Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 29:19

Ονομάζει δε πεύκο και κέδρο, αλλά και δρυ, εκείνους που έχουν πέσει μέσα σε αυτήν. Διότι, όντας ψηλοί και έχοντας υψωθεί πολύ, καταναλώθηκαν σαν από φωτιά από τη θεία οργή. <Και εκείνη την ημέρα οι κουφοί θα ακούσουν τα λόγια του βιβλίου, και όσοι βρίσκονται στο σκοτάδι και όσοι βρίσκονται στην ομίχλη. Τα μάτια των τυφλών θα δουν, και οι φτωχοί θα αγαλλιάσουν μέσω του Κυρίου με ευφροσύνη, και οι απελπισμένοι των εθνών θα γεμίσουν από ευφροσύνη.> Μέσα από τα προκείμενα μας φανερώνει ολοκάθαρα την κλήση των εθνών. Είναι δε δυνατόν να δει κανείς τη φύση των πραγμάτων να συμβαίνει σαν από την αντίθετη πλευρά.

Διότι είπε ότι θα σφραγιστεί το βιβλίο του νόμου, δηλαδή ολόκληρης της θεόπνευστης Γραφής, και η γνώση των θείων λογίων θα κρυφτεί από τον νου των Ιουδαίων· ώστε αυτός που γνωρίζει γράμματα να λέει: «Δεν μπορώ να διαβάσω, γιατί είναι σφραγισμένο», ενώ αυτός που δεν γνωρίζει να λέει: «Δεν ξέρω γράμματα». Αλλά το ότι θα κληθούν τα έθνη στην επίγνωση του Θεού και θα δεχθούν στον νου και την καρδιά τους το φως των ευαγγελικών κηρυγμάτων, και θα κατανοήσουν και τον ίδιο τον νόμο του Μωυσή, αν και κάποτε ήταν κωφοί και δεν άκουγαν, και ζούσαν σαν μέσα σε ομίχλη και σκοτάδι, δηλαδή σε αμάθεια και πλάνη, το καθιστά σαφές. Και λέει ότι αυτοί θα χαρούν, όχι για κάποια άλλα πράγματα αυτής της ζωής, αλλά για τον Κύριο, δηλαδή για τον Χριστό. Διότι, ενώ ήταν φτωχοί και δεν είχαν κανένα αγαθό στον νου τους, αλλά βρίσκονταν σε στέρηση κάθε αρετής και δεν είχαν ελπίδα (γιατί ήταν άθεοι μέσα στον κόσμο, σύμφωνα με το γεγραμμένο), θα γεμίσουν με ευφροσύνη.

Γι' αυτό προσθέτει: 〈ποιος βρίσκεται πέρα από αυτόν〉, ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈μετά τον οποίο δεν υπάρχει τίποτε παραπέρα〉. Και τούτο ήταν το 〈αποξενωμένο〉 και 〈μετέωρο έθνος και χωρίς ελπίδα〉, όπως λέει ο Απόστολος: «ήμασταν κάποτε χωρίς ελπίδα και άθεοι στον κόσμο». Και ο ίδιος ο προφήτης τον οποίο εξετάζουμε, προχωρώντας στα επόμενα, προφητεύει για εκείνους που είναι 〈χωρίς ελπίδα〉 λέγοντας: «και οι 〈απελπισμένοι〉 των ανθρώπων θα γεμίσουν από ευφροσύνη»· 〈προς ένα έθνος〉 λοιπόν 〈χωρίς ελπίδα αποστέλλονται〉 και 〈προς ένα έθνος καταπατημένο〉 από τον διάβολο και από κάθε δαιμονική ενέργεια.

Διότι πρόσεξε επιμελώς πώς έχει ειπωθεί: 〈«και θα είναι σε εσάς αυτά τα λόγια· σε εσάς»〉, λέει, δηλαδή σε αυτούς που είναι παρόντες και βλέπουν και ακούν. Ο λόγος όμως απευθυνόταν προς τους Ιουδαίους, στους οποίους λέει ότι το νόημα της προφητείας θα είναι άγνωστο, ενώ σε ποιους θα γίνει γνωστό θα το διδάξει προχωρώντας παρακάτω. Μέσα από όσα προσθέτει λέει: «και θα ακούσουν εκείνη την ημέρα οι κωφοί 〈τα λόγια του βιβλίου〉, και τα μάτια των τυφλών θα δουν, και θα αγαλλιάσουν».⌝ Επομένως, ο λόγος μέσω των προκείμενων προφητεύει ότι από τον λαό των Ιουδαίων θα μάθουν τους νόμους ... ακριβ... φέροντας στο στόμα τους τη μνεία ... των θείων αναγνωσμάτων, και ότι όσοι δεν είναι τέτοιοι θα παραμείνουν σε άγνοια ως προς το νόημα των προφητικών λογίων.

Και εκείνοι που παλαιότερα βρίσκονταν 〈στο σκοτάδι και στην ομίχλη〉, ώστε ούτε να βλέπουν ούτε να κατανοούν ούτε να σκέπτονται εξαιτίας του ότι είχαν τυφλά τα μάτια τους, αυτοί, αφού αξιωθούν μιας παράδοξης μεταβολής, θα γίνουν θεωροί των μυστηρίων που είναι εναποκείμενα στις θείες Γραφές.⌝ Γι' αυτό έχει λεχθεί: 〈τα μάτια των τυφλών θα δουν, και θα αγαλλιάσουν〉 δε εκείνοι που παλαιότερα βρίσκονταν σε πτώχεια λόγω της έλλειψης κάθε 〈αγαθού· διότι θα γεμίσουν〉 από 〈ευφροσύνη〉 παρά του Κυρίου, καθώς και εκείνοι που προηγουμένως δεν είχαν καμία ελπίδα σωτηρίας. ⌜Διότι ποιος διανοήθηκε ποτέ ότι εκείνοι που από τους προγόνους τους ήταν ειδωλολάτρες, όντας άθεοι και ασεβείς και αποξενωμένοι από τη γνώση του Θεού, θα έφταναν σε τέτοια ελπίδα; Όμως, λέγει, 〈και οι απελπισμένοι〉 〈άνθρωποι θα γεμίσουν από ευφροσύνη〉.⌝ ⌜Και όλα αυτά θα τα απολαύσουν όλοι αυτοί, επειδή εκείνος που παλαιότερα κυριαρχούσε και τους τυραννούσε, ένας 〈άνομος〉 και ασεβής άρχοντας, εννοώ βέβαια τον ίδιο τον διάβολο, 〈εξέλιπε και καταστράφηκε〉, αφού εκδιώχθηκε μακριά, αυτός ο 〈υπερήφανος〉 που παλαιότερα τους είχε υποδουλώσει, αλλά και εκείνοι που διέπρατταν ασέβειες και αδικίες υπό την εξουσία του 〈εξολοθρεύτηκαν〉, δηλαδή οι πονηροί δαίμονες, 〈που κάνουν τους ανθρώπους να αμαρτάνουν με τον λόγο τους〉.⌝ Γι' αυτό κάπου έχει ειπωθεί: «και μισούσαν 〈αυτόν που ελέγχει στις πύλες〉 και βδελύχθηκαν τον όσιο λόγο».

