Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 28:19

Φοβηθείτε μήπως και αφαιρέσει από εσάς τη διαθήκη του θανάτου, και η ελπίδα σας προς τον άδη δεν θα παραμείνει. Διότι γνωρίζει, γνωρίζει καρδιές και νεφρούς, και τη δύναμη των κινημάτων του νου, ο Δημιουργός των συμπάντων. Όταν λοιπόν, έχοντας τέτοια ελπίδα, λέει: Μήπως, γνωρίζοντας αυτά που κρύβετε μέσα σας, ακυρώσει αυτή τη συμφωνία σας με τον θάνατο; Και με ποιον τρόπο θα την ακυρώσει; Διότι, εάν επέλθουν τα έργα της οργής, δηλαδή η καταιγίδα, δεν θα καταπατηθούν κάποιοι άλλοι μετά από εσάς, αλλά εσείς οι ίδιοι θα γίνετε καταπάτημα. Και θα σας καταλάβει πρωί πρωί, δηλαδή, όχι μετά από καιρό, αλλά σαν να λέμε αύριο τα χαράματα. Δεν θα υπάρξει καθόλου ανάπαυση από τα δεινά, αλλά και την ημέρα και τη νύχτα θα υπάρχει κακή προσδοκία, δηλαδή σε κάθε καιρό θα φθείρεστε από την αναμονή των δεινών. Διότι, όταν ο Θεός θέλει να τιμωρήσει, ποιος μπορεί να αποτρέψει την έφοδο της συμφοράς; Ή ποιος μπορεί να πολεμήσει με τον θείο θυμό; <Μάθετε να ακούτε, εσείς που βρίσκεστε σε στενοχώρια: Δεν μπορούμε να πολεμήσουμε. Και εμείς οι ίδιοι είμαστε αδύναμοι για να συγκεντρωθούμε. Θα εγερθεί όπως το όρος των ασεβών, και θα βρεθεί στη φάραγγα της Γαβαών. Με θυμό θα κάνει τα έργα του, έργο πικρίας· ο δε θυμός του θα συμπεριφερθεί με τρόπο παράδοξο, και η πικρία του θα είναι ξένη προς τη φύση του.> Όντας υπερβολικά αγαθός ο Θεός των συμπάντων, θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας.

Αφού, λοιπόν, απείλησε, νουθετεί, και παραγγέλλει να υποταχθεί ο νους στα ευαγγελικά κηρύγματα, λέγοντας: «Μάθετε να ακούτε, όταν θλίβεστε». Έπειτα, λέει το: «Δεν μπορούμε να πολεμήσουμε». Υπενθυμίζει δε και τα όσα συνέβησαν κατά καιρούς στη φάραγγα της Γαβαών. Βέβαια, η απόδοση των λέξεων έχει γίνει πολύ ασαφώς, καθώς και το ίδιο το ύφος της σύνταξης. Αλλά νομίζω ότι πρέπει να αναφέρω τα ιστορικά γεγονότα. Διότι έτσι, έστω και με δυσκολία, θα καταστεί σαφές στους φιλομαθείς αυτό που δηλώνεται.

Εκείνη κάπου πάντως. Διότι έλεγαν: «Θα κάνουμε διαθήκη με τον άδη και συμφωνίες με τον θάνατο· εάν έλθει ορμητική καταιγίδα, δεν θα φτάσει σε εμάς· θέσαμε το ψεύδος ως ελπίδα μας και με το ψεύδος θα σκεπαστούμε». Αλλά αυτοί που τα σκέφτονταν αυτά, και είχαν μάταιη την ελπίδα, νομίζοντας ότι θα πεθάνουν πριν από τα δεινά, άκουγαν καθαρά: «Εάν έλθει ορμητική καταιγίδα, θα γίνετε καταπάτημά της. Όταν περάσει, θα σας παρασύρει». «Ουαί η πόλη Αριήλ, την οποία πολέμησε ο Δαβίδ. Συγκεντρώστε γεννήματα χρόνο με τον χρόνο. Διότι θα φάτε μαζί με τον Μωάβ· διότι θα θλίψω την Αριήλ, και δική της θα είναι η ισχύς και ο πλούτος. Και θα σε κυκλώσω, όπως ο Δαβίδ, και θα στήσω γύρω σου χάρακα, και θα τοποθετήσω γύρω σου πύργους, και οι λόγοι σου θα ταπεινωθούν έως τη γη, και μέσα στη γη θα βυθιστούν οι λόγοι σου. Και η φωνή σου θα είναι σαν τη φωνή εκείνων που μιλούν μέσα από τη γη, και προς το έδαφος η φωνή σου θα εξασθενήσει». Αναφέρει κάτι από τα ιστορικά γεγονότα την εποχή της βασιλείας του μακαρίου Δαβίδ, και αυτό το κάνει σχεδόν για να αναδείξει εκείνα που τολμήθηκαν κατά του Χριστού από τη συναγωγή των Ιουδαίων. Διότι τα όσα συνέβησαν ως σκιές στους παλαιότερους αποτελούν τύπους των αληθινών γεγονότων.

Και ότι έχουμε οδηγηθεί σε πλατυσμό της καρδιάς, ξεφεύγοντας από τη θλίψη της ζωής σύμφωνα με τον νόμο, θα μπορούσε να το υποδηλώσει ο τρίτος σε εμάς, ο Ιάφεθ, το όνομα του οποίου ερμηνεύεται ως πλατυσμός. Διότι στους Ιουδαίους απευθυνόταν ο Θεός μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, άνδρες τεθλιμμένοι, και άρχοντες του λαού που βρίσκεται στην Ιερουσαλήμ». Και πάλι: «Μάθετε να ακούτε εσείς που βρίσκεστε σε στενοχώρια». Ο Παύλος, όμως, έχοντας βγει από τη στενότητα του νόμου, απευθύνθηκε σε κάποιους από εκείνους που είχαν ήδη πιστέψει: «Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι. Η καρδιά μας έχει πλατυνθεί· δεν στενοχωρείστε μέσα μας».

Και βέβαια, στα πλήθη που προέρχονταν από τα έθνη φώναζε ο Θεός μέσω της φωνής του προφήτη: «Μάθετε να ακούτε όταν θλίβεστε». Στους Κορινθίους δε, ο Παύλος, επειδή επέλεξαν να επιστρέψουν στην αρχαία πλάνη μετά την ευρυχωρία της πίστης, στέλνει επιστολή λέγοντας: «Το στόμα μας έχει ανοίξει προς εσάς, Κορίνθιοι, η καρδιά μας έχει πλατυνθεί. Δεν στενοχωρείστε σε εμάς, αλλά στενοχωρείστε στα σπλάχνα σας. Ως ίση ανταπόδοση, σας μιλώ σαν σε παιδιά μου, πλατυνθείτε και εσείς, μην μπαίνετε σε ξένο ζυγό μαζί με τους απίστους. Διότι ποια μετοχή υπάρχει ανάμεσα στη δικαιοσύνη και την ανομία; Και ποια κοινωνία έχει το φως με το σκοτάδι; Ποια δε συμφωνία υπάρχει μεταξύ του Χριστού και του Βελίαλ;» Και βέβαια, ο Ψαλμωδός απευθύνεται κάπου εν πνεύματι προς τον ίδιο τον Εμμανουήλ, στηλιτεύοντας τη στενότητα του νόμου: «Η εντολή σου είναι πάρα πολύ πλατιά.» Και πάλι: «Έτρεξα την οδό των εντολών σου, όταν πλάτυνες την καρδιά μου.» Εκτός από αυτό, λέει ακόμη: «Και πορευόμουν με ευρυχωρία, διότι αναζήτησα τα δικαιώματά σου.» Ότι δε και η ράβδος της καρυδιάς, όπως ανέφερα προηγουμένως, έχει τη φυσική ιδιότητα να προκαλεί εγρήγορση, φαίνεται από αυτά που λέει ο Θεός προς τον προφήτη Ιερεμία: «Τι βλέπεις εσύ, Ιερεμία; Και είπα, λέει, ράβδο καρυδιάς.»

Εάν δε πρόκειται να «περάσει» και να απέλθει, θα σας παρασύρει μακριά και θα σας «πάρει» μαζί της. Και αυτό δεν θα αργήσει για εσάς, αλλά θα γίνει «πρωί πρωί», δηλαδή θα έλθει σε εσάς τάχιστα, αμέσως μόλις αρχίσει να σας επιβλέπει η επισκοπή του Θεού. Και «τη μέρα» και «τη νύχτα θα επέλθει» σε εσάς, και αυτό θα είναι το τέλος της δικής σας «ελπίδας», την οποία καθορίσατε για τους εαυτούς σας, έχοντας παραδώσει τους εαυτούς σας στον «θάνατο» και τον «άδη».

