Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 26:12

Έτσι, λοιπόν, και τον Υιό του Θεού κατανοούμε ότι προέρχεται εκ του Θεού, και όχι ότι έπεται του Θεού, ούτε ότι είναι εκτός του Θεού, αλλά ότι είναι μαζί με τον Θεό, και εντός του Θεού, και ομού με τον Θεό. Ανόμοιος: Αλλά το απαύγασμα, και η νόηση, και η θέληση, και η σοφία, και η δύναμη, δεν αποτελούν ενυπόστατη ουσία· ενώ ο Υιός του Θεού είναι ουσία με δική του υπόσταση. Ορθόδοξος: Και ως προς αυτό ακριβώς διαθέτει το ασύγκριτο έναντι των σωματικών υιών, ότι εγώ δηλαδή, όντας υιός του πατέρα μου, δεν είμαι η σοφία του, δεν είμαι η δύναμή του, δεν είμαι το θέλημά του, δεν είμαι ο λόγος του, δεν είμαι το απαύγασμά του, δεν βρίσκομαι μέσα στον ίδιο τον πατέρα μου. Ούτε ο ίδιος ο πατέρας μου βρίσκεται μέσα σε εμένα, ούτε όπως εργάζεται ο πατέρας μου, έτσι εργάζομαι κι εγώ· ο Υιός του Θεού, όμως, δεν είναι μόνο Υιός, αλλά είναι και δύναμη, και σοφία, και Λόγος, και θέλημα, και απαύγασμα, έτσι ώστε από το γεγονός ότι είναι Υιός, να κατανοηθεί η ενυπόστατη ύπαρξή Του· και από το γεγονός ότι είναι σοφία, και δύναμη, και Λόγος, και θέλημα, και απαύγασμα, να κατανοηθεί ότι είναι μαζί με τον Πατέρα, και εντός του Πατέρα, και ομού με τον Πατέρα, και ότι δεν είναι δεύτερος, ούτε έπεται του Πατέρα, ούτε είναι εκτός του Πατέρα. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε αναφωνεί ο προφήτης, λέγοντας: «Κύριε, ο Θεός μας, δώσε μας ειρήνη· διότι τα πάντα μας τα ανταπέδωσες. Κύριε, ο Θεός μας, εκτός από Εσένα άλλον δεν γνωρίζουμε».

Προσευχηθείτε υπέρ της ειρήνης της αγίας, μόνης, κ.τ.λ. Αυτής που εκτείνεται από τα πέρατα της οικουμένης μέχρι τα πέρατά της, και όλων των λαών, και όλων των ποιμνίων. Χορήγησε την εξ ουρανού ειρήνη στις καρδιές όλων μας· αλλά δώρισε σε εμάς και την ειρήνη αυτού του βίου. Τον βασιλέα, τα στρατιωτικά τάγματα, τους άρχοντες, τις βουλές, τους δήμους, τους γείτονές μας, τις εισόδους και τις εξόδους μας, κατακόσμησέ τα με κάθε ειρήνη. Βασιλιά της ειρήνης, δώσε μας την ειρήνη Σου· διότι τα πάντα μας τα έδωσες. Κάνε μας κτήμα Σου, ω Θεέ· εκτός από Εσένα δεν γνωρίζουμε άλλον· το όνομά Σου επικαλούμαστε. Ζωοποίησε τις ψυχές όλων μας διά του Αγίου Σου Πνεύματος· και ας μην υπερισχύσει ο θάνατος της αμαρτίας εναντίον ημών των δούλων Σου, ούτε εναντίον ολόκληρου του λαού Σου.

