμη σκοτισμένη και ατιμασμένη; Ακούστηκε μέσα σου κάποια φωνή που να λέει: Δες, έγινες υγιής· ή, Συγχωρούνται οι αμαρτίες σου· ή, Η πίστη σου σε έσωσε; Ή μήπως ακούς ακόμη εκείνη που λέει: Ας αποστραφούν οι αμαρτωλοί στον άδη· και· Δέστε τα χέρια και τα πόδια· και· Ας εξολοθρευτεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου; Τι λες με λίγα λόγια, αδελφέ; Πες μας, σε ικετεύουμε, για να γνωρίζουμε και εμείς σε ποια κατάσταση πρόκειται να βρεθούμε· διότι για εσένα πλέον ο χρόνος έκλεισε, και άλλον δεν πρόκειται να βρεις ποτέ ξανά στον αιώνα. Σε αυτά, άλλοι μεν από εκείνους που κοιμήθηκαν, αποκρίνονταν: Ευλογητός ο Κύριος, ο οποίος δεν απέρριψε την προσευχή μου και το έλεός Του από εμένα. Και άλλοι πάλι: Ευλογητός ο Κύριος, ο οποίος δεν μας παρέδωσε ως θήραμα στα δόντια τους. Άλλοι δε έλεγαν εκείνο με οδύνη: Άραγε θα διαβεί η ψυχή μας το αβάσταχτο ύδωρ των πνευμάτων του αέρα; Μη έχοντας ακόμη θάρρος, αλλά προσμένοντας το τι πρόκειται να συμβεί σε εκείνο το κριτήριο.

Όλοι μεν ήταν μαθητές, αλλά δεν ήταν όλοι τυφλωμένοι από την ασθένεια της φιλαργυρίας. Όλοι ήταν μαθητές, αλλά δεν είχαν στερηθεί όλοι την οξυδέρκεια του βλέμματός τους από το θόλωμα της βασκανίας. Όλοι ήταν μαθητές, αλλά δεν ήταν όλοι προδότες. Όλοι ήταν απόστολοι, αλλά δεν πέρασαν όλοι, εξαιτίας της απόγνωσης, τη θηλιά στον λαιμό τους, διορθώνοντας το κακό με το κακό. Όλοι ήταν φιλόχριστοι, ένας όμως ήταν φιλάργυρος· αυτός ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, ο οποίος ήταν ο μόνος ανάξιος για τη θέα της θεότητος. Διότι, όπως λέει η Γραφή, ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου.

Και η δύναμή τους θα γίνει σαν εύφλεκτο στουπί, και τα έργα τους σαν σπινθήρες φωτιάς. Και θα κατακαούν οι άνομοι μαζί με τους αμαρτωλούς, και δεν θα υπάρχει κανείς για να τους σβήσει.» «Η πόλη των ασεβών δεν πρόκειται ποτέ να ανοικοδομηθεί.» «Θα επιφέρω στην οικουμένη συμφορές, και στους ασεβείς τις συνέπειες των αμαρτιών τους.» «Δεν πρόκειται να παραμείνει ποτέ στους αιώνες το πονηρό σπέρμα.» «Ιδού, έρχεται η ημέρα του Κυρίου με θυμό και οργή, για να μετατρέψει όλη την οικουμένη σε έρημο, και να εξολοθρεύσει τους αμαρτωλούς από αυτήν.» «Η γη των ασεβών θα καταπέσει.» «Τρόμος θα καταλάβει τους ασεβείς.» «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου.» «Δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς, λέει ο Κύριος.» «Εάν απομακρυνθείς από εμένα, τι περισσότερο θα έχεις, είπε ο Κύριος.» «Ο άνομος που θυσιάζει μοσχάρι, είναι σαν να σκοτώνει σκύλο· και εκείνος που προσφέρει σιμιγδάλι, είναι σαν να προσφέρει αίμα χοίρων.» «Αλίμονο στον άνομο, συμφορές θα του ανταποδοθούν σύμφωνα με τα έργα των χεριών του.» «Ο πλούτος των ασεβών θα γίνει σαν τη σκόνη από τον τροχό, και σαν το χνούδι που παρασύρεται από τον αέρα.» «Και αυτό θα συμβεί σε μια στιγμή.» «Και ο πλούτος των εθνών θα είναι σαν κάποιον που βλέπει όνειρο στον ύπνο του, και θα είναι σαν αυτούς που στον ύπνο τους πεινούν και τρώνε, αλλά όταν ξυπνήσουν το όνειρό τους αποδεικνύεται μάταιο· και όπως ακριβώς ο διψασμένος βλέπει όνειρο όμοια με τον πεινασμένο, και όταν ξυπνήσει εξακολουθεί να διψά, και η ψυχή του ήλπισε μάταια, έτσι ακριβώς θα είναι ο πλούτος όλων των εθνών.» «

