Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 29:14

Διότι θα αφανίσει τη σοφία των σοφών και θα αθετήσει τη σύνεση των συνετών. Την ανθρώπινη βουλή, λοιπόν, καταργεί ο Άγγελος της μεγάλης βουλής, και τον ανθρώπινο λόγο αθετεί ο Θεός Λόγος. Από τα οποία τίποτα (λέγει) δεν πρόκειται να σας παραμείνει· διότι μαζί μας είναι ο Θεός. —Είναι δε ωφέλιμο σε καιρό διωγμού, με θάρρος να λέμε στα έθνη το εξής: Διότι εάν πάλι ενδυναμωθείτε, πάλι θα ηττηθείτε.

Είναι έργο του αγαθού Θεού να εξαφανίζει τα φαύλα, ώστε να αποκαταστήσει το δημιούργημά Του καθαρό από κάθε κακία και, αφού το απαλλάξει από κάθε ασθένεια, να το επαναφέρει στην κατά φύσιν κατάσταση. Διότι αλλού λέγεται: «Θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών και θα αθετήσω τη σύνεση των συνετών», και ότι η σοφία του κόσμου, εξαπατώντας εκείνους που την αποδέχθηκαν και δίνοντας την εντύπωση πως είναι αληθινή, προκαλεί άγνοια των προς σωτηρίαν δογμάτων. Εξαφανίζεται, λοιπόν, η σοφία καθώς ανατρέπεται από την αλήθεια, με την κατάρριψη των σοφισμάτων και των αληθοφανειών της, ώστε να λυτρωθεί από την απάτη και την ψευδοδοξία εκείνος που έχει καταληφθεί από αυτήν. Όπως, λοιπόν, εξαλείφεται η νόσος από τον ιατρό και διαλύεται το σκότος από τον ήλιο, έτσι εξαλείφεται από τον αγαθό Θεό η ύβρις των ανόμων και ταπεινώνεται η ύβρις των υπερηφάνων.

Πεφορτισμένοι, λοιπόν, λέγονται εκείνοι οι οποίοι, επειδή έσπειραν με ευλογίες, με ευλογίες και θερίζουν, και με αιώνια ευφροσύνη αποθέτουν στους εαυτούς τους τα δράγματα των πνευματικών καρπών. Εκείνος, επομένως, που λυτρώθηκε διά του Θεού, ο οποίος έδωσε εξιλασμό για αυτόν, αυτός κοπίασε μεν στον αιώνα τούτο, αλλά μετά από αυτά θα ζήσει έως τέλους. Αυτός και «δεν θα δει καταφθορά, όταν δει σοφούς να αποθνήσκουν». Αυτός που επέλεξε τη στενή και κοπιαστική οδό αντί για την ομαλή και άνετη, στον καιρό της επισκοπής του Θεού, όταν θα οδηγούνται στην αιώνια κόλαση όσοι απίστησαν στα λόγια του Θεού και πορεύτηκαν οπίσω από τα θελήματα της μάταιης καρδιάς τους, αυτός δεν θα δει την αιώνια καταφθορά, την εις το διηνεκές κακοπάθεια. Σοφούς δε ονομάζει είτε τους δεινούς στην πανουργία, για τους οποίους λέει ο Ιερεμίας, ότι «είναι σοφοί στο να πράττουν το κακό, αλλά να πράξουν το καλό δεν γνωρίζουν»· είτε ονομάζει σοφούς και τους μαθητές των αρχόντων του αιώνα τούτου που καταργούνται, οι οποίοι, «ενώ ισχυρίζονταν ότι είναι σοφοί, εμωράνθησαν». Διότι «η σοφία του κόσμου τούτου είναι μωρία παρὰ τω Θεώ». Και επειδή αυτή η σοφία καθιστά τον άνθρωπο μωρό, λέει ότι ο Θεός θα απολέσει τη σοφία των σοφών και θα αθετήσει τη σύνεση των συνετών.

Διότι δεν ήταν επόμενο να πλουτίσει τη σύνεση μέσω της θεόπνευστης Γραφής σε εκείνους που την καταφρονούν. «Γι' αυτό ιδού, θα συνεχίσω να μεταθέτω αυτόν τον λαό, και θα τους μεταθέσω, και θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών, και θα κρύψω τη σύνεση των συνετών.» Διότι ο λαός των Ιουδαίων μετακινήθηκε, νομίζω, με πολλούς τρόπους. Διότι ονομάστηκε κλήρος του Θεού, και μερίδα του και κληρονομιά του· αλλά μετατέθηκε, τρόπον τινά. Διότι δεν ονομάζεται πλέον κλήρος του, αλλά έγινε μερίδα των αλεπούδων, και έχει δοθεί στον Σατανά και στα ακάθαρτα πνεύματα για τροφή, μετατέθηκε δε και από το να φρονεί ορθά, σε αδόκιμο νου, από τη δόξα στην ατιμία, από την ισχύ στην ασθένεια, από το να είναι σοφός σε έσχατη ανοησία. «Διότι θα καταστρέψω», λέει, «τη σοφία των σοφών, και θα κρύψω τη σύνεση των συνετών.» Διότι φαινόταν μεν ότι ήταν σοφοί και συνετοί οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι, έχοντας τη δόξα της νομομάθειας, αλλά έχει κρυφτεί από τον Θεό, και σχεδόν περιορίστηκε η σύνεση των σοφών, δηλαδή ο νόμος, ήτοι η θεόπνευστη Γραφή. «Ουαί σε εκείνους που βουλεύονται βαθιά, και όχι μέσω του Κυρίου· σε εκείνους που βουλεύονται στα κρυφά, και τα έργα τους θα είναι στο σκοτάδι, και θα πουν: Ποιος μας είδε;»

Αλίμονο λοιπόν, λέει, σε αυτούς που συνηθίζουν να κάνουν τέτοιου είδους σχέδια, όχι μέσω του Κυρίου, αλλά μάλλον μέσω του Βεελζεβούλ. <Μήπως δεν θα λογαριαστείτε όπως ο πηλός του κεραμέα; Μήπως θα πει το πλάσμα σε αυτόν που το έπλασε: Δεν με έπλασες εσύ; Ή το δημιούργημα σε αυτόν που το έκανε: Δεν με δημιούργησες με σύνεση;> Έχοντας πει ότι «Θα μεταθέσω αυτόν τον λαό», αποδεικνύει με αυτά ότι οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο θα πραγματοποιήσει το έργο και μάλιστα εντελώς άκοπα, λέγοντας ότι θα μεταπλαστούν σε ό,τι θα επιθυμούσε ο δημιουργός, όπως ακριβώς, βέβαια, κατασκευάζονται από τα χέρια του κεραμέα.

Αυτοί δε που παγιδεύονται και αλιεύονται από αυτούς ως «ιχθύες» θα ήταν εκείνοι που παρασύρονται από τις απατηλές σοφιστείες σε κάθε είδος άθεης δεισιδαιμονίας. Λέγεται, λοιπόν, ότι «θα στενάξουν» και «θα πενθήσουν» οι «αμφιβολείς» (αλιείς) της Αιγύπτου, μη έχοντας πλέον εργασία εξαιτίας του Κυρίου που επεδήμησε σε αυτούς και κατέστρεψε όλη τους τη σοφία, σύμφωνα με το χωρίο: «θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών, και θα αθετήσω τη σύνεση των συνετών». Έτσι θα κατανοήσεις και «εκείνους που κατεργάζονται το λινάρι», όχι το στερεό και άρρηκτο αλλά το «σχισμένο», δηλαδή τον λόγο που είναι ραγισμένος και διασπασμένος, και «τη βύσσο» ομοίως, επειδή και αυτά μετείχαν από τον ποταμό των Αιγυπτίων, καθώς αρδεύονταν από αυτόν. Γι' αυτό η Γραφή αναφέρει ότι οι εργάτες αυτών «θα στενάξουν»· όταν πια δεν θα διαθέτουν σε αφθονία τα υφάσματα που προέρχονταν από αυτά ως ένδυμα και στολίδι της δικής τους σοφίας. Διότι μέσω του «λιναριού», καθώς και της «βύσσου», επινοούσαν για τους εαυτούς τους στολίδι και ένδυμα, καλύπτοντας το ψεύδος που κατείχαν με κάποιους αληθοφανείς και απατηλούς λόγους. Δεν αναφέρει όμως ότι μόνο αυτοί «θα στενάξουν», αλλά και όλοι «εκείνοι που παρασκευάζουν» όχι τον οίνο από το αμπέλι, αλλά τον αιγυπτιακό «ζύθο», ο οποίος ήταν και αυτός νόθος και θολός, και τον οποίο χρησιμοποιούσαν ως ποτό πριν επιδημήσει σε αυτούς ο Κύριος. Οι Αιγύπτιοι, όταν εκλείψει και αυτό, εύλογα λέγεται ότι «θα στενάξουν» και ότι οι παρασκευαστές του θα πονέσουν στις ψυχές τους.

