Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 29:20

Διότι θα είναι και ελεύθεροι από την αμαρτία και πλήρεις αγιασμού, και ανώτεροι από τον θάνατο, και γεμάτοι από τις ελπίδες που προέρχονται από τον Θεό, μέτοχοι της διηνεκούς ευφροσύνης. <Εξέλιπε ο άνομος, και χάθηκε ο υπερήφανος, και εξολοθρεύτηκαν αυτοί που παρανομούν από κακία, και όσοι κάνουν τους ανθρώπους να αμαρτάνουν με τον λόγο τους· και θα βάλουν πρόσκομμα σε όλους όσους ελέγχουν στις πύλες, και παραγκώνισαν τον δίκαιο με άδικες κρίσεις.> Επειδή απομακρύνθηκαν και αποβλήθηκαν από την οικειότητα με τον Θεό όσοι προέρχονται από τον Ισραήλ, αν και όχι εξ ολοκλήρου· διότι έχει σωθεί το υπόλειμμα, σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη. Λέει λοιπόν ότι εξέλιπε ο άνομος και ο υπερήφανος. Άνομοι μεν, διότι δεν τήρησαν ούτε τον ίδιο τον νόμο, αλλά στράφηκαν μάλλον σε διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων· υπερήφανοι δε πάρα πολύ και φοβερά αλαζόνες, διότι ατίμασαν τον Χριστό. Διότι άλλοτε μεν έλεγαν: «Δεν είναι αυτός ο γιος του ξυλουργού, του οποίου εμείς γνωρίζουμε τον πατέρα και τη μητέρα; Πώς λοιπόν λέει ότι κατέβηκε από τον ουρανό;» Άλλοτε πάλι έλεγαν: «Ο Αβραάμ πέθανε, και οι προφήτες πέθαναν, και εσύ λες, Εάν κάποιος ακούσει τον λόγο μου, δεν θα δει θάνατο στον αιώνα. Ποιον θεωρείς τον εαυτό σου;» Και βέβαια και αλλού θα μπορούσε κάποιος να δει τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους να λένε με τον πιο ανίερο τρόπο: «Έχει δαιμόνιο και είναι παράφρων, γιατί τον ακούτε;»

Διότι είπε μεν ότι: Εξέλιπε ο άνομος, καταστράφηκε ο υπερήφανος· εξολοθρεύτηκαν όσοι παρανομούν από κακία. Επειδή όμως ήταν πιθανό, εξαιτίας υπερβολικής αμάθειας, να νομίσουν ορισμένοι ότι ο Θεός διαψεύστηκε, αφού ο Ισραήλ δεν καταστράφηκε ολοκληρωτικά, αλλά σώθηκε, όπως είπα, το υπόλειμμα, γι' αυτό τον λόγο, και μάλιστα πολύ ωφέλιμα, υπενθυμίζει την ελπίδα που έχει διαφυλαχθεί για τον Ισραήλ στους έσχατους καιρούς. Θα κληθούν και αυτοί μέσω της πίστης στον Χριστό, και θα ακολουθήσουν τα έθνη. Διότι, όταν εισέλθει το πλήρωμα των εθνών, λέει, τότε όλος ο Ισραήλ θα σωθεί. Τι λέει λοιπόν; Γι' αυτό τα εξής λέει ο Κύριος για τον οίκο του Ιακώβ, τον οποίο ξεχώρισε από τον Αβραάμ. Διότι ο Ισραήλ ήταν εκλεγμένος από όλα τα έθνη, και το γένος από τον Αβραάμ και τον Ιακώβ υπολογίστηκε σαν ένας ξεχωριστός κλήρος για τον Θεό. Αλλά δεν θα ντραπούν τώρα, λέει, ούτε θα αλλάξουν τώρα το πρόσωπο, δηλαδή, δεν θα ντραπούν αμέσως μόλις ασεβήσουν προς τον Χριστό, αποκτώντας επίγνωση της δικής τους αμαρτίας, και τρόπον τινά θα μεταστραφούν, ώστε να μη φαίνονται πλέον τέτοιοι.