Θα ήταν ίσως και με άλλον τρόπο διόλου ασαφές ότι ο Υιός φανερώθηκε ως αληθινός Θεός και από Θεό, αν εξετάζαμε τον λόγο γι' αυτόν κάπως έτσι. Β. Με ποιον τρόπο λες; Α. Πες μου, θα ταίριαζε σε κάποιο από τα κτιστά όντα να μπορεί να διανέμει όλα όσα μόνο η θεία φύση θα μπορούσε να χαρίσει; Β. Σε καμία απολύτως περίπτωση. Α. Επομένως, στα ανώτατα ύψη και στο αποκορύφωμα της θεοπρεπούς δόξας δεν θα βρισκόταν, και πολύ λογικά μάλιστα, εκείνος στον οποίο θα φαινόταν ότι προσιδιάζει η ικανότητα να επιτελεί αυτά; Β. Πώς θα γινόταν αλλιώς; Α. Η ειρήνη, λοιπόν, είναι θεόσδοτο αγαθό και δώρο του ουρανού, και έρχεται σε εμάς μόνο από τα θεία νεύματα. Και θα κάνω βοηθό στον λόγο μου τον προφήτη Ησαΐα, ο οποίος ανακράζει και λέει: «Κύριε, ο Θεός μας, δώσε μας ειρήνη, διότι όλα μας τα ανταπέδωσες. Κύριε, εκτός από εσένα άλλον δεν γνωρίζουμε, το όνομά σου ονομάζουμε»· διότι με το να αποκτήσουν την ειρήνη, μπορούν νομίζω να απολαύσουν κάθε αγαθό αυτοί που τα είπαν αυτά. Β. Βεβαίως και μπορούν. Α. Άρα λοιπόν, η ειρήνη είναι καρπός της άνωθεν ενέργειας και αληθινό δώρο, όπως ακριβώς είπα προηγουμένως, όχι από κανένα από τα δημιουργήματα, αλλά μόνο από τον κατά φύση Θεό. Διότι αυτόν που τη δίνει είπε ότι τον γνωρίζει μόνο ως Θεό, και κανέναν άλλον εκτός από αυτόν. Β. Αληθές. Α. Δες λοιπόν τον Λόγο που φανερώθηκε από Αυτόν ως χορηγό και συνάμα πρύτανη αυτών που θα μας έδινε ο Θεός και Πατέρας.

Επομένως, η ειρήνη που βρίσκεται πάνω από αρχές, πάνω από εξουσίες, πάνω από θρόνους ή κυριότητες και υπερβαίνει κάθε νου, είναι το Πνεύμα του Χριστού, μέσω του οποίου ο Υιός συμφιλίωσε τα πάντα με τον Θεό και Πατέρα, με το να επιθυμούν τα δικά Του, να βούλονται να κατανοούν και να πράττουν σύμφωνα με Αυτόν, και να μην απομακρύνονται πουθενά αλλού περιπίπτοντας σε αποστασία μέσω της εκτροπής προς τα φαύλα. Και δεν βλάπτει καθόλου να προβούμε σε έναν συνετό συλλογισμό πάνω σε αυτό. Διότι, με τον ίδιο τρόπο που, επειδή ο Υιός είναι εκ φύσεως ζωή και σοφία και δύναμη, έτσι ονομάζεται και είναι και το Πνεύμα Του, πνεύμα ζωής και σοφίας και δυνάμεως. Έτσι, εφόσον ο Ίδιος και όχι κάποιος άλλος είναι η αληθινή και κυριολεκτική ειρήνη, το Πνεύμα Του αντίστοιχα θα μπορούσε ευλόγως να ονομάζεται και να νοείται ως ειρήνη, κατά το πρότυπό Του. Γι' αυτό ακριβώς, αποδίδοντας ειδικά στη δική Του φύση τη δική Του ειρήνη, δηλαδή το Πνεύμα, λέγει για αυτό: «Την ειρήνη τη δική μου αφήνω σε εσάς». Και το ότι το Πνεύμα του Χριστού έχει ονομαστεί έτσι και από τους αγίους προφήτες, θα το κατανοήσεις πολύ καλά μαθαίνοντας από τη φωνή του Ησαΐα: «Κύριε, λέγει, ο Θεός μας, δώσε μας ειρήνη, διότι τα πάντα μας τα απέδωσας».

