Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 29:18

Ονομάζει δε πεύκο και κέδρο, αλλά και δρυ, εκείνους που έχουν πέσει μέσα σε αυτήν. Διότι, όντας ψηλοί και έχοντας υψωθεί πολύ, καταναλώθηκαν σαν από φωτιά από τη θεία οργή. <Και εκείνη την ημέρα οι κουφοί θα ακούσουν τα λόγια του βιβλίου, και όσοι βρίσκονται στο σκοτάδι και όσοι βρίσκονται στην ομίχλη. Τα μάτια των τυφλών θα δουν, και οι φτωχοί θα αγαλλιάσουν μέσω του Κυρίου με ευφροσύνη, και οι απελπισμένοι των εθνών θα γεμίσουν από ευφροσύνη.> Μέσα από τα προκείμενα μας φανερώνει ολοκάθαρα την κλήση των εθνών. Είναι δε δυνατόν να δει κανείς τη φύση των πραγμάτων να συμβαίνει σαν από την αντίθετη πλευρά.

Διότι πρόσεξε επιμελώς πώς έχει ειπωθεί: 〈«και θα είναι σε εσάς αυτά τα λόγια· σε εσάς»〉, λέει, δηλαδή σε αυτούς που είναι παρόντες και βλέπουν και ακούν. Ο λόγος όμως απευθυνόταν προς τους Ιουδαίους, στους οποίους λέει ότι το νόημα της προφητείας θα είναι άγνωστο, ενώ σε ποιους θα γίνει γνωστό θα το διδάξει προχωρώντας παρακάτω. Μέσα από όσα προσθέτει λέει: «και θα ακούσουν εκείνη την ημέρα οι κωφοί 〈τα λόγια του βιβλίου〉, και τα μάτια των τυφλών θα δουν, και θα αγαλλιάσουν».⌝ Επομένως, ο λόγος μέσω των προκείμενων προφητεύει ότι από τον λαό των Ιουδαίων θα μάθουν τους νόμους ... ακριβ... φέροντας στο στόμα τους τη μνεία ... των θείων αναγνωσμάτων, και ότι όσοι δεν είναι τέτοιοι θα παραμείνουν σε άγνοια ως προς το νόημα των προφητικών λογίων.

Με αυτά ο λόγος υπονοεί τον μεν λαό των εθνών ως «Λίβανο», το δε έθνος των Ιουδαίων ως «Κάρμηλο», σαν κάποιον «δρυμό» από άγρια και άκαρπα δέντρα, και τον λαό των εθνών που παλαιότερα έμοιαζε με «δρυμό», ως τον «Λίβανο», ο οποίος έγινε όπως ήταν κάποτε ο λαός των Ιουδαίων, γεμάτος με καλά δέντρα και κάθε είδους φυτά και καρπούς. Τότε, όταν συμβεί αυτή η μεταβολή, «εκείνη την ημέρα», δηλαδή κατά την ίδια εποχή, οι άλλοτε «κωφοί θα ακούσουν τα λόγια του βιβλίου», και ποιου άλλου βιβλίου παρά αυτού ακριβώς που έχουμε στα χέρια μας, για το οποίο ελέχθη παραπάνω: «και θα είναι για εσάς αυτά τα ρήματα σαν τους λόγους του σφραγισμένου βιβλίου». Όμως, για εκείνον που ήταν κάποτε «Κάρμηλος» και μεταβλήθηκε «σε δρυμό», «θα είναι οι λόγοι του βιβλίου» της προφητείας «σφραγισμένοι», ενώ για τους άλλοτε «τυφλούς» και συγκαταλεγόμενους στον «δρυμό του Λιβάνου», οι οποίοι μεταβλήθηκαν προς το ήμερο και καρποφόρο, τα λόγια των θείων Γραφών θα γίνουν ακουστά.

Και εκείνοι που παλαιότερα βρίσκονταν 〈στο σκοτάδι και στην ομίχλη〉, ώστε ούτε να βλέπουν ούτε να κατανοούν ούτε να σκέπτονται εξαιτίας του ότι είχαν τυφλά τα μάτια τους, αυτοί, αφού αξιωθούν μιας παράδοξης μεταβολής, θα γίνουν θεωροί των μυστηρίων που είναι εναποκείμενα στις θείες Γραφές.⌝ Γι' αυτό έχει λεχθεί: 〈τα μάτια των τυφλών θα δουν, και θα αγαλλιάσουν〉 δε εκείνοι που παλαιότερα βρίσκονταν σε πτώχεια λόγω της έλλειψης κάθε 〈αγαθού· διότι θα γεμίσουν〉 από 〈ευφροσύνη〉 παρά του Κυρίου, καθώς και εκείνοι που προηγουμένως δεν είχαν καμία ελπίδα σωτηρίας. ⌜Διότι ποιος διανοήθηκε ποτέ ότι εκείνοι που από τους προγόνους τους ήταν ειδωλολάτρες, όντας άθεοι και ασεβείς και αποξενωμένοι από τη γνώση του Θεού, θα έφταναν σε τέτοια ελπίδα; Όμως, λέγει, 〈και οι απελπισμένοι〉 〈άνθρωποι θα γεμίσουν από ευφροσύνη〉.⌝ ⌜Και όλα αυτά θα τα απολαύσουν όλοι αυτοί, επειδή εκείνος που παλαιότερα κυριαρχούσε και τους τυραννούσε, ένας 〈άνομος〉 και ασεβής άρχοντας, εννοώ βέβαια τον ίδιο τον διάβολο, 〈εξέλιπε και καταστράφηκε〉, αφού εκδιώχθηκε μακριά, αυτός ο 〈υπερήφανος〉 που παλαιότερα τους είχε υποδουλώσει, αλλά και εκείνοι που διέπρατταν ασέβειες και αδικίες υπό την εξουσία του 〈εξολοθρεύτηκαν〉, δηλαδή οι πονηροί δαίμονες, 〈που κάνουν τους ανθρώπους να αμαρτάνουν με τον λόγο τους〉.⌝ Γι' αυτό κάπου έχει ειπωθεί: «και μισούσαν 〈αυτόν που ελέγχει στις πύλες〉 και βδελύχθηκαν τον όσιο λόγο».

