Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 26:14

Διδασκόμαστε από τη θεία Γραφή για δύο ζωές και δύο νεκρώσεις, δηλαδή θανάτους. Είναι, λοιπόν, η μεν πρώτη ζωή, αυτή μετά την παράβαση της εντολής, πρόσκαιρη και σαρκική, η δε αιώνια ζωή είναι αυτή που έχει υποσχεθεί στους αγίους μετά την τήρηση των θείων εντολών του Χριστού. Και οι θάνατοι είναι ομοίως δύο: ο μεν της σάρκας πρόσκαιρος, ο δε που επιφέρεται στο μέλλον για την έκτιση των αμαρτημάτων αιώνιος, ο οποίος είναι η γέεννα του πυρός. Αναγνωρίζουμε, επίσης, διαφορά και μεταξύ των νεκρών. Διότι οι μεν είναι προς αποφυγήν, για τους οποίους λέει ο Ησαΐας: «οι δε νεκροί δεν θα δουν ζωή», δηλαδή εκείνοι που με τις πράξεις τους φέρουν πάνω τους τη δυσωδία και τη νέκρωση, οι δε είναι επαινετοί, αυτοί που εν Χριστώ θανατώνουν τις πράξεις του σώματος, αυτοί που έχουν συσταυρωθεί με τον Χριστό και έχουν νεκρωθεί ως προς τον κόσμο. Οι αποδοκιμασμένοι, λοιπόν, νεκροί, αυτοί που δεν συντάφηκαν και δεν συνανέστησαν με τον Χριστό διά του βαπτίσματος, αλλά παρέμειναν στη νέκρωση των αμαρτημάτων, δεν ζουν μαζί Του μέχρι να συμπληρωθούν τα χίλια έτη, δηλαδή ο τέλειος αριθμός που εκτείνεται από την πρώτη παρουσία Του μέχρι τη δεύτερη και ένδοξη, όπως ειπώθηκε ανωτέρω, αλλά, έχοντας γεννηθεί μόνο από τη γη και όχι από το Πνεύμα, επιστρέφουν στη γη. Διότι ο θάνατός τους γίνεται η αρχή της μελλοντικής κολάσεώς τους.

Δώσε μας λοιπόν, ω Δέσποτα, να ειρηνεύσουμε μαζί σου, και, αφού απομακρυνθεί από ανάμεσά μας η βέβηλη και βδελυρή αμαρτία, να ενωθούμε μαζί σου πνευματικά μέσω του μεσίτη Χριστού. Τέτοιο είναι αυτό που έχει ειπωθεί ορθά μέσω της φωνής του Παύλου: «Εφόσον, λοιπόν, δικαιωθήκαμε μέσω της πίστης, έχουμε ειρήνη με τον Θεό μέσω του Κυρίου και Σωτήρα μας Ιησού Χριστού», και όταν συμβεί αυτό, θα γίνουμε κτήμα και κλήρος του Θεού. Γι' αυτόν τον λόγο σοφά προστίθεται το: Κύριε, κάνε μας κτήμα σου, εκτός από σένα άλλον δεν γνωρίζουμε, το δικό σου όνομα επικαλούμαστε. Διότι πρέπει να είναι απολύτως προσηλωμένοι και συνδεδεμένοι αποκλειστικά με τον Θεό αυτοί που ειρηνεύουν μαζί του, ώστε να γνωρίζουν μόνον αυτόν, και το όνομα κανενός άλλου εντελώς ψευδώνυμου θεού να μη φέρνουν ούτε καν στα χείλη τους. Διότι πρέπει να επικαλούνται μόνο αυτόν, επειδή είναι και ο μόνος που για εμάς είναι από τη φύση του και στην αλήθεια Θεός. Κάτι τέτοιο μας διακήρυξε και ο νόμος του πάνσοφου Μωυσή: «Κύριον τον Θεό σου θα προσκυνήσεις, και αυτόν μόνο θα λατρεύσεις, και στο όνομά του. Αμήν.» <Οι δε νεκροί δεν πρόκειται να δουν ζωή, ούτε ιατροί πρόκειται να τους αναστήσουν. Γι' αυτόν τον λόγο επέφερες τιμωρία, και τους κατέστρεψες, και εξάλειψες κάθε αρσενικό τους.>

