Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 26:17

Αυτούς δε που ονόμασε άρρενες, αυτούς αποκαλεί και ένδοξους, επειδή προφανώς διαπρέπουν και υπερέχουν από τους άλλους, εξαιτίας του ότι έχουν στεφανωθεί με τα καυχήματα της ιερωσύνης. Κάθε τι άρρεν δικό τους είναι θεόδοτο και σύμμαχο, ενώ ως κακά εννοεί όσα προξενούν κακουχίες, δηλαδή τις θεόσταλτες οργές, τις πείνες, τις επιδημίες, τους πολέμους και τα παρόμοια με αυτά. Και ως ένδοξους εννοεί αυτούς που είναι διαβόητοι στις κακίες και ξακουστοί για τις καταδυναστεύσεις τους. «Κύριε, μέσα στη θλίψη σε θυμηθήκαμε, μέσα σε μικρή θλίψη ήρθε η παιδεία σου προς εμάς. Και όπως η γυναίκα που κοιλοπονά πλησιάζει να γεννήσει, και μέσα στον πόνο της κραυγάζει, έτσι γίναμε και εμείς για τον αγαπητό σου». Παρακινημένος από υπερβολική φιλοθεΐα ο μακάριος προφήτης ενάντια στα ιουδαϊκά τολμήματα, έχοντας πει το «Πρόσθεσε κακά σε όλους τους ένδοξους της γης», για να μη θεωρηθεί από κάποιον ότι είναι σκληρός και άσπλαχνος και ότι δεν ζητά να ελεηθούν όσοι αμάρτησαν αλλά μάλλον να βρεθούν σε θλίψη και σε κακά, πρόσθεσε αναγκαστικά αυτό που από τη φύση του συμβαίνει σε όλους, εννοώ δηλαδή το ότι συνηθίζουν οι άνθρωποι στις θλίψεις και τις ανάγκες να θυμούνται τον παντοδύναμο Θεό. Διότι η άνεση της καλοπέρασης οδηγεί κάποιες φορές στην περιφρόνηση του Θεού, με αποτέλεσμα ούτε καν να αντιλαμβάνονται τα σφάλματά τους αυτοί που, εξαιτίας υπερβολικής ραθυμίας, έχουν διολισθήσει σε αυτό το φρόνημα.

Διότι μέσα από μικρή θλίψη παιδαγωγούμαστε, καθώς ο Θεός δεν επιφέρει την τιμωρία ανόθευτη ούτε εντελώς σκληρή, αλλά μάλλον αναμειγνύει την οργή με την πραότητα. Επομένως, το να παρακαλεί κανείς να τους επιβληθεί θλίψη δεν ήταν γνώρισμα αυτού που μισεί όσους έχουν αμαρτήσει, αλλά μάλλον εκείνου που τους αγαπά και παρακαλεί να παιδαγωγηθούν· ώστε, εφόσον από δική τους προαίρεση δεν απέφεραν ως καρπό την ευσέβεια, τουλάχιστον να στραφούν προς αυτήν σαν από ανάγκη, έχοντας κληθεί να αντιληφθούν τη θεία οργή. Τέτοιο, νομίζω, είναι αυτό που ορθώς έχει ειπωθεί δια της φωνής του Δαβίδ: «Με χαλινό και με φίμωτρο ας σφίξεις τις σιαγόνες εκείνων που δεν σε πλησιάζουν». Αλλά εκείνοι μεν, έχοντας σφάλει σε αφόρητο βαθμό και έχοντας συμπεριφερθεί υβριστικά προς τον Χριστό, θα περιπέσουν σε θλίψη. Εμείς όμως, οι δικοί σου, που φρονούμε και λέμε τα δικά σου, δεν διατεθήκαμε διαφορετικά απέναντι στον αγαπητό σου, δηλαδή στον Υιό· όπως ακριβώς, βέβαια, μια γυναίκα που κοιλοπονά, σχεδόν κατακραυγάσαμε αυτούς που τον ατιμάζουν, νιώθοντας τεράστια οδύνη εξαιτίας αυτού και επιδιώκοντας την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη καθαίρεση εκείνων που τον απειθούν.

Και τώρα, λοιπόν, λέει, υπήρξε καιρός που, όταν, Κύριε, βαδίζοντας ‹τη στενή και τεθλιμμένη› οδό αγωνιζόμασταν υπέρ της ευσέβειας· όμως και 〈σε〉 εκείνη τη 〈θλίψη〉 δεν σε λησμονήσαμε, αλλά παίρνοντας δύναμη από την ίδια τη μνήμη σου υπομέναμε καρτερικά, ώστε να λέμε: «〈θλιβόμενοι〉 αλλά όχι στενοχωρούμενοι, διωκόμενοι αλλά όχι εγκαταλελειμμένοι, καταβαλλόμενοι αλλά όχι απολλύμενοι»· μέσω ακριβώς αυτής της 〈θλίψεως〉 παιδαγωγούμαστε, γνωρίζοντας ότι «όποιον αγαπά ο Κύριος τον παιδαγωγεί».⌝ Και κάθε 〈θλίψη〉 λογαριαζόταν από εμάς ως 〈μικρή〉 εξαιτίας του πόθου μας για εσένα, ώστε να λέμε: «δεν είναι άξια τα παθήματα του παρόντος καιρού προς τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε εμάς». ⌜Γι' αυτό, υπομένοντας κάθε πόνο, μοιάζαμε με γυναίκα που 〈βρίσκεται σε ωδίνες〉 και βγάζει κραυγές, ακριβώς επειδή πρόκειται να φέρει στο φως το έμβρυο που κυοφορεί στην κοιλιά της· διότι 〈έτσι〉 κι εμείς 〈γίναμε για τον αγαπητό σου〉· έχοντας δηλαδή μέσα στην ψυχή μας τον Μονογενή σου Λόγο και τον 〈φόβο〉 της ευσέβειάς σου που σπάρθηκε σε εμάς από εσένα, υποφέραμε γενναία όλους τους πόνους και τις θλίψεις που μας έβρισκαν, αγωνιώντας μήπως τυχόν αποβάλουμε τον 〈αγαπητό σου〉 που κυοφορείται μέσα μας και τον ένθεο 〈φόβο〉 που σπάρθηκε σε εμάς από αυτόν. Και πράγματι, κάνοντας υπομονή, δεν διαψευστήκαμε στην ελπίδα μας, αλλά 〈γεννήσαμε πνεύμα σωτηρίας〉· διότι το τέλος της κυοφορίας 〈του αγαπητού σου〉 και του 〈φόβου〉 του ήταν η 〈σωτηρία〉 του 〈πνεύματός〉 μας.

