Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 28:15

Αλλά είναι πλέον δυνατό στον καθένα να διαπιστώσει ότι αυτοί έχουν εκπέσει και από την ορθή λογική και από την υγιή σκέψη, και ότι οφείλουν οι ίδιοι να θρηνούν για την αμάθειά τους, εάν ισχυριστούν ότι αυτά είναι ορθά, και θα εξομοιωθούν με εκείνους που έλεγαν: «Θέσαμε το ψεύδος ως ελπίδα μας και με το ψεύδος θα σκεπαστούμε.» Διότι έχουν αγνοήσει, όπως νομίζω, πρώτον μεν ότι δεν είναι το ίδιο ούτε έχει την ίδια σημασία ο όρος «αγέννητος» και ο όρος «πατέρας». Διότι δεν σημαίνει ότι, αν κάτι είναι πατέρας, θα είναι οπωσδήποτε και απολύτως αγέννητο· ούτε πάλι, αν κάτι είναι αγέννητο, αυτό είναι απαραιτήτως και πατέρας.

Α. Διότι καταλήγει σε πλάνη της όλης γνώσεως το συμπέρασμα, το οποίο σχεδόν μας εγκλωβίζει σε γενητή και όχι άκτιστη φύση. Β. Πολύ σωστά μίλησες. Όμως νομίζω ότι ο αντίπαλος θα πει κάτι τέτοιο: το όνομα «πρωτότοκος» τι άραγε θα ήθελε να δηλώσει; Α. Το να προέχει κάποιος ενδεχομένως ανάμεσα σε αδελφούς και να έχει λάβει την ύπαρξη μέσω γεννήσεως νωρίτερα από τους άλλους. Β. Έπειτα πώς ονομάστηκε, λένε, ο Υιός πρωτότοκος όλης της κτίσεως, αν δεν έχει την κτίση σαν αδελφή, ως ομογενή και ομοφυή; Α. Ανύπαρκτο λοιπόν, καθώς φαίνεται, και εντελώς άχρηστο σε αυτόν θα διαφανεί τελικά το όνομα «Υιός», και η γέννηση απάτη, και ο λόγος μας περί Πατρός καταλήγει ένας μάταιος θρύλος. Β. Με κανέναν τρόπο, λέει. Διότι ονομάστηκε Πατέρας του Υιού καταχρηστικά, γι' αυτό άλλωστε και για τους υιούς του Ισραήλ λέει «υιούς εγέννησα και ύψωσα». Α. Άραγε λοιπόν ο Μονογενής είναι εισποιητός μέσω υιοθεσίας μαζί με εμάς και η γέννηση είναι μόνο ένα νεύμα, ενώ το αληθές γι' αυτόν είναι το ότι έχει δημιουργηθεί; Β. Έτσι λένε. Α. Και όμως, γιατί άραγε, παραμερίζοντας ως ανώφελο το να σπεύδουν να εξετάσουν την ίδια την αλήθεια, λένε σχεδόν εκείνο το προφητικό: «Θέσαμε το ψέμα ως ελπίδα μας, και με το ψέμα θα σκεπαστούμε;» Διότι το πότε και ανάμεσα σε ποιους ο Λόγος ονομάστηκε πρωτότοκος, έπρεπε, νομίζω, πριν από όλα τα άλλα να το εξετάσουν, και έτσι πλέον να σπεύσουν να κατευθύνουν την καρδιά τους στην ορθότητα των εννοιών που ταιριάζει απόλυτα στα μυστήρια.

Ο Θεός των όλων, λοιπόν, εξυφαίνει για αυτούς μια διαρκή παρηγοριά, και προαναγγέλλει τον όλεθρο των διωκτών, που σε λίγο πρόκειται να έρθει, λέγοντας: Ακόμη λίγο, ακόμη λίγο. Διότι, λέει, δεν θα αργήσει ο καιρός που αυτοί θα πέσουν προς τα πίσω, θα συντριβούν και θα κινδυνεύσουν, και μάλιστα θα αιχμαλωτιστούν και θα πορευθούν προς τον όλεθρο. Αυτά λέμε ότι συνέβησαν στους Ιουδαίους τόσο νοητά όσο και σωματικά, δηλαδή αισθητά. Διότι κινδύνευσαν και καταστράφηκαν με δύο τρόπους: αφενός καταναλώθηκαν από πόλεμο και πολιορκίες. Αφετέρου, έγιναν γλυκό θήραμα στον ίδιο τον Σατανά, και επέφεραν στα ίδια τους τα κεφάλια τον όλεθρο που προήλθε από την ασέβεια. <Γι' αυτό ακούστε τον λόγο του Κυρίου, άνδρες τεθλιμμένοι, και άρχοντες αυτού του λαού στην Ιερουσαλήμ, διότι είπατε: Συνάψαμε διαθήκη με τον άδη, και συμφωνίες με τον θάνατο.

«Εάν περάσει ορμητική καταιγίδα, δεν θα έρθει σε εμάς· διότι κάναμε το ψεύδος ελπίδα μας, και με το ψεύδος θα σκεπαστούμε.» Επειδή λοιπόν, λέει, θα είναι αφόρητα όσα πρόκειται να έρθουν εναντίον σας, και όσους ειπώθηκε ότι ασεβούν παντοτινά θα τους περιμένει πικρή και αναπόφευκτη καταδίκη· για τον λόγο αυτόν ακούστε τον λόγο του Κυρίου. Διότι υπήρχε η δυνατότητα να απομακρυνθούν από το κακό, στρέφοντας τον νου στα αποστολικά κηρύγματα και αποδεχόμενοι χωρίς αναβολή όσα έλεγε ο Χριστός. Ακούστε λοιπόν τον λόγο του Κυρίου, άνδρες τεθλιμμένοι, και άρχοντες αυτού του λαού στην Ιερουσαλήμ. Ονομάζει δε τεθλιμμένους όσους προέρχονται από τον Ισραήλ, επειδή ακριβώς είναι φορτωμένοι με τον νόμο που κατακρίνει.

Γι' αυτό είπα: Ζω εγώ, λέει ο Κύριος Αδωνάι· δεν θα καθυστερήσουν πλέον τα λόγια μου τα οποία θα πω. Διότι θα πω τον λόγο και θα τον εκτελέσω, λέει ο Κύριος Αδωνάι.» Ελέγχει λοιπόν αυτούς που προέρχονται από τον Ισραήλ, καθώς έχουν συνηθίσει να καταφρονούν και σχεδόν λένε: Κάναμε διαθήκη με τον άδη και συνάψαμε συμφωνίες με τον θάνατο. Ποιες είναι δε αυτές; Αν έρθει ορμητική καταιγίδα, δεν θα έρθει σε εμάς. Διότι σχεδόν, λέει, έστω κι αν δεν το λένε με τη φωνή τους, κραυγάζουν όμως με τα ίδια τους τα έργα ότι: Έχουμε συνάψει συνθήκες με τον άδη, διότι αυτός θα μας πάρει· και αν τυχόν επέλθει η καταιγίδα, δηλαδή ο κίνδυνος που απειλεί να έρθει εναντίον μας, δεν πρόκειται να μας αγγίξει. Διότι έχουμε θέσει το ψέμα ως ελπίδα μας και με το ψέμα θα σκεπαστούμε.

Διότι αυτό νομίζω πως δηλώνει το ότι η κρίση γίνεται από Εκείνον που μας κρίνει με ζυγαριές, δηλαδή σύμφωνα με τον κανόνα της δικαιοσύνης που σαν να ισορροπεί με τις αγαθοεργίες. <Και εσείς που τρέφετε μάταιη πεποίθηση, είστε ψεύτες όταν λέτε ότι δεν πρόκειται να περάσει από πάνω σας η καταιγίδα. Μήπως δεν θα ακυρώσει τη διαθήκη σας με τον θάνατο, και η ελπίδα σας προς τον άδη δεν πρόκειται να παραμείνει σταθερή; Αν επέλθει μια ορμητική καταιγίδα, θα γίνετε καταπάτημά της. Όταν περάσει, θα σας παρασύρει. Κάθε πρωί θα περνάει κατά την ημέρα, και τη νύχτα θα υπάρχει κακιά ελπίδα.> Έλεγα, λοιπόν, ότι ενώ οι άγιοι προφήτες προανήγγελλαν στους εξ αίματος απογόνους του Ισραήλ τα όσα επρόκειτο να συμβούν, και τους υποδείκνυαν τη θεία οργή σχεδόν ως ήδη παρούσα, εκείνοι, υπερηφανευόμενοι με άτοπες ανοησίες, διαλογίζονταν και έλεγαν ότι: Ακόμη κι αν τυχόν συμβούν αυτά, πάντως θα υπάρξει αναβολή χρόνου, και δεν θα έλθει αμέσως η εκπλήρωση όσων έχουν προαναγγελθεί, αλλά θα αναλωθεί ο χρόνος της δικής μας ζωής, και τα δεινά θα έρθουν μετά από εμάς. Λέγοντας όμως και σκεπτόμενοι αυτά, φαινόταν σαν να έκλειναν σχεδόν συμφωνίες με τον θάνατο και να έθεταν κάποιου είδους ελπίδα στον άδη. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο λέει προς αυτούς: Εσείς που τρέφετε μάταιη πεποίθηση, είστε ψεύτες πιστεύοντας ότι δεν πρόκειται να περάσει από πάνω σας η καταιγίδα.

Εκείνη κάπου πάντως. Διότι έλεγαν: «Θα κάνουμε διαθήκη με τον άδη και συμφωνίες με τον θάνατο· εάν έλθει ορμητική καταιγίδα, δεν θα φτάσει σε εμάς· θέσαμε το ψεύδος ως ελπίδα μας και με το ψεύδος θα σκεπαστούμε». Αλλά αυτοί που τα σκέφτονταν αυτά, και είχαν μάταιη την ελπίδα, νομίζοντας ότι θα πεθάνουν πριν από τα δεινά, άκουγαν καθαρά: «Εάν έλθει ορμητική καταιγίδα, θα γίνετε καταπάτημά της. Όταν περάσει, θα σας παρασύρει». «Ουαί η πόλη Αριήλ, την οποία πολέμησε ο Δαβίδ. Συγκεντρώστε γεννήματα χρόνο με τον χρόνο. Διότι θα φάτε μαζί με τον Μωάβ· διότι θα θλίψω την Αριήλ, και δική της θα είναι η ισχύς και ο πλούτος. Και θα σε κυκλώσω, όπως ο Δαβίδ, και θα στήσω γύρω σου χάρακα, και θα τοποθετήσω γύρω σου πύργους, και οι λόγοι σου θα ταπεινωθούν έως τη γη, και μέσα στη γη θα βυθιστούν οι λόγοι σου. Και η φωνή σου θα είναι σαν τη φωνή εκείνων που μιλούν μέσα από τη γη, και προς το έδαφος η φωνή σου θα εξασθενήσει». Αναφέρει κάτι από τα ιστορικά γεγονότα την εποχή της βασιλείας του μακαρίου Δαβίδ, και αυτό το κάνει σχεδόν για να αναδείξει εκείνα που τολμήθηκαν κατά του Χριστού από τη συναγωγή των Ιουδαίων. Διότι τα όσα συνέβησαν ως σκιές στους παλαιότερους αποτελούν τύπους των αληθινών γεγονότων.

Γι' αυτό, λέει, 〈θα είναι γι' αυτούς ο λόγος του Κυρίου〉 με άλλον τρόπο 〈θλίψη πάνω στη θλίψη〉· επειδή, καθώς δεν θέλησαν να υποστούν θλίψεις για χάρη του Χριστού, ούτε να βαδίσουν ‹τη στενή και τεθλιμμένη οδό›, αλλά επέλεξαν την ‹πλατιά και ευρύχωρη›, 〈θα πέσουν προς τα πίσω και θα συντριβούν, θα κινδυνεύσουν και θα αιχμαλωτιστούν〉· όλα αυτά δηλαδή θα τους βρουν, επειδή δεν θέλησαν να αποδεχθούν τον προαναφερθέντα 〈λόγο του Κυρίου〉, αλλά έγιναν οι ίδιοι αίτιοι της πτώσης και της συντριβής τους. Και επειδή ακριβώς προκάλεσαν αυτά τα πράγματα στους εαυτούς τους, μη πιστεύοντας στον προαναφερθέντα λόγο, τους δίνει ρητή εντολή λέγοντας τα εξής: 〈γι' αυτό, ακούστε τον λόγο του Κυρίου, άνδρες τεθλιμμένοι και άρχοντες αυτού του λαού στην Ιερουσαλήμ〉, ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈άνδρες χλευαστές, οι εξουσιάζοντες αυτόν τον λαό στην Ιερουσαλήμ〉· διότι, επειδή υπήρχαν και άλλοι 〈άνδρες χλευαστές〉 ανάμεσα στους Εθνικούς που διέσυραν τον λόγο του Χριστού, για να μην υποθέσει κανείς ότι τα προκείμενα λέγονται για άλλους, πρόσθεσε με ακρίβεια και αναγκαιότητα το: 〈οι εξουσιάζοντες αυτόν τον λαό〉. Και επειδή επίσης και εκτός Ιερουσαλήμ υπήρχαν πολλοί ηγέτες του λαού σε όλη την Ιουδαία και τη Γαλιλαία, επισημαίνεται με ακρίβεια προς ποιους 〈άρχοντες〉 και 〈εξουσιάζοντες τον λαό〉 λέγονταν αυτά. Αυτοί λοιπόν ήταν ‹το στεφάνι της ύβρεως› που αναφέρθηκε παραπάνω, και κατά συνέπεια αυτά εξακολουθούν να λέγονται προς τους ίδιους: επειδή 〈είπατε〉 μεταξύ σας: 〈Κάναμε διαθήκη με τον άδη και συμφωνίες με τον θάνατο· διότι είπατε: κάναμε το ψέμα ελπίδα μας και μέσα στο ψέμα θα καλυφθούμε〉· επειδή λοιπόν αυτά σκέφτηκαν και είπαν μεταξύ τους οι προαναφερθέντες 〈χλευαστές〉, χλευάζοντας και διασύροντας αφενός τον λόγο του Χριστού, μέσω του οποίου διδάσκονταν ότι πρέπει να προσδοκούν 〈θλίψη πάνω στη θλίψη〉 και τη στηριγμένη σε αυτήν 〈ελπίδα πάνω στην ελπίδα〉, προτιμώντας αφετέρου να συνάψουν φιλία με τον 〈θάνατο〉 και να βρουν 〈καταφύγιο στον άδη〉. Διότι, πράττοντας αυτό, περίμεναν ότι ούτε 〈θλίψη〉 θα δοκιμάσουν ούτε θα περιπέσουν σε κάτι δυσάρεστο και οδυνηρό· και αν τυχόν συνέβαινε να έρθει κάποια 〈καταιγίδα〉, η οποία να σας κατακλύσει ερχόμενη από κάποια αντίπαλη δύναμη, υποθέσατε ότι δεν θα έρθει επάνω σας, επειδή είστε φίλοι με την αντίπαλη δύναμη και με τον ίδιο τον 〈θάνατο〉. Επειδή λοιπόν αυτά 〈είπατε〉 μεταξύ σας, για τον λόγο αυτόν ακούστε όσα πρόσταξε ο Κύριος των όλων να πω προς εσάς: εσείς μεν δεν αποδεχθήκατε τη χάρη που διαγγέλθηκε πρώτα σε εσάς, εγώ όμως τον δικό μου 〈λίθο〉, τον 〈πολυτελή〉 και 〈πολύτιμο〉, τοποθετώντας τον στην άκρη της γωνίας, θα τον κάνω υψηλό, επιφανή και ολοφάνερο σε όλους, ώστε 〈καθένας που πιστεύει σε αυτόν〉 να μην εκπέσει από την ελπίδα. Σύμφωνα δε με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: 〈εκείνος που πιστεύει δεν θα βιαστεί〉· διότι 〈αυτός που πιστεύει〉 θα μακροθυμήσει, περιμένοντας την επαγγελία του λόγου.

Θα μπορούσε δε να έχει ονομαστεί έτσι το ανθρώπινο σώμα του Σωτήρα μας, επειδή, σύμφωνα και με τον Δανιήλ, φαινόταν ως «λίθος που αποκόπηκε χωρίς χέρια»· όπου ως «λίθος» μεν νοείται το ανθρώπινο σώμα, και ως «όρος» δε η θεότητα του Σωτήρα. Σε αυτόν δε τον «λίθο», λέει, «θα θέσω κρίση για ελπίδα»· διότι κρίνοντας, ο λίθος αυτός θα παράσχει αγαθές ελπίδες σε όσους κρίνονται, επειδή έχει συνενωθεί με αυτόν η «ελεημοσύνη» μαζί με το δικαιότατο «σταθμό» και μέτρο· γι' αυτό έχει λεχθεί: «η δε ελεημοσύνη μου ως σταθμά». Αυτά μεν λοιπόν έχουν ειπωθεί για τον «λίθο», προς δε εκείνους που είπαν πρωτύτερα: «θέσαμε το ψεύδος ως ελπίδα μας και με το ψεύδος θα σκεπαστούμε», προσθέτει τα εξής λέγοντας: «και όσοι μάταια έχετε πεποίθηση στο ψεύδος· διότι δεν πρόκειται να σας προσπεράσει η καταιγίδα, μήπως και αφαιρέσει από εσάς τη διαθήκη του θανάτου»· διότι, λέει, μην απατάτε τους εαυτούς σας ισχυριζόμενοι ότι: επειδή γίναμε φίλοι «με τον θάνατο», «δεν πρόκειται να επέλθει σε εμάς καταιγίδα», ούτε θα δοκιμάσουμε τίποτα το λυπηρό.

Διότι ακούστε από τώρα και μάθετε, ω εσείς 〈που έχετε εμπιστευθεί το ψέμα〉 και έχετε πει: «θέσαμε το ψέμα ως ελπίδα μας και με το ψέμα θα σκεπαστούμε», ότι 〈η καταιγίδα όταν περάσει δεν θα σας προσπεράσει〉, αλλά 〈θα ακυρώσει τη συμφωνία σας με τον θάνατο, και η ελπίδα σας προς τον άδη δεν πρόκειται να παραμείνει〉· διότι εμπιστευθήκατε τους εαυτούς σας σε σαθρό πράγμα, 〈στον θάνατο〉 και 〈στον άδη〉 έχοντας στηρίξει τις ελπίδες σας.⌝ Γι' αυτό 〈εάν επέλθει η ορμητική καταιγίδα, θα γίνετε για αυτήν καταπάτημα〉.

Έτσι λοιπόν, όπως «στο όρος των διακοπών, στην κοιλάδα της Γαβαών» ενήργησε κάποτε εναντίον των «ασεβών», έτσι και τώρα ο «Κύριος θα εγερθεί» εναντίον όσων κατηγορούνται εδώ και «με θυμό θα επιτελέσει τα έργα του, έργα πικρίας» για εκείνους που τα είχαν ανάγκη ως πικρό αντίδοτο εξαιτίας της κακίας που υποκρύπτεται στην ψυχή τους. Θα συμπεριφερθεί σε αυτούς ο «θυμός» του Κυρίου σαν να είναι ξένοι, «και η πικρία του» δεν θα εκδηλωθεί σύμφωνα με τη δική του γλυκύτητα, χρηστότητα και αγαθότητα, αλλά σύμφωνα με την τιμωρία που τους αρμόζει. Εξάλλου, η «πικρία», η «οργή», ο «θυμός» και τα παρόμοια που λέγονται για τον Θεό, δεν συνηθίζουν να σημαίνουν τίποτε άλλο παρά τις τιμωρίες εναντίον των ασεβών, οι οποίες πρόκειται να επέλθουν από το θείο δικαστήριο. Επειδή, λοιπόν, λέει, τέτοια πράγματα περιμένουν εσάς που δεν θέλετε να αποδεχθείτε «τον τίμιο και πολυτελή λίθο», για τον λόγο αυτόν «να μην ευφρανθείτε» με την κακή ευφροσύνη, «μήτε να ενισχυθούν τα δεσμά σας», με τα οποία δέσατε τους εαυτούς σας, συνάπτοντας «διαθήκη με τον θάνατο και συμφωνίες με τον άδη». Αντιθέτως, αν υπάρχει μέσα σας κάποια ελπίδα σωτηρίας, διαρρήξτε τα «δεσμά» με τον θάνατο, απομακρυνθείτε από την υποτιθέμενη ευφροσύνη σας και σταματήστε την πρόσκαιρη ηδονή· διότι έχετε πλέον διδαχθεί ποιο θα είναι το τέλος τους.