«Πρόσθεσε σε αυτούς κακά, Κύριε, πρόσθεσε κακά σε όλους τους ένδοξους της γης.» Εκείνοι που γνωρίζουν μόνο τον κατά φύση και αληθινά όντα Θεό και επικαλούνται το όνομά του, χωρίς να συγκαταλέγουν μαζί του απολύτως κανέναν άλλον, λέγοντας γι' αυτό: «Κύριε, εκτός από σένα άλλον δεν γνωρίζουμε», συνάπτουν αναγκαστικά και το ότι «οι νεκροί δεν πρόκειται να δουν ζωή», εννοώντας πάλι «εκτός από σένα». Διότι, εφόσον είναι ζωή κατά φύση, ο Δημιουργός των όλων και Κύριος ζωογονεί τα πάντα, και μέσα σε αυτόν ζούμε και κινούμαστε και υπάρχουμε. «Αλλά ούτε και οι ιατροί», λέει, «πρόκειται να αναστήσουν», εννοώντας προφανώς ότι και σε αυτό ακολουθεί το «εκτός από σένα».

Επειδή όμως πρέπει να εμβαθύνουμε στο νόημα του λόγου και να αποκαλύψουμε τον σκοπό της προφητικής ακρίβειας, λέμε αναγκαστικά το εξής: υπάρχουν κάποιοι που είναι νεκροί, όχι βέβαια κατά τη σάρκα, αλλά μάλλον έχουν νεκρωθεί από την κοσμική φιληδονία και δεν έχουν την άγια ζωή, την εν Χριστώ και αγγελική. Αλλά χωρίς εσένα, λέει, οι τοιούτοι δεν θα μπορούσαν να μετάσχουν στη ζωή, δηλαδή στη ζωοποιό χάρη. Και πάλι, χωρίς εσένα, εκείνοι που είναι ικανοί να απαλλάσσουν από τα ψυχικά αρρωστήματα αυτούς που έχουν κυριευθεί από αυτά, οι οποίοι και εύλογα θα μπορούσαν να θεωρηθούν πνευματικοί ιατροί, δεν θα μπορούσαν να ανορθώσουν κανέναν από τους ασθενείς.

Και λέμε ότι πνευματικοί ιατροί είναι οι άγιοι προφήτες, οι απόστολοι και οι ευαγγελιστές. Αυτοί, διαθέτοντας σε αφθονία, μέσω της άνωθεν χάριτος και της χορηγίας του Πνεύματος, τον λόγο που έχει τη δύναμη να θεραπεύει, θεραπεύουν όσους έχουν τραυματιστεί από την αμαρτία και από τη σκαιότητα του διαβόλου. Είναι δε πιθανό ο προφητικός λόγος να μας υπονοεί και κάτι άλλο: διότι βεβαίως ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, αποδεικνύοντας τον εαυτό Του ίσο σε δύναμη και ίσο σε δόξα με Εκείνον που Τον γέννησε, από τη μία ανέστηνε τους νεκρούς από τα μνήματα, και από την άλλη θεράπευε εκείνους που έπασχαν από έσχατες ασθένειες. Αλλά, αν και υπήρξε αυτουργός τέτοιων παράδοξων θαυμάτων, δεν τιμήθηκε από εκείνους που τα είδαν· αντίθετα, Τον δίωκαν ακόμη και έτσι, ιδιαίτερα οι καθοδηγητές και οι δάσκαλοι των Ιουδαίων. Επειδή λοιπόν, λέει, χωρίς Εσένα δεν θα έβλεπαν ζωή οι νεκροί, διότι Εσύ είσαι και ο μόνος που έχει τη δύναμη να ζωοποιεί, ούτε θα μπορούσε ποτέ ιατρός να αναστήσει από τα μνήματα αυτούς που ανέστησες Εσύ ο ίδιος· και ωστόσο εκείνοι απίστησαν ακόμη και μετά από αυτό, και μάνιασαν ακάθεκτα, αυτοί που θα ήταν αναμενόμενο, και μάλιστα πριν από τους άλλους, να γίνουν πιστοί· γι' αυτόν τον λόγο επέφερες την τιμωρία, και τους κατέστρεψες, και εξαφάνισες κάθε αρσενικό τους. Διότι επέφερες σε αυτούς την οργή, η οποία αναγκαστικά απέκοψε όχι ολοκληρωτικά όλον τον Ισραήλ –αφού έχει σωθεί το υπόλοιπο– αλλά κάθε άρρεν τους, δηλαδή την ηγετική τάξη.

