Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 28:7

Διότι εμείς είμαστε αυτοί που παλαιότερα φωνάζαμε διαμέσου της φωνής των προφητών: «Εξεγέρσου, Κύριε, και πρόσεξε την κρίση μου, ο Θεός μου και ο Κύριός μου, στη δίκη μου.» Επειδή, όταν έγινε δίκαιη κρίση για εμάς, λέμε με ευγνωμοσύνη: «Θα σε δοξάσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά· θα διηγηθώ όλα τα θαυμαστά σου έργα, θα ψάλω στο όνομά σου, Ύψιστε.» Και για ποια αιτία; Διότι εκτέλεσες την κρίση μου και τη δίκη μου. Κάθισες στον θρόνο, εσύ που κρίνεις με δικαιοσύνη, επιτίμησες τα έθνη, και καταστράφηκε ο ασεβής· διότι επιτιμήθηκαν τα στίφη των δαιμόνων, και μαζί με αυτά καταστράφηκε ο ασεβής, δηλαδή ο Σατανάς. Επομένως θα εγκαταλειφθούν (ως υπόλειμμα), δηλαδή θα διασωθούν, εν πνεύματι κρίσεως· διότι έκρινε και δικαίωσε, όπως είπα, με κρίση και ισχύ, δηλαδή με ορθοκρισία και δύναμη, και είναι φανερό ότι με δύναμη θεοπρεπή, εμποδίζοντας την εξόντωση εκείνων που πιστεύουν σε αυτόν. <Διότι αυτοί έχουν πλανηθεί από το κρασί· πλανήθηκαν από το σίκερα, ιερέας και προφήτης έχασαν τα λογικά τους εξαιτίας του κρασιού· συγκλονίστηκαν από τη μέθη του σίκερα· πλανήθηκαν. Αυτό είναι φάσμα.> Υποδεικνύει κατά κάποιον τρόπο αυτούς που έχουν ολισθήσει, και που εξαιτίας της τόσο μακροχρόνιας απείθειας έχουν έρθει σε ρήξη με τον Θεό. Διότι έχουν πλανηθεί οι τοιούτοι, λέει, επειδή ήπιαν κρασί και μεθυστικό ποτό, όχι αισθητό ή σωματικό, αλλά μάλλον επειδή αποδέχθηκαν τον σκοτασμό στον νου, τον οποίο ενσταλάζει ο σκληρότατος δράκοντας σε όσους έχουν συνηθίσει να ραθυμούν.

Ονομάζει, λοιπόν, πολύ σωστά κρασί και σίκερα το σκοτάδι που ενσταλάζεται στις ψυχές των ανθρώπων από την κακία του διαβόλου. Και εκπλήσσεται, τρόπον τινά, όχι επειδή φαίνεται να το έχει πάθει αυτό μόνο το πιο αμαθές πλήθος, αλλά διότι, εκτός από αυτούς, ιερέας και προφήτης έχασαν τα λογικά τους εξαιτίας του κρασιού. Και πάλι, με τη λέξη κρασί εννοεί τη μέθη που προέρχεται από την αμάθεια. Είναι δε εκπληκτικό ότι θα μπορούσε κανείς να δει έναν ιερέα και έναν προφήτη να έχουν πάθει το ίδιο μαζί με τους άλλους. Διότι εκείνοι που ήταν λογικό να μπορούν να κατευθύνουν και όλους τους άλλους προς την αναζήτηση του συμφέροντος και να τους υποδείξουν την οδό της σωτηρίας, αυτοί ίσως και πριν από τους άλλους δέχθηκαν το σκοτάδι, με αποτέλεσμα να κλονίζονται και να παρασύρονται από κάθε άνεμο, και αυτό εξαιτίας της νοητής μέθης. Θα έλεγε κανείς ότι το πράγμα έγινε σαν ένα είδος φάσματος, δηλαδή θάμβος ή έκπληξη.

Προφήτη δε ονομάζει εδώ όχι βέβαια τον αληθινό και σταλμένο από τον Θεό, αλλά μάλλον εκείνον που κατά κάποιον τρόπο πλάθει για τον εαυτό του την προφητική φήμη. Για αυτούς λέει μέσω της φωνής του Ιεζεκιήλ: Αλίμονο σε αυτούς που προφητεύουν από την καρδιά τους, και όχι από το στόμα του Κυρίου. Έχουν κατακριθεί επίσης και μέσω της φωνής του Ησαΐα. Διότι λέει κάπου για την Ιερουσαλήμ: Οι άρχοντές της δίκαζαν με δώρα, οι προφήτες της μάντευαν με αργύρια. <Άραγε θα καταβροχθίσει αυτή τη βουλή; Διότι αυτή η βουλή γίνεται ένεκα πλεονεξίας.> Λέγοντας ότι έχουν πλανηθεί ο ιερέας μαζί και ο προφήτης, και μάλιστα ότι έχουν χάσει τον ορθό νου εξαιτίας του κρασιού από το αμπέλι των Σοδόμων και από τη νοητή μέθη, και προσθέτοντας ότι αυτό είναι φάσμα, δηλαδή κατάπληξη και ένα είδος θάμβους, καταδεικνύει αμέσως και την αφορμή αυτής της καταπλήξεως, καθώς και τα εγκλήματα της παραφροσύνης και της μέθης των ιερέων.

Αυτά, νομίζω, θα μπορούσαν να είναι το κοσμικό φρόνημα, οι γήινες επιθυμίες, οι μέριμνες της σάρκας, οι μάταιοι περισπασμοί. Για μερικούς από τους ιερείς που έπαθαν αυτά, θρηνούσε ο προφητικός λόγος, λέγοντας περίπου τα εξής: «Διότι ιερέας και προφήτης εξέστησαν εξαιτίας του κρασιού, από τη μέθη του σίκερα». Και βέβαια και για άλλους λέει ο προφήτης: «Διότι από το αμπέλι των Σοδόμων προέρχεται το αμπέλι τους, και η κληματαριά τους από τα Γόμορρα· το σταφύλι τους είναι σταφύλι χολής, το τσαμπί τους γεμάτο πίκρα, ο οίνος τους είναι δηλητήριο δρακόντων». Επίσης, αναφέρεται ότι κάποιοι άλλοι ποτίζουν τον πλησίον τους με θολερή ανατροπή. Αποκλείει, λοιπόν, κάθε τι που μπορεί να μεθύσει τον νου των αγιασμένων. Και μάλιστα αναφέρει πολύ σωστά ότι πρέπει να μην έχουν καμία μετοχή σε ξίδι, ονομάζοντας ξίδι, όπως νομίζω, τις παρά φύσιν και διεστραμμένες ηδονές. Απαγορεύει δε τη χρήση σταφίδας και γιγάρτων, μην επιτρέποντας στον νου να φτάσει ούτε στα παλαιά υπολείμματα των ηδονών που υπάρχουν μέσα μας. Επομένως, το κρασί και όλα τα παράγωγά του έχουν αποδοκιμαστεί από τον νόμο, για αυτήν ακριβώς, όπως πιστεύω, και όχι για άλλη αιτία.

Και αυτά μεν αφορούν τους αποστόλους· στη συνέχεια δε, μεταβαίνοντας ο λόγος σε αυτούς της αριστερής παράταξης, προσθέτει: «διότι αυτοί είναι πλανημένοι από το κρασί». Το ποιοι όμως είναι «αυτοί», το ερμηνεύει λέγοντας: «ο ιερέας και ο προφήτης». Βλέπεις ποιοι ήταν το «στεφάνι της ύβρεως»· είναι φανερό ότι πρόκειται για τους «ιερείς» του προηγούμενου λόγου και για τους ονομαζόμενους «προφήτες» τους, οι οποίοι, ωστόσο, διεκδικούσαν για τους εαυτούς τους προφητικά αξιώματα. Όλοι «αυτοί», λέει, «πλανήθηκαν από το κρασί» και «εξαιτίας του σίκερα» από «χολή και πικρία και θυμό δρακόντων». «Πλανήθηκαν εξαιτίας του σίκερα», το οποίο οι υπόλοιποι ερμηνευτές ονόμασαν «μέθυσμα» (μεθυστικό ποτό). Για να μην εκλάβει όμως κανείς ως «κρασί» και «μέθυσμα» αυτό που εννοείται με την πρόχειρη έννοια, έλαβε τα μέτρα του νωρίτερα, λέγοντας: «αυτοί που μεθούν χωρίς κρασί». Επομένως, ήταν διαφορετικό αυτό το «κρασί» και άλλο το ονομαζόμενο «σίκερα» ή το «μέθυσμα», μέσω του οποίου επήλθε σε αυτούς η πλάνη. Έπειτα προσθέτει: «Αυτό είναι φάσμα»· διότι ήταν αληθινά «φάσμα» (όραμα) και φάντασμα το να πάθουν όλοι τους μαζικά τόσα πολλά και το να επινοήσουν μια δεινή και άθεη «βουλή» (σχέδιο), την οποία θα καταλάβει η προερχόμενη από τον Θεό «κατάρα». Ο μεν Ιούδας, λοιπόν, εξαιτίας των χρημάτων και της «πλεονεξίας» για αυτά, «πρόδιδε» τον Σωτήρα, ενώ οι υπόλοιποι, διεκδικώντας την προερχόμενη από τον λαό «πλεονεξία» και φοβούμενοι για την εξουσία τους μήπως τυχόν τους καθαιρέσει ο λόγος του Χριστού, μηχανεύτηκαν τη σκευωρία εναντίον του.