Ψ. ΙΓ΄. Ακούσατε τα λόγια του Κυρίου, άνδρες τεθλιμμένοι, και άρχοντες του λαού τούτου που βρίσκεστε στην Ιερουσαλήμ. Επειδή είπατε: «Συνάψαμε διαθήκη με τον Άδη και κάναμε συμφωνίες με τον θάνατο· ορμητική καταιγίδα αν περάσει, δεν θα έρθει σε εμάς· θέσαμε το ψέμα ως ελπίδα μας και με το ψέμα θα σκεπαστούμε». Γι' αυτό, έτσι λέει ο Κύριος, ο Θεός: «Ιδού, εγώ τοποθετώ στα θεμέλια της Σιών λίθο πολυτελή, εκλεκτό, ακρογωνιαίο, πολύτιμο για τα θεμέλιά της, και εκείνος που πιστεύει σε αυτόν δεν θα καταισχυνθεί. Και θα θέσω την κρίση ως ελπίδα, και το έλεός μου ως ζυγαριά». Και πώς δεν είναι αληθινά ηλίθια και εντελώς καταγέλαστη η αντίληψη εκείνων που περιμένουν, με σωματικό τρόπο, ότι κάποιος λίθος —από αυτούς που θεωρούνται πολυτελείς και πολύτιμοι— θα τοποθετηθεί στα θεμέλια της σωματικής Σιών από τον ίδιο τον Κύριο, στον οποίο λίθο προφητεύεται ότι όποιος πιστέψει δεν πρόκειται ποτέ να καταισχυνθεί; Αποτινάσσοντας, λοιπόν, τις μωρές και ιουδαϊκές διηγήσεις, καθώς και τους γραώδεις μύθους, όπως τους ονόμασε ο απόστολος, ας αποδεχθούμε τις θεόπνευστες προφητείες με τρόπο αντάξιο του Θεού. Λέει, επομένως: «Γι' αυτό, ιδού, εγώ τοποθετώ στα θεμέλια της Σιών λίθο».

Για ποιο λόγο λοιπόν συμβαίνει αυτό; Μήπως επειδή οι άρχοντες του προηγούμενου λαού έκαναν συνθήκες με τον θάνατο, και επειδή, εγκαταλείποντας τη διαθήκη του Θεού, έκαναν αντί γι' αυτήν διαθήκη με τον Άδη, και εξαιτίας αυτών υποθέτουν ότι δεν θα πάθουν κανένα κακό; Αλλά και επειδή για τον λόγο αυτόν έχουν θέσει την ελπίδα τους στο ψέμα και νομίζουν ότι θα προστατευθούν μέσω του ψεύδους. Γι' αυτούς ακριβώς τους λόγους, καθώς εκείνοι έχουν εκπέσει από την ελπίδα προς τον Θεό, υπόσχεται ότι θα τοποθετήσει τον πολύτιμο λίθο για εκείνους που πιστεύουν. Σε εκείνους δε που είπαν: «Κάναμε διαθήκη με τον Άδη και συνθήκες με τον θάνατο· εάν περάσει ορμητική καταιγίδα δεν θα έρθει πάνω μας, θέσαμε ως ελπίδα μας το ψέμα και με το ψέμα θα σκεπαστούμε», προχωρώντας πιο κάτω ο λόγος της Γραφής λέει: «Εσάς που μάταια ελπίσατε στο ψέμα, η καταιγίδα δεν πρόκειται να σας προσπεράσει, αλλά θα σας αφαιρέσει τη διαθήκη του θανάτου, και η ελπίδα σας προς τον Άδη δεν θα παραμείνει· όταν επέλθει η ορμητική καταιγίδα, θα καταπατηθείτε από αυτήν». Και είναι ολοφάνερο πώς εκπληρώθηκαν αυτά σε εκείνον τον λαό κατά την παρουσία του Σωτήρα μας.