Εφόσον λοιπόν δεν έχουμε αποκτήσει κανέναν άλλον στη ζωή παρά μόνο εσένα, εύλογα σε ικετεύουμε να αξιωθούμε να γίνουμε δική σου μερίδα και δικός σου κλήρος. «Εμείς, λοιπόν», λένε, «είμαστε δικοί σου, Κύριε, και εσύ είσαι το δικό μας απόκτημα, ενώ εκείνοι που παρέδωσαν τους εαυτούς τους στις θανάσιμες αμαρτίες και εξαιτίας αυτού έγιναν νεκροί κατά τις ψυχές —διότι "η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή θα πεθάνει"— δεν θα δουν την αιώνια ζωή που έχει υποσχεθεί στους αγίους, ούτε ιατροί, εμφανιζόμενοι από κάπου κατά τον καιρό της κρίσεως, θα μπορέσουν να τους συνδράμουν προς σωτηρία, ούτε να ανορθώσουν την πτώση τους. Διότι αυτούς που εσύ, ο μέγας και φοβερός και δίκαιος Κριτής, παρέδωσες στην απώλεια, ποιος ιατρός θα μπορέσει να τους διασώσει;» Αντί δε του χωρίου: «και εξάλειψες κάθε αρσενικό τους» (καὶ ἦρας πᾶν ἄρσεν αὐτῶν), ο μεν Σύμμαχος το μετέφρασε «κάθε ανάμνησή τους» (πᾶσαν τὴν μνήμην αὐτῶν), οι δε Ακύλας και Θεοδοτίων «κάθε ενθύμησή τους» (πᾶν τὸ μνημόσυνον αὐτῶν)· διότι έπρεπε «κάθε μνήμη» της κακίας τους «να αρθεί» (να εξαλειφθεί) κατά τον αναφερόμενο καιρό της κρίσεως.

Εάν όμως λεχθεί: 〈κάθε αρσενικό δικό τους〉, ο λόγος εισάγει μεγάλη φιλανθρωπία· με την έννοια ότι οι ίδιοι που αμάρτησαν δεν πρόκειται να αφανιστούν ούτε εξ ολοκλήρου να 〈απολεσθούν〉, αλλά με αυτόν τον τρόπο υποδηλώνονται τα γεννήματά τους, δηλαδή οι πονηροί λογισμοί που γέννησε η ψυχή τους· διότι αναφέρει ότι πρόκειται να γίνει αφανισμός αυτών.⌝ Πάλι δε, αντί του: 〈πρόσθεσε κακά στους ένδοξους της γης〉, ⌜τη λέξη 〈κακά〉 δεν τη βρήκαμε ούτε στους υπόλοιπους ερμηνευτές ούτε στην εβραϊκή ανάγνωση· σύμφωνα με όλους τους ερμηνευτές αναφέρεται 〈πρόσθεσας στο έθνος στο οποίο δοξάστηκες〉. Εφόσον δε όλοι συμφώνως ερμήνευσαν με αυτόν τον τρόπο, έπεται ότι πρέπει εμείς να κατανοήσουμε τι 〈πρόσθεσε〉 στο έθνος· το οποίο θα κατανοήσουμε από τον σωτήριο λόγο που αναφέρει: «σε καθέναν που έχει θα του δοθεί και θα του περισσεύσει».

Το οποίο, αφού το γεννήσαμε, το καταστήσαμε φανερό σε όλους τους ανθρώπους που κατοικούν πάνω στη γη, ώστε και αυτοί, μαθαίνοντας, να ωφεληθούν επιθυμώντας με ζήλο να κυοφορήσουν οι ίδιοι από τον φόβο σου και να γεννήσουν το ίδιο πνεύμα. Διότι εκείνοι που δεν έλαβαν αυτόν τον φόβο ούτε γέννησαν το πνεύμα της σωτηρίας, αλλά έγιναν με άλλον τρόπο άγονοι και άκαρποι, θα εκπέσουν από την ελπίδα που προέρχεται από εσένα· εκείνοι όμως που ανήκουν στη δική σου μερίδα, οι οποίοι υπέμειναν για σένα κάθε θλίψη, ακόμη και αν αγωνίστηκαν μέχρι θανάτου ενάντια στην αμαρτία, σε καμία περίπτωση δεν θα στερηθούν τη ζωή κοντά σου. Διότι «θα αναστηθούν οι νεκροί», ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο και τον Θεοδοτίωνα: «θα ζήσουν οι νεκροί σου», ή σύμφωνα με τον Ακύλα: «θα ζήσουν οι πεθαμένοι σου». Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι οι δικοί του νεκροί, παρά οι άγιοι μάρτυρές του, οι οποίοι διαφέρουν από τους νεκρούς που αναφέρθηκαν παραπάνω, για τους οποίους είχε ειπωθεί: «οι δε νεκροί δεν πρόκειται να δουν ζωή, ούτε ιατροί πρόκειται να τους αναστήσουν». Αλλά εκείνοι μεν ήταν νεκροί επειδή είχαν διαπράξει θανάσιμα αμαρτήματα, ενώ οι νεκροί του Κυρίου, που υπέμειναν για χάρη του κάθε θλίψη μέχρι θανάτου, θα αναστηθούν ακόμη και μετά την ταφή τους στα μνήματα. Αντί της λέξης «θα εγερθούν», οι υπόλοιποι μετέφρασαν «θα αφυπνιστούν», με την έννοια ότι έχουν κοιμηθεί και όχι ότι έχουν πεθάνει. Γι' αυτόν τον λόγο ο θάνατος των αγίων ονομάζεται κοίμηση, και κατ' ακολουθίαν προς την κοίμηση, η ανάσταση θα μπορούσε να ονομαστεί αφύπνιση.

Κύριε ο Θεός μας <Οι απόστολοι έκραξαν προς τον Κύριο>. — Κάνε μας κτήμα σου, εξαγοράζοντάς μας με το δικό σου αίμα. Κύριε, εκτός από εσένα: Διότι ούτε γνωρίσαμε άλλον Θεό, λένε οι πιστοί, ούτε ονομάζουμε ούτε προσκυνούμε κανέναν, παρά μόνο εσένα. Οι δε νεκροί: Όσοι νεκρώθηκαν από την απιστία, αυτοί δεν βλέπουν την αιώνια ζωή. Ούτε ιατροί: Πώς ένας αισθητός ιατρός θα αναστήσει έναν νεκρό; Για τον λόγο αυτό: Διότι επέφερε σε αυτούς παιδαγωγία και αφαίρεσε από αυτούς κάθε ανδρείο λογισμό, τον οποίο νόμιζαν υποκριτικά ότι διέθεταν. Πρόσθεσε: Ώστε να ποθήσουν την αληθινή δόξα, πιεζόμενοι από το πλήθος των κακών. Κύριε: Διότι οι δίκαιοι στην θλίψη δεν προσφεύγουν σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό. Στη θλίψη: Διότι οποιαδήποτε μικρή θλίψη κι αν συμβεί στον άνθρωπο, γίνεται αιτία για παιδαγωγία. Και όπως η επίτοκος: Δηλαδή όταν επρόκειτο να γεννήσουμε τη δική μας σωτηρία, με κραυγή στην προσευχή προσήλθαμε στον Παίδα σου. Εξαιτίας του φόβου: Κυοφορήσαμε την αρετή, λέει. Και κοιλοπονήσαμε: Διότι η γέννηση της αρετής είναι καρπός σωτηρίας του Αγίου Πνεύματος. Δεν θα πέσουμε: Όσοι έχουν στηρίξει το θάρρος τους στην πρόσκαιρη δυναστεία της γης, μέσα στην αφθονία τους. Θα αναστηθούν: Θα εγερθούν, λέει, οι άπιστοι διά της μετανοίας και διά της εκ νεκρών αναστάσεως. Και θα ευφρανθούν: Διότι η χαρά του κοινού γένους είναι η μετάνοια και η ανάσταση. Διότι η δρόσος: Ο νόμος, για τον οποίο λέει ο Μωυσής: και ας κατέβουν σαν δρόσος τα λόγια μου.

