Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 26:11

Προηγουμένως ο Ιερεμίας είπε: «Αυτός είναι ο Θεός μας· δεν θα λογαριασθεί άλλος σε σύγκριση με αυτόν», και τα εξής. Και ο προφήτης Ησαΐας λέγει: «Όχι άγγελος, ούτε πρέσβης, αλλά ο ίδιος ο Κύριος θα έλθει και θα μας σώσει»· και ακόμη ότι τα έθνη επρόκειτο να πιστέψουν και ότι εσείς οι Ιουδαίοι θα απορριφθείτε εξαιτίας της απιστίας σας. Ο προφήτης Ωσηέ λέγει: «Θα καλέσω λαό μου τον μη λαό μου», δηλαδή τα έθνη που πίστεψαν σ’ αυτόν. Και ο Δαβίδ, δείχνοντας ότι ο Θεός επρόκειτο να σαρκωθεί για χάρη των εθνών, είπε: «Ο Θεός εβασίλευσεν επί τα έθνη»· γιατί δεν είπε: «Εβασίλευσεν επί τους Ιουδαίους»; Ότι βέβαια ο Θεός είναι βασιλιάς όλων, ήταν φανερό· όμως στα έθνη δεν ήταν γνωστός πριν πιστέψουν με επίγνωση, επειδή τα κρατούσε η ειδωλολατρία και τα εξουσίαζαν τυραννικά οι δαίμονες. Αλλά με την ένσαρκη οικονομία του μας ελευθέρωσε από τα είδωλα με το ίδιο του το αίμα, το οποίο έχυσε επάνω στον σταυρό, και εβασίλευσεν επάνω μας, επειδή πιστέψαμε σ’ αυτόν. Γι’ αυτό και πάλι λέγει: «Όλα τα έθνη, όσα δημιούργησες, θα έλθουν και θα προσκυνήσουν ενώπιόν σου, Κύριε»· δηλαδή όσοι στον παρόντα αιώνα θα προσέλθουν σ’ αυτόν διά του αγίου βαπτίσματος, καθώς ο ίδιος προφήτης μας προέτρεψε λέγοντας: «Προσέλθετε προς αυτόν και φωτισθείτε, και τα πρόσωπά σας δεν θα καταισχυνθούν». Και άλλος προφήτης λέγει: «Λουσθείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες σας από τις καρδιές σας». Και αν έτσι προσέλθουν σ’ αυτόν, θα λάβουν τον μισθό της πίστεως, δηλαδή να σωθούν διά της πίστεως χωρίς τη λατρεία του νόμου· όσοι όμως τώρα δεν θελήσουν να προσέλθουν σ’ αυτόν, στον μέλλοντα αιώνα, ακόμη και χωρίς να το θέλουν, θα τον προσκυνήσουν με μεγάλη αισχύνη και με φόβο και πολύ τρόμο· καθώς είπε ο προφήτης: «Κύριε, υψηλός είναι ο βραχίονάς σου, και δεν εφοβήθηκαν», δηλαδή τώρα απίστησαν· «όταν όμως γνωρίσουν, ας καταισχυνθούν»· τούτο σημαίνει ότι στον μέλλοντα αιώνα, τον Χριστό στον οποίο τώρα απίστησαν, τότε θα τον γνωρίσουν και θα καταισχυνθούν, και από αυτόν θα παραδοθούν στο άσβεστο πυρ, για να κολάζονται αιωνίως. Και ακόμη, ότι ο Χριστός επρόκειτο να φανερωθεί από τη Σιών, και ότι είναι Ύψιστος, και ότι αυτός θεμελίωσε τη Σιών. Είπε ο Δαβίδ: «Για τη μητέρα Σιών θα πει κανείς: Και άνθρωπος γεννήθηκε μέσα σ’ αυτήν, και αυτός, ο Ύψιστος, τη θεμελίωσε».