Και εκείνοι που παλαιότερα βρίσκονταν 〈στο σκοτάδι και στην ομίχλη〉, ώστε ούτε να βλέπουν ούτε να κατανοούν ούτε να σκέπτονται εξαιτίας του ότι είχαν τυφλά τα μάτια τους, αυτοί, αφού αξιωθούν μιας παράδοξης μεταβολής, θα γίνουν θεωροί των μυστηρίων που είναι εναποκείμενα στις θείες Γραφές.⌝ Γι' αυτό έχει λεχθεί: 〈τα μάτια των τυφλών θα δουν, και θα αγαλλιάσουν〉 δε εκείνοι που παλαιότερα βρίσκονταν σε πτώχεια λόγω της έλλειψης κάθε 〈αγαθού· διότι θα γεμίσουν〉 από 〈ευφροσύνη〉 παρά του Κυρίου, καθώς και εκείνοι που προηγουμένως δεν είχαν καμία ελπίδα σωτηρίας. ⌜Διότι ποιος διανοήθηκε ποτέ ότι εκείνοι που από τους προγόνους τους ήταν ειδωλολάτρες, όντας άθεοι και ασεβείς και αποξενωμένοι από τη γνώση του Θεού, θα έφταναν σε τέτοια ελπίδα; Όμως, λέγει, 〈και οι απελπισμένοι〉 〈άνθρωποι θα γεμίσουν από ευφροσύνη〉.⌝ ⌜Και όλα αυτά θα τα απολαύσουν όλοι αυτοί, επειδή εκείνος που παλαιότερα κυριαρχούσε και τους τυραννούσε, ένας 〈άνομος〉 και ασεβής άρχοντας, εννοώ βέβαια τον ίδιο τον διάβολο, 〈εξέλιπε και καταστράφηκε〉, αφού εκδιώχθηκε μακριά, αυτός ο 〈υπερήφανος〉 που παλαιότερα τους είχε υποδουλώσει, αλλά και εκείνοι που διέπρατταν ασέβειες και αδικίες υπό την εξουσία του 〈εξολοθρεύτηκαν〉, δηλαδή οι πονηροί δαίμονες, 〈που κάνουν τους ανθρώπους να αμαρτάνουν με τον λόγο τους〉.⌝ Γι' αυτό κάπου έχει ειπωθεί: «και μισούσαν 〈αυτόν που ελέγχει στις πύλες〉 και βδελύχθηκαν τον όσιο λόγο».

Είναι σύνηθες στη Γραφή να χρησιμοποιείται πολλές φορές ο μέλλοντας χρόνος αντί του παρελθόντος, όπως το: «διαμέσου του ποταμού θα περάσουν με τα πόδια» που βρίσκεται στον εξηκοστό πέμπτο Ψαλμό αντί του: «πέρασαν»· και εδώ, λοιπόν, σε συνάρτηση με το: «εξέλιπε ο άνομος», θα ήταν φυσικό επακόλουθο να πει από κοινού και ότι «εξέλιπαν όλοι όσοι θέτουν πρόσκομμα σε εκείνους που ελέγχουν στις πύλες», αλλά, σύμφωνα με τη συνήθεια της Γραφής, χρησιμοποίησε τον μέλλοντα χρόνο. Ακόμη, ο προφητικός λόγος απευθύνεται προς τους ίδιους, και λέει: επειδή γίνατε τέτοιοι, «γι' αυτό, τα εξής λέει» προς εσάς ο «Κύριος» των συμπάντων, «και εννοώ εσάς, τον ονομαζόμενο "οίκο Ιακώβ", τον οποίο, επειδή δεν ήταν άξιος εκείνου του θεοφιλούς και μακαρίου, τον "ξεχώρισε" και τον αποξένωσε ο ίδιος ο Θεός, διότι δεν κατέστησαν τους εαυτούς τους άξιους του "Αβραάμ" με τα "έργα" τους. Διότι "τα τέκνα του Αβραάμ" αναγνωρίζονται μέσα από τα "έργα", όπως δίδαξε ο Σωτήρας λέγοντας: "Εάν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ, θα κάνατε τα έργα του Αβραάμ"». Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Αυτά λέει ο Κύριος προς τον οίκο Ιακώβ, αυτός που λύτρωσε τον Αβραάμ», αλλά δεν «λύτρωσε» αυτούς προς τους οποίους απευθυνόταν· γι' αυτό, προς αυτούς λέει τα εξής.