Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 29:4

Εκείνη κάπου πάντως. Διότι έλεγαν: «Θα κάνουμε διαθήκη με τον άδη και συμφωνίες με τον θάνατο· εάν έλθει ορμητική καταιγίδα, δεν θα φτάσει σε εμάς· θέσαμε το ψεύδος ως ελπίδα μας και με το ψεύδος θα σκεπαστούμε». Αλλά αυτοί που τα σκέφτονταν αυτά, και είχαν μάταιη την ελπίδα, νομίζοντας ότι θα πεθάνουν πριν από τα δεινά, άκουγαν καθαρά: «Εάν έλθει ορμητική καταιγίδα, θα γίνετε καταπάτημά της. Όταν περάσει, θα σας παρασύρει». «Ουαί η πόλη Αριήλ, την οποία πολέμησε ο Δαβίδ. Συγκεντρώστε γεννήματα χρόνο με τον χρόνο. Διότι θα φάτε μαζί με τον Μωάβ· διότι θα θλίψω την Αριήλ, και δική της θα είναι η ισχύς και ο πλούτος. Και θα σε κυκλώσω, όπως ο Δαβίδ, και θα στήσω γύρω σου χάρακα, και θα τοποθετήσω γύρω σου πύργους, και οι λόγοι σου θα ταπεινωθούν έως τη γη, και μέσα στη γη θα βυθιστούν οι λόγοι σου. Και η φωνή σου θα είναι σαν τη φωνή εκείνων που μιλούν μέσα από τη γη, και προς το έδαφος η φωνή σου θα εξασθενήσει». Αναφέρει κάτι από τα ιστορικά γεγονότα την εποχή της βασιλείας του μακαρίου Δαβίδ, και αυτό το κάνει σχεδόν για να αναδείξει εκείνα που τολμήθηκαν κατά του Χριστού από τη συναγωγή των Ιουδαίων. Διότι τα όσα συνέβησαν ως σκιές στους παλαιότερους αποτελούν τύπους των αληθινών γεγονότων.

Διότι ο επίγειος πλούτος τους έχει εξαντληθεί, καθώς προφανώς τον άρπαξαν αυτοί που την πολιορκούσαν. Έχει συντριβεί και η άλλοτε μεγάλη και ξακουστή δύναμη, διότι νικήθηκαν από το χέρι των Ρωμαίων. Επιπλέον, έχουν μείνει γυμνοί από τα καυχήματα της αρετής, και έχοντας ασθενήσει από τη στέρηση κάθε αγαθού, έχουν αποβάλει μαζί με τα άλλα και τον πλούτο της σοφίας του νόμου. Και το να λέει: «Θα σε κυκλώσω με χαράκωμα και θα στήσω εναντίον σου πύργους», υποδηλώνει την πολιορκία που έγινε κατά της Ιερουσαλήμ μετά τον σταυρό του Σωτήρος. Επειδή δε οι Φαρισαίοι έγιναν αλαζόνες και ξεστόμιζαν εναντίον του Χριστού λόγια φοβερά και υπεροπτικά. Διότι έλεγαν: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή έχει μιλήσει ο Θεός, αυτόν όμως δεν ξέρουμε από πού είναι». Γι' αυτόν τον λόγο λέει: «Θα ταπεινωθούν τα λόγια σου έως τη γη». Και βεβαίως δεν είναι τα ίδια τα λόγια που θα το υποστούν αυτό στην πραγματικότητα, αλλά εκείνοι που τόλμησαν να τα πουν θα καταβληθούν, εκείνοι δηλαδή που παλαιότερα συνήθιζαν να μιλούν φορτικά και υπεροπτικά, υποκύπτοντας στα δεινά του πολέμου.

Θα έχουν φωνή πολύ μικρή και αδύναμη, και θα μιλούν έτσι ακριβώς όπως αυτοί που μιλούν μέσα από τη γη, δηλαδή οι νεκρομάντεις, οι οποίοι, όταν προσποιούνται ότι ανακαλούν μια ψυχή, ψιθυρίζουν με δυσκολία κάτι ισχνό και τσιριχτό, σαν να μιλάει σιγανά η ίδια η ψυχή μέσα από τη γη. <Και θα γίνει ο πλούτος των ασεβών σαν σκόνη από τροχό, και σαν χώμα που παρασύρεται, και αυτό θα γίνει σε μια στιγμή, αμέσως, από τον Κύριο Σαβαώθ.> Ασεβείς ονομάζει αυτούς που συμπεριφέρθηκαν υβριστικά στον Χριστό, και παρέδωσαν τον Λυτρωτή στον σταυρό, και τόλμησαν να υποβάλουν σε θάνατο τον χορηγό της σωτηρίας, αν και εκείνος ανέζησε πάλι ως Θεός εν σαρκί. Αυτός ο πλούτος, λέει, θα χαθεί σαν σκόνη, και θα πετάξει μακριά σαν χώμα από τροχό· και όχι σε μακρό χρόνο, αλλά σε σύντομο, και σαν σε μια στιγμή. Και το ότι το γεγονός αυτό θα προέλθει από τον Κύριο Σαβαώθ, το προανήγγειλε αναγκαία, ώστε να μην τους εξαπατά καμία κενή ελπίδα ενώ προσδοκούν ότι θα διαφύγουν. <Διότι θα υπάρξει επισκοπή με βροντή και σεισμό, και με φωνή μεγάλη· καταιγίδα ορμητική, και φλόγα φωτιάς καταβροχθιστική.> Το τι θέλει να δηλώσει με το «Από τον Κύριο Σαβαώθ», το διασαφηνίζει λέγοντας ότι θα υπάρξει εναντίον τους κάποια επισκοπή.

ΜΣΤ΄. Και ποιος είναι ικανός για αυτά; Διότι δεν είμαστε όπως οι πολλοί, που μπορούν να καπηλεύονται τον λόγο της αλήθειