Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 27:5

Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, αφού διαχώρισε από τους γνήσιους εκείνους που δεν έχουν τέτοιο φρόνημα, και από αυτούς που επέλεξαν να τον υβρίζουν με τέτοιες σκληρές απείθειες, εκείνους που ακούνε με μεγαλύτερη πραότητα τα θεία του λόγια και οι οποίοι έχουν ήδη υποτάξει τον αυχένα της καρδιάς τους και σχεδόν έχουν δέσει πάνω τους τον ζυγό της δουλείας προς τον Θεό, είπε ότι γι' αυτούς και μόνο είναι πιο πρέπον να παρακαλεί. Διότι, για όσους είναι μεσίτης και αρχιερέας, σε αυτούς και μόνο θεώρησε ότι πρέπει να χορηγήσει τα αγαθά που προκύπτουν από τη μεσιτεία του, για τους οποίους λέει ότι του έχουν δοθεί, και ότι βεβαίως ανήκουν στον Πατέρα, επειδή η οικείωση με τον Θεό δεν έχει άλλη οδό, παρά μόνο μέσω του Υιού. Και αυτό θα σου το διδάξει ο ίδιος λέγοντας: «Κανείς δεν έρχεται προς τον Πατέρα, παρά μόνο δι' εμού». Διότι, δες πώς ο Πατέρας, παραδίδοντας στο δικό του γέννημα αυτούς για τους οποίους γίνεται ο λόγος, τους απέκτησε για τον εαυτό του. Και κατανοώντας το αυτό πολύ καλά, ο πλέον γνώστης των ιερών γραμμάτων λέει: «Ο Θεός μέσω του Χριστού συνδιαλλάσσει τον κόσμο με τον εαυτό του». Διότι, καθώς ο Χριστός μεσιτεύει, και δέχεται όσους προσέρχονται μέσω της πίστεως και τους προσάγει μέσω του εαυτού του στον Πατέρα, ο κόσμος συνδιαλλασσόταν με τον Θεό. Γι' αυτό και ο προφήτης Ησαΐας μας προδίδασκε να επιλέξουμε την ειρήνη προς τον Θεό εν Χριστώ, λέγοντας: «Ας κάνουμε ειρήνη με αυτόν, ας κάνουμε ειρήνη εμείς που ερχόμαστε».

Γι' αυτό ακριβώς και ο Παύλος, ευχόμενος να υπάρξουν τα καλύτερα από όλα για όσους έχουν κληθεί, λέει: «Χάρις σε σας και ειρήνη από τον Θεό τον Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό». Και προτρέποντας πάλι σε ειρήνη με τον Θεό όσους δεν είχαν ακόμη πιστέψει, λέει: «Υπέρ του Χριστού, λοιπόν, είμαστε πρεσβευτές, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών· σας παρακαλούμε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Αλλά και ο προφήτης Ησαΐας δεν μας προτρέπει λιγότερο φωνάζοντας: «Ας κάνουμε ειρήνη μαζί του, ας κάνουμε ειρήνη εμείς που ερχόμαστε». Ταιριαστή είναι, λοιπόν, η δύναμη του λόγου σε αυτόν που χορηγεί την ειρήνη, ή μάλλον στην ειρήνη των πάντων, δηλαδή στον Χριστό· «Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας», σύμφωνα με τις Γραφές. <Και τους είπε πάλι: Ειρήνη σε σας· καθώς με απέστειλε ο ζωντανός Πατέρας, κι εγώ αποστέλλω εσάς.> Με αυτά τα λόγια ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός χειροτόνησε τους καθοδηγητές και δασκάλους της οικουμένης και τους οικονόμους των θείων του μυστηρίων, τους οποίους προστάζει, σαν φωστήρες, να αναλάμψουν πλέον και να καταυγάσουν όχι μόνο τη χώρα των Ιουδαίων, σύμφωνα με το μέτρο της νομικής εντολής που εκτεινόταν «από τον Δαν έως τη Βηρσαβεέ», σύμφωνα με το γεγραμμένο, αλλά μάλλον ολόκληρη την υφήλιο και όσους είναι διασκορπισμένοι και κατοικούν παντού. Αληθινά, λοιπόν, λέει ο Παύλος ότι «κανείς δεν παίρνει από μόνος του την τιμή αυτή, αλλά εκείνος που καλείται από τον Θεό».

«Δεν σας λέω πλέον δούλους, διότι ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο κύριός του. Εσάς όμως σας ονόμασα φίλους, διότι όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου, σας τα έκανα γνωστά.» Επομένως, και για αυτήν την αιτία ονομάζει τον Εμμανουήλ άγγελο μεγάλης βουλής. Και επειδή έγινε άνθρωπος, και ο ίδιος απέδιδε στον Θεό και Πατέρα την ενέργεια και τη δύναμη για όλα όσα έπραττε, και ο ίδιος ο Θεός και Πατέρας μας το φανερώνει αυτό λέγοντας: Διότι εγώ θα φέρω ειρήνη στους άρχοντες, ειρήνη και υγεία σε αυτούς. Την ειρήνη, βέβαια, ο Χριστός την έδινε στους αγίους αποστόλους ως δική του. Διότι δικά του είναι όλα τα του Πατέρα, και γι' αυτό έλεγε: «Την ειρήνη τη δική μου σας δίνω, την ειρήνη τη δική μου αφήνω σε εσάς». Αν πάλι ειπωθεί ότι και ο ίδιος ο Εμμανουήλ έλαβε ειρήνη και υγεία, να σκεφτείς και πάλι τη σοφία της ένσαρκης οικονομίας. Διότι δεχόταν την ειρήνη προφανώς από τον κόσμο, καθώς ο Πατέρας τους οδηγούσε όλους κοντά του και τους έπειθε να ειρηνεύσουν με αυτόν, μέσω της προσκυνήσεώς τους σε αυτόν και της αποδοχής του ζυγού της βασιλείας του. «Διότι κανείς δεν μπορεί», λέει, «να έρθει σε μένα, εάν δεν τον ελκύσει ο Πατέρας που με έστειλε». Αναφωνεί άλλωστε κάπου και ο σοφός Ησαΐας: «Ας κάνουμε ειρήνη με αυτόν, ας κάνουμε ειρήνη όσοι ερχόμαστε». Δέχεται, λοιπόν, την ειρήνη από τον Πατέρα, με αυτόν τον τρόπο, όπως ανέφερα.

Θα βλαστήσει και θα ανθίσει ο Ισραήλ, και θα γεμίσει η οικουμένη από τον καρπό του. Επειδή οι Ιουδαίοι αποποιήθηκαν την αγάπη και την πίστη προς τον Σωτήρα των όλων Χριστό, επειδή αποστάτησε ο αγαπημένος, και αφού ο Χριστός μετέθεσε την κλήση στα έθνη, προσελκύοντας όσους βρίσκονται στα πέρατα της οικουμένης μέσω των αγίων αποστόλων, ο μακάριος προφήτης εμφανίζεται εκ των προτέρων ως σοφός σύμβουλος στους λαούς από παντού και τους λέει: Απομακρύνθηκε μεν ο Ισραήλ, αποστάτησε ο πρωτότοκος, αρνείται την πίστη, ασέβησε απέναντι στον λυτρωτή. Αλλά εμείς οι ερχόμενοι, δηλαδή αυτοί που πρόκειται να έρθουν με την πάροδο του χρόνου, να έρθουν βέβαια οπωσδήποτε όπως από το σκοτάδι στο φως, από την ειδωλολατρική αμάθεια στην επίγνωση του αληθινού Θεού, από τις αμαρτίες στη δικαίωση: ας κάνουμε ειρήνη μαζί Του, δηλαδή, καταλύοντας την παλαιά έχθρα, ας ειρηνεύσουμε με τον Θεό. Διότι, αφού εξαλείφθηκε η αμαρτία και καταργήθηκε ο Σατανάς, και αφού δεν υπάρχει πλέον τίποτα που να εμποδίζει, να μας διχάζει και να μας χωρίζει από τον Χριστό, ας συναινέσουμε στα προστάγματά του. Ας ακολουθήσουμε όσα εκείνος θέλει και λέει, ας υποτάξουμε τον αυχένα στα Ευαγγελικά κηρύγματα. Διότι έτσι θα επιτύχουμε την ειρήνη μαζί του.

