Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 26:4

Διότι πόλη του Χριστού είναι η Εκκλησία. <Ανοίξτε τις πύλες, ας εισέλθει λαός που τηρεί τη δικαιοσύνη και τηρεί την αλήθεια, που υπερασπίζεται την αλήθεια και τηρεί την ειρήνη· διότι σε Σένα ελπίσαμε, Κύριε, εις τον αιώνα.> Επειδή λοιπόν εκείνοι που βρίσκονται σε όλη τη γη έχουν ήδη επιγνώσει τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και έχουν ομολογήσει ότι η πόλη θα είναι οχυρή και σωτήρια, έχοντας τείχος και περίτειχο, κατ' ανάγκην έπειτα το Άγιο Πνεύμα διατάσσει τους αγίους μυσταγωγούς, τους αποστόλους δηλαδή και τους ευαγγελιστές, λέγοντας μέσω της φωνής του προφήτη: Ανοίξτε τις πύλες· δηλαδή, πλατύνετε για όσους το επιθυμούν την είσοδο διά της πίστεως και τον δρόμο διά της αμώμητης μυσταγωγίας, και ας εισέλθει λαός που τηρεί τη δικαιοσύνη και τηρεί την αλήθεια. Διότι το θείο, ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα διδάσκει μεν σε όσους πιστεύουν τη δικαιοσύνη που είναι ανώτερη του νόμου, και να είναι σταθεροί στην τήρηση της αλήθειας. Διότι δεν εισάγει πλέον τη λατρεία των τύπων και των σκιών, όπως ακριβώς έκανε και ο παλαιός νόμος, αλλά τη λατρεία εν πνεύματι και αληθεία, και αυτή είναι η αλήθεια. Και ενστερνίζεται την αλήθεια.

Αλλά εσύ, λέει, είσαι και ο μόνος μέγας αιώνιος Θεός· και αυτό το απέδειξες από τα ίδια τα πράγματα· διότι, αφού τους ταπείνωσες, κατέβασες αυτούς που κατοικούν στα ψηλά. Δηλαδή, συγκλόνισες την ισχύ των υπερηφάνων, που βρίσκονταν ψηλά, και τους αλαζόνες τους κατέβασες στη γη, και σαν να ήταν οχυρωμένες πόλεις τους γκρέμισες εκ θεμελίων. Διότι αυτό σημαίνει το «έως το έδαφος». Και τους παρέδωσες για να καταπατηθούν από τα πόδια των πράων και των ταπεινών. Και ποιοι είναι πάλι αυτοί, παρά οι γνήσιοι φύλακες των προσταγμάτων του Σωτήρα; εκείνοι που φροντίζουν να μιμούνται τον Δεσπότη τους, ο οποίος αναφωνεί και λέει: «Ελάτε προς εμένα, όλοι οι κοπιώντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω. Σηκώστε τον ζυγό μου επάνω σας και μάθετε από εμένα ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά, και θα βρείτε ανάπαυση στις ψυχές σας.» Θυμόμαστε δε πάλι τον λόγο του: «Ιδού, σας έχω δώσει την εξουσία να πατάτε πάνω σε φίδια και σκορπιούς, και πάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού.» Διότι έχει καταπατηθεί ο αποστάτης δράκοντας· και έχουμε πατήσει πάνω σε ασπίδα και βασιλίσκο, εμείς που θέλουμε να κατοικούμε με τη βοήθεια του Υψίστου, και έχουμε βρεθεί υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού, δηλαδή προφανώς του Χριστού, διότι προσκυνείται στον ουρανό· «Διότι όταν, λέει, εισαγάγει τον πρωτότοκο στην οικουμένη, αναφέρει: Και ας τον προσκυνήσουν όλοι οι άγγελοι του Θεού.» <Η οδός των ευσεβών έγινε ευθεία, και είναι προετοιμασμένη η οδός των ευσεβών. Διότι η οδός του Κυρίου είναι κρίση.>

