Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 29:22

Διότι αυτό ακριβώς τους επέπληττε ο Χριστός λέγοντας: Ακυρώσατε την εντολή του Θεού χάριν της παραδόσεώς σας. <Γι' αυτό, αυτά λέει ο Κύριος στον οίκο του Ιακώβ, τον οποίο ξεχώρισε από τον Αβραάμ: Δεν θα ντροπιαστεί τώρα ο Ιακώβ, ούτε θα αλλάξει τώρα όψη το πρόσωπο του Ισραήλ· αλλά όταν τα παιδιά τους δουν τα έργα μου, εξαιτίας μου θα αγιάσουν το όνομά μου, και θα αγιάσουν τον Άγιο του Ιακώβ, και θα φοβηθούν τον Θεό του Ισραήλ.> Παντού ο προφητικός λόγος παραμένει νηφάλιος και προβλέπει την κακοβουλία εκείνων που συνηθίζουν να επικρίνουν.

Διότι είπε μεν ότι: Εξέλιπε ο άνομος, καταστράφηκε ο υπερήφανος· εξολοθρεύτηκαν όσοι παρανομούν από κακία. Επειδή όμως ήταν πιθανό, εξαιτίας υπερβολικής αμάθειας, να νομίσουν ορισμένοι ότι ο Θεός διαψεύστηκε, αφού ο Ισραήλ δεν καταστράφηκε ολοκληρωτικά, αλλά σώθηκε, όπως είπα, το υπόλειμμα, γι' αυτό τον λόγο, και μάλιστα πολύ ωφέλιμα, υπενθυμίζει την ελπίδα που έχει διαφυλαχθεί για τον Ισραήλ στους έσχατους καιρούς. Θα κληθούν και αυτοί μέσω της πίστης στον Χριστό, και θα ακολουθήσουν τα έθνη. Διότι, όταν εισέλθει το πλήρωμα των εθνών, λέει, τότε όλος ο Ισραήλ θα σωθεί. Τι λέει λοιπόν; Γι' αυτό τα εξής λέει ο Κύριος για τον οίκο του Ιακώβ, τον οποίο ξεχώρισε από τον Αβραάμ. Διότι ο Ισραήλ ήταν εκλεγμένος από όλα τα έθνη, και το γένος από τον Αβραάμ και τον Ιακώβ υπολογίστηκε σαν ένας ξεχωριστός κλήρος για τον Θεό. Αλλά δεν θα ντραπούν τώρα, λέει, ούτε θα αλλάξουν τώρα το πρόσωπο, δηλαδή, δεν θα ντραπούν αμέσως μόλις ασεβήσουν προς τον Χριστό, αποκτώντας επίγνωση της δικής τους αμαρτίας, και τρόπον τινά θα μεταστραφούν, ώστε να μη φαίνονται πλέον τέτοιοι.

Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει η μεταβολή του προσώπου. Αλλά με την πάροδο του χρόνου, όταν οι απόγονοί τους δουν τα έργα μου, δηλαδή, όταν δουν ότι έχει κληθεί ολόκληρη η οικουμένη και ότι έχουν πιστέψει σε εμένα οι άνθρωποι σε όλη τη γη, όταν δουν τη δύναμη του διαβόλου συντριμμένη, και βεβαίως εξαλειμμένη εκείνη την αρχαία και βέβηλη πλάνη, και συνάμα πυρπολημένους τους ναούς των ειδώλων, τότε θα αγιάσουν το όνομά μου, που σημαίνει ότι, θα με θεωρήσουν και οι ίδιοι άγιο. Θα με αγιάσουν δε, επειδή είμαι αληθινά ο Άγιος του Ιακώβ, και ο Θεός του Ισραήλ.

Είναι σύνηθες στη Γραφή να χρησιμοποιείται πολλές φορές ο μέλλοντας χρόνος αντί του παρελθόντος, όπως το: «διαμέσου του ποταμού θα περάσουν με τα πόδια» που βρίσκεται στον εξηκοστό πέμπτο Ψαλμό αντί του: «πέρασαν»· και εδώ, λοιπόν, σε συνάρτηση με το: «εξέλιπε ο άνομος», θα ήταν φυσικό επακόλουθο να πει από κοινού και ότι «εξέλιπαν όλοι όσοι θέτουν πρόσκομμα σε εκείνους που ελέγχουν στις πύλες», αλλά, σύμφωνα με τη συνήθεια της Γραφής, χρησιμοποίησε τον μέλλοντα χρόνο. Ακόμη, ο προφητικός λόγος απευθύνεται προς τους ίδιους, και λέει: επειδή γίνατε τέτοιοι, «γι' αυτό, τα εξής λέει» προς εσάς ο «Κύριος» των συμπάντων, «και εννοώ εσάς, τον ονομαζόμενο "οίκο Ιακώβ", τον οποίο, επειδή δεν ήταν άξιος εκείνου του θεοφιλούς και μακαρίου, τον "ξεχώρισε" και τον αποξένωσε ο ίδιος ο Θεός, διότι δεν κατέστησαν τους εαυτούς τους άξιους του "Αβραάμ" με τα "έργα" τους. Διότι "τα τέκνα του Αβραάμ" αναγνωρίζονται μέσα από τα "έργα", όπως δίδαξε ο Σωτήρας λέγοντας: "Εάν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ, θα κάνατε τα έργα του Αβραάμ"». Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «Αυτά λέει ο Κύριος προς τον οίκο Ιακώβ, αυτός που λύτρωσε τον Αβραάμ», αλλά δεν «λύτρωσε» αυτούς προς τους οποίους απευθυνόταν· γι' αυτό, προς αυτούς λέει τα εξής.

Έχει ειπωθεί μεν για εσάς ότι δεν θα κατανοήσετε τους λόγους αυτού του βιβλίου, έχει ειπωθεί όμως και για τα άλλοτε τυφλά και άπιστα έθνη ότι εκείνα και τους λόγους των ιερών και θεόπνευστων Γραφών θα κατανοήσουν, και με τα μάτια της ψυχής θα ατενίσουν το νόημα των θείων λογίων, και ότι θα αποκτήσουν τη γνώση του Θεού και θα μετάσχουν στη δική Του ευφροσύνη, αυτοί που άλλοτε στερούνταν ελπίδας. Αλλά τώρα, όταν προφητεύονται αυτά, δεν έχετε καμία συναίσθηση των όσων λέγονται. Γι' αυτό ούτε ντρέπεστε τώρα, ούτε δίνετε σημασία στις απειλές εναντίον σας, ούτε το πρόσωπό σας αλλάζει προς το παρόν στο άκουσμα αυτών των λόγων. Θα έλθει όμως καιρός, κατά τον οποίο θα ντραπείτε και θα συγχυστείτε, και θα μεταβάλετε το πρόσωπό σας εγκαταλείποντας αυτήν την αναιδή και αναίσχυντη στάση. Ποιος άραγε θα μπορούσε να είναι αυτός ο καιρός, παρά εκείνος της εκπλήρωσης των λόγων μου, κατά τον οποίο τα δικά σας τέκνα θα δουν τους αλλογενείς και τους ξένους προς το δικό σας γένος να δοξάζουν και να αγιάζουν το όνομά μου;

Διότι τότε αυτά τα δικά σας τέκνα θα καταισχυνθούν και θα ντραπούν βλέποντας την παράδοξη μεταβολή των εθνών, και πώς κάποιοι αλλόφυλοι άνδρες θα αγιάσουν τον Άγιο του Ιακώβ και τον Θεό του Ισραήλ, και πώς θα αποκτήσουν φόβο για τον Θεό των πάντων εκείνοι που για μακρύ αιώνα είχαν πλανηθεί, και πώς θα αποκτήσουν σύνεση αυτοί οι ίδιοι που παλαιά βρίσκονταν σε πλάνη, και πώς εκείνοι που καταγόγγυζαν και κατηγορούσαν την θεία πρόνοια θα μάθουν να υπακούουν και να πείθονται στα δικά μου παραγγέλματα. Και οι γλώσσες που ψέλλιζαν και δεν μπορούσαν να αρθρώσουν τίποτα καθαρό ούτε αληθινό, αφού επανέλθουν στη φυσική τους κατάσταση, θα μιλήσουν καθαρότατα μαθαίνοντας να λαλούν λόγια ειρήνης, σαν να έχουν απαλλαγεί από κάθε πόλεμο και να έχουν συνάψει ειρήνη με τον Θεό. Αντί δε του: «δεν θα ντραπεί τώρα ο Ιακώβ, ούτε θα αλλάξει τώρα όψη το πρόσωπό του» και τα εξής, ο Σύμμαχος το ερμήνευσε ως εξής: «δεν θα αισχυνθεί τώρα ο Ιακώβ, ούτε θα ντραπεί τώρα το πρόσωπό του, αλλ' όταν δει τα τέκνα του, τα έργα των χειρών μου, στο μέσο του να αγιάζουν το όνομά μου· και θα αγιάσουν τον Άγιο του Ιακώβ και θα ανακηρύξουν κραταιό τον Θεό του Ισραήλ και θα γνωρίσουν σύνεση οι πεπλανημένοι στο πνεύμα και οι γογγυστές θα μάθουν παιδεία». Εδώ περιγράφεται το τέλος της προφητείας που άρχισε εναντίον του «στεφάνου της ύβρεως», μετά τις απειλές που διατυπώθηκαν εναντίον του «δράκοντος και του σκολιού όφεως».

Δεν θα ντροπιαστεί τώρα ο Ιακώβ, ούτε θα αλλάξει τώρα όψη το πρόσωπο του Ισραήλ· αλλά, όταν τα τέκνα τους δουν τα έργα μου, θα αγιάσουν εξαιτίας μου το όνομά μου και θα αγιάσουν τον Άγιο του Ιακώβ και θα φοβηθούν τον Θεό του Ισραήλ. Και εκείνοι που πλανώνται στο πνεύμα θα αποκτήσουν σύνεση, και αυτοί που γογγύζουν θα μάθουν να υπακούν, και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν να λαλούν ειρήνη.

Στρέψτε λοιπόν τις καρδιές σας στα παιδιά σας, και μην κλείνετε τα μάτια σας μπροστά στην αλήθεια. Εάν όμως εσείς παραμένετε τέτοιοι, ώστε ακούγοντας να μην ακούτε και βλέποντας να μη βλέπετε, και μάταια αντιδικείτε με τα νήπια, αυτά τα ίδια θα γίνουν κριτές σας, σύμφωνα με τον λόγο του Σωτήρος. Πολύ ορθά, λοιπόν, προανήγγειλε και αυτό μαζί με τα άλλα για εσάς ο προφήτης Ησαΐας, λέγοντας: «Δεν θα ντροπιαστεί τώρα πλέον ο Ιακώβ, ούτε θα αλλάξει όψη το πρόσωπό του· αλλά όταν τα παιδιά τους δουν τα έργα μου, θα αγιάσουν εξαιτίας μου τον Άγιο του Ιακώβ, και θα φοβηθούν τον Θεό του Ισραήλ. Και εκείνοι που πλανώνται στο πνεύμα θα γνωρίσουν τη σύνεση, και όσοι γογγύζουν θα μάθουν να υπακούν, και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν να μιλούν ειρηνικά». Βλέπεις, ανόητε Ιουδαίε, πώς από το προοίμιο κιόλας του λόγου του ο προφήτης προαναγγέλλει σε εσάς την ντροπή εξαιτίας της απείθειάς σας; Μάθετε έστω και από αυτόν πώς διακηρύσσει ως θεοδίδακτη την υμνωδία των παιδιών σας, όπως ακριβώς προανήγγειλε και ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: «Από το στόμα νηπίων και θηλαζόντων κατήρτισες αίνο». Ή λοιπόν οικειοποιηθείτε την οσιότητα των παιδιών σας, όπως οφείλετε, ή μαζί με την ευσέβεια παραχωρήστε και τα παιδιά σε εμάς.