Στους καλούς, όμως, και ενάρετους να δίνεις πάντοτε. Ανάμεσα στο να πεις, να ακούσεις και να πράξεις, μικρή είναι η απόσταση. ΤΙΤΛΟΣ ΙΔʹ. — Περί δικαιοσύνης και αρετής. «Η δικαιοσύνη σώζει από τον θάνατο.» «Στους δρόμους της δικαιοσύνης υπάρχει ζωή.» «Η δικαιοσύνη εξυψώνει το έθνος.» «Εκείνος που σπέρνει δικαιοσύνη θα λάβει βέβαιη αμοιβή.» «Η δικαιοσύνη προστατεύει τους άκακους.» «Ο Θεός αγαπά εκείνους που επιδιώκουν τη δικαιοσύνη. Στη μεγάλη δικαιοσύνη υπάρχει πολλή δύναμη.» «Ο δρόμος της δικαιοσύνης και της ελεημοσύνης θα βρει ζωή και δόξα.» «Από τον καρπό της δικαιοσύνης φυτρώνει δέντρο ζωής.» «Η αρχή της δικαιοσύνης δίνει κύρος στα λόγια.» «Η δικαιοσύνη κατευθύνει ορθά τους δρόμους των αμέμπτων.» «Η αρχή του αγαθού δρόμου είναι να πράττει κανείς τα δίκαια.» «Μήκος βίου χαρίζει ο δρόμος της δικαιοσύνης.» «Το να πράττει κανείς τα δίκαια και να λέει την αλήθεια είναι πιο αρεστά στον Θεό παρά το αίμα των θυσιών.» «Τα έργα της δικαιοσύνης θα φέρουν ειρήνη, και η δικαιοσύνη θα εξασφαλίσει ανάπαυση.» «Μάθετε τη δικαιοσύνη, εσείς που κατοικείτε στη γη· διότι ο ασεβής έχει εξαλειφθεί. Ανοίξτε τις πύλες, ας εισέλθει ο λαός που τηρεί τη δικαιοσύνη και την αλήθεια.» «Αυτά λέει ο Κύριος: Τηρείτε την κρίση, πράττετε τη θεία δικαιοσύνη. Μακάριος είναι αυτός που τα πράττει αυτά και μένει προσηλωμένος σε αυτά.» «Η δικαιοσύνη είναι αθάνατη.» «Εάν κάποιος αγαπά τη δικαιοσύνη, οι κόποι του είναι αρετές.» «Εάν επιδιώκεις το δίκαιο, θα το αποκτήσεις και θα το ενδυθείς σαν ποδήρη χιτώνα δόξας.» «Μακάριοι όσοι πεινούν και διψούν για τη δικαιοσύνη, διότι αυτοί θα χορτάσουν.» «Καθένας που πράττει τη δικαιοσύνη προέρχεται από τον Θεό.»

Παρίστανται, λοιπόν, πλέον οι κατήγοροι. Πόσον τρόμο νομίζεις ότι αισθάνεται η ψυχή την ώρα εκείνη, μέχρι να εκδοθεί η απόφαση της κρίσεώς της από τον δίκαιο Κριτή; Εάν βρεθεί ότι έζησε με αμέλεια, θα ακούσει την φοβερότατη εκείνη φωνή: «Ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου». Τότε την καταλαμβάνει ημέρα οργής, ημέρα θλίψεως και στενοχώριας, ημέρα σκότους και γνόφου, καθώς παραδίδεται στο εξώτερο και αιώνιο πυρ, μέσα στο οποίο καταδικασμένη θα κολάζεται στους απέραντους αιώνες.

Δεν θα δει λοιπόν απλώς κάθε σάρκα το σωτήριο έργο του Θεού, ούτε βέβαια η σάρκα των ασεβών, εφόσον είναι αληθινός ο λόγος που αποφαίνεται: «ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου», αλλά, με ακριβή προσδιορισμό, κάθε πιστή σάρκα.

Ωδή Ε΄. Η προφητεία του Ησαΐα είναι κατά κύριο λόγο προσευχή. Προσευχή του προφήτη Ησαΐα. Συμφωνεί και αυτός ο προφήτης Ησαΐας με τον προηγούμενο προφήτη Αββακούμ, διακηρύσσοντας και αυτός με σαφήνεια τα σχετικά με το θείο και ιερό Ευαγγέλιο: «Εκ νυκτός ορθρίζει το πνεύμα μου προς εσένα, Θεέ μου». Ενώ ακόμη, λέει, επικρατεί η σκιά του Νόμου, το Άγιο Πνεύμα μέσα μου ξυπνά νωρίς και προπορεύεται. Πριν ανατείλεις εσύ, ο Ήλιος της δικαιοσύνης, ορθρίζει το πνεύμα μου και διδάσκει: «Διότι είναι φως τα προστάγματα» του Ευαγγελίου σου «πάνω στη γη», τα οποία φωτίζουν εκείνους που βρίσκονται στο σκοτάδι της πλάνης οδηγώντας τους προς το φως της αλήθειας, ώστε να μάθουν την ευαγγελική δικαιοσύνη «οι κατοικούντες πάνω στη γη. Διότι έπαυσε ο ασεβής» λαός των Ιουδαίων, έπαυσε να κυριαρχεί, έπαυσε ο Νόμος, ώστε «να μάθει τη δικαιοσύνη» που πηγάζει από το Ευαγγέλιο και «αλήθεια πάνω στη γη δεν πρόκειται να πράξει». Δεν πρόκειται να διδαχθεί καυχώμενος για τον Νόμο που έχει πλέον καταργηθεί. Γι' αυτό: «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής» αυτός λαός, «ώστε να μην δει τη δόξα του Κυρίου». Διότι, επειδή φθόνησε και απίστησε, δεν είδε τη δόξα του Κυρίου, ούτε τα θαύματα, ούτε την ανάσταση, ούτε θα δει τη δόξα της Δευτέρας Παρουσίας του, αλλά θα τη δει μεν με φόβο, και θα εξαλειφθεί δε ως ασεβής με τρόμο. «Κύριε», δηλαδή ο Πατέρας, «είναι ψηλά σηκωμένος ο βραχίονάς σου και δεν το κατάλαβαν» διότι τους τύφλωσε η κακία τους. «Όταν όμως το μάθουν, ας ντροπιαστούν», δηλαδή, επειδή θα γνωρίσουν τη δεύτερη έλευσή του, θα ντροπιαστούν. «