«Οι δε νεκροί», όσοι έχουν νεκρωθεί από την ασέβεια, λέει, «δεν πρόκειται να δουν ζωή» την αιώνια, «ούτε ιατροί», δηλαδή όσοι θεωρούνται ιατροί και δάσκαλοί τους, θα μπορέσουν «να τους αναστήσουν» από τον λάκκο της απώλειας προς την αιώνια ζωή. «Για τον λόγο αυτό», δηλαδή εξαιτίας αυτής της επιδίωξης της αμετάτρεπτης ασέβειάς τους, «απήγαγες και εξολόθρευσας και αφαίρεσας κάθε άρρεν», δηλαδή καθετί ισχυρό «τους. Πρόσθεσέ τους κακά, Κύριε, πρόσθεσε κακά στους ένδοξους της γης», στους βασιλείς και τους τυράννους, ώστε να μετριάζονται. «Κύριε, σε θλίψη μικρή» και μεγάλη «σε θυμηθήκαμε», διότι μέσω αυτής μας παιδαγωγείς να καταφεύγουμε σε εσένα. «Και όπως η ετοιμόγεννη που έφτασε στην ώρα του τοκετού» κραυγάζει, «έτσι γίναμε για τον αγαπητό σου» Υιό.

Γι' αυτούς λοιπόν τους λόγους απορρίπτω το άζυμο· και επιπλέον διότι όχι μόνο αποξενώνεται σε μέγιστο βαθμό από το Κυριακό σώμα, αλλά και επειδή αρνείται την οικειότητα τόσο προς εκείνους που το προσφέρουν όσο και προς εκείνους υπέρ των οποίων προσφέρεται, την οποία ο άρτος, μέσω του άλατος και του προζυμιού, αποδεδειγμένα κατέχει. Και εννοώ την οικειότητα αυτή που αρμόζει σε ζωντανά, έμψυχα και λογικά όντα. Διότι, έστω και αν η προσφορά γίνεται υπέρ των κεκοιμημένων, δεν γίνεται ως να είναι νεκροί, αλλά επειδή και αυτοί ζουν εν Κυρίω. Διότι οι όντως νεκροί δεν πρόκειται να δουν ζωή, ούτε οι ιατροί πρόκειται να αναστήσουν τέτοιους· γι' αυτούς όμως ο Θεός είναι Θεός, ο οποίος δεν είναι Θεός νεκρών, αλλά ζώντων. Και γίνεται υπέρ της αφέσεως των αμαρτιών, τις οποίες βεβαίως διέπραξαν στην παρούσα ζωή.

Διότι το να πράττει κανείς διαφορετικά, θα ήταν το ίδιο σαν να, ενώ γίνεται λόγος για την ανάσταση των νεκρών και για το τι πιστεύει η Εκκλησία γι' αυτό, και μάλιστα για την έγερση του Σωτήρος, κάποιος να έδινε τη λύση από το Σύμβολο της Πίστεως, λέγοντας ότι ελπίζει ακράδαντα στην ανάσταση των νεκρών και ότι βεβαίως ο Κύριος εγέρθηκε από τους νεκρούς, αναλήφθηκε και συγκάθεται με τον Πατέρα, και ότι πιστεύει πως ο ίδιος θα έρθει πάλι ως κριτής ζώντων και νεκρών· ενώ κάποιος άλλος να αντέτασσε το ρητό της ωδής «οι δε νεκροί δεν πρόκειται να δουν ζωή», καθώς και το αποστολικό ρητό για τον Κύριο «κι αν ακόμη γνωρίσαμε τον Χριστό Ιησού κατά σάρκα, όμως τώρα πλέον δεν τον γνωρίζουμε έτσι»· τα οποία, βεβαίως, πολύ σωστά έχουν ειπωθεί για τα θέματα για τα οποία ειπώθηκαν, αλλά έχουν ερμηνευθεί εσφαλμένα όταν στρέφονται κατά του Συμβόλου της Πίστεως. Αν, λοιπόν, δεν θεωρούμε τίποτα ανώτερο από όσα έχουν παραδοθεί στον όρο της πίστεως, αλλά, έχοντάς τα ως βάση, προσαρμόζουμε εκείνα τα χωρία σε αυτά, και μάλιστα ενώ ο όρος έχει εκδοθεί από τους Πατέρες και οι αντιλέγοντες επιχειρηματολογούν με βάση τη Γραφή, πώς θα ήταν δίκαιο εδώ να ακολουθούμε αντίθετη πορεία, παρά κάθε λογική προσδοκία, ενάντια στο σύμβολο της αποστολικής πίστεως; Αυτό που και ο ίδιος ο δεύτερος χορός των αποστόλων αποδέχθηκε με μεγάλη χαρά ως δική του πίστη, να επιχειρεί κανείς να το προσαρμόζει σύμφωνα με τα λόγια των Πατέρων; Ενώ αντίθετα, θα έπρεπε αυτό να προτάσσεται ως πρότυπο και της πίστεως και της διδασκαλίας εκείνων.