Διότι έτσι θεωρεί σωστό να αποκαλεί και εμάς ανυπότακτους και ξένους προς την Εκκλησία, επειδή αρνούμαστε να ασεβήσουμε, όπως ο ίδιος λέει, και ότι παρερμηνεύουμε τον Τόμο που εκδόθηκε υπέρ ημών και συντάχθηκε και δόθηκε σε εμάς ως δικαίωμα, επειδή λέμε ακριβώς αυτό, ότι δηλαδή συντάχθηκε υπέρ ημών· γι' αυτό λοιπόν και δόθηκε σε εμάς. Ένας τέτοιος άνθρωπος λοιπόν, πώς δεν θα έλεγε εύκολα ότι αυτός μόνος του αποτελεί και εκείνη την πολύ μεγάλη σύνοδο, ώστε να παραμένει ανεξέλεγκτος για οτιδήποτε επινοεί και συγγράφει εναντίον μας, δήθεν εκ μέρους της; Όμως, όσοι συμμετέχουν στη σύνοδο και παρίστανται δεν θα το επιτρέψουν, και μάλιστα δεν το επιτρέπουν, αλλά με έργα και με λόγια επιδεικνύουν την αντίθεσή τους προς αυτόν, ελέγχοντάς τον επειδή ψευδολογεί εναντίον μας, με πρώτη, υποκινούμενη από τον Θεό στον θεοφιλή ζήλο υπέρ ημών, την κραταιότατη δέσποινά μας, αν βέβαια δεν ντράπηκε να ψευδολογήσει ούτε γι' αυτήν μέσω αυτού του γράμματος, κάνοντας εντελώς το αντίθετο, αυτός που σύμφωνα με τη Γραφή είπε: «θα σκεπαστώ τώρα από το ψέμα».

Κεφάλαιο Εʹ. Ότι ο Παλαμάς δεν κάνει λόγο για δύο θεότητες· αλλά μάλλον απαλλάσσει από την αθεΐα και ταυτόχρονα διθεΐα του Ακινδύνου και του Βαρλαάμ όσους παρασύρθηκαν από αυτούς, αποδεικνύοντας ότι σε τίποτα δεν αντιτίθεται στο να είναι η θεότητα μία και απλή η λαμπρότητα της θείας φύσης, παρότι είναι άκτιστη και ονομάζεται θεότητα. Και επομένως, εμείς δεν προσκυνούμε δύο θεότητες. Μακριά από την κακοήθεια εκείνων που είπαν «με το ψέμα θα σκεπαστούμε» και έθεσαν το ψέμα ως ελπίδα τους, των οποίων η «γλώσσα είναι σαν του φιδιού, και δηλητήριο οχιών υπάρχει κάτω από τα χείλη τους». Αλλά αυτή είναι η πρόθεσή μας σε όλους τους λόγους μας, να συντρίψουμε τα κεντριά που ωθούν προς την ασέβεια —και αυτά ακριβώς είναι τώρα τα συγγράμματα του Ακινδύνου, όπως πρωτύτερα του Βαρλαάμ, εκείνου που υπήρξε καθοδηγητής του στην πλάνη— και να δείξουμε σαφώς ότι η λαμπρότητα της θείας φύσης, παρότι είναι άκτιστη και ονομάζεται θεότητα, σε τίποτα δεν αντιτίθεται ούτε αναιρεί το να είναι η θεότητα μία και απλή. Διότι και η θεατική δύναμη του Πνεύματος, που γνωρίζει τα πάντα πριν από τη δημιουργία τους, ούτε φύση είναι, σύμφωνα με τους Πατέρες, και άκτιστη είναι και θεότητα ονομάζεται, και δεν αναιρεί το να είναι η θεότητα μία και απλή.