«και θα ακούσουν εκείνη την ημέρα οι κωφοί τα λόγια του βιβλίου, και τα μάτια των τυφλών, που βρίσκονται στο σκοτάδι και στην ομίχλη, θα δουν· και οι πτωχοί θα αγαλλιάσουν ένεκα του Κυρίου με ευφροσύνη, και οι απελπισμένοι των ανθρώπων θα γεμίσουν από ευφροσύνη», κατά δε τον Σύμμαχο: «Ακόμη λίγο», λέει, «και ο Λίβανος θα γίνει Κάρμηλος, και ο Κάρμηλος θα λογαριαστεί ως δάσος». Μέσω αυτών, ο μεν Λίβανος, το όρος που βρίσκεται στη Φοινίκη, φανέρωνε τα έθνη, ενώ ο Κάρμηλος, το όρος που βρισκόταν παλαιότερα υπό τους Ιουδαίους, τον λαό της περιτομής, εξού και το όνομα Χερμέλ, δηλαδή ο Κάρμηλος, ερμηνεύεται ως επίγνωση της περιτομής. Λέει, λοιπόν, ότι ο Λίβανος, ο αλλόφυλος και αλλογενής λαός που προέρχεται από τα έθνη, θα μεταβληθεί σε τέτοιον που ήταν παλαιά ο τιμημένος από τον Θεό λαός της περιτομής, ενώ ο ίδιος ο λαός της περιτομής, που ονομάζεται Χερμέλ ή Κάρμηλος, θα λογαριαστεί ως δάσος. Αυτό, λοιπόν, σημαίνει ο λόγος και στο προκείμενο κείμενο. Κατά τον Σύμμαχο: «και η έρημος θα γίνει Κάρμηλος»· διότι όπως εκεί αναφερόταν ότι ο Λίβανος θα μεταβληθεί σε Κάρμηλο, έτσι και εδώ η έρημος, ώστε ταύτα, η έρημος και ο Λίβανος, να δηλώνουν κατ' αυτόν τον τρόπο την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, η οποία έχει μεταβληθεί σε Κάρμηλο.

Διότι, όπως παλαιότερα ήταν «μερίδα Κυρίου ο λαός του Ιακώβ, και μερίδιο της κληρονομίας του ο Ισραήλ», και ο Κάρμηλος είχε επίγνωση αυτού, έτσι ο Λίβανος και η άλλοτε 〈έρημος〉, έχοντας μεταβληθεί προς το καλύτερο, έγινε ‹μερίδα του Θεού›. Όπως, πάλι αντίθετα, ο 〈Κάρμηλος λογίστηκε ως δρυμός, και ο δρυμός〉 είναι ένας τόπος γεμάτος από άγρια και άκαρπα φυτά. Γι' αυτό συνηθίζει η θεία Γραφή να ονομάζει 〈δρυμό〉 ‹τα έθνη που δεν γνωρίζουν τον Θεό›, όπως πολλές φορές έχουμε αποδείξει. Στη συνέχεια, σαν να έχει ήδη αξιωθεί μεγάλων αγαθών η 〈έρημος〉, δίνει τις ακόλουθες υποσχέσεις λέγοντας: 〈και θα αναπαυθεί στην έρημο η κρίση, και η δικαιοσύνη θα κατοικήσει στον Κάρμηλο〉· σε ποιον 〈Κάρμηλο〉 όμως, αν όχι στην ίδια την 〈έρημο〉, για την οποία λεγόταν: 〈και θα γίνει η έρημος〉 〈Κάρμηλος〉. Υπόσχεται, λοιπόν, ότι 〈η κρίση και η δικαιοσύνη θα αναπαυθούν και θα κατοικήσουν στην〉 άλλοτε 〈έρημο〉. Γι' αυτό και στην ανωτέρω προφητεία λεγόταν: «ακόμη λίγο και θα μετατεθεί ο 〈Λίβανος〉 όπως το όρος 〈Χερμέλ〉». Και ακολούθως προστίθετο η επιστροφή των άπιστων εθνών στον Θεό, διά του: «και θα ακούσουν εκείνη την ημέρα οι κωφοί τα λόγια του βιβλίου, και μέσα στην ομίχλη τα μάτια των τυφλών θα δουν» και τα εξής.

Ακούστε, λοιπόν, τη σημερινή ημέρα, κωφοί γραμματείς, τα λόγια του βιβλίου που διακηρύσσει ο Ησαΐας, και οι ευρισκόμενοι στο σκοτάδι και στην ομίχλη οφθαλμοί των τυφλών Ιουδαίων, δείτε το μέγα φως της επιγνώσεως. Αποκτήστε σύνεση, εσείς που πλανάσθε στο πνεύμα· και οι γογγύζοντες μάθετε υπακοή, ώστε οι γλώσσες σας, που ψελλίζουν τη θεοσέβεια, να μάθουν να λαλούν την ειρήνη, η οποία είναι ο Χριστός και Σωτήρας. Επιστρέψτε προς τον Κύριο δια της πίστεως και θα δικαιωθείτε, «διότι ο δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως».