Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 29:12

«Και θα δοθεί αυτό το βιβλίο στα χέρια ανθρώπου που δεν γνωρίζει γράμματα, και θα του πουν: Διάβασε αυτό, και θα πει: Δεν γνωρίζω γράμματα.» Είπε κάπου προς τους Ιουδαίους ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή. Και αυτές είναι που μαρτυρούν για εμένα, όμως δεν θέλετε να έρθετε σε εμένα, για να έχετε ζωή.» Επομένως, μάταια έχουν κοπιάσει οι Ισραηλίτες, συζητώντας συνεχώς για την εντολή που δόθηκε μέσω του Μωυσή, και προσποιούμενοι ότι έχουν συγκεντρώσει στον νου και στην καρδιά τους όχι ευκαταφρόνητη σύνεση από τα νομικά κείμενα, χωρίς όμως να αναζητούν τον Χριστό, καίτοι ο νόμος ομιλεί για το δικό Του μυστήριο. Διότι άκουγαν πάλι: «Αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε εμένα, διότι για εμένα έγραψε εκείνος.» Επομένως, επειδή ακριβώς δεν έδιναν μεγάλη σημασία στον λόγο του νόμου, αλλά μάλλον σκότωσαν Εκείνον που προαναγγελλόταν μέσω αυτού, και αφού περιφρόνησαν την τιμή προς τον Μωυσή, η θεόπνευστη Γραφή σφραγίστηκε κατά κάποιον τρόπο από τον Θεό σαν ένα βιβλίο. Διότι όλη η Γραφή είναι ένα ενιαίο σύνολο και έχει ειπωθεί μέσω του ενός Αγίου Πνεύματος· με ποιον τρόπο όμως σφραγίστηκε;

Διότι είπε ότι θα σφραγιστεί το βιβλίο του νόμου, δηλαδή ολόκληρης της θεόπνευστης Γραφής, και η γνώση των θείων λογίων θα κρυφτεί από τον νου των Ιουδαίων· ώστε αυτός που γνωρίζει γράμματα να λέει: «Δεν μπορώ να διαβάσω, γιατί είναι σφραγισμένο», ενώ αυτός που δεν γνωρίζει να λέει: «Δεν ξέρω γράμματα». Αλλά το ότι θα κληθούν τα έθνη στην επίγνωση του Θεού και θα δεχθούν στον νου και την καρδιά τους το φως των ευαγγελικών κηρυγμάτων, και θα κατανοήσουν και τον ίδιο τον νόμο του Μωυσή, αν και κάποτε ήταν κωφοί και δεν άκουγαν, και ζούσαν σαν μέσα σε ομίχλη και σκοτάδι, δηλαδή σε αμάθεια και πλάνη, το καθιστά σαφές. Και λέει ότι αυτοί θα χαρούν, όχι για κάποια άλλα πράγματα αυτής της ζωής, αλλά για τον Κύριο, δηλαδή για τον Χριστό. Διότι, ενώ ήταν φτωχοί και δεν είχαν κανένα αγαθό στον νου τους, αλλά βρίσκονταν σε στέρηση κάθε αρετής και δεν είχαν ελπίδα (γιατί ήταν άθεοι μέσα στον κόσμο, σύμφωνα με το γεγραμμένο), θα γεμίσουν με ευφροσύνη.

Σχετικά δε με το ότι είναι σφραγισμένο, ο Ησαΐας αναφέρει τα εξής: «Και θα είναι για εσάς όλα αυτά τα ρήματα σαν τους λόγους αυτού του σφραγισμένου βιβλίου, το οποίο εάν το δώσουν σε άνθρωπο που γνωρίζει γράμματα, λέγοντας: Διάβασε αυτά, εκείνος θα πει: Δεν μπορώ να τα διαβάσω, διότι είναι σφραγισμένο. Και θα δοθεί το βιβλίο αυτό στα χέρια ανθρώπου που δεν γνωρίζει γράμματα, και θα του πουν: Διάβασε αυτό. Και εκείνος θα πει: Δεν γνωρίζω γράμματα». Διότι πρέπει να θεωρήσουμε ότι αυτά λέγονται όχι μόνο για την Αποκάλυψη του Ιωάννη και για τον Ησαΐα, αλλά και για κάθε θεία Γραφή, η οποία ομολογουμένως, ακόμη και για εκείνους που μπορούν στοιχειωδώς να κατανοήσουν τους θείους λόγους, είναι γεμάτη από αινίγματα και παραβολές, από σκοτεινούς λόγους και από διάφορα άλλα είδη ασάφειας, τα οποία είναι δυσνόητα για την ανθρώπινη φύση. Αυτό ακριβώς θέλοντας να διδάξει και ο Σωτήρας, εφόσον το κλειδί βρισκόταν στους γραμματείς και τους Φαρισαίους οι οποίοι δεν αγωνίζονταν να βρουν την οδό για να ανοίξουν, λέει: «Αλίμονο σε εσάς τους νομικούς, διότι πήρατε το κλειδί της γνώσης· εσείς οι ίδιοι δεν εισήλθατε, και εκείνους που ήθελαν να εισέλθουν δεν τους αφήσατε να εισέλθουν». 7. Αυτά λοιπόν έχουν ειπωθεί από εμάς ως προοίμιο, καθώς αναγκαζόμαστε από την πολλή σου φιλομάθεια και καμπτόμαστε από την καλοσύνη και τη μετριοφροσύνη σου, ιερέ Αμβρόσιε, να κατέλθουμε σε έναν μέγιστο αγώνα, ο οποίος ομολογουμένως υπερβαίνει εμάς και τις ικανότητές μας.

Έπειτα προσθέτει: «και θα κλείσει τα μάτια τους και των προφητών τους και των αρχόντων τους». Επειδή ακριβώς, όταν ο Κύριος ήρθε ανάμεσά τους ενανθρωπήσας, «ακούγοντας με την ακοή τους, δεν κατανοούσαν, και βλέποντάς τον με τα μάτια τους», δεν τον έβλεπαν με την όραση της ψυχής, αλλά «έκλεισαν τα μάτια τους για να μη βλέπουν, και βάρυναν τα αυτιά τους για να μην ακούν». Εάν λοιπόν αυτοί πρώτοι «έκλεισαν τα μάτια τους», για τον λόγο αυτόν και ο Κύριος θα κάνει τα ίδια σε αυτούς, και «στους προφήτες τους», εννοώντας τους δασκάλους, και «στους άρχοντές τους», οι οποίοι επαγγέλλονταν ότι βλέπουν «τα κρυφά» και ότι μόνοι αυτοί διαβλέπουν και ερμηνεύουν το απόρρητο νόημα που είναι κρυμμένο στα ιερά γράμματα. Έτσι λοιπόν θα εμποδίσει «τα μάτια τους από το να βλέπουν», ώστε οι λόγοι όχι μόνο των άλλων θείων γραφών, αλλά και του προκειμένου «βιβλίου», της ίδιας της προφητείας του Ησαΐα, να μοιάζουν με «σφραγισμένο βιβλίο» που δεν επιτρέπει να γνωρίσει κανείς τα γραμμένα, ούτε σε εκείνον που γνωρίζει γράμματα ούτε στον αγράμματο. Διότι εκείνος που γνωρίζει ανάγνωση, επειδή «το βιβλίο είναι σφραγισμένο», δεν θα μπορέσει να διακρίνει τα όσα βρίσκονται σε αυτό, ενώ ο άλλος, επειδή είναι εντελώς αγράμματος, θα αδυνατεί, έστω κι αν «το βιβλίο δεν ήταν σφραγισμένο». Τέτοιο όμως θα ήταν το προφητικό νόημα όχι για όλους τους ανθρώπους, αλλά μόνο για εκείνους προς τους οποίους θεσπίζονταν αυτές οι προφητείες.

Και θα δοθεί το βιβλίο αυτό στα χέρια ανθρώπου που δεν γνωρίζει γράμματα, και θα του πει: Διάβασε αυτό, και εκείνος θα πει: Δεν γνωρίζω γράμματα.