Ψ. ΙΒ΄. Κύριε, μέσα στη θλίψη σε θυμήθηκα· μικρή θλίψη ήταν για εμάς η παιδαγωγία σου· και όπως η γυναίκα που κοιλοπονά πλησιάζει να γεννήσει, και εξαιτίας των ωδινών της κραύγασε, έτσι γίναμε εμείς για τον αγαπητό σου. Αναφέρεται κάποια επιγραφή στους Ψαλμούς «υπέρ του αγαπητού»· και πάλι έχει ειπωθεί, «ο βασιλιάς των δυνάμεων του αγαπητού»· αποδεικνύεται δε στα χωρία αυτά ότι αυτός που ονομάζεται αγαπητός του Θεού δεν είναι άλλος από τον Χριστό. Για τον λόγο αυτό επισημάναμε τη λέξη «αγαπητός» και στο προκείμενο χωρίο, θεωρώντας ότι πρόκειται ακριβώς για εκείνον τον οποίο και φωνή από τον ουρανό σαφώς ανακήρυξε λέγοντας: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα».

Κύριε ο Θεός μας <Οι απόστολοι έκραξαν προς τον Κύριο>. — Κάνε μας κτήμα σου, εξαγοράζοντάς μας με το δικό σου αίμα. Κύριε, εκτός από εσένα: Διότι ούτε γνωρίσαμε άλλον Θεό, λένε οι πιστοί, ούτε ονομάζουμε ούτε προσκυνούμε κανέναν, παρά μόνο εσένα. Οι δε νεκροί: Όσοι νεκρώθηκαν από την απιστία, αυτοί δεν βλέπουν την αιώνια ζωή. Ούτε ιατροί: Πώς ένας αισθητός ιατρός θα αναστήσει έναν νεκρό; Για τον λόγο αυτό: Διότι επέφερε σε αυτούς παιδαγωγία και αφαίρεσε από αυτούς κάθε ανδρείο λογισμό, τον οποίο νόμιζαν υποκριτικά ότι διέθεταν. Πρόσθεσε: Ώστε να ποθήσουν την αληθινή δόξα, πιεζόμενοι από το πλήθος των κακών. Κύριε: Διότι οι δίκαιοι στην θλίψη δεν προσφεύγουν σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό. Στη θλίψη: Διότι οποιαδήποτε μικρή θλίψη κι αν συμβεί στον άνθρωπο, γίνεται αιτία για παιδαγωγία. Και όπως η επίτοκος: Δηλαδή όταν επρόκειτο να γεννήσουμε τη δική μας σωτηρία, με κραυγή στην προσευχή προσήλθαμε στον Παίδα σου. Εξαιτίας του φόβου: Κυοφορήσαμε την αρετή, λέει. Και κοιλοπονήσαμε: Διότι η γέννηση της αρετής είναι καρπός σωτηρίας του Αγίου Πνεύματος. Δεν θα πέσουμε: Όσοι έχουν στηρίξει το θάρρος τους στην πρόσκαιρη δυναστεία της γης, μέσα στην αφθονία τους. Θα αναστηθούν: Θα εγερθούν, λέει, οι άπιστοι διά της μετανοίας και διά της εκ νεκρών αναστάσεως. Και θα ευφρανθούν: Διότι η χαρά του κοινού γένους είναι η μετάνοια και η ανάσταση. Διότι η δρόσος: Ο νόμος, για τον οποίο λέει ο Μωυσής: και ας κατέβουν σαν δρόσος τα λόγια μου.

«Οι δε νεκροί», όσοι έχουν νεκρωθεί από την ασέβεια, λέει, «δεν πρόκειται να δουν ζωή» την αιώνια, «ούτε ιατροί», δηλαδή όσοι θεωρούνται ιατροί και δάσκαλοί τους, θα μπορέσουν «να τους αναστήσουν» από τον λάκκο της απώλειας προς την αιώνια ζωή. «Για τον λόγο αυτό», δηλαδή εξαιτίας αυτής της επιδίωξης της αμετάτρεπτης ασέβειάς τους, «απήγαγες και εξολόθρευσας και αφαίρεσας κάθε άρρεν», δηλαδή καθετί ισχυρό «τους. Πρόσθεσέ τους κακά, Κύριε, πρόσθεσε κακά στους ένδοξους της γης», στους βασιλείς και τους τυράννους, ώστε να μετριάζονται. «Κύριε, σε θλίψη μικρή» και μεγάλη «σε θυμηθήκαμε», διότι μέσω αυτής μας παιδαγωγείς να καταφεύγουμε σε εσένα. «Και όπως η ετοιμόγεννη που έφτασε στην ώρα του τοκετού» κραυγάζει, «έτσι γίναμε για τον αγαπητό σου» Υιό.