Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 28:21

Φοβηθείτε μήπως και αφαιρέσει από εσάς τη διαθήκη του θανάτου, και η ελπίδα σας προς τον άδη δεν θα παραμείνει. Διότι γνωρίζει, γνωρίζει καρδιές και νεφρούς, και τη δύναμη των κινημάτων του νου, ο Δημιουργός των συμπάντων. Όταν λοιπόν, έχοντας τέτοια ελπίδα, λέει: Μήπως, γνωρίζοντας αυτά που κρύβετε μέσα σας, ακυρώσει αυτή τη συμφωνία σας με τον θάνατο; Και με ποιον τρόπο θα την ακυρώσει; Διότι, εάν επέλθουν τα έργα της οργής, δηλαδή η καταιγίδα, δεν θα καταπατηθούν κάποιοι άλλοι μετά από εσάς, αλλά εσείς οι ίδιοι θα γίνετε καταπάτημα. Και θα σας καταλάβει πρωί πρωί, δηλαδή, όχι μετά από καιρό, αλλά σαν να λέμε αύριο τα χαράματα. Δεν θα υπάρξει καθόλου ανάπαυση από τα δεινά, αλλά και την ημέρα και τη νύχτα θα υπάρχει κακή προσδοκία, δηλαδή σε κάθε καιρό θα φθείρεστε από την αναμονή των δεινών. Διότι, όταν ο Θεός θέλει να τιμωρήσει, ποιος μπορεί να αποτρέψει την έφοδο της συμφοράς; Ή ποιος μπορεί να πολεμήσει με τον θείο θυμό; <Μάθετε να ακούτε, εσείς που βρίσκεστε σε στενοχώρια: Δεν μπορούμε να πολεμήσουμε. Και εμείς οι ίδιοι είμαστε αδύναμοι για να συγκεντρωθούμε. Θα εγερθεί όπως το όρος των ασεβών, και θα βρεθεί στη φάραγγα της Γαβαών. Με θυμό θα κάνει τα έργα του, έργο πικρίας· ο δε θυμός του θα συμπεριφερθεί με τρόπο παράδοξο, και η πικρία του θα είναι ξένη προς τη φύση του.> Όντας υπερβολικά αγαθός ο Θεός των συμπάντων, θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας.

Αφού, λοιπόν, απείλησε, νουθετεί, και παραγγέλλει να υποταχθεί ο νους στα ευαγγελικά κηρύγματα, λέγοντας: «Μάθετε να ακούτε, όταν θλίβεστε». Έπειτα, λέει το: «Δεν μπορούμε να πολεμήσουμε». Υπενθυμίζει δε και τα όσα συνέβησαν κατά καιρούς στη φάραγγα της Γαβαών. Βέβαια, η απόδοση των λέξεων έχει γίνει πολύ ασαφώς, καθώς και το ίδιο το ύφος της σύνταξης. Αλλά νομίζω ότι πρέπει να αναφέρω τα ιστορικά γεγονότα. Διότι έτσι, έστω και με δυσκολία, θα καταστεί σαφές στους φιλομαθείς αυτό που δηλώνεται.