Επειδή δηλαδή ο νόμος δεν τελειοποίησε τίποτα, ούτε βεβαίως ήταν επαρκής η δικαιοσύνη που προερχόταν από αυτόν ώστε να επαναφέρει τον άνθρωπο στην πληρέστατη ευσέβεια, παρακαλεί να δοθεί το θείο Πνεύμα, μέσω του οποίου, αφού συμφιλιωθήκαμε με τον Θεό και Πατέρα, ανακληθήκαμε σε φιλία, ενώ προηγουμένως είχαμε αποδειχθεί δραπέτες εξαιτίας της αμαρτίας που βασίλευε πάνω μας. Δώσε μας λοιπόν την ειρήνη, λέει, ω Δέσποτα, διότι όλα μας τα έδωσες. Και αυτό που θέλει να δηλώσει, λέω ότι είναι το εξής: Χάρισε, λέει, ω Δέσποτα, την ειρήνη, διότι τότε θα ομολογήσουμε ότι τα έχουμε όλα, και θα φανεί ότι δεν λείπει κανένα από τα αγαθά σε εκείνον που έλαβε έστω και μία φορά το πλήρωμα του Χριστού, διότι η εκπλήρωση κάθε αγαθού είναι το να κατοικήσει ο Θεός μέσα μας μέσω του Πνεύματος. Επειδή λοιπόν το Πνεύμα είναι πάρα πολύ ικανό να καταπραΰνει κάθε θόρυβο της διάνοιας, και να καταργήσει κάθε δειλία μέσα μας, υπόσχεται να προσφέρει το κατάλληλο εφόδιο για ανδρεία και αταραξία, λέγοντας: Την ειρήνη τη δική μου σας αφήνω, ας μην ταράσσεται η καρδιά σας και ας μη δειλιάζει. Ακούσατε ότι εγώ σας είπα: Πηγαίνω και έρχομαι προς εσάς. Δεν πληροφορηθήκατε, λέει, από κάποιον άλλον που σας έλεγε για την αναχώρησή μου από εδώ, διότι γίνατε αυτήκοοι μάρτυρες των δικών μου λόγων. Και τι σας υποσχέθηκα εγώ που δεν ξέρω να ψεύδομαι; Εγώ πηγαίνω και έρχομαι προς εσάς.

Δικαίως, λοιπόν, τον ονομάζει απαίδευτο λαό, και λέει ότι θα τους καταλάβει φθόνος, και ότι φωτιά θα καταφάει τους εχθρούς. Διότι, επειδή αυτοί αποπέμφθηκαν και αποβλήθηκαν από την ελπίδα στον Χριστό, και αποδείχθηκαν μεν ξένοι προς τις επαγγελίες, ενώ προσλήφθηκαν τα έθνη, για τον λόγο αυτόν καταπονούνται από τον φθόνο, και οι άθλιοι διατελούν σαν να καταναλώνονται από φωτιά, δηλαδή από τη φθονερή κακία. Κάτι τέτοιο είναι γραμμένο και στις Ωδές για τους εξ αίματος Ισραηλίτες, ότι: «Αυτοί με έκαναν να ζηλέψω με εκείνους που δεν είναι θεοί· με παρόξυναν με τα είδωλά τους. Κι εγώ θα τους κάνω να ζηλέψουν με εκείνους που δεν αποτελούν έθνος· με ένα ασύνετο έθνος θα τους παροργίσω». «Κύριε ο Θεός μας, δώσε μας ειρήνη, διότι όλα μας τα ανταπέδωσες· Κύριε ο Θεός μας, κάνε μας δικούς σου. Κύριε, εκτός από εσένα άλλον δεν γνωρίζουμε· το όνομά σου επικαλούμαστε». Είναι συνήθεια στους αγίους προφήτες να κάνουν δεήσεις υπέρ του Ισραήλ, διότι ήταν μεν φιλόθεοι, και περίλαμπρα στεφανωμένοι με τα καυχήματα της ευσέβειας.

Επειδή όμως έχουν προέλθει άπαξ από τη ρίζα του Αβραάμ και από το αίμα των αγίων πατέρων, θλίβονται αναγκαστικά ως ομογενείς για εκείνους από τον Ισραήλ, βλέποντάς τους να χάνονται εξαιτίας της ασέβειάς τους προς τον Χριστό. Γι' αυτό τον λόγο και τώρα ο μακάριος προφήτης Ησαΐας προσέρχεται λέγοντας: «Κύριε ο Θεός ημών, δώσε μας ειρήνη· διότι όλα μας τα απέδωσες». Διότι, εάν μας χαρίσεις, λέει, την ειρήνη, θα είμαστε πλήρεις από κάθε αγαθό και θα έχουμε αποκτήσει την τελειότατη μετοχή στα χαρίσματα που προέρχονται από εσένα. Και ποια ειρήνη ζητούν, είναι αναγκαίο να εξετάσουμε· είτε ζητούν τον ίδιο τον Χριστό –διότι αυτός είναι η ειρήνη μας σύμφωνα με τις Γραφές, και μέσω αυτού συνδεθήκαμε με τον Πατέρα, χάρη στην οικειότητα, προφανώς την πνευματική– είτε λοιπόν εννοούν το εξής: Όσοι μεν δεν έχουν πιστέψει ακόμη, και διατηρούν ανεξάλειπτη την κηλίδα της αμαρτίας, έχουν απομακρυνθεί από τον Θεό και δικαίως κατατάσσονται στους εχθρούς, διατηρούν υπερήφανο τον αυχένα και μάχονται εναντίον των νόμων του Δεσπότη. Ενώ όσοι είναι ευπειθείς και πειθαρχικοί, και έτοιμοι για οτιδήποτε είναι αρεστό σε Αυτόν, είναι και προσφιλέστατοι και έχουν ειρήνη μαζί Του. Αλλά το αγαθό αυτό είναι αληθινά θεόσδοτο, και έρχεται μέσω της άνωθεν δωρεάς.

Αλλά το παραβλέπω αυτό, λέει, και μένει βέβαιη σε μένα η υπόσχεση· και όπως λέει: Δεν θα μετακινήσω τα όρη με οργή, ούτε θα σαλεύσω τους λόφους, δηλαδή, δεν θα μεταβάλω τη γη σε κάποιο άλλο σχήμα, ούτε θα επιφέρω σε αυτήν πρόωρα την ανακαίνιση· έτσι ούτε το δικό μου έλεος προς εσένα θα εκλείψει, ούτε η διαθήκη της ειρήνης μου πρόκειται να μετακινηθεί· και ο χορηγός της ειρήνης και της διαθήκης δεν θα μπορούσε να είναι κανένας άλλος εκτός από τον Κύριό μας Ιησού Χριστό· διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, σύμφωνα με τις Γραφές, και, πλουτώντας στην πνευματική οικειότητα προς αυτόν, έχουμε γεμίσει από κάθε αγαθό. Και αυτό άρα ήταν εκείνο που ειπώθηκε σαφώς μέσω του Ησαΐα προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό: «Κύριε ο Θεός μας, δώσε μας ειρήνη· διότι όλα μας τα έχεις ανταποδώσει». Επομένως, εν Χριστώ έχουμε κερδίσει τη διαθήκη της ειρήνης από τον Θεό και Πατέρα· διότι ενωθήκαμε με αυτόν μέσω του Χριστού, και αυτός έχει βγάλει από τη μέση την αμαρτία που μας διέσπασε, ώστε να μη στέκεται κανένα εμπόδιο σε αυτούς που πορεύονται προς τον Θεό. Έχει γραφτεί λοιπόν ότι «Η οδός των ευσεβών έγινε ευθεία, και είναι προετοιμασμένη η οδός των ευσεβών», αυτών δηλαδή που τρέχουν λόγω της οικειότητας προς τον Θεό, καθώς μεσιτεύει για αυτό η ειρήνη των πάντων, δηλαδή ο Χριστός. <Διότι είπε ο Κύριος: Είμαι ίλεως σε σένα.

Άλλο. «Χάρη σε σας και ειρήνη», λέει, «από τον Θεό τον Πατέρα μας, και τον Κύριο Ιησού Χριστό». Αν ο Χριστός συμπαραλαμβάνεται από τον Θεό και Πατέρα στη χορήγηση των θείων χαρισμάτων και συγχορηγεί μαζί Του τα δώρα στους αγίους, πώς δεν είναι Θεός Αυτός που τίθεται στην τάξη του Θεού και δύναται να ενεργεί ευχερώς όλα όσα ενεργεί και Αυτός που Τον γέννησε; Διότι δεν πρόκειται να δεχθούμε ότι είναι μία η φυσική ενέργεια του Θεού και ενός δημιουργήματος, ώστε μήτε το δημιούργημα να το ανυψώσουμε στη θεία ουσία, μήτε πάλι την εξοχότητα της θείας φύσης να την υποβιβάσουμε στη θέση που αρμόζει στα κτιστά όντα. Διότι σε όσα η ενέργεια και η δύναμη είναι απαράλλακτα η ίδια, σε αυτά είναι ανάγκη να διασώζεται και η ενότητα της φύσης. Άλλωστε, εφόσον και ο προφήτης Ησαΐας λέει: «Κύριε, ο Θεός ημών, δώσε μας ειρήνη», φαίνεται ότι ο Υιός τη χορηγεί μαζί με τον Πατέρα. Άρα λοιπόν, είναι Θεός και Θεός αληθινός Αυτός που βρίσκεται μέσα στον Θεό Πατέρα και ενεργεί τα πάντα μαζί με τον Πατέρα.

ΑΛΛΟ. «Αλλά σε καθετί, με την προσευχή και τη δέηση, μαζί με ευχαριστία, ας γίνονται γνωστά τα αιτήματά σας προς τον Θεό· και η ειρήνη του Θεού, που υπερβαίνει κάθε νου, θα φρουρήσει τις καρδιές σας και τα νοήματά σας εν Χριστώ Ιησού.» Ο Σωτήρας, συνομιλώντας κάπου με τους δικούς του μαθητές, λέει: «Ειρήνη τη δική μου σας δίνω, ειρήνη τη δική μου σας αφήνω.» Όταν λοιπόν ο ίδιος αναφέρει ότι η ειρήνη είναι δική του, αλλά ο Παύλος την αποκαλεί ειρήνη του Θεού, προφανώς γνωρίζει ότι ο Υιός είναι Θεός, ο χορηγός της ειρήνης στους αγίους. Προς τον οποίο και ο μακάριος Ησαΐας, κινούμενος από προφητικό πνεύμα, λέει ως εκ προσώπου εκείνων που πίστεψαν σε αυτόν: «Κύριε ο Θεός μας, δώσε μας ειρήνη· διότι όλα μας τα απέδωσες.» Επομένως, εάν ο Παύλος και γνωρίζει και ομολογεί ότι ο Υιός είναι Θεός, ας χαθεί μακριά η ανοησία εκείνων που πρεσβεύουν άλλα.

Γι' αυτό «ζήλος θα κυριεύσει λαό απαίδευτο», υπονοώντας τους εκ περιτομής που δεν αποδέχθηκαν τη χάρη του Θεού διά του Χριστού. Έπειτα στη συνέχεια προσθέτει: «και τώρα φωτιά θα καταφάγει τους εναντίους», καθώς αυτοί θα υποβληθούν στην απόφαση που λέει: «πορευθείτε στο πυρ το αιώνιο το ετοιμασμένο για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Και αφού είπε αυτά γι' αυτούς, στρεφόμενος πάλι προς τον Θεό αναπέμπει ικεσία λέγοντας: «Κύριε, ο Θεός μας, δώσε μας ειρήνη, διότι τα πάντα μας τα απέδωσες»· διότι είναι βέβαια καλά και όλα τα άλλα από εσένα· το μέγιστο όμως δώρο τυγχάνει να είναι η ειρήνη που προέρχεται από εσένα και μας συνδέει με εσένα, ώστε να μην στασιάζουμε απέναντί σου και η ψυχή μας να διαφυλάσσεται παντοτινά σε ειρήνη μαζί σου. Και αυτό θα μπορούσε να γίνει, εάν μας καταξιώσεις να μας κάνεις δικό σου κτήμα· επειδή εμείς «κανέναν άλλον δεν γνωρίζουμε» παρά μόνο εσένα και μόνο «στο όνομά σου» έχουμε στηρίξει το θάρρος μας.

Και ο προφήτης λέει ότι έλαβε από το χέρι του Κυρίου διπλάσια για τα αμαρτήματα· και πάλι ο Δαβίδ: «Δες τους εχθρούς μου, ότι έγιναν περισσότεροι από τις τρίχες της κεφαλής μου, και με μίσησαν με άδικο μίσος, και συγχώρησε όλες τις αμαρτίες μου»· και πάλι κάποιος άλλος: «Κύριε, ο Θεός μας, δώσε μας ειρήνη, διότι τα πάντα μας τα ανταπέδωσες». Αλλά αυτά τα λόγια αποδεικνύουν μεν ότι οι αγαθοί άνθρωποι εκτίουν εδώ τις ποινές για τα αμαρτήματά τους· πού αποδεικνύεται όμως ότι οι πονηροί, εφόσον απολαμβάνουν τα αγαθά εδώ, τιμωρούνται ολοκληρωτικά εκεί;

Κάποτε οι Ιουδαίοι υπέστησαν δεινά από τους Βαβυλωνίους, και ο Θεός δεν το εμπόδισε, αλλά οδηγούνταν στην αιχμαλωσία παιδιά και γυναίκες· όμως, μετά από αυτά, η αιχμαλωσία αυτή τους έγινε παρηγοριά ανάλογα με τα αμαρτήματά τους. Γι’ αυτόν τον λόγο λέει στον Ησαΐα: «Παρηγορείτε, παρηγορείτε τον λαό μου, ιερείς· μιλήστε στην καρδιά της Ιερουσαλήμ, διότι δέχθηκε από το χέρι του Κυρίου διπλάσια τιμωρία για τα αμαρτήματά της»· και πάλι: «Δώσε μας ειρήνη, διότι όλα μας τα ανταπέδωσες». Και ο Δαβίδ λέει: «Δες τους εχθρούς μου, ότι πλήθυναν, και συγχώρησε όλες τις αμαρτίες μου». Και όταν ανεχόταν τον Σεμεΐ να τον καταριέται, λέει: «Άφησέ τον, μήπως δει ο Κύριος την ταπείνωσή μου και με ανταμείψει για τη σημερινή ημέρα». Διότι, όταν ο Θεός δεν υπερασπίζεται όσους αδικούνται, τότε ακριβώς ωφελούμαστε περισσότερο· επειδή μας λογίζεται ως κατόρθωμα, εάν το υπομείνουμε με ευχαριστία.

Αλλά ελάτε, αφού και εμείς σκεφτούμε τα ίδια με τα νήπια, ας απευθυνθούμε προς τον Κύριο με τα ίδια του τα λόγια, ώστε να μεταφέρουμε τα λόγια του Κυρίου στα νήπια. Φωτιά ήρθα να ρίξω στη γη. Φωτιά ήρθες να ρίξεις στη γη, Κύριε, και δεν ήρθες να φέρεις ειρήνη, αλλά μάχαιρα; Η αμαρτία μάς κατανίκησε, ο θάνατος μας κυρίευσε, η γέεννα του πυρός μάς απειλεί, το στρατόπεδο των μιαρών δαιμόνων μάς κατατρόπωσε, και εμείς σε περιμέναμε, ακούγοντας από τους προφήτες ότι είσαι ο βοηθός μας· και ερχόμενος λες: «Φωτιά ήρθα να ρίξω στη γη»· και: «Δεν ήρθα να φέρω ειρήνη, αλλά μάχαιρα»; Δεν υπήρχε σε εμάς τρόπαιο πίστεως, δεν έχουμε τη δύναμη να αντισταθούμε στην παράταξη του διαβόλου· διότι όπλο πίστεως δεν υπήρχε σε εμάς· τον Αδάμ, ενώ βρισκόταν ακόμη μέσα στον παράδεισο, τον εξέδυσε ο διάβολος και τον άφησε γυμνό από τον θώρακα της δικαιοσύνης μας. Γι' αυτό, καθένας από εμάς, όντας γυμνός από κάθε βοήθεια, βοά προς εσένα λέγοντας: «Δίκασε, Κύριε, αυτούς που με αδικούν, πολέμησε αυτούς που με πολεμούν· πιάσε όπλο και ασπίδα και σήκω για να με βοηθήσεις· σύρε τη ρομφαία και κλείσε τον δρόμο απέναντι σε αυτούς που με καταδιώκουν· πες στην ψυχή μου, εγώ είμαι η σωτηρία σου»· και ενώ έχεις έρθει για βοήθειά μας λες: Δεν ήρθα να φέρω ειρήνη, αλλά μάχαιρα; Και πού είναι η ικεσία των αγίων που αναπεμπόταν προς εσένα για ειρήνη, το «Κύριε ο Θεός ημών, χάρισέ μας ειρήνη»; Διότι τα πάντα μάς τα έχεις αποδώσει.