«και θα ακούσουν εκείνη την ημέρα οι κωφοί τα λόγια του βιβλίου, και τα μάτια των τυφλών, που βρίσκονται στο σκοτάδι και στην ομίχλη, θα δουν· και οι πτωχοί θα αγαλλιάσουν ένεκα του Κυρίου με ευφροσύνη, και οι απελπισμένοι των ανθρώπων θα γεμίσουν από ευφροσύνη», κατά δε τον Σύμμαχο: «Ακόμη λίγο», λέει, «και ο Λίβανος θα γίνει Κάρμηλος, και ο Κάρμηλος θα λογαριαστεί ως δάσος». Μέσω αυτών, ο μεν Λίβανος, το όρος που βρίσκεται στη Φοινίκη, φανέρωνε τα έθνη, ενώ ο Κάρμηλος, το όρος που βρισκόταν παλαιότερα υπό τους Ιουδαίους, τον λαό της περιτομής, εξού και το όνομα Χερμέλ, δηλαδή ο Κάρμηλος, ερμηνεύεται ως επίγνωση της περιτομής. Λέει, λοιπόν, ότι ο Λίβανος, ο αλλόφυλος και αλλογενής λαός που προέρχεται από τα έθνη, θα μεταβληθεί σε τέτοιον που ήταν παλαιά ο τιμημένος από τον Θεό λαός της περιτομής, ενώ ο ίδιος ο λαός της περιτομής, που ονομάζεται Χερμέλ ή Κάρμηλος, θα λογαριαστεί ως δάσος. Αυτό, λοιπόν, σημαίνει ο λόγος και στο προκείμενο κείμενο. Κατά τον Σύμμαχο: «και η έρημος θα γίνει Κάρμηλος»· διότι όπως εκεί αναφερόταν ότι ο Λίβανος θα μεταβληθεί σε Κάρμηλο, έτσι και εδώ η έρημος, ώστε ταύτα, η έρημος και ο Λίβανος, να δηλώνουν κατ' αυτόν τον τρόπο την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, η οποία έχει μεταβληθεί σε Κάρμηλο.

ΜΘ΄. — Περί απογνώσεως· ότι δεν πρέπει να απελπιζόμαστε για τη δική μας σωτηρία. «Θα είσαι βέβαιος, ότι υπάρχει ελπίδα για σένα.» «Οι απελπισμένοι των ανθρώπων, θα γεμίσουν από ευφροσύνη.» Κανείς δεν απορρίπτει τα αγαθά από τον φόβο των στερήσεων.

Εδώ, από τη μία πλευρά, ο προφητικός λόγος προαναγγέλλει ότι τα αυτιά των ασθενών θα προσέξουν και θα ακούσουν, και μάλιστα ότι και οι γλώσσες που ψελλίζουν γρήγορα θα μάθουν να μιλούν. Παρόμοια δε με αυτά, και τον τρόπο με τον οποίο τα παραλυμένα και παραμορφωμένα μέλη θα δυναμώσουν και θα διορθωθούν, τον φανερώνει όχι πολύ αργότερα. Πώς όμως αυτά θα πραγματοποιηθούν και θα ολοκληρωθούν; Επειδή, λέει, θα έρθει ο Θεός μας και θα μας σώσει· τότε θα ανοιχτούν τα μάτια των τυφλών, και τα αυτιά των κουφών θα ακούσουν· τότε ο χωλός θα πηδήξει σαν το ελάφι, και θα γίνει καθαρή η γλώσσα όσων μιλούν με δυσκολία· επειδή ανέβλυσε νερό στην έρημο, και ρυάκι σε διψασμένη γη· και η άνυδρη περιοχή θα μετατραπεί σε λίμνες, και στη διψασμένη γη θα υπάρξει πηγή νερού. Ήδη δε και σε άλλο σημείο λέει τα αντίστοιχα με αυτά: Και την ημέρα εκείνη οι κουφοί θα ακούσουν τα λόγια των βιβλίων, και μέσα στο σκοτάδι και στην ομίχλη τα μάτια των τυφλών θα δουν, και οι φτωχοί θα αγαλλιάσουν για τον Κύριο με ευφροσύνη, και οι απελπισμένοι των ανθρώπων θα γεμίσουν από χαρά.

Μήτε να δώσεις προσοχή στη βασκανία και στα λόγια τους· διότι εκείνα που αντηχούν μέσα σου άνωθεν για την ωφέλεια πολλών, θα τα ακούσουν στο τέλος οι κωφοί, και τα μάτια των τυφλών που βρίσκονται στο σκοτάδι του βίου και στην ομίχλη της αμαρτίας, θα δουν το φως των λόγων σου, και θα αγαλλιάσουν με αυτούς οι πτωχοί τω πνεύματι, και οι απελπισμένοι των ανθρώπων θα γεμίσουν από ευφροσύνη, και όσοι πλανώνται ως προς το πνεύμα θα γνωρίσουν σύνεση στα λόγια σου· όσοι δε γογγύζουν εναντίον σου, θα μάθουν να υπακούουν στα λόγια του Πνεύματος, και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν να λαλούν ειρήνη.