Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 27:4

«Περίμενα να κάνει σταφύλια, αλλά έκανε αγκάθια.» Έπειτα προσθέτει: «Τώρα λοιπόν θα σας αναγγείλω τι θα κάνω στον αμπελώνα μου: θα αφαιρέσω τον φράχτη του, και θα γίνει αντικείμενο διαρπαγής· θα γκρεμίσω τον τοίχο του, και θα καταπατηθεί, και θα εγκαταλείψω τον αμπελώνα μου και δεν θα κλαδευτεί, ούτε θα σκαφτεί, και θα φυτρώσουν σε αυτόν αγκάθια όπως σε χέρσα γη, και θα δώσω εντολή στα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή πάνω του.» Βλέπεις πόσο αληθινό είναι αυτό που είπα, δηλαδή το «Μάταια θα τον ποτίσω». Διότι δεν έδωσε πλέον τη νοητή βροχή στους προερχόμενους από τον Ισραήλ· γκρέμισε δε τον φράχτη του, και επιπλέον τον τοίχο του. Και φράχτη ίσως ονομάζει τη βοήθεια από τους αγγέλους· τοίχο δε την απόρθητη και σταθερή προστασία της δικής του δυνάμεως. Διότι, όπως λέει, τα βουνά είναι ολόγυρά του, και ο Κύριος είναι γύρω από τον λαό του. Και όταν λέει «έπεσε», δεν δηλώνει οπωσδήποτε ότι γκρεμίστηκε, αλλά μάλλον ότι έχει αφαιρεθεί. Διότι ο Ισραήλ παρέμεινε αβοήθητος, και εντελώς αμέτοχος της άνωθεν ευσπλαχνίας και αγάπης. <Δεν υπάρχει καμία που να μην την κατέλαβε. Ποιος θα με ορίσει να φυλάω καλαμιές στον αγρό; Εξαιτίας αυτής της έχθρας την απέρριψα.> Η χώρα των Ιουδαίων πράγματι πολιορκήθηκε μετά τον σταυρό του Σωτήρος. Και εκείνοι που συγκεντρώθηκαν από κάθε έθνος, δηλαδή η πανίσχυρη στρατιά των Ρωμαίων, ξεσηκώθηκαν με ανδρεία εναντίον του ιουδαϊκού έθνους.

Αλλά, ω Δέσποτα, θα μπορούσε ίσως να πει κάποιος: δεν τον έσωζες εφόσον ήταν δικός σου λαός, δεν την φρουρούσες, και δεν ήσουν το πανίσχυρο τείχος; Ναι, λέει, την έχω φρουρήσει και την έχω περιβάλει με τη δική μου χάρη και δύναμη· αλλά ήταν αναγκαίο να φρουρείται τότε, όταν είχε τον καρπό που προερχόταν από τον νόμο. Επειδή όμως πλέον κατήλθε σε τέτοιο σημείο, λέει, αθλιότητας και πνευματικής ραθυμίας, ώστε να μην έχει κανέναν καρπό από την αρετή, αλλά μοιάζει με γυμνή και άκαρπη καλαμιά: ποιος θα με βάλει να τον φυλάω; Διότι ποιο είναι το όφελος από την ασφάλεια, εάν έχει μείνει έρημη από αγαθούς καρπούς; Ποιος λοιπόν θα με πείσει; Διότι αυτό το «ποιος θα με βάλει» υποδηλώνει το να φυλάει κανείς καλαμιά σε αγρό. Αλλά πώς κατέληξε σε αυτήν την ταλαιπωρία, το δικαιολογεί λέγοντας: Εξαιτίας αυτής της εχθρικής στάσης την αθέτησα. Με αυτά τα λόγια σχεδόν δείχνει με το δάχτυλο την Ιερουσαλήμ. Και επειδή ακριβώς, λέει, έγινε σφόδρα εχθρική απέναντί μου, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο και πολύ εύλογα την αθέτησα. Δεν λέει λοιπόν ότι κάποια άλλη έγινε εχθρική προς αυτόν, και ότι αθέτησε πάλι κάποια άλλη, αλλά καταδεικνύει την ίδια την Ιερουσαλήμ ως εχθρική, και λέει ότι αυτή έχει αθετηθεί, έχοντας προφανώς αποβληθεί από την πνευματική οικειότητα μαζί του.

Όμως, λοιπόν, αν και έχει υποστεί αυτά, εξαιτίας της διάθεσής του προς αυτούς ο προφήτης στη συνέχεια προσθέτει λέγοντας: «ποιος θα με βάλει να φυλάω καλαμιά στο χωράφι;». Διότι, αν και «αντί για σταφύλια έβγαλε αγκάθια» και έγινε «χέρσα», ώστε να μην έχει τίποτε περισσότερο από «καλαμιά», παρ' όλα αυτά επιθυμούσε να τη «φυλάει» έστω και αν βρισκόταν σε αυτή την κατάσταση. Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: «ποιος θα με καταστήσει χέρσο και εγκαταλελειμμένο σε πόλεμο;». Αυτό ισοδυναμεί και με τα δικά τους λόγια: Εγώ μεν λοιπόν, λέει, ήθελα να είμαι φύλακας του προαναφερθέντος «αγρού» ή του εν λόγω «αμπελώνα» ή της άλλοτε «οχυρής πόλης». Επειδή όμως έγινε «εχθρική» απέναντί μου, με έκανε να την «αθετήσω», και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό ώστε και να την παραδώσω στη φωτιά μετά την πολιορκία.

Εύλογα λοιπόν προσθέτει η προφητεία: «Έχω κατακαεί, θα φωνάξουν εκείνοι που κατοικούν σε αυτήν». Διότι το πυρ της κρίσεως του Θεού θα τους εξαναγκάσει να ομολογήσουν, ακόμη και αν δεν το θέλουν. Αλλά εκείνοι μεν, έχοντας γίνει εχθροί του Θεού, είχαν ένα τέτοιο τέλος, εμείς δε, όντας από άλλο τάγμα, ας σωφρονιστούμε από όσα εκείνοι έπαθαν, και «ας κάνουμε ειρήνη με Αυτόν». Αυτά δε ο προφητικός λόγος τα απευθύνει στους δικούς του και σε εκείνους που ανήκουν στη μερίδα του, συμβουλεύοντας και προτρέποντας. Γι' αυτό λέει: «ας κάνουμε ειρήνη με Αυτόν», όλοι «όσοι έρχονται». Ποιοι όμως είναι αυτοί, το φανερώνει μέσα από τα επόμενα λέγοντας: «τα τέκνα του Ιακώβ, θα βλαστήσει και θα ανθίσει ο Ισραήλ, και θα γεμίσει η οικουμένη από τον καρπό του», υπονοώντας σαφώς τον αποστολικό χορό. Οι απόστολοι πράγματι έγιναν «τέκνα του Ιακώβ», καθότι προήλθαν από το έθνος των Ιουδαίων και «βλάστησαν» από τον «κατά σάρκα Ισραήλ», και «άνθισαν» βλαστό αγαθό και άνθος ευωδιαστό, ώστε να γεμίσουν ολόκληρη «την οικουμένη» με την ευωδία τους. Μετά από αυτά αναφέρεται: «Μήπως όπως αυτός χτύπησε, έτσι θα πληγεί και αυτός; Και όπως αυτός εξόντωσε, έτσι θα εξοντωθεί;». Το δε νόημα του λόγου είναι το εξής: Μήπως απέδωσαν κάποιο κακό αντί κακού στα έθνη εκείνοι που τους κήρυτταν την ειρήνη;