Διότι δεν θα είναι μαζί με τον Χριστό, και εφόσον δεν θα έχει συμμετάσχει με κανέναν τρόπο στη δική Του δόξα, δεν θα δει τον κλήρο των αγίων. «Κύριε, είναι ψηλά ο βραχίονάς σου, αλλά δεν το γνώρισαν· όταν όμως το γνωρίσουν, θα ντροπιαστούν. Ζήλος θα καταλάβει έναν λαό απαίδευτο, και τώρα φωτιά θα καταφάει τους εναντίους.» Επειδή ο Θεός απειλεί όσους δεν μαθαίνουν τη δικαιοσύνη και όσους δεν πράττουν την αλήθεια, σύμφωνα με τα λόγια που μόλις αναφέραμε, ο προφήτης έρχεται να υπενθυμίσει τόσο την άγνοια όσο και την απείθεια του Ισραήλ. Διότι ο δημιουργός των όλων Θεός Λόγος, ο παντοδύναμος βραχίονας του Πατρός, μέσω του οποίου τα πάντα ήλθαν στην ύπαρξη, ενώ υπήρχε στη μορφή και στην ισότητα του Πατρός, υποβίβασε τον εαυτό του σε εκούσια κένωση, και ταπείνωσε τον εαυτό του, όπως έχει γραφεί, γινόμενος άνθρωπος, για να δικαιώσει τους ανθρώπους πάνω στη γη, προφανώς μέσω της πίστης σε αυτόν. Και τελούσε μεν έργα που ξεπερνούν τη λογική, και μέσω της μεγαλοπρέπειας των πεπραγμένων του, ότι είναι κατά φύση Θεός και προερχόμενος από Θεό, ζητούσε να αναγνωρίζεται, λέγοντας: «Αν δεν κάνω τα έργα του Πατέρα μου, να μην με πιστεύετε· αν όμως τα κάνω, και αν δεν πιστεύετε σε εμένα, να πιστεύετε στα έργα.» Παρόλο όμως που έγιναν θεατές αυτών των τόσο θαυμαστών έργων και αυτήκοοι μάρτυρες των λόγων Του, παρέμειναν σκληροί και αδιόρθωτοι, και μάλιστα απέκτησαν στόμα αχαλίνωτο.

Διότι τόλμησαν, ασεβώντας, να τον αποκαλέσουν Σαμαρείτη, και μέθυσο, και γιο τέκτονα, και άλλα ακόμη πιο αποκρουστικά από αυτά. Αυτά, λοιπόν, επειδή τα προγνώρισε ο προφήτης μέσω του φωτισμού του Πνεύματος, απευθύνει τα λόγια του προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό, και λέει: Κύριε, υψηλός είναι ο βραχίονάς σου, και δεν το γνώριζαν. Διότι, ως προς την αξία της δικής του υπεροχής και ευρισκόμενος σε θεοπρεπή δόξα, είναι μέγας και υψηλός· και βεβαίως είναι και πανίσχυρος ο βραχίονας του Πατρός, δηλαδή ο Θεός Λόγος, μέσω του οποίου δημιουργήθηκαν τα πάντα.

ΑΛΛΟ. Λέει κάπου ο Χριστός συνομιλώντας με τους Ιουδαίους: «Αν όμως εγώ με το δάχτυλο του Θεού εκβάλλω τα δαιμόνια, τότε έφτασε σε εσάς η βασιλεία του Θεού;» Και αποκαλεί εδώ δάχτυλο το Άγιο Πνεύμα, το οποίο κατά κάποιον τρόπο εκφύεται από τη θεία ουσία και εξαρτάται φυσικά από αυτήν, όπως ακριβώς και το δάχτυλο από το ανθρώπινο χέρι. Διότι βραχίονα και δεξιά του Θεού αποκαλούν οι θείες Γραφές τον Υιό, σύμφωνα με το: «Τον έσωσε η δεξιά του και ο άγιος βραχίονάς του.» Και πάλι: «Κύριε, είναι υψηλός ο βραχίονάς σου και δεν το γνώριζαν· όταν το γνωρίσουν, θα καταντροπιαστούν.» Όπως λοιπόν ο βραχίονας είναι φυσικά συναρμοσμένος σε όλο το σώμα, ενεργώντας όλα όσα αποφασίζει ο νους, και συνήθως χρίει, χρησιμοποιώντας προς τούτο το δάχτυλο, έτσι ας θεωρήσουμε και τον Λόγο του Θεού ως προερχόμενο από αυτόν και φυσικά συναρμοσμένο μέσα του, για να το πω έτσι, και συμφυή, και ότι μέσα στον Υιό διήκει φυσικά και ουσιωδώς από τον Πατέρα το Πνεύμα, μέσω του οποίου τα πάντα χρίει και αγιάζει. Επομένως, το Άγιο Πνεύμα δεν φαίνεται να είναι αλλότριο ούτε αποξενωμένο από τη θεία φύση, αλλά προέρχεται από αυτήν και υπάρχει μέσα της φυσικά. Όπως ακριβώς λοιπόν και το δάχτυλο του σώματος βρίσκεται στο χέρι, όντας ομοφυές με αυτό, και το χέρι πάλι βρίσκεται στο σώμα χωρίς να είναι ετερούσιο ως προς αυτό. Εφόσον λοιπόν τα πράγματα έχουν έτσι, το Πνεύμα είναι συνεπώς Θεός, και τίποτε άλλο.