Ο Ησαΐας λοιπόν λέει: «Ας κάνουμε ειρήνη μαζί του, ας κάνουμε ειρήνη εμείς που ερχόμαστε». Αλλά και οι θεσπέσιοι μαθητές διακήρυτταν δυνατά: «Είμαστε λοιπόν πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, σαν να σας παρακαλεί ο Θεός μέσω ημών, σας ικετεύουμε υπέρ του Χριστού, συμφιλιωθείτε με τον Θεό». Συμφιλιωνόμαστε δε με τον Θεό, όταν προσερχόμαστε στον Χριστό μέσω της πίστης. Διότι, όπως πάλι λέει κάπου ο ιερότατος Παύλος: «Ο Θεός εν Χριστώ συμφιλίωνε τον κόσμο με τον εαυτό του». Επειδή εν Χριστώ ο κόσμος συμφιλιώνεται με τον Θεό. Καθιστά λοιπόν ολοφάνερη τη διακονία της ενανθρώπησης λέγοντας ότι πλάστηκε ως δούλος από τον Πατέρα εκ κοιλίας, για να συγκεντρώσει τον Ισραήλ και τον Ιακώβ. Και αν κάποιος έλεγε ότι μέσω αυτών εννοείται το έθνος των Ιουδαίων, δεν θα βρισκόταν εκτός σκοπού. Διότι είπε κάπου ο Χριστός: «Δεν στάλθηκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Αν όμως θα ήθελε να ονομάσει Ισραήλ και Ιακώβ όλους όσους έχουν σωθεί μέσω της πίστης, θα ήταν εξίσου ορθό. Εφόσον είναι αληθές ότι Ιουδαίος δεν είναι μόνο αυτός που είναι φανερά, ούτε βέβαια η σαρκική περιτομή μπορεί να λέγεται πραγματική περιτομή, αλλά Ιουδαίος μάλλον είναι αυτός που είναι στα κρυφά, και που έχει την περιτομή της καρδιάς εν πνεύματι και όχι κατά το γράμμα, του οποίου ο έπαινος δεν προέρχεται από τους ανθρώπους, αλλά από τον Θεό. Αν λοιπόν Ιουδαίος είναι αυτός που έχει περιτομή στο πνεύμα, δεν θα ήταν καθόλου αβάσιμο να ονομάζεται ο καθένας από αυτούς Ισραήλ και Ιακώβ.

Εγώ, όμως, έχοντας θαυμάσει υπερβολικά αυτόν που ζητούσε να μάθει, και ο οποίος θεώρησε ότι πρέπει να ερευνά αυτά τα ζητήματα, θα χρησιμοποιήσω ορθά τα λόγια των αγίων προφητών. Ας ακούσει, λοιπόν, τον Ησαΐα που λέει: «Ας συνάψουμε ειρήνη μαζί του, ας συνάψουμε ειρήνη εμείς που ερχόμαστε». Επειδή όμως, κατά κάποιον τρόπο, δεν είναι και τόσο φανερό, όπως θα μπορούσε κανείς να εικάσει, το τι έχει ειπωθεί, εμπρός, μελετώντας τα παρόμοια σύμφωνα με εκείνους που έχουν συνηθίσει να διασαφηνίζουν όσα είναι πλέον κρυμμένα από την παλαιότητα του χρόνου, ας καταστήσουμε πιο σαφές το νόημα των λεγομένων.