Αλλά εγώ δεν ανέχομαι να φιλοσοφώ εκτενέστερα περί αυτών, αλλά, αφού αναφέρω λίγα και σύντομα πράγματα για τη δική μας δύση, θα σταματήσω τον λόγο μου. Εάν, λοιπόν, βρεθώ άξιος εκείνη την ώρα να κληθώ από τον Θεό —επειδή όλοι μεν πεθαίνουν με το νεύμα του Θεού, δεν καλούνται όμως όλοι να ανέλθουν προς τον Θεό· διότι πώς εκείνοι που περιήλθαν ολόκληρο τον βίο τους μέσα σε ασέβεια, ακαθαρσία και πλεονεξία θα απέλθουν προς τον υπεράγιο Θεό; Διότι καμία κοινωνία δεν υπάρχει μεταξύ σκότους και φωτός. Επειδή, όταν πεθαίνουν θεομάχοι βασιλείς τύραννοι και ξένοι προς τον Θεό, μήπως ο Θεός τους καλεί κοντά του; Ή μήπως μάλλον θα πει: «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου»; Αλλά βέβαια ούτε γι' αυτά θέλω να πω περισσότερα —αλλά εάν, όπως προείπα, βρεθώ άξιος να κληθώ από τον Θεό και Κύριό μας Ιησού Χριστό, αδελφοί, μη με θρηνήσετε υπέρμετρα, καθότι δεν συνέβη τίποτα το ξένο προς όλη τη θνητή φύση, αλλά μάλιστα, αφού προσευχηθείτε τα πρέποντα υπέρ εμού και δοξάσετε τον πανοικτίρμονα Θεό και αναπέμψετε σε αυτόν τις καθιερωμένες ωδές, θάψτε το ταπεινό μου λείψανο στον τάφο που λάξευσα στον γκρεμό της Εγκλείστρας, ενδύοντάς το με τα νεκρικά ράκη που εγώ ύφανα πριν από αρκετά χρόνια και απέθεσα σε ένα κιβώτιο από πεύκο, κέδρο και κυπαρίσσι.

Ή μήπως και αυτό είναι εφάμιλλο με τα θαύματα που τελέστηκαν μέσω του Μωυσή; Διότι και εκεί οι πληγές που τιμωρούσαν τους Αιγυπτίους προσπερνούσαν τους Ισραηλίτες, και η θάλασσα τους μεν τους διέβιβασε χωρίς να βραχούν, τους δε τους καταπόντισε και τους σκέπασε, καθώς η ράβδος του Μωυσή ενεργούσε και απένειμε στην κάθε πλευρά τα αρμόζοντα. Έτσι και εδώ, στην προσευχή του Μελετίου –διότι αυτός έχει αναδειχθεί σε εμάς ως νέος Μωυσής– πρέπει να αποδοθεί η άφθονη βροχή· ώστε οι μεν άξιοι της ευχής να απολαύσουν την ευεργεσία, ενώ εκείνος που ασέβησε απέναντι στον Θεό και στον κατά πνεύμα πατέρα, αρπάζοντας αναξίως τη χάρη και αποκρούοντας τη δίκαιη επιτίμηση, να αρπαγεί βίαια για να μη δει τη δόξα του Κυρίου, με την οποία Εκείνος γνωρίζει να αντιδοξάζει αυτούς που Τον δοξάζουν. Και αφού χωριστεί οριστικά από εκείνους που ευεργετούνται μέσω του ύδατος, να γίνει ο ίδιος παρανάλωμα του αντίθετου στοιχείου, και να συνετίσει τους άλλους με το δικό του παράδειγμα, ώστε να μην καταφρονούν τη φιλανθρωπία και τη μακροθυμία του Θεού, ούτε να ατιμάζουν την πατρική κρίση.

Εάν όμως εσύ ντραπείς να υποφέρεις για τις δικές μου εντολές, όπως εγώ ο Θεός έπαθα για σένα, θα θεωρήσω και εγώ ντροπή να βρίσκεσαι μαζί μου κατά την ένδοξη παρουσία μου και θα πω στους αγγέλους μου: «Αυτός ντράπηκε για εμένα κατά την ταπείνωσή μου και δεν καταδέχθηκε να εγκαταλείψει τη δόξα του κόσμου και να γίνει όμοιός μου, τώρα όμως που αυτός στερήθηκε τη φθαρτή δόξα, ενώ εγώ έχω δοξαστεί με την αθάνατη δόξα του Πατέρα μου, ντρέπομαι έστω και να τον βλέπω! Ας εκβληθεί λοιπόν έξω, ας απομακρυνθεί όπως οι ασεβείς, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου!» Αυτά, επομένως, θα ακούσουν όσοι τηρούν μεν φαινομενικά όλες τις εντολές, αλλά από ντροπή και συστολή απέναντι στους ανθρώπους δεν αποδέχονται τις ύβρεις και τις ατιμώσεις ή τις λοιδορίες που τους επιφέρουν, ούτε υπομένουν τα ραπίσματα και τα χτυπήματα από αυτούς.

