Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 29:16

Αλίμονο λοιπόν, λέει, σε αυτούς που συνηθίζουν να κάνουν τέτοιου είδους σχέδια, όχι μέσω του Κυρίου, αλλά μάλλον μέσω του Βεελζεβούλ. <Μήπως δεν θα λογαριαστείτε όπως ο πηλός του κεραμέα; Μήπως θα πει το πλάσμα σε αυτόν που το έπλασε: Δεν με έπλασες εσύ; Ή το δημιούργημα σε αυτόν που το έκανε: Δεν με δημιούργησες με σύνεση;> Έχοντας πει ότι «Θα μεταθέσω αυτόν τον λαό», αποδεικνύει με αυτά ότι οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο θα πραγματοποιήσει το έργο και μάλιστα εντελώς άκοπα, λέγοντας ότι θα μεταπλαστούν σε ό,τι θα επιθυμούσε ο δημιουργός, όπως ακριβώς, βέβαια, κατασκευάζονται από τα χέρια του κεραμέα.

Και όλος τους ο λαός, λέει, «θα μετατεθεί» από την τιμή που απολαμβάνει κοντά μου, ώστε να μην είναι πλέον «μερίδα Κυρίου» ούτε «μερίδιο της κληρονομιάς του ο Ισραήλ». Και επειδή προβάλλουν ανθρώπινη σοφία, αποστρεφόμενοι τη δική μου σοφία και τον δικό μου λόγο, και τηρούν κάποιες άλλες «παραδόσεις των πρεσβυτέρων τους» σαν να προέρχονται από κάποιους σοφούς, για τον λόγο αυτό δεν θα κατανοήσουν τις δικές μου Γραφές. «Εγώ δε ο ίδιος θα καταστρέψω τη σοφία των σοφών τους και θα απορρίψω τη σύνεση των συνετών» ανάμεσά τους. Έπειτα, επειδή, ενώ με τα χείλη τους παρίσταναν τους θεοσεβείς, στα κρυφά διέπρατταν τα χείριστα, αναμειγνυόμενοι σε μαγγανείες και ακαθαρσίες και σε μυριάδες άλλες αθέμιτες πράξεις· και επειδή τα επιχειρούσαν όλα αυτά σαν να μην τους έβλεπε ο Θεός, δικαιολογημένα τους ταλανίζει λέγοντας στη συνέχεια: «Αλίμονο σε εκείνους που καταστρώνουν βαθιά σχέδια και όχι μέσω του Κυρίου», το οποίο ο Σύμμαχος ερμήνευσε λέγοντας: «Αλίμονο σε όσους κρύβονται βαθιά, ώστε να κρύψουν τα σχέδιά τους από τον Κύριο, των οποίων τα έργα έγιναν στο σκοτάδι, και είπαν: "Ποιος μας βλέπει, και ποιος μας γνωρίζει στη διαστροφή μας;"».

Έπειτα προσθέτει: «Δεν θα θεωρηθείτε ως ο πηλός του κεραμέα;». Διότι, αν όλοι οι άνθρωποι μοιάζουμε με «πηλό του κεραμέα» εξαιτίας του πήλινου σώματός μας, πώς δεν συνεπάγεται λογικά να κατανοήσουμε ότι δεν είναι δυνατόν να διαφύγει της προσοχής του Ποιητή, ποιας ακριβώς κατασκευής είναι το δημιούργημά του; Ποιος δε δύναται ή ποιος θα τολμήσει να πει ότι δεν τον «έπλασε» ο Θεός; Εάν λοιπόν ο «πηλός» που υπόκειται στον «κεραμέα» δεν θα έλεγε ποτέ αυτά τα πράγματα για εκείνον, είναι προφανές πως είναι μάταιοι όλοι όσοι μέσα στην ψυχή τους διανοούνται «βαθιά βουλή» και νομίζουν ότι ο Θεός αγνοεί τα «έργα» που πράττουν «στο σκοτάδι». Πλην όμως, εξαιτίας αυτών, λέει: «ακόμη λίγο, και ο Λίβανος», που τυγχάνει να βρίσκεται σε χώρα αλλοφύλων εθνών, «θα μετατεθεί» στη χώρα των Ιουδαίων. Εκεί βρίσκεται το όρος Κάρμηλος, το οποίο στην εβραϊκή γλώσσα ονομάζεται «Χερμέλ». Και ενώ για τον «Λίβανο» θα υπάρξει μεταβολή προς το καλύτερο, για αυτόν «τον Κάρμηλο» θα επέλθει αργότερα κάποια αλλοίωση. Διότι «ως δρυμός θα λογαριαστεί» αυτός που παλαιά ήταν γεμάτος από ήμερα φυτά και αγαθούς καρπούς. Επειδή ο «Κάρμηλος», που ονομάζεται «Χερμέλ», θα γίνει όμοιος με «δρυμό» από άκαρπα και άγρια δέντρα. Ο δε «Λίβανος» των αλλοφύλων, αφού μετατεθεί, θα γίνει τέτοιος όπως ήταν παλαιά ο «Κάρμηλος».

Τίτλος Ε΄. — Περί της αντιλογίας προς τον Θεό: και ότι δεν πρέπει να φέρνουμε αντιρρήσεις, ή να δικαιολογούμαστε ενώπιον του Θεού. «Θα μας καταλογιστεί ως ανομία, όταν λέμε πολλά λόγια ενώπιον του Κυρίου.» «Δεν είσαι άνθρωπος σαν κι εμένα, με τον οποίο μπορώ να αντιδικήσω, ώστε να προσέλθουμε μαζί σε κρίση.» «Γιατί εγώ να δικάζομαι ακόμη, νουθετούμενος και ελεγχόμενος από τον Κύριο, ενώ ακούω τέτοια πράγματα χωρίς να είμαι τίποτα; Και εγώ τι απόκριση να δώσω; Θα βάλω το χέρι στο στόμα μου· μία φορά μίλησα, αλλά δεν θα προσθέσω και δεύτερη.» «Μη γένοιτο σε εμένα να ασεβήσω εναντίον του Κυρίου, ή να διαταράξω το δίκαιο ενώπιον του Παντοκράτορα.» «Μη βιάζεσαι με το στόμα σου, και η καρδιά σου ας μη σπεύδει να βγάλει λόγο ενώπιον του Θεού.» «Μήπως θα πει το πλάσμα σε αυτόν που το έπλασε: Δεν με έπλασες εσύ; Ή το δημιούργημα στον δημιουργό: Δεν με έφτιαξες με σύνεση;» «Μήπως θα πει ο πηλός στον κεραμέα: Τι κάνεις; Γιατί δεν εργάζεσαι, μήπως δεν έχεις χέρια; Και μήπως θα αποκριθεί το πλάσμα σε αυτόν που το έπλασε; Ή αυτός που λέει στον πατέρα: Τι γέννησες; και στη μητέρα: Γιατί κοιλοπονάς;» «Σε αυτόν που δεν συλλογίστηκε πονηρά πράγματα εναντίον του Κυρίου, θα του δοθεί εκλεκτή χάρη πίστεως.» «Μη δικαιώνεις τον εαυτό σου ενώπιον του Κυρίου.» «Ω άνθρωπε, αλήθεια, εσύ ποιος είσαι που φέρνεις αντίρρηση στον Θεό; Μήπως θα πει το πλάσμα σε αυτόν που το έπλασε: Γιατί με έφτιαξες έτσι; Ή μήπως δεν έχει εξουσία ο κεραμέας πάνω στον πηλό, ώστε από το ίδιο φύραμα να φτιάξει άλλο σκεύος για τιμητική χρήση και άλλο για ατιμωτική;» «