ΤΙΤΛΟΣ Γ΄. — Περί γαστριμαργίας και κόρου· ότι η γαστριμαργία προξενεί θάνατο. «Πούλησε ο Ησαύ τα πρωτοτόκια στον Ιακώβ, και ο Ιακώβ έδωσε στον Ησαύ άρτο και μαγειρεμένη φακή· και έφαγε, και ήπιε, και σηκώθηκε και έφυγε, και περιφρόνησε ο Ησαύ τα πρωτοτόκια.» «Κάθισε ο λαός να φάει και να πιει, και σηκώθηκε για να διασκεδάσει. Και μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή λέγοντας: Πήγαινε και κατέβα γρήγορα από εδώ. Διότι αμάρτησε ο λαός σου, αυτούς που έβγαλα από την Αίγυπτο, και έφτιαξαν χωνευτό μοσχάρι.» «Η δύναμη του Σατανά βρίσκεται στον ομφαλό της κοιλιάς.» «Μην είσαι άπληστος στο τραπέζι, μήπως και σκοντάψεις.» «Η χορτασμένη ψυχή περιπαίζει την κηρήθρα· στην πεινασμένη όμως ψυχή, ακόμη και τα μικρά φαίνονται γλυκά.» «Όποιος σπαταλά από παιδί, θα καταλήξει δούλος.» «Μέσα στην κοιλιά, ο Ιακώβ υποσκέλισε τον αδελφό του.» «Αλίμονο σε εκείνους που σηκώνονται το πρωί και αναζητούν τα μεθυστικά ποτά, σε εκείνους που παραμένουν μέχρι αργά! Διότι το κρασί θα τους κατακάψει.» «Όλοι όσοι πίνουν το κρασί, θα ντροπιαστούν.» «Πλανήθηκαν από τα μεθυστικά ποτά, ιερέας και προφήτης· βγήκαν εκτός εαυτού από το κρασί.» «Στενάζουν όλοι εκείνοι που εύφραιναν την ψυχή τους.» «Κάλεσε ο Κύριος εκείνη την ημέρα σε κλάμα και κοπετό, σε ξύρισμα του κεφαλιού και σε ένδυση με σάκους· αυτοί όμως έστησαν γιορτή, σφάζοντας μοσχάρια και θυσιάζοντας πρόβατα, λέγοντας: Ας φάμε και ας πιούμε, γιατί αύριο πεθαίνουμε.» «

Εγώ δεν σας ποιμαίνω· αυτό που πεθαίνει, ας πεθάνει, και αυτό που εκλείπει, ας εκλείψει, και όσα απομείνουν ας καταφάγουν, το καθένα, τις σάρκες του πλησίον του. Ιδού, εγώ θα αναδείξω έναν άπειρο ποιμένα πάνω στη γη· αυτό που χάνεται δεν θα το επαναφέρει, και το σκορπισμένο δεν θα το θεραπεύσει, και το άρτιο δεν θα το κατευθύνει, αλλά τα κρέατα των εκλεκτών θα τα φάει, και τους αστραγάλους τους θα τους εξαρθρώσει.» «Πλανήθηκαν εξαιτίας των μεθυστικών ποτών, ιερέας και προφήτης.