«Και ενώ αυτοί έφευγαν από το πρόσωπο των υιών του Ισραήλ στην κατάβαση της Ωρωνίμ, ο Κύριος έριξε σε αυτούς πέτρες χαλαζιού από τον ουρανό, έως την Αζηκά· και έγιναν περισσότεροι αυτοί που πέθαναν από τις πέτρες του χαλαζιού, παρά αυτοί που σκότωσαν οι υιοί του Ισραήλ με μάχαιρα στον πόλεμο.» Λαμβάνει, λοιπόν, από αυτά που συνέβησαν στους αρχαίους, εικόνα και τύπο της μελλοντικής βοήθειας από τον Θεό προς τον Ισραήλ, ο Οποίος γνωρίζει να σώζει, εφόσον βέβαια επιλέξουν να πεισθούν στα λόγια του Σωτήρος μας. Διότι, λέει, εσείς που στενοχωρείστε, δηλαδή, εσείς που έχετε περάσει από πάρα πολλή οδύνη, που έχετε κατά κάποιον τρόπο συνθλιβεί από τις απώλειες και τους φόβους των μελλοντικών δεινών, μάθετε να ακούτε, καλέστε και εσείς τον Ιησού για βοήθεια, πείτε όπως ακριβώς και εκείνοι από την Γαβαών: Δεν μπορούμε να πολεμήσουμε, και είμαστε αδύναμοι στο να συγκεντρωθούμε, για να αντισταθούμε δηλαδή στους εχθρούς που επιτίθενται. Και τι θα γίνει από αυτό, λένε; Θα γνωρίσετε, λέει, ότι ακόμη και αν έρθει εναντίον σας, σαν βουνό, επίθεση ασεβών ανδρών, θα συμβούν εναντίον τους τα όσα έγιναν στη φάραγγα της Γαβαών. Διότι εναντίον εκείνων που σας πολεμούν θα επιτελέσει τα έργα Του με θυμό, και έργα πικρίας, δηλαδή, οργής. Και ποιος άραγε, παρά προφανώς ο Θεός που σας υπερασπίζεται; Ο δε θυμός Του θα χρησιμοποιηθεί με τρόπο αλλότριο, και η πικρία Του θα είναι αλλότρια. Διότι μια οργή, λέει, ξένη και ασυνήθιστη θα στρατευθεί εναντίον εκείνων που σας καταδιώκουν.

Αν και με δυσαρέσκεια τείνετε τα ώτα σε τέτοιους λόγους, εντούτοις, έστω και στενοχωρημένοι, να ακούτε αυτά που σας περιμένουν και να μην λέτε: «Δεν μπορούμε να αγωνιστούμε υπέρ της αλήθειας, και εμείς οι ίδιοι είμαστε αδύναμοι στο να συναχθούμε μαζί σας». Διότι, αν το θέλατε, θα συναχθείτε και εσείς στη μερίδα του Θεού και δεν θα αποδυναμωθείτε αγωνιζόμενοι υπέρ της ευσέβειας. Επειδή όμως με τη θέλησή σας παραδώσατε τους εαυτούς σας στον θάνατο και στον άδη, να γνωρίζετε ότι ήδη θα έρθει σε εσάς ο ίδιος ο Κύριος, επιφέροντας εναντίον σας οργή για όλα τα προαναφερθέντα. Η οργή του Θεού θα επικαθίσει πάνω σας σαν ένα πανύψηλο και βαρύτατο όρος εναντίον των ασεβών. Ο Σύμμαχος λέει «όπως στο όρος των διακοπών, έτσι θα σταθεί ο Κύριος», και αντί του «και θα βρεθεί στη φάραγγα της Γαβαών», πάλι ο ίδιος λέει «στην κοιλάδα της Γαβαών». Η ιστορία αυτή αναφέρεται στο βιβλίο του Ιησού του Ναυή, του διαδόχου του Μωυσή, όπου, πολεμώντας εναντίον των αλλοφύλων, ο Ιησούς προσευχήθηκε λέγοντας: «Ας σταθεί ο ήλιος κατά τη Γαβαών και η σελήνη κατά τη φάραγγα Ελώμ», οπότε «και στάθηκε ο ήλιος κατά τη Γαβαών και η σελήνη κατά τη φάραγγα Ελώμ», και «στάθηκε ο ήλιος» για χρονικό διάστημα μιας ολόκληρης ημέρας, μέχρις ότου εξολοθρεύτηκαν όλοι οι αλλόφυλοι.