Διότι, όπως ακριβώς, εάν έβλεπες κάποιον να πάσχει από υδρωπικία ή από ασθένεια του σπλήνα, ή να έχει κάποια σήψη και αμέτρητα έλκη παντού, και έπειτα, επιπλέον όλων αυτών, να μεθάει, να ζει μέσα στην τρυφή και να επιδεινώνει το νόσημά του, όχι μόνο δεν τον θαυμάζεις ούτε τον μακαρίζεις για την τρυφή του, αλλά εξαιτίας αυτού ακριβώς τον οικτίρεις περισσότερο· έτσι να σκέφτεσαι και για την ψυχή. Όταν δεις άνθρωπο να συζεί με την πονηρία και να απολαμβάνει πολλή ευημερία, και να μην παθαίνει κανένα δεινό, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο πρέπει μάλλον να τον θρηνείς, επειδή, ενώ κατέχεται από νόσημα και βαρύτατη σήψη, επιδεινώνει την αρρώστια του, και γίνεται χειρότερος εξαιτίας της τρυφής και της ανέσεως. Διότι η τιμωρία δεν είναι κακό, αλλά η αμαρτία είναι το κακό. Επειδή αυτή μας απομακρύνει από τον Θεό, ενώ εκείνη μας ενώνει με τον Θεό και καταπαύει την οργή. Από πού είναι αυτό φανερό; Άκουσε τον προφήτη που λέει: «Παρηγορείτε, παρηγορείτε τον λαό μου, ιερείς, μιλήστε στην καρδιά της Ιερουσαλήμ, διότι δέχθηκε από το χέρι του Κυρίου διπλάσια την τιμωρία για τα αμαρτήματά της». Και πάλι: «Κύριε, Θεέ μας, δώσε μας ειρήνη, διότι τα πάντα μας τα ανταπέδωσες».

Αλλά για ποιον λόγο στην περίπτωση εκείνου που έπασχε επί τριάντα οκτώ έτη δεν έπραξε έτσι, αλλά πρώτα αποκατέστησε το σώμα του; Διότι σε εκείνον, λόγω της μεγάλης διάρκειας του χρόνου, τα αμαρτήματα είχαν εξαλειφθεί· επειδή το μέγεθος της δοκιμασίας μπορεί να κάνει ελαφρύ το φορτίο των αμαρτημάτων. Όπως ακριβώς, λοιπόν, λέει και για τον Λάζαρο, ότι έλαβε τα δεινά του, και γι' αυτό τώρα εδώ παρηγορείται. Και πάλι αλλού λέει: «Παρηγορείτε τον λαό μου, μιλήστε στην καρδιά της Ιερουσαλήμ, διότι δέχθηκε από το χέρι του Κυρίου διπλάσια τιμωρία για τα αμαρτήματά της». Και πάλι ο προφήτης λέει: «Κύριε, δώσε σε εμάς ειρήνη, διότι όλα μας τα ανταπέδωσες», φανερώνοντας ότι οι τιμωρίες και οι κολάσεις επιφέρουν τη συγχώρηση των αμαρτημάτων, και αυτό είναι δυνατόν να καταστεί φανερό από πολλά σημεία.

