Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 28:5

Διότι ως άνθος, το οποίο είναι περίοπτο σαν να βρίσκεται σε βουνό, θα κατανοήσεις πολύ καλά είτε τον Ισραήλ είτε εκείνους που έλαχαν να ηγούνται. Αλλά θα γίνει, λέει, σαν το πρώιμο σύκο. Διότι, ενώ πρόκειται να ωριμάσουν οι καρποί στη συκιά, αν τυχόν κάποιος προηγηθεί από τους άλλους και γίνει έτσι φαγώσιμος, εκείνος που τον βλέπει ορμά με προθυμία και λαχταρά να τον καταπιεί, και ίσως μάλιστα, λόγω της διακαούς ορμής του και της υπερβολικής του όρεξης για αυτό, κατηγορεί το χέρι του που αργοπορεί να εκταθεί, και ανοίγοντας διάπλατα το στόμα του, ορμά στα κλαδιά. Έτσι θα γίνει, λέει, ο Ισραήλ για εκείνους που τον αρπάζουν. Διότι καταβροχθίστηκε, όπως είπα, από τους Ρωμαίους, και έγινε γλυκιά τροφή για εκείνους που τον κυρίευσαν. <Εκείνη την ημέρα ο Κύριος Σαβαώθ θα είναι ο στέφανος της ελπίδας, ο πλεγμένος με δόξα, για το υπόλειμμα του λαού μου. Θα καταλειφθούν με πνεύμα κρίσεως για κρίση, εμποδίζοντας τη δύναμη της εξολόθρευσης.> Το τι και πώς θα συμβεί στους κυριοκτόνους, μας το διασαφήνισε ο λόγος με αυτά. Στη συνέχεια όμως παραθέτει την εξήγηση σχετικά με εκείνους που έχουν πιστέψει. Διότι ο Ισραήλ δεν χάθηκε ολοκληρωτικά. Αλλά διασώθηκε το υπόλειμμα, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη.

Διότι έχει πιστέψει στον Χριστό ένα όχι μικρό πλήθος, του οποίου αρχή και σαν απαρχή έχει γίνει ο χορός των αγίων αποστόλων. Κατά εκείνον λοιπόν τον καιρό, λέγει, θα είναι ο Κύριος Σαβαώθ ο στέφανος της ελπίδος, ο πλεγμένος από δόξα για τον λαό μου που έχει απομείνει.

Γι' αυτό, βλέποντάς τον να γίνεται «πρόδρομος», ο φθονερός προς τα καλά έσπευσε και τον άρπαξε νωρίτερα, σαν «να ήθελε να τον καταπιεί πριν καν τον πιάσει από το χέρι»· έτσι λοιπόν τον «κατάπιε», αφού επικράτησε. Αλλά τα μεν σχετικά με το «στεφάνι της ύβρεως» και τα σχετικά με το «άνθος που έπεσε» είναι αυτής της λογής· για την «ημέρα εκείνη» όμως, λέει, δηλαδή κατά τον ίδιο χρόνο, «θα είναι ο Κύριος Σαβαώθ το στεφάνι της ελπίδας που πλέχτηκε από δόξα για όσους απέμειναν από τον λαό», δηλαδή για εκείνους που «διασώθηκαν» από την απώλεια ολόκληρου του λαού. Αυτοί δε ήταν οι απόστολοι και μαθητές του Σωτήρα, στους οποίους υπόσχεται ότι ο ίδιος ο Κύριος θα γίνει «στεφάνι ελπίδας». Έπειτα, επειδή έχει ειπωθεί ότι θα «καθίσουν σε θρόνους κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ», ο ίδιος ο Κύριος έγινε για αυτούς «και πνεύμα κρίσεως», και επιπλέον ο ίδιος ήταν η «δύναμή» τους, για να υποδέχονται εκείνους που πρόκειται να «επιστρέψουν από τον πόλεμο» στην «πύλη» της Εκκλησίας.

Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «διότι αυτή τη βουλή εξαιτίας της πλεονεξίας τη σκέφτηκαν». Ονομάζει δε τη «βουλή» επιβουλή. Αφού ο λόγος περιέγραψε την προφητεία περί του «στεφάνου της ύβρεως» και όσων ακολούθως παρατέθηκαν, μεταβαίνει και πάλι στο αποστολικό τάγμα, για το οποίο ελέγετο ότι ο ίδιος «ο Κύριος Σαβαώθ είναι στέφανος ελπίδας» και «κίδαρις δόξας». Διδάσκει δε αυτό το ίδιο, εννοώ δηλαδή ότι ο αποστολικός χορός προετοιμάζεται και καθίσταται έτοιμος για τις θλίψεις που πρόκειται να επιβληθούν σε αυτούς εξαιτίας του λόγου του Χριστού. Γι' αυτό, σαν να τους προσφωνεί, λέγει: «σε ποιον αναγγείλαμε κακά και σε ποιον αναγγείλαμε αγγελία;» Σαν να έλεγε πιο σαφώς: Ποιος άραγε είναι πρόθυμος να αποδεχθεί τα αναγγελλόμενα «κακά»; Και ονομάζει «κακά» γενικότερα τις δυσχερείς περιστάσεις και όσα θεωρούνται λυπηρά, δηλαδή τους πόνους και τις θλίψεις υπέρ της ευσέβειας. Ποιος λοιπόν είναι άραγε αυτός, στον οποίο προαναγγέλλουμε αυτά; Ας ακούσει αυτός, ότι δεν του αναγγέλλουμε μόνο «κακά», θλίψεις, πόνους και όσα θεωρούνται λυπηρά, αλλά επιπλέον αυτών και την αγαθή «αναγγελία» σχετικά με τα έπαθλα που πρόκειται να αποδοθούν σε όσους αγωνίστηκαν καλώς.