Αυτός καθαυτός είναι ο μισθός: το να γίνεσαι ευάρεστος στον Πατέρα. Ας μη φαίνεται, λοιπόν, ότι εμείς τα καταφρονούμε αυτά. Διότι είναι παράλογο να σπεύδουμε να αρπάξουμε τα χρήματα, αλλά την υγεία να την αναβάλλουμε· και τα μεν σώματα να τα καθαρίζουμε εγκαίρως, αλλά την κάθαρση της ψυχής να την κρατούμε για αργότερα· και από την επίγεια δουλεία να ζητούμε ελευθερία, αλλά την άνωθεν ελευθερία να μην την επιθυμούμε· και για το πώς θα κατοικήσεις μεγαλοπρεπώς ή πώς θα ντυθείς να καταβάλλεις κάθε φροντίδα, ενώ για το πώς εσύ ο ίδιος θα αποκτήσεις τη μέγιστη αξία, να μη νοιάζεσαι καθόλου· και στο να ευεργετείς άλλους να είσαι πρόθυμος, αλλά για τον εαυτό σου να μην το θέλεις. Και αν μεν το αγαθό πωλούνταν σε σένα, δεν θα λυπόσουν κανένα χρηματικό ποσό· εφόσον όμως προσφέρεται δωρεάν από φιλανθρωπία, καταφρονείς την ευκολία της ευεργεσίας. Κάθε καιρός είναι για σένα καιρός εκπλύσεως, επειδή κάθε καιρός είναι και καιρός αναλύσεως. Μαζί με τον Παύλο, τη μεγάλη αυτή φωνή, σου φωνάζω: «Ιδού νυν καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού νυν ημέρα σωτηρίας», καθώς ορίζει το «Νυν» όχι για έναν συγκεκριμένο χρόνο, αλλά για κάθε χρόνο. Και πάλι: «Έγειραι, ο καθεύδων, και ανάστα εκ των νεκρών, και επιφαύσει σοι ο Χριστός», διαλύοντας τη νύχτα της αμαρτίας· διότι, «κατά τη νύχτα η ελπίδα είναι πονηρή», σύμφωνα με τον Ησαΐα, και είναι πιο ωφέλιμο να καταληφθεί κανείς μέσα στο πρωινό φως.

Γι' αυτό, ακούστε τον λόγο του Κυρίου, άνδρες θλιμμένοι ... επειδή είπατε: Συνάψαμε διαθήκη με τον άδη ... γι' αυτό, έτσι λέει ο Κύριος: Ιδού, εγώ θέτω στα θεμέλια της Σιών λίθο πολυτελή, εκλεκτό, ακρογωνιαίο, πολύτιμο, στα θεμέλια αυτής, και όποιος πιστεύει σε αυτόν δεν πρόκειται να ντροπιαστεί. Και θα θέσω την κρίση ως ελπίδα, και το έλεός μου ως ζυγαριά, και σε όσους ελπίζουν μάταια στο ψέμα, ότι δεν θα σας πλήξει η καταιγίδα, μήπως και σας αφαιρέσει τη διαθήκη του θανάτου ... όταν περάσει, θα σας παρασύρει, κάθε πρωί θα περνάει κατά την ημέρα, και τη νύχτα θα αποτελεί κακή προσδοκία. Μάθετε να ακούτε όταν στενοχωρείστε· δεν μπορούμε να πολεμήσουμε, και οι ίδιοι αδυνατούμε να συγκεντρωθούμε. Διότι ο Κύριος θα εγερθεί όπως στο όρος των ασεβών και θα βρεθεί στη φάραγγα της Γαβαών, με θυμό θα εκτελέσει τα έργα του, έργα πικρίας· αλλά ο θυμός του θα ενεργήσει παράδοξα, και η πικρία του θα είναι αλλόκοτη. Και εσείς μην ευφραίνεστε, ούτε να καταστούν ισχυρά τα δεσμά σας· διότι άκουσα από τον Κύριο Σαβαώθ πράξεις τελεσίδικες και αποφασισμένες, τις οποίες θα εκτελέσει σε ολόκληρη τη γη ... Μήπως όλη την ημέρα θα οργώνει ο γεωργός ή θα ετοιμάζει τον σπόρο του πριν καλλιεργήσει τη γη; Και όταν εξομαλύνει την επιφάνειά της, πρώτα σπέρνει λίγο μαυροκούκι και κύμινο, και κατόπιν σιτάρι και κριθάρι και όλυρα μέσα στα όριά σου. Και θα διαπαιδαγωγηθείς από την κρίση του Θεού σου και θα ευφρανθείς.