Διότι η μεγαλύτερη τιμωρία είναι το να αμαρτάνουμε, ακόμη και αν δεν τιμωρούμαστε· όπως ακριβώς η μεγαλύτερη τιμή και ανακούφιση είναι να ζούμε με αρετή, ακόμη και αν τιμωρούμαστε. Διότι οι μεν αμαρτίες μάς χωρίζουν από τον Θεό, καθώς και ο Ίδιος λέει: «Μήπως οι αμαρτίες σας δεν στέκονται ανάμεσα σε εσάς και σε εμένα;»· οι δε τιμωρίες μάς φέρνουν κοντά στον Θεό. Διότι λέει: «Δώσε μας ειρήνη, επειδή τα πάντα μας τα ανταπέδωσες». Εάν κάποιος έχει ένα τραύμα, τι είναι λογικό να φοβάται; Τη σήψη ή την τομή του ιατρού; Το νυστέρι ή την εξάπλωση της πληγής; Η αμαρτία είναι σήψη, η τιμωρία είναι ιατρικό νυστέρι. Όπως λοιπόν εκείνος που έχει σήψη, ακόμη και αν δεν υποβληθεί σε τομή, παραμένει ασθενής, και μάλιστα τότε βρίσκεται σε χειρότερη κατάσταση, όταν δεν του γίνεται τομή· έτσι και αυτός που αμαρτάνει, ακόμη και αν δεν τιμωρείται, είναι ο αθλιότερος από όλους, και τότε μάλιστα είναι πραγματικά άθλιος, όταν δεν τιμωρείται, ούτε υφίσταται κανένα δεινό.

Και ο προφήτης λέει ότι: «Έλαβε από το χέρι του Κυρίου διπλάσια για τα αμαρτήματά της»· και πάλι ο Δαβίδ: «Δες τους εχθρούς μου, ότι πληθύνθηκαν περισσότερο από τις τρίχες της κεφαλής μου, και με μίσησαν με άδικο μίσος»· και: «Συγχώρησε όλες τις αμαρτίες μου»· και πάλι κάποιος άλλος: «Κύριε, δώσε μας ειρήνη· διότι μας τα ανταπέδωσες όλα». Αλλά αυτά μεν αποδεικνύουν ότι οι καλοί δέχονται εδώ τις τιμωρίες για τα αμαρτήματά τους· πού όμως φαίνεται ότι οι πονηροί, οι οποίοι απολαμβάνουν τα αγαθά εδώ, τιμωρούνται ολοκληρωτικά εκεί;

Ωδή πέμπτη. Την δική σου ειρήνη δώσε μας. Ανήλθες στα ουράνια σκηνώματα με λαμπρότητα, πανάχραντη νύμφη του Χριστού, στολισμένη με θείες χάρες και αναβλύζοντας πλούσια μύρα ιαμάτων. Αφού ελευθερώθηκα από τα δεσμά της παράλυσης των ποδιών χάρη στη δική σου παρρησία προς τον Θεό, μάρτυρα, ανακηρύσσω το έλεός σου και διαγγέλλω σε όλους τη θαυματουργία σου.

Οι Χριστιανοί, όμως, μέσω του προφήτη κράζουν προς τον Πατέρα λέγοντας: «Κύριε ο Θεός μας, δώσε μας ειρήνη, διότι όλα μας τα έδωσες». Διότι, λέει, μαζί με όλα τα αγαθά σου δώσε μας και τον Υιό σου, ο οποίος δύναται να συμφιλιώσει τον κόσμο με εσένα και, διαμέσου της αναγέννησης του βαπτίσματός σου, να μας αναδημιουργήσει ως νέα κτίση, «επειδή το όνομά σου επικαλούμαστε».