Εάν όμως κάποιος δεν πεισθεί από το κήρυγμα ούτε «μάθει δικαιοσύνη» ούτε πράξει «την αλήθεια, θα αφαιρεθεί» από τους ζωντανούς και δεν θα δει «τη δόξα του Κυρίου». Αφού τα είπε αυτά προς εμάς παραινετικά, στρέφει και πάλι το βλέμμα του προς τα άνω και, βλέποντας τη θεότητα του Σωτήρος ανυψωμένη στα ύψη, αναφωνεί: «Κύριε, είναι υψηλός ο βραχίονάς σου, και δεν το γνώριζαν»· διότι οι ασεβείς, όντας χαμερπείς και έχοντας απομακρυνθεί πολύ από τη γνώση της θεότητάς του, κυλιούνταν στο σκοτάδι της άγνοιάς τους. Όταν όμως φθάσει η καθολική κρίση, βλέποντας τον «υψηλό βραχίονα», εκείνοι που παλαιότερα τον βλασφημούσαν ως ανύπαρκτο, θα σταματήσουν την παραφροσύνη τους περιλουζόμενοι από αισχύνη. Βλέποντας δε τους μακαρίους να απολαμβάνουν τη ζωή στους ουρανούς θα φθονήσουν, και μάλιστα ο «ζήλος» θα κυριεύσει τον «λαό», ο οποίος κατά την παρούσα ζωή δεν θέλησε να αποδεχθεί την παιδαγωγία του Θεού.

Γι' αυτό «ζήλος θα κυριεύσει λαό απαίδευτο», υπονοώντας τους εκ περιτομής που δεν αποδέχθηκαν τη χάρη του Θεού διά του Χριστού. Έπειτα στη συνέχεια προσθέτει: «και τώρα φωτιά θα καταφάγει τους εναντίους», καθώς αυτοί θα υποβληθούν στην απόφαση που λέει: «πορευθείτε στο πυρ το αιώνιο το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Και αφού είπε αυτά γι' αυτούς, στρεφόμενος πάλι προς τον Θεό αναπέμπει ικεσία λέγοντας: «Κύριε, ο Θεός μας, δώσε μας ειρήνη, διότι τα πάντα μας τα απέδωσες»· διότι είναι βέβαια καλά και όλα τα άλλα από εσένα· το μέγιστο όμως δώρο τυγχάνει να είναι η ειρήνη που προέρχεται από εσένα και μας συνδέει με εσένα, ώστε να μην στασιάζουμε απέναντί σου και η ψυχή μας να διαφυλάσσεται παντοτινά σε ειρήνη μαζί σου. Και αυτό θα μπορούσε να γίνει, εάν μας καταξιώσεις να μας κάνεις δικό σου κτήμα· επειδή εμείς «κανέναν άλλον δεν γνωρίζουμε» παρά μόνο εσένα και μόνο «στο όνομά σου» έχουμε στηρίξει το θάρρος μας.