Και όλος τους ο λαός, λέει, «θα μετατεθεί» από την τιμή που απολαμβάνει κοντά μου, ώστε να μην είναι πλέον «μερίδα Κυρίου» ούτε «μερίδιο της κληρονομιάς του ο Ισραήλ». Και επειδή προβάλλουν ανθρώπινη σοφία, αποστρεφόμενοι τη δική μου σοφία και τον δικό μου λόγο, και τηρούν κάποιες άλλες «παραδόσεις των πρεσβυτέρων τους» σαν να προέρχονται από κάποιους σοφούς, για τον λόγο αυτό δεν θα κατανοήσουν τις δικές μου Γραφές. «Εγώ δε ο ίδιος θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών τους και θα απορρίψω τη σύνεση των συνετών» ανάμεσά τους. Έπειτα, επειδή, ενώ με τα χείλη τους παρίσταναν τους θεοσεβείς, στα κρυφά διέπρατταν τα χείριστα, αναμειγνυόμενοι σε μαγγανείες και ακαθαρσίες και σε μυριάδες άλλες αθέμιτες πράξεις· και επειδή τα επιχειρούσαν όλα αυτά σαν να μην τους έβλεπε ο Θεός, δικαιολογημένα τους ταλανίζει λέγοντας στη συνέχεια: «Αλίμονο σε εκείνους που καταστρώνουν βαθιά σχέδια και όχι μέσω του Κυρίου», το οποίο ο Σύμμαχος ερμήνευσε λέγοντας: «Αλίμονο σε όσους κρύβονται βαθιά, ώστε να κρύψουν τα σχέδιά τους από τον Κύριο, των οποίων τα έργα έγιναν στο σκοτάδι, και είπαν: "Ποιος μας βλέπει, και ποιος μας γνωρίζει στη διαστροφή μας;"».

Ο υπάκουος άνθρωπος θα μιλήσει προφυλασσόμενος. [Κώδ. φ. 89 β.] Δηλαδή, έστω και αν είναι υπάκουος, εφόσον προφυλάσσεται, θα μπορέσει να μετάσχει στην παρρησία. Ή αλλιώς: Όταν ο ψευδομάρτυρας παρανομεί, εκείνος που υπακούει απόλυτα στον νόμο θα μιλήσει με προσοχή. Ο ασεβής άνθρωπος παρουσιάζει αναιδές πρόσωπο. Διότι, καθώς αμαρτάνει απέναντι στον Θεό, φανερώνει την αναίδειά του προς Αυτόν με το πρόσωπό του, χωρίς να έχει τίποτε το ευλαβές ή το σεμνό· ενώ ο ευθύς άνθρωπος είναι κατ' εικόνα του Θεού. Το άλογο ετοιμάζεται για την ημέρα του πολέμου. Ως άλογο πρέπει να εννοήσουμε τον προφορικό λόγο, τον οποίο πρέπει να προετοιμάζουμε ενάντια στις αιρέσεις. Διότι, αφού πράξουμε αυτό που μας αναλογεί, μας χορηγείται η νίκη από τον Θεό, ο Οποίος καταστρέφει τη σοφία των σοφών· ή ως άλογο εννοείται ο νους, σύμφωνα με το γραφικό: «Θα επιβιβαστείς στα άλογά σου».

Και όλα αυτά που έλεγα σας τα λέω εν παρεκβάσει, για να πεισθείτε επιτέλους από εκείνο που έχει ειπωθεί εναντίον σας από τον Θεό: «Υιοί ασύνετοι είστε», και από το: «Γι' αυτό, ιδού, θα συνεχίσω να μεταθέτω τον λαό τούτο, και θα τους μεταθέσω, και θα αφαιρέσω τη σοφία των σοφών και θα αποκρύψω τη σύνεση των συνετών», ώστε να παύσετε να πλανάτε και τους εαυτούς σας και εκείνους που σας ακούνε, και να μαθαίνετε από εμάς που γίναμε σοφοί από τη χάρη του Χριστού. Είναι, λοιπόν, οι λόγοι αυτοί που λέχθηκαν μέσω του Δαβίδ οι εξής: Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου. Ράβδο δυνάμεως θα σου εξαποστείλει ο Κύριος από τη Σιών· και κατακυρίευε στο μέσον των εχθρών σου. Μαζί σου είναι η εξουσία κατά την ημέρα της δυνάμεώς σου· μέσα στις λαμπρότητες των αγίων σου, από τη γαστέρα, προ του εωσφόρου, σε γέννησα. Ορκίστηκε ο Κύριος και δεν θα μεταμεληθεί: Εσύ είσαι ιερέας εις τον αιώνα κατά την τάξη του Μελχισεδέκ. Ο Κύριος εκ δεξιών σου συνέθλιψε βασιλείς κατά την ημέρα της οργής του. Θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη, θα τα γεμίσει με πτώματα. Από χείμαρρο στον δρόμο θα πιει, γι' αυτό θα υψώσει κεφάλι.

Διότι οι μάγοι, οι οποίοι ήταν υποδουλωμένοι σε κάθε είδους κακές πράξεις που ενεργούνταν από εκείνο το δαιμόνιο, όταν ήλθαν και προσκύνησαν τον Χριστό, φάνηκε ότι απομακρύνθηκαν από εκείνη τη δύναμη που τους είχε υποδουλώσει, για την οποία μυστηριωδώς μας φανέρωσε ο λόγος ότι κατοικούσε στη Δαμασκό. Επειδή δε η δύναμη εκείνη ήταν αμαρτωλή και άδικη, παραβολικά καλώς την ονομάζει Σαμάρεια. Το ότι η Δαμασκός ανήκε και ανήκει στην Αραβική γη, παρόλο που τώρα έχει προσαρτηθεί στη λεγόμενη Συροφοινίκη, κανένας από εσάς δεν μπορεί να το αρνηθεί. Επομένως, καλό θα ήταν για εσάς, ω άνδρες, όσα δεν έχετε κατανοήσει να τα μαθαίνετε από όσους έλαβαν τη χάρη από τον Θεό, δηλαδή εμάς τους Χριστιανούς, και να μην αγωνίζεστε με κάθε τρόπο να στηρίζετε τις δικές σας διδασκαλίες, ατιμάζοντας τα έργα του Θεού. Γι' αυτό και σε εμάς μετατέθηκε αυτή η χάρη, όπως λέει ο Ησαΐας, ο οποίος αναφέρει τα εξής: Με πλησιάζει αυτός ο λαός. Με τα χείλη τους με τιμούν, αλλά η καρδιά τους απέχει πολύ από εμένα. Μάταια με σέβονται, διδάσκοντας εντάλματα και διδασκαλίες ανθρώπων. Γι' αυτό, ιδού, εγώ θα προχωρήσω στο να μεταθέσω αυτόν τον λαό, και θα τους μεταθέσω, και θα αφαιρέσω τη σοφία των σοφών τους, τη δε σύνεση των συνετών τους θα την αθετήσω.

«Γι' αυτό, ιδού, θα συνεχίσω να μεταθέτω τον λαό αυτόν, λέγει ο Κύριος, και θα τους μεταθέσω, και θα αφανίσω τη σοφία των σοφών και θα κρύψω τη σύνεση των συνετών». Και ευλόγως. Διότι δεν είστε σοφοί ούτε συνετοί, αλλά σκληροί και πανούργοι· είστε σοφοί μόνο στο να κάνετε το κακό, ενώ είστε ανίκανοι να γνωρίσετε την κρυμμένη βουλή του Θεού ή την πιστή διαθήκη του Κυρίου ή να βρείτε τα αιώνια μονοπάτια. Γι' αυτό: «Θα εγείρω», λέει, «για τον Ισραήλ και για τον Ιούδα σπέρμα ανθρώπων και σπέρμα κτηνών». Και μέσω του Ησαΐα για έναν άλλον Ισραήλ λέει τα εξής: «Εκείνη την ημέρα θα υπάρχει ένας τρίτος Ισραήλ ανάμεσα στους Ασσυρίους και τους Αιγυπτίους, ευλογημένος μέσα στη γη, την οποία ευλόγησε ο Κύριος Σαβαώθ λέγοντας: Ευλογημένος θα είναι ο λαός μου στην Αίγυπτο και στους Ασσυρίους, και η κληρονομιά μου ο Ισραήλ». Εφόσον λοιπόν ο Θεός ευλογεί και ονομάζει Ισραήλ αυτόν τον λαό και διακηρύσσει ότι είναι κληρονομιά Του, πώς δεν μετανοείτε, αφενός επειδή εξαπατάτε τους εαυτούς σας θεωρώντας ότι είστε οι μόνοι που αποτελείτε τον Ισραήλ, και αφετέρου επειδή καταριέστε τον ευλογημένο λαό του Θεού; Διότι και όταν απευθυνόταν προς την Ιερουσαλήμ και τις γύρω από αυτήν χώρες, είπε πάλι τα εξής: «Και θα φέρω πάνω σας ανθρώπους, τον λαό μου τον Ισραήλ, και θα σας κληρονομήσουν και θα γίνετε κτήμα τους, και δεν θα σας συμβεί ποτέ πια να στερηθείτε τέκνα από αυτούς».