Διότι δεν είπε ο Πατέρας «ας δημιουργήσουμε τον άνθρωπο κατ' εικόνα δική μου» ή «κατ' εικόνα δική σου», αλλά κατ' εικόνα δική μας. Και λέγοντας «δική μας» απέδειξε την ισότητα του Πατέρα με τον Υιό, και όχι μόνο την ομοιότητα, αλλά και το ταυτόσημο στα πάντα και απαράλλακτο. 7. Πώς δε είναι δυνατόν να μην είναι ίσος και όμοιος, όπως ήδη ανέφερα, εκείνος που λέει ότι «εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα»; Διότι όχι μόνο ο ίδιος το λέει αυτό στο Ευαγγέλιο, αλλά και ο Ησαΐας, προφητεύοντας εν Αγίω Πνεύματι, αναγνώρισε τον Υιό μέσα στον Πατέρα και όχι ξένο προς τον Πατέρα ούτε παραλλαγμένο, όπως αναφέρει το σχετικό χωρίο, το οποίο έχει την εξής μορφή: σύμφωνα μεν με το εβραϊκό κείμενο ως εξής: «φθόου σααρείμ, ουϊαβώ γωι σαδίκ, σωμήρ εμμουνείμ, ιεσρό σαμώχ, θεσάρ σαλώμ σαλώμ, χι βάκ βατόου, βετού βααδωναΐ αδά ώθ, χι βαϊά αδωναΐ σώρ ωλεμείμ»· σύμφωνα δε με τη μετάφραση του Ακύλα ως εξής: «ανοίξτε τις πύλες, ας εισέλθει έθνος δίκαιο, που φυλάττει την πίστη, πλάσμα στηριγμένο, φύλαξη ειρήνης, διότι σε αυτόν έχουν στηρίξει την πεποίθησή τους· να έχετε την πεποίθησή σας στον Κύριο έως τον αιώνα, διότι στον Κύριο βρίσκεται ο Κύριος που στερέωσε τους αιώνες», και σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα ως εξής: «ανοίξτε τις πύλες, ας εισέλθει 〈λαός δίκαιος〉 που φυλάσσει την αλήθεια και υπερασπίζεται την αλήθεια και φυλάσσει την ειρήνη. Διότι σε εσένα ήλπισαν, Κύριε, έως τον αιώνα, ο Θεός ο μέγας, ο αιώνιος».

Σύμφωνα με τον Σύμμαχο, αυτοί που ψάλλουν την ωδή θα πουν: «Έχουμε ισχυρή πόλη», ενώ σύμφωνα με τον Ακύλα: «Η ισχυρή πόλη είναι για εμάς σωτηρία». Η εβραϊκή λέξη όμως, αντί για το «σωτηρίαν» και αντί για το «σωτήριον», περιέχει ολοκάθαρα το όνομα του Ιησού, με τα ίδια ακριβώς γράμματα με τα οποία γράφεται εβραϊκά ο Σωτήρας μας. Αυτός, λοιπόν, ο Σωτήρας μας, θα είναι η πόλη των μακαρίων, Αυτός θα είναι το «τείχος» και το «περίτειχός» τους. Και Αυτός θα είναι τα πάντα γι' αυτούς· όταν μάλιστα εννοήσουμε την «επουράνια Ιερουσαλήμ», είναι φυσικό επακόλουθο να θεωρήσουμε ως «πύλες» της τις διάφορες εισόδους των εκεί ουράνιων μονών, τις οποίες επιθυμεί να ανοιχθούν όχι στους Ιουδαίους ούτε καν στον Ισραήλ ούτε απλώς στον οποιονδήποτε τυχαίο, αλλά μόνο σε όσους «τηρούν τη δικαιοσύνη», την «αλήθεια» και την «ειρήνη». Γι' αυτό προσθέτει: «Ανοίξτε τις πύλες, ας εισέλθει λαός που τηρεί την αλήθεια, που υπερασπίζεται την αλήθεια και τηρεί την ειρήνη». Ποθώντας αυτές τις «πύλες», κάποιος θεοφιλής άνδρας έλεγε: «Ανοίξτε μου τις πύλες της δικαιοσύνης· αφού εισέλθω από αυτές, θα δοξολογήσω τον Κύριο». Και λέει ότι είναι δίκαιο να ανοιχτούν οι πύλες στους προαναφερθέντες, επειδή ακριβώς «ήλπισαν σε Εσένα, Κύριε και Θεέ, ο οποίος αφού ταπείνωσες, κατέβασες εκείνους που κατοικούν στα ύψη· οχυρωμένες πόλεις θα γκρεμίσεις και θα τις ισοπεδώσεις μέχρι το έδαφος». Αυτά δε θα ήταν παρόμοια με όσα ειπώθηκαν προηγουμένως στο χωρίο: «Διότι μετέτρεψες τις πόλεις σε χώμα, τις οχυρωμένες πόλεις, ώστε να καταπέσουν τα θεμέλιά τους».

Ωδή. Εκείνη την ημέρα θα ψάλουν αυτό το άσμα στη γη του Ιούδα λέγοντας: Ιδού μια οχυρωμένη πόλη, και ως σωτηρία για εμάς θα θέσει το τείχος και το περίτειχος. Ανοίξτε τις πύλες, ας εισέλθει ένας δίκαιος λαός που τηρεί τη δικαιοσύνη και διαφυλάσσει την αλήθεια, που υπερασπίζεται την αλήθεια και διατηρεί την ειρήνη, διότι σε εσένα, Κύριε, ήλπισαν εις τον αιώνα, στον Θεό τον μέγα και αιώνιο, ο οποίος, ταπεινώνοντας, κατέβασε αυτούς που κατοικούν στα ύψη. Οχυρωμένες πόλεις θα καταρρίψεις και θα τις γκρεμίσεις μέχρι το έδαφος, και θα τις καταπατήσουν τα πόδια των πράων και των ταπεινών. Η οδός των ευσεβών έγινε ευθεία, και είναι προετοιμασμένη η οδός των ευσεβών. Διότι η οδός του Κυρίου είναι κρίση. Ελπίσαμε στο όνομά σου και στην ανάμνηση που επιθυμεί η ψυχή μας.