Γ'. Εξετάζοντας λοιπόν τα πράγματα, και όπως ακριβώς εκείνοι που έχουν ανεβεί στην κορυφή κάποιου λόφου και προσπαθούν να δουν τόσο μακριά όσο φτάνει η οξύτητα της όρασής τους, έτσι και εγώ, περιφέροντας κυκλικά το μάτι της διανοίας και εξετάζοντας κατά το δυνατόν τη φύση των πραγμάτων, θεωρώ ότι δεν αρμόζει μόνο σε αυτούς που μόλις αναφέρθηκαν από τον λόγο να τους συμβουλεύουμε ότι πρέπει να μελετούν τα της ειρήνης με τον Θεό, αλλά ήδη φανερώνεται ενώπιόν μου και ένα άλλο πλήθος ανθρώπων. Και όπως ακριβώς τα μοσχεύματα, πρόσφατα βλαστημένα και νεόφυτα, μόλις που προβάλλουν πάνω από τη γη που τα γέννησε, και με την εμπειρία των κηπουρών και την άφθονη παροχή των υδάτων ωθούνται προς την ανάπτυξη, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και εκείνοι, μόλις τώρα έχοντας ριζώσει στους κήπους της Εκκλησίας, επικαλούνται την τέχνη των διδασκάλων ως μια πηγή που ρέει κάτω από αυτούς. Στους οποίους μάλιστα νομίζω ότι αρμόζει κατεξοχήν να απευθύνει κανείς εκείνη την ωραία φωνή του προφήτη: «Ας κάνουμε ειρήνη με αυτόν· ας κάνουμε ειρήνη εμείς που ερχόμαστε». Ερχόμενοι όμως από πού, ή και πού πρόκειται να καταλύσουν, αξίζει να το εξετάσουμε.

Με τέτοιες απάτες ο πονηρός αιχμαλωτίζει τον άνθρωπο και, αφού τον απομακρύνει από τα δόγματα της αλήθειας, τον καθιστά πιο έτοιμο για κάθε αμαρτία. Διότι, αποδίδοντας την έκβαση των πράξεών του στην ειμαρμένη και λέγοντας ότι υπόκειται στα αναπόφευκτα δεσμά της γενέσεως, υποθέτει ότι δεν θα υποστεί καμία τιμωρία για όσα σφάλματα φαίνεται να διαπράττει. Αλλά σε αυτά ας παραμένουν εκείνοι που έχουν αποβάλει την ορθή σκέψη. Ας ομιλήσουν όμως οι κήρυκες της Εκκλησίας, εκείνοι που έχουν ενδυθεί τον Χριστό και φέρουν τον νου της αλήθειας. Διότι δεν αγνοούμε τα δικά του τεχνάσματα. Και για να μη νοσούν για πολύ καιρό από τέτοια απερισκεψία όσοι έχουν παγιδευτεί στις απάτες που μόλις αναφέρθηκαν, και αντιτάσσοντας τη δική τους σκέψη στα θελήματα του Νομοθέτη, βρίσκονται σε πόλεμο με Εκείνον με τον οποίο καθόλου δεν θα έπρεπε, ας ακούσουν αυτό που είπαμε εξαρχής: ας συνάψουμε ειρήνη μαζί Του, ας καταλύσουμε την έχθρα· ας εκλείψει η μάχη και ο πόλεμος, ας δώσουμε τα δεξιά μας στον Σωτήρα.

Ας ζητήσουμε ειρήνη δια της πίστεως· ας πούμε και εμείς μαζί με τον προφήτη: «Κύριε, ο Θεός ημών, δώσε μας ειρήνη. Κύριε, απόκτησέ μας, εκτός από εσένα άλλον δεν γνωρίζουμε, το όνομά σου επικαλούμαστε». 6. Για τα τέκνα των Ελλήνων, λοιπόν, και για όσους μόλις τώρα έχουν εισέλθει στις πύλες της Εκκλησίας, αυτά θα είναι αρκετά για την ωφέλειά τους. Επειδή, όμως, μου παρουσιάζεται και ένας άλλος λαός, ο οποίος είναι εξοπλισμένος με τα όπλα της αμάθειας σαν ένας εντελώς απερίσκεπτος στρατιώτης, και αντιτάσσει το φρόνημά του στον Σωτήρα μέσω της σκιάς, του τύπου και του γράμματος, και έχοντας τη μορφή της γνώσεως στον νόμο, όπως είναι γραμμένο, θεωρεί ότι οφείλει να πολεμά την αλήθεια των πραγμάτων· ελάτε λοιπόν, ένεκα της μεταξύ μας αγάπης, ας αναβοήσουμε και σε αυτούς: «Ας συνάψουμε ειρήνη μαζί του». Μέχρι πότε, Ιουδαίε, όντας προσκολλημένος στους τύπους του γράμματος, θα προσπερνάς τη δύναμη της αλήθειας; Πότε θα φανεί το τέλος της αμάθειάς σου; Πότε θα απομακρύνεις τον νου σου από τη σκιά του νόμου; Ή ποιος χρόνος θα σε επιδείξει σε εμάς πιο σώφρονα; Πότε δε θα προσφέρεις την εν πνεύματι λατρεία στον βασιλιά των όλων Θεό; «Ο Θεός είναι πνεύμα, καθώς έχει γραφεί, και εκείνοι που τον προσκυνούν, με πνεύμα και αλήθεια πρέπει να προσκυνούν».

Εύλογα λοιπόν προσθέτει η προφητεία: «Έχω κατακαεί, θα φωνάξουν εκείνοι που κατοικούν σε αυτήν». Διότι το πυρ της κρίσεως του Θεού θα τους εξαναγκάσει να ομολογήσουν, ακόμη και αν δεν το θέλουν. Αλλά εκείνοι μεν, έχοντας γίνει εχθροί του Θεού, είχαν ένα τέτοιο τέλος, εμείς δε, όντας από άλλο τάγμα, ας σωφρονιστούμε από όσα εκείνοι έπαθαν, και «ας κάνουμε ειρήνη με Αυτόν». Αυτά δε ο προφητικός λόγος τα απευθύνει στους δικούς του και σε εκείνους που ανήκουν στη μερίδα του, συμβουλεύοντας και προτρέποντας. Γι' αυτό λέει: «ας κάνουμε ειρήνη με Αυτόν», όλοι «όσοι έρχονται». Ποιοι όμως είναι αυτοί, το φανερώνει μέσα από τα επόμενα λέγοντας: «τα τέκνα του Ιακώβ, θα βλαστήσει και θα ανθίσει ο Ισραήλ, και θα γεμίσει η οικουμένη από τον καρπό του», υπονοώντας σαφώς τον αποστολικό χορό. Οι απόστολοι πράγματι έγιναν «τέκνα του Ιακώβ», καθότι προήλθαν από το έθνος των Ιουδαίων και «βλάστησαν» από τον «κατά σάρκα Ισραήλ», και «άνθισαν» βλαστό αγαθό και άνθος ευωδιαστό, ώστε να γεμίσουν ολόκληρη «την οικουμένη» με την ευωδία τους. Μετά από αυτά αναφέρεται: «Μήπως όπως αυτός χτύπησε, έτσι θα πληγεί και αυτός; Και όπως αυτός εξόντωσε, έτσι θα εξοντωθεί;». Το δε νόημα του λόγου είναι το εξής: Μήπως απέδωσαν κάποιο κακό αντί κακού στα έθνη εκείνοι που τους κήρυτταν την ειρήνη;