«και θρόνον» Όπως ο Δαβίδ βασίλευσε. «διδούς» Διότι δεν παρακούει τους ταπεινούς που προσεύχονται από καρδιάς. «και ευλόγησεν» Όσους ζουν εν δικαιοσύνη. «ότι ουκ εν ισχύι» Διότι ο άνθρωπος δεν σώζεται με την ίδια του τη δύναμη. «κύριος ασθενή» Αναφέρεται στον διάβολο, ως αντίδικο του ανθρώπου. «μη καυχάσθω» Διότι ούτε η κοσμική φρόνηση σώζει, αλλά η πίστη. «και μη καυχάσθω» Διότι καθένας που εμπιστεύεται στη δική του δύναμη θα πέσει. «—ο πλούσιος» Διότι ο πλούτος διαλύεται σαν τον καπνό. «αλλ’ η εν τούτω» Διότι το να καυχάται κανείς εν Θεώ είναι ασφαλές. «και ποιείν κρίμα» Με σκοπό, λέει, ο άνθρωπος να φυλάττει την καρδιά του με κρίση και δικαιοσύνη. «κύριος ανέβη» Όταν αναλήφθηκε ενσαρκωμένος. «αυτός κρινεί» Μιλάει για εκείνη την ημέρα. «και δίδωσιν» Διότι Αυτός όρισε τους βασιλείς, Αυτός τους ενισχύει. «και υψώσει» Τον σταυρό· διότι αυτός αποτελεί την ισχύ ολόκληρης της κτίσεως. Ωδή Ησαΐου <ενός από τους μεγάλους προφήτες>. «εκ νυκτός» Διότι οφείλει ο ευσεβής να εγείρεται προς τον Θεό και τη νύχτα και την ημέρα. «διότι φως» Διότι τα προστάγματα του Θεού είναι φως. «δικαιοσύνην μάθετε» Διότι πρέπει και οι επί γης να δικαιώνονται μέσω αγαθών έργων. «πέπαυται» Ο διάβολος, που απεργάζεται την ασέβεια, έπαυσε. «επί της γης» Διότι δεν σταματά να σπέρνει το ψεύδος. «αρθήτω» Στον μέλλοντα αιώνα. «κύριε» Οι δαίμονες, λέει, αγνοούσαν τη δύναμη της σαρκώσεως του Κυρίου. «ζήλος» Αναφέρεται στον ιουδαϊκό λαό. «και νυν πυρ» Το πυρ της γεέννης τότε.

Γι' αυτό ο Ησαΐας έλεγε προς αυτούς: Ζήλος θα καταλάβει λαό απαίδευτο, και τώρα φωτιά θα καταφάει τους εχθρούς. Και οι παρθένες τους δεν πενθήθηκαν. Διότι δεν υπήρχαν εκείνοι που θα τις πενθούσαν, όταν πέθαιναν τον θάνατο της αμαρτίας. Ώστε έγραψε αυτό ως κατηγορία για τους Ιουδαίους διδασκάλους, επειδή ήταν άσπλαχνοι ακόμη και προς τις παρθένες που αμάρταναν, και ούτε μιμούνταν τον Ιερεμία που έλεγε: Για τον συντριμμό της θυγατέρας του λαού μου σκοτείνιασα από απελπισία, με κυρίευσαν πόνοι σαν της γυναίκας που γεννά. Για αυτό και στη συνέχεια πρόσθεσε τα εξής: Ποιος θα δώσει στο κεφάλι μου νερό, και στα μάτια μου πηγές δακρύων; Γι' αυτό λοιπόν και ο Παύλος επιπλήττει τους Κορινθίους, επειδή δεν πένθησαν αυτόν που πόρνευσε ανάμεσά τους. Οι ιερείς τους έπεσαν με ρομφαία, και οι χήρες τους δεν θα κλαυτούν. Και αυτό αποτελεί κατηγορία για την πορεία τους, διότι οι ιερείς σκόνταφταν στον λόγο του Θεού· διότι αυτό σήμαινε το να πέσουν με ρομφαία. Και οι χήρες δεν είχαν αυτούς που θα τις έκλαιγαν, καθόσον το διδασκαλικό τους τάγμα ήταν άσπλαχνο, όχι μόνο απέναντι στις παρθένες, αλλά και απέναντι στις χήρες. Ονομάζει παρθένες τις ψυχές, οι οποίες τότε για πρώτη φορά άρχισαν να αμαρτάνουν· και χήρες εκείνες που είχαν αμαρτήσει πολλές φορές και είχαν αποβάλει τον φόβο του Θεού, ο οποίος τις είχε εισαγάγει στην κοινωνία του νόμου. Και εξυπνήθηκε ο Κύριος σαν αυτόν που κοιμάται, σαν δυνατός που ξύπνησε από τη μέθη του κρασιού.

Οδηγούμενοι, λοιπόν, από αυτή την ελπίδα, δεν δείλιασαν όταν διέσχισαν πεζή την Ερυθρά Θάλασσα, η οποία σκέπασε τους εχθρούς τους, και το νερό ορμώντας έγινε τάφος για τους Αιγυπτίους. «Τους νεανίσκους τους κατέφαγε φωτιά.» Νεανίσκους ονομάζει τους δυνατούς στον νόμο, όπως τους γραμματείς και τους Φαρισαίους, οι οποίοι στηρίζονταν στην ισχύ του γράμματος· αυτούς τους κατέφαγε η φωτιά, δηλαδή ο φθόνος προς εμάς, βλέποντας ότι δικαιωνόμαστε χωρίς τον νομικό ζυγό. Γι' αυτό και προς αυτούς έλεγε ο Ησαΐας: Ζήλος θα καταλάβει λαό απαίδευτο, και τώρα φωτιά θα καταφάγει τους αντιπάλους. «Σαν τον δυνατό που συνέρχεται από τη μέθη του κρασιού.» Ποια είναι δε αυτή η μέθη; Εκείνη από το κρασί που συμβαίνει στους δυνατούς· αλλά όταν σηκωθούν μετά το κρασί, γίνονται πιο ορμητικοί. Έτσι ελπίζουμε ότι και ο Θεός θα γίνει πιο σφοδρός, μετά τη μακροθυμία Του, εναντίον εκείνων που δεν την αντιλαμβάνονται· διότι, τι έκανε πράγματι και τώρα; «Και εξέλεξε τη φυλή του Ιούδα.» Και όμως, αυτή η Σιών και η αρχαία Ιερουσαλήμ δεν ανήκαν στη φυλή του Ιούδα, αλλά στη φυλή του Βενιαμίν. Αλλά Ιούδα ονομάζει αυτόν που εξομολογείται (διότι αυτό σημαίνει ερμηνευόμενο το όνομα Ιούδας)· η Εκκλησία είναι η φυλή αυτού· διότι μέσω της μετάνοιας και της εξομολόγησης σώζεται σε αυτήν το όρος Σιών, το οποίο πράγματι και αγάπησε. Διότι, καθένας που ατενίζει τον Θεό, αυτός ονομάζεται Σιών· επειδή Σιών ερμηνεύεται ως παρατηρητήριο.

«Ο άφρων και παράνομος άνθρωπος πορεύεται σε δρόμους στρεβλούς· ο ίδιος κάνει νοήματα με τα μάτια, δίνει σημάδια με τα πόδια, διδάσκει με νεύματα των δακτύλων.» «Στα αυτιά του άφρονος μην πείτε τίποτα, μήπως και χλευάσει τα συνετά σας λόγια.» «Όπως ο θόρυβος των αγκαθιών που καίγονται κάτω από το καζάνι, έτσι είναι και το γέλιο των αφρόνων.» «Τα χείλη του άφρονος τον καταποντίζουν.» «Ο μωρός θα πει ανόητα πράγματα, και η καρδιά του θα συλλογιστεί μάταια. Φθόνος θα καταλάβει τον απαίδευτο λαό.» «Όποιος περιφρονεί τη σοφία και την παιδεία είναι ταλαίπωρος, και η ελπίδα του είναι κενή, και οι κόποι του ανώφελοι.» «Μην υποτάσσεις τον εαυτό σου σε ανόητο άνθρωπο.» «Με ανόητο μη συμβουλεύεσαι.» «Σαν να συγκολλά σπασμένο αγγείο είναι αυτός που διδάσκει τον ανόητο. Κλάψε για τον νεκρό· διότι έχασε το φως. Κλάψε και για τον ανόητο· διότι του έλειψε η σύνεση. Το πένθος για τον νεκρό διαρκεί επτά ημέρες, ενώ για τον ανόητο και τον ασεβή όλες τις ημέρες της ζωής του. Με τον άφρονα μην πληθαίνεις τα λόγια, και προς τον ασύνετο μην πηγαίνεις. Μην αστειεύεσαι με τους απαίδευτους.»

πβʹ. Του ιδίου, από το βιβλίο των Θησαυρών: Λέει κάπου ο Χριστός συνομιλώντας με τους Ιουδαίους: «Αν όμως εγώ με το δάχτυλο του Θεού βγάζω τα δαιμόνια, τότε έφτασε σε εσάς η βασιλεία του Θεού». Και ως δάχτυλο εδώ εννοεί το Άγιο Πνεύμα, το οποίο κατά κάποιον τρόπο προέρχεται από τη θεία ουσία και εξαρτάται φυσικά από αυτήν, όπως ακριβώς και το δάχτυλο από το ανθρώπινο χέρι. Διότι ως βραχίονα και δεξιά του Θεού οι θείες Γραφές αποκαλούν τον Υιό, σύμφωνα με το «Τον έσωσε η δεξιά του και ο άγιος βραχίονάς του», και πάλι: «Κύριε, υψώθηκε ο βραχίονάς σου, και δεν το κατάλαβαν· όταν όμως το καταλάβουν, ας ντροπιαστούν».

Ωδή Ε΄. Η προφητεία του Ησαΐα είναι κατά κύριο λόγο προσευχή. Προσευχή του προφήτη Ησαΐα. Συμφωνεί και αυτός ο προφήτης Ησαΐας με τον προηγούμενο προφήτη Αββακούμ, διακηρύσσοντας και αυτός με σαφήνεια τα σχετικά με το θείο και ιερό Ευαγγέλιο: «Εκ νυκτός ορθρίζει το πνεύμα μου προς εσένα, Θεέ μου». Ενώ ακόμη, λέει, επικρατεί η σκιά του Νόμου, το Άγιο Πνεύμα μέσα μου ξυπνά νωρίς και προπορεύεται. Πριν ανατείλεις εσύ, ο Ήλιος της δικαιοσύνης, ορθρίζει το πνεύμα μου και διδάσκει: «Διότι είναι φως τα προστάγματα» του Ευαγγελίου σου «πάνω στη γη», τα οποία φωτίζουν εκείνους που βρίσκονται στο σκοτάδι της πλάνης οδηγώντας τους προς το φως της αλήθειας, ώστε να μάθουν την ευαγγελική δικαιοσύνη «οι κατοικούντες πάνω στη γη. Διότι έπαυσε ο ασεβής» λαός των Ιουδαίων, έπαυσε να κυριαρχεί, έπαυσε ο Νόμος, ώστε «να μάθει τη δικαιοσύνη» που πηγάζει από το Ευαγγέλιο και «αλήθεια πάνω στη γη δεν πρόκειται να πράξει». Δεν πρόκειται να διδαχθεί καυχώμενος για τον Νόμο που έχει πλέον καταργηθεί. Γι' αυτό: «Ας εξαλειφθεί ο ασεβής» αυτός λαός, «ώστε να μην δει τη δόξα του Κυρίου». Διότι, επειδή φθόνησε και απίστησε, δεν είδε τη δόξα του Κυρίου, ούτε τα θαύματα, ούτε την ανάσταση, ούτε θα δει τη δόξα της Δευτέρας Παρουσίας του, αλλά θα τη δει μεν με φόβο, και θα εξαλειφθεί δε ως ασεβής με τρόμο. «Κύριε», δηλαδή ο Πατέρας, «είναι ψηλά σηκωμένος ο βραχίονάς σου και δεν το κατάλαβαν» διότι τους τύφλωσε η κακία τους. «Όταν όμως το μάθουν, ας ντροπιαστούν», δηλαδή, επειδή θα γνωρίσουν τη δεύτερη έλευσή του, θα ντροπιαστούν. «

«Ζήλος θα καταλάβει λαό απαίδευτο», τάχα ως ζηλωτές του Θεού και νομίζοντας ότι είναι εκπαιδευμένοι στον νόμο θανάτωσαν τον Ιησού· συνέβη όμως το αντίθετο. Διότι αποδείχθηκαν θεομίσητοι και απαίδευτοι στις θείες Γραφές, και τώρα, δηλαδή στο διηνεκές, «ως αντιπάλους του θα τους καταφάγει η φωτιά».

Τώρα ακούστε παράδοξα και δείτε θεία και ασύλληπτα πράγματα· παντού τα αίματα των μαρτύρων, σπαρμένα σαν ρόδα που δεν έχουν αγκάθια, αναβλύζουν ιάματα και αναδίδουν ευωδία χαρισμάτων, μέσω των οποίων μπορούμε να λάβουμε απαλλαγή από τα πάθη και να αναφωνήσουμε προς τον Θεό: «Υψηλό είναι το χέρι σου, πολυέλεε».