Γι' αυτό, ακούστε τον λόγο του Κυρίου, άνδρες θλιμμένοι ... επειδή είπατε: Συνάψαμε διαθήκη με τον άδη ... γι' αυτό, έτσι λέει ο Κύριος: Ιδού, εγώ θέτω στα θεμέλια της Σιών λίθο πολυτελή, εκλεκτό, ακρογωνιαίο, πολύτιμο, στα θεμέλια αυτής, και όποιος πιστεύει σε αυτόν δεν πρόκειται να ντροπιαστεί. Και θα θέσω την κρίση ως ελπίδα, και το έλεός μου ως ζυγαριά, και σε όσους ελπίζουν μάταια στο ψέμα, ότι δεν θα σας πλήξει η καταιγίδα, μήπως και σας αφαιρέσει τη διαθήκη του θανάτου ... όταν περάσει, θα σας παρασύρει, κάθε πρωί θα περνάει κατά την ημέρα, και τη νύχτα θα αποτελεί κακή προσδοκία. Μάθετε να ακούτε όταν στενοχωρείστε· δεν μπορούμε να πολεμήσουμε, και οι ίδιοι αδυνατούμε να συγκεντρωθούμε. Διότι ο Κύριος θα εγερθεί όπως στο όρος των ασεβών και θα βρεθεί στη φάραγγα της Γαβαών, με θυμό θα εκτελέσει τα έργα του, έργα πικρίας· αλλά ο θυμός του θα ενεργήσει παράδοξα, και η πικρία του θα είναι αλλόκοτη. Και εσείς μην ευφραίνεστε, ούτε να καταστούν ισχυρά τα δεσμά σας· διότι άκουσα από τον Κύριο Σαβαώθ πράξεις τελεσίδικες και αποφασισμένες, τις οποίες θα εκτελέσει σε ολόκληρη τη γη ... Μήπως όλη την ημέρα θα οργώνει ο γεωργός ή θα ετοιμάζει τον σπόρο του πριν καλλιεργήσει τη γη; Και όταν εξομαλύνει την επιφάνειά της, πρώτα σπέρνει λίγο μαυροκούκι και κύμινο, και κατόπιν σιτάρι και κριθάρι και όλυρα μέσα στα όριά σου. Και θα διαπαιδαγωγηθείς από την κρίση του Θεού σου και θα ευφρανθείς.

«Η καρδιά μου», λέει, «και η σάρκα μου αγαλλίασαν για τον ζωντανό Θεό» και «μακάριοι» οι θλιμμένοι και «όσοι πενθούν» κατά Θεόν, «διότι αυτοί θα παρηγορηθούν», και «ακούστε τον λόγο του Κυρίου, άνδρες θλιμμένοι», ότι «κάναμε διαθήκη με τον άδη και συμφωνίες με τον θάνατο», δηλαδή την ατρόμητη κάθοδο του Θεανθρώπου σε αυτόν, μέσω της οποίας οι θλιμμένοι δίκαιοι στον άδη θα λάβουν ανακουφιστικό φάρμακο για τα δεινά τους και θα απολαύσουν την ατελεύτητη χαρά με τη χάρη του Χριστού. Είθε να αναδειχθούμε και εμείς άξιοι αυτής και να απαλλαγούμε από τα προαναφερθέντα ολέθρια πάθη, φρουρούμενοι από τη δύναμη της αχώριστης Τριάδας, προς δόξα και προσκύνησή της πάντοτε, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. <Αμήν>.

Γι' αυτό να παρακαλείς, αδελφέ, τον Κύριο πάντοτε, να βγάλει από την καρδιά σου αυτή την ψεύτικη και πεπλανημένη ελπίδα, για την οποία είναι γεγραμμένο: «Θέσαμε το ψεύδος ως ελπίδα μας, και με το ψεύδος θα σκεπαστούμε»· και να σε φωτίσει με τη χάρη του ώστε να γνωρίσεις πως η ελπίδα αυτή είναι μια απάτη και παγίδα του διαβόλου, με την οποία πλάνησε τους Προπάτορες μέσα στον Παράδεισο, όπως προείπαμε, και πλανά συνεχώς τόσους άθλιους αμαρτωλούς, και τους κατεβάζει στον άδη· και για να λυτρωθείς από αυτήν, να λες προς τον Κύριο εκείνο το του Δαβίδ: «Φύλαξέ με, Κύριε, από την παγίδα που μου έστησαν».