{"chunk_id": "", "translation": "Μεγάλη είναι η θλίψη σας· φωτιά άναψε εναντίον σας· καταστράφηκαν οι κλάδοι σας. Γι' αυτό έγιναν λεία· εναντίον της βρυχήθηκαν λιοντάρια και εναντίον της ύψωσαν τη φωνή τους. Γι' αυτό οι ηγέτες έγιναν σαν τους βδελυρούς και το στεφάνι του κεφαλιού σας έχει αφαιρεθεί. Πόλεις του νότου, πώς αποκλειστήκατε; Δεν υπάρχει κανείς να σας ανοίξει. «Ας απομακρυνθεί ο ασεβής, για να μη δει τη δόξα του Κυρίου.» Ακούσατε, αδελφοί; «Γι' αυτό ας αγωνιστούμε με όλη μας την καρδιά, φέρνοντας τον θάνατο μπροστά στα μάτια μας κάθε ώρα και φανταζόμενοι τη φοβερή κόλαση καθημερινά, μέσω των οποίων ο νους, αποκτώντας επίγνωση, κάνει την ψυχή να βρίθει από δάκρυα, και την καθιστά θεωρητική και εξυψωμένη προς τον Θεό μακριά από τα γήινα. Επιπλέον, εμφυτεύοντας εξαιτίας αυτών μια ταπεινοφροσύνη συντετριμμένη και απαλλαγμένη από κενοδοξία, την πείθει να αποξενωθεί πλήρως από κάθε κοσμικό φρόνημα.»}```

Ας μην επιτρέψουμε, αδελφοί, σε αυτόν τον αιώνα που είναι τόσο σύντομος και ευτελής, να αρπάξει από εμάς εκείνη τη μακάρια και αθάνατη ζωή. Διότι φοβάμαι και φρίττω, μήπως οι κατά σάρκα πατέρες μας, οι οποίοι ζουν μέσα στον κόσμο και εμπλέκονται στις βιοτικές μέριμνες, νομίζοντας ότι εμείς απολαμβάνουμε ήδη από τώρα τη μακάρια ζωή, βρεθούν να μας κατακρίνουν λέγοντάς μας: «Πώς ταλαιπωρηθήκατε στους δρόμους σας; Μεγάλη είναι η θλίψη σας, φωτιά άναψε πάνω σας· καταστράφηκαν τα κλαδιά σας.» Και πάλι σύμφωνα με τον προφήτη: «Γι' αυτό παραδοθήκατε σε λεηλασία εσείς οι αγαπημένοι σαν να ήσασταν βδελυροί· και το στεφάνι αφαιρέθηκε από το κεφάλι σας. Πόλεις του νότου, πώς κλειστήκατε; Δεν υπάρχει κανείς να σας ανοίξει. Διότι ας εξαλειφθεί, λέει, ο ασεβής, για να μην δει τη δόξα του Κυρίου.» Γι' αυτό, αδελφοί, ας αγωνιστούμε με όλη μας την ψυχή, έχοντας πάντα και κάθε ώρα τον θάνατο μπροστά στα μάτια μας και αναλογιζόμενοι τη φοβερή κόλαση, μέσω των οποίων ο νους συνηθίζει να έρχεται σε συναίσθηση, και το μεν σώμα γέρνει προς τα κάτω ενώ η ψυχή δακρύζει, έπειτα δε, όταν αυτό θερμανθεί, την καθιστά θεωρητική και, υψώνοντάς την από τα γήινα, την προετοιμάζει να ατενίζει διαρκώς τον Θεό.