Έτσι λοιπόν, όπως «στο όρος των διακοπών, στην κοιλάδα της Γαβαών» ενήργησε κάποτε εναντίον των «ασεβών», έτσι και τώρα ο «Κύριος θα εγερθεί» εναντίον όσων κατηγορούνται εδώ και «με θυμό θα επιτελέσει τα έργα του, έργα πικρίας» για εκείνους που τα είχαν ανάγκη ως πικρό αντίδοτο εξαιτίας της κακίας που υποκρύπτεται στην ψυχή τους. Θα συμπεριφερθεί σε αυτούς ο «θυμός» του Κυρίου σαν να είναι ξένοι, «και η πικρία του» δεν θα εκδηλωθεί σύμφωνα με τη δική του γλυκύτητα, χρηστότητα και αγαθότητα, αλλά σύμφωνα με την τιμωρία που τους αρμόζει. Εξάλλου, η «πικρία», η «οργή», ο «θυμός» και τα παρόμοια που λέγονται για τον Θεό, δεν συνηθίζουν να σημαίνουν τίποτε άλλο παρά τις τιμωρίες εναντίον των ασεβών, οι οποίες πρόκειται να επέλθουν από το θείο δικαστήριο. Επειδή, λοιπόν, λέει, τέτοια πράγματα περιμένουν εσάς που δεν θέλετε να αποδεχθείτε «τον τίμιο και πολυτελή λίθο», για τον λόγο αυτόν «να μην ευφρανθείτε» με την κακή ευφροσύνη, «μήτε να ενισχυθούν τα δεσμά σας», με τα οποία δέσατε τους εαυτούς σας, συνάπτοντας «διαθήκη με τον θάνατο και συμφωνίες με τον άδη». Αντιθέτως, αν υπάρχει μέσα σας κάποια ελπίδα σωτηρίας, διαρρήξτε τα «δεσμά» με τον θάνατο, απομακρυνθείτε από την υποτιθέμενη ευφροσύνη σας και σταματήστε την πρόσκαιρη ηδονή· διότι έχετε πλέον διδαχθεί ποιο θα είναι το τέλος τους.

Γι' αυτό, ακούστε τον λόγο του Κυρίου, άνδρες θλιμμένοι ... επειδή είπατε: Συνάψαμε διαθήκη με τον άδη ... γι' αυτό, έτσι λέει ο Κύριος: Ιδού, εγώ θέτω στα θεμέλια της Σιών λίθο πολυτελή, εκλεκτό, ακρογωνιαίο, πολύτιμο, στα θεμέλια αυτής, και όποιος πιστεύει σε αυτόν δεν πρόκειται να ντροπιαστεί. Και θα θέσω την κρίση ως ελπίδα, και το έλεός μου ως ζυγαριά, και σε όσους ελπίζουν μάταια στο ψέμα, ότι δεν θα σας πλήξει η καταιγίδα, μήπως και σας αφαιρέσει τη διαθήκη του θανάτου ... όταν περάσει, θα σας παρασύρει, κάθε πρωί θα περνάει κατά την ημέρα, και τη νύχτα θα αποτελεί κακή προσδοκία. Μάθετε να ακούτε όταν στενοχωρείστε· δεν μπορούμε να πολεμήσουμε, και οι ίδιοι αδυνατούμε να συγκεντρωθούμε. Διότι ο Κύριος θα εγερθεί όπως στο όρος των ασεβών και θα βρεθεί στη φάραγγα της Γαβαών, με θυμό θα εκτελέσει τα έργα του, έργα πικρίας· αλλά ο θυμός του θα ενεργήσει παράδοξα, και η πικρία του θα είναι αλλόκοτη. Και εσείς μην ευφραίνεστε, ούτε να καταστούν ισχυρά τα δεσμά σας· διότι άκουσα από τον Κύριο Σαβαώθ πράξεις τελεσίδικες και αποφασισμένες, τις οποίες θα εκτελέσει σε ολόκληρη τη γη ... Μήπως όλη την ημέρα θα οργώνει ο γεωργός ή θα ετοιμάζει τον σπόρο του πριν καλλιεργήσει τη γη; Και όταν εξομαλύνει την επιφάνειά της, πρώτα σπέρνει λίγο μαυροκούκι και κύμινο, και κατόπιν σιτάρι και κριθάρι και όλυρα μέσα στα όριά σου. Και θα διαπαιδαγωγηθείς από την κρίση του Θεού σου και θα ευφρανθείς.