Ακούστε εσείς, οι απογαλακτισμένοι από τον μαστό· διότι προς εσάς τους αποστόλους απευθύνεται ο λόγος και αυτά τα εξαγγέλλουμε για εσάς. Διότι, όταν ήσασταν νήπια, σαν να τρεφόσασταν με γάλα από τους μαστούς, δεν σας επιβαλλόταν τίποτα τέτοιο εξαιτίας της ατέλειας της νοητής σας ηλικίας· και τέτοιοι ήσασταν, όταν «υπό τον παιδαγωγό», τον νόμο του Μωυσή, γαλουχούσασταν με τις πρώτες εισαγωγές του θεοσεβούς λόγου· τώρα όμως, που προοδεύσατε στην ηλικία, απαλλαγήκατε μεν από τον παιδαγωγό, προσήλθατε δε στον τέλειο διδάσκαλο, αφού απογαλακτισθήκατε από το νομικό γάλα και αποσπασθήκατε σαν από μητέρα από την ιουδαϊκή και σωματική λατρεία. Εφόσον λοιπόν μεταλαμβάνετε τελειότερη τροφή, τη σωτήρια και ευαγγελική, να προετοιμάζεστε για θλίψεις· διότι είναι ανάγκη αυτοί που αγωνίζονται υπέρ της ευσέβειας να προσδοκούν θλίψη, και όχι μόνο μία, αλλά και δεύτερη πάνω στην πρώτη. Αυτά δε λέγονται προς τον αποστολικό χορό και προς όλους όσοι μαθητεύουν στο σωτήριο ευαγγέλιο. Δεν πρέπει όμως να αποκάμνετε στις θλίψεις ούτε να απελπίζεστε για τη σωτηρία σας, ως γεννημένοι να βρίσκεστε πάντοτε σε θλίψη. Διότι, εντός ολίγου, όταν θα έχει παύσει η θλίψη, θα σας διαδεχθούν τα βραβεία για αυτήν, αφού αναδειχθείτε νικητές και στεφανωθείτε με το πλεγμένο από δόξα στεφάνι της ελπίδας.

Αλλά και ο ίδιος θα γίνει στέφανός τους, σύμφωνα με τον Ησαΐα που λέει: «Και θα είναι ο Κύριος Σαβαώθ ο στέφανος της δόξας. Τότε και οι πεδιάδες του Θεού θα γεμίσουν από πιότητα, και τα όρη της ερήμου τότε θα παχυνθούν». Επιπλέον δε και «οι λόφοι» τότε «θα περιζωστούν με αγαλλίαση». Και προσέτι σε όλα αυτά, τα κριάρια των προβάτων θα ντυθούν με το δικό τους μαλλί. Θα τα κατανοήσεις δε αυτά, εάν λάβεις υπόψη σου τη διαφορά μεταξύ των σωζομένων· από τους οποίους οι μεν, επειδή ο βίος τους είναι κατώτερος σε σύγκριση με τους ανωτέρους, ονομάστηκαν αλληγορικά πεδιάδες του Θεού που γεμίζουν από πιότητα· γι' αυτό έχει λεχθεί: «Οι πεδιάδες σου θα γεμίσουν από πιότητα»· οι δε, που ήδη ανθίζουν σε διάφορες αρετές, ονομάστηκαν όρη της προηγουμένως έρημης Εκκλησίας· οι οποίοι, ποτιζόμενοι και αυτοί πλούσια από τον προαναφερθέντα ποταμό, λέγεται ότι θα παχυνθούν· αλλά και όσοι είναι ακόμη υψηλότεροι από αυτούς, ονομαζόμενοι μεταφορικά λόφοι, θα περιζωστούν με αγαλλίαση.

Αυτοί θα μπορούσαν να είναι εκείνοι που ονομάστηκαν από τον απόστολο «υπόλειμμα κατ' εκλογήν χάριτος». 〈〈μστʹ〉.〉 «Θα αφεθούν έρημες οι πόλεις, και τα εγκαταλελειμμένα σπίτια θα καταστραφούν. Όλα αυτά θα συμβούν στη γη ανάμεσα στα έθνη· όπως ακριβώς συλλέγει κανείς τις ελιές, έτσι θα συλλέξουν και αυτούς· και όταν θα έχει τελειώσει ο τρύγος. Αυτοί θα φωνάξουν με δυνατή φωνή, ενώ εκείνοι που θα έχουν απομείνει στη γη θα ευφρανθούν μαζί με τη δόξα του Κυρίου.» Και εδώ λέγεται ότι μόνο όσοι έχουν απομείνει θα ευφρανθούν, ενώ όλοι οι υπόλοιποι θα παραδοθούν σε όσα έχουν προφητευθεί. 〈〈μζʹ〉.〉 «Θα καταπατηθεί το στεφάνι της ύβρεως, οι μισθωτοί του Εφραΐμ. Και το άνθος της ελπίδας της δόξας, που έχει πέσει στην κορυφή του υψηλού όρους, θα γίνει σαν το πρώιμο σύκο· όποιος το δει, πριν καν το πάρει στο χέρι του, θα θελήσει να το καταπιεί. Εκείνη την ημέρα ο Κύριος θα είναι το στεφάνι της ελπίδας, το πλεγμένο από δόξα, για όσους έχουν απομείνει από τον λαό του· διότι θα εναπομείνουν εν πνεύματι κρίσεως.» Και εδώ προφητεύει ότι ο Κύριος θα είναι στεφάνι ελπίδας και δόξας «για όσους έχουν απομείνει από τον λαό», και όχι για ολόκληρο το έθνος τους, αλλά μόνο για όσους υποδηλώνονται μέσω του υπολείμματος, ονομάζοντας τους υπόλοιπους, εκτός από το υπόλειμμα του λαού, στεφάνι ύβρεως και μισθωτούς του Εφραΐμ. 〈〈μηʹ〉.〉 «Και όσοι θα έχουν απομείνει στην Ιουδαία, θα βγάλουν ρίζα προς τα κάτω.

ΙΑ΄. Σήκωσε ολόγυρα τα μάτια σου και δες, καθένας από εσάς που εξετάζει τα λόγια μου. Δες το στεφάνι της δόξας που έχει πλεχθεί, αντί για τους μισθωτούς του Εφραίμ και το στεφάνι της ύβρεως. Δες το συνέδριο των πρεσβυτέρων, που είναι τιμημένοι για τα λευκά τους μαλλιά και τη σύνεσή τους, την ευταξία των διακόνων, που δεν απέχουν από το ίδιο Πνεύμα, την ευκοσμία των αναγνωστών, τη φιλομάθεια του λαού, τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες, που είναι ισότιμες στην αρετή· και από τους άνδρες, τόσο στους φιλοσόφους όσο και στους πιο απλοϊκούς, που είναι όλοι τους σοφοί στα θεία· τόσο στους άρχοντες όσο και στους αρχομένους, όπου εδώ όλοι κυβερνώνται καλά· τόσο στους στρατιώτες όσο και στους ευγενείς, τόσο σε αυτούς που κατέχουν τον λόγο και ασχολούνται με τα γράμματα, αφού είναι όλοι στρατιώτες του Θεού, ήμεροι κατά τα άλλα, αλλά πολεμιστές υπέρ του Πνεύματος, που όλοι τιμούν την άνω σύγκλητο (στην οποία δεν τους εισάγει το πεζό γράμμα, αλλά το ζωοποιούν Πνεύμα), όντας όλοι τους αληθινά λόγιοι και υπηρέτες του πραγματικού Λόγου· και από τις γυναίκες, τόσο αυτές που βρίσκονται υπό τον ζυγό του γάμου, οι οποίες είναι συνδεδεμένες περισσότερο με τον Θεό παρά με τη σάρκα, όσο και αυτές που είναι χωρίς ζυγό και ελεύθερες, οι οποίες έχουν αφιερώσει τα πάντα στον Θεό· τόσο στους νέους όσο και στους γέροντες, από τους οποίους οι μεν οδεύουν καλώς προς το γήρας, οι δε βιάζονται να παραμείνουν αθάνατοι, ανακαινιζόμενοι μέσα από τις ανώτερες των ελπίδων.

Αυτός ο στέφανος πλέκεται και από έλεος, όπως ακριβώς αναφέρει ο ίδιος ο Δαβίδ σε άλλο σημείο: «Αυτόν που σε στεφανώνει με έλεος και οικτιρμούς». Πλέκεται και από δικαιοσύνη, όπως λέει ο Παύλος: «Στο εξής με περιμένει ο στέφανος της δικαιοσύνης». Υπάρχει και στέφανος χάριτος, όπως λέει κάποιος άλλος: «Με στέφανο χαρίτων θα σε υπερασπιστεί». Υπάρχει όμως και στέφανος δόξας, όπως λέει ο Ησαΐας: «Θα υπάρξει ο στέφανος της ελπίδας, ο οποίος έχει πλεχθεί από δόξα». Διότι όλα αυτά τα περικλείει ο στέφανος: φιλανθρωπία, δικαιοσύνη, χάρη, δόξα, ευπρέπεια.