«Έχασαν τον νου τους εξαιτίας του κρασιού, κλονίστηκαν από τη μέθη του σίκερα.» «Αλίμονο στους ποιμένες που διασκορπίζουν και καταστρέφουν τα πρόβατα του ποιμνίου. Γι' αυτό, αυτά λέει ο Κύριος εναντίον των ποιμένων που ποιμαίνουν τον λαό μου: Εσείς διασκορπίσατε τα πρόβατά μου και τα διώξατε, και δεν τα φροντίσατε. Ιδού, εγώ θα σας τιμωρήσω σύμφωνα με τα πονηρά σας έργα.» «Χαμένα πρόβατα έγινε ο λαός μου· αυτοί που τα ποιμαίνουν τα έδιωξαν στα βουνά, τα παραπλάνησαν.» «Οι ηγέτες τους είναι σαν λιοντάρια που ωρύονται, που αρπάζουν λεία, καταβροχθίζοντας ψυχές με καταδυνάστευση και λαμβάνοντας τιμές με αδικία.» «Και οι ιερείς αθέτησαν τον νόμο μου, και βεβήλωναν τα άγιά μου· δεν έκαναν διάκριση ανάμεσα στο ακάθαρτο και το καθαρό, και με βεβήλωναν ανάμεσά τους. Οι άρχοντές τους στο μέσο της είναι σαν λύκοι που αρπάζουν λεία, για να χύσουν αίμα, ώστε να αποκομίσουν κέρδη από πλεονεξία· και οι προφήτες της τους συγκάλυπταν.» «Αυτά λέει ο Κύριος: Ω, ποιμένες της Ιερουσαλήμ! Μήπως οι ποιμένες βόσκουν τους εαυτούς τους; Δεν βόσκουν τα πρόβατα οι ποιμένες; Ιδού, το γάλα καταναλώνετε και με το μαλλί ντύνεστε, και το παχύ ζώο το σφάζετε, αλλά τα πρόβατά μου δεν τα βόσκετε. Το αδύναμο δεν το ενισχύσατε, και το πλανεμένο δεν το φέρατε πίσω, και το χαμένο δεν το αναζητήσατε, και το δυνατό το καταδυναστεύσατε, και διασκορπίστηκαν τα πρόβατά μου επειδή δεν υπήρχαν ποιμένες.»

Αλλά ω, πώς να φέρω στη μνήμη μου χωρίς δάκρυα εκείνον της Φλουβουτής; Διότι για τους άλλους, όσα γίνονται είναι συνηθισμένα και δεν προκαλούν τόση έκπληξη, αλλά για εκείνον τον άνδρα τι να πω, τι να σκεφτώ; Ω, πώς έπεσε ο εωσφόρος; Ω, πώς γκρεμίστηκε ο ουρανομήκης στύλος; Παραλίγο να χάσω τα λογικά μου στο άκουσμα της είδησης και μου φάνηκε εντελώς απίστευτο ότι αυτός τον οποίο εγώ γνώριζα από πολλή πείρα, και μάλιστα όταν εξοριζόμουν εδώ τον είδα στον δρόμο και άκουσα από αυτόν λόγια μαρτυρικά, ο οποίος είχε πείσει και τον ίδιο τον Νικαίας να μην προσέλθει σε κοινωνία, όπως λέει, ή να αποσχιστεί από εκείνον αν εκείνος προσχωρούσε, αυτός έγινε κοινωνός με τους χριστομάχους και, το πιο αξιοθρήνητο, ότι παραμένει ανάλγητος, όπως πληροφορούμαι, για την ασέβεια, μη θέλοντας να αναπέμψει προς τον Θεό ούτε μία λέξη προσευχής για συγχώρεση γι' αυτό. Δεν απορείς, ω άνθρωπε του Θεού; Δεν εκπληρώθηκε το προφητικό λόγιο, ότι ιερέας και προφήτης ταυτόχρονα παρεκτράπηκαν; Ποιος θα δώσει στο κεφάλι μου νερό και στα βλέφαρά μου πηγή δακρύων για να κλάψω για μια τόσο μεγάλη συντριβή; Οι πολύτιμοι και ισότιμοι με τον χρυσό έγιναν σαν πήλινα αγγεία.

Επειδή όμως αυτά δεν γίνονται πάντοτε σε κάποιους σύμφωνα με όσα έχουν διαταχθεί, αλλά κουρεύονται μοναχοί από τη νηπιακή ηλικία ή και σε νόμιμη ηλικία, όχι όμως νόμιμα και με την πρέπουσα προετοιμασία, γι' αυτό ήρθαν τα πάνω κάτω και, όπως έχει γραφτεί, ιερέας και προφήτης έχασαν τον δρόμο τους, και επικράτησε μυριόγνωμη παράδοση και αυθαίρετη νομοθεσία όχι από αγάπη προς τον Θεό, αλλά από φιλαργυρία, ούτε για χάρη της σωτηρίας, αλλά από φιλοκέρδεια. Και σε αυτά εγώ ο ταλαίπωρος δεν έχω τίποτε άλλο να απαντήσω παρά μόνο να στενάζω και να σκυθρωπάζω και να θρηνώ τις αμαρτίες μας· εσύ όμως είθε να σωθείς, αγαπημένο μου τέκνο.