Διότι, αναχωρώντας από αυτόν τον μοχθηρό βίο χωρίς την κάθαρση και τον αγιασμό, θα είμαστε κενοί και σαν να μην υπάρξαμε ποτέ. Γι' αυτό λέει: «Άφησέ με, για να αναπαυθώ προτού απέλθω και πλέον δεν θα υπάρχω». Διότι είναι ολοφάνερο ότι στον άδη δεν υπάρχει εξομολόγηση. Γι' αυτό λέει ο ίδιος προφήτης: «Μήπως θα διηγηθεί κανείς στον τάφο το έλεός σου και την αλήθειά σου στην απώλεια; Μήπως θα γίνουν γνωστά στο σκοτάδι τα θαυμάσιά σου και η δικαιοσύνη σου στη γη της λήθης;» Και ο Ησαΐας λέει: «Οι νεκροί δεν πρόκειται να δουν ζωή», και ο Εζεκίας: «Διότι δεν θα σε αινέσουν όσοι βρίσκονται στον άδη, ούτε οι νεκροί θα σε ευλογήσουν, 〈ούτε όσοι είναι στον άδη θα ελπίσουν στην ελεημοσύνη σου. Οι ζωντανοί θα σε ευλογήσουν〉, όπως ακριβώς κι εγώ». Και ο Ιώβ λέει: «Διότι, εάν ο άνθρωπος κατεβεί στον άδη, δεν πρόκειται πλέον να ανεβεί». 〈Βεβαίως, λοιπόν, νεκροί είναι εκείνοι που, επειδή είναι σαρκικοί, βρέθηκαν ανάξιοι της ενοικήσεως του ζωοποιού πνεύματος, και άδης που κυριαρχεί είναι ο χώρος της ματαιότητας, στον οποίο βρίσκεται το σκάμμα της αμαρτίας. Από εδώ, λοιπόν, ξεκινά το στάδιο του Χριστού, στο οποίο αν κανείς δεν αγωνιστεί νομίμως, δεν στεφανώνεται〉.

Καθώς όμως η αρρώστια παρατεινόταν, μετατράπηκε γι' αυτούς σε ξηροφθαλμία, έχοντας ως αιτία όχι το ξένο κλίμα, αλλά τη δυσκρασία του σώματος· γι' αυτό και συνέστησαν αγωγές που αδυνατίζουν το σώμα, νομίζοντας ότι με αυτές θεραπεύουν όσους περιπίπτουν σε τέτοιου είδους νόσημα. [6] Αλλά επειδή δεν μπορούσαν να καταφέρουν τίποτα με αυτά, παρόλο που λόγω της ανάγκης είχαν τον άρρωστο υπάκουο στα πάντα, κατέφευγαν στη διάγνωση του ανίατου καταρράκτη και της πλατυκορίας. Διότι άλλοι ονόμαζαν την πάθηση με τη μία ονομασία και άλλοι με την άλλη, εγκαταλείποντας τις θεωρίες περί δυσκρασίας από βλάβες λόγω ξένων κλιμάτων· και αρχικά μεν συμφωνούσαν μεταξύ τους, αλλά αντιδικούσαν ως προς την εναλλαγή των ονομάτων· αργότερα δε, άρχισαν πόλεμο και με τον εαυτό τους και μεταξύ τους, συμφωνώντας σε ένα και μόνο πράγμα: στο αθεράπευτο των παθήσεων που ανέφεραν. [7] Μαθαίνοντας το αυτό ο Σωφρόνιος, και εφόσον δεν είχε καμία βοήθεια από τους ανθρώπους, κατάλαβε σαφώς ότι οι ιατροί δεν πρόκειται να τον θεραπεύσουν, όπως ακριβώς προφήτευσε γι' αυτούς ο μέγας Ησαΐας. Και καθώς πάντοτε πληροφορούνταν για τις δωρεές του Κύρου και του Ιωάννη, και ακούγοντας για τα θαύματα που επιτελούν σε αμέτρητα νοσήματα, πορεύτηκε προς αυτούς με πίστη, με την οποία όσοι προσέρχονται σε αυτούς λαμβάνουν καθετί που ποθούν, βρίσκοντάς τους να ανταποδίδουν πλουσιοπάροχα τα αγαθά ανάλογα με την πίστη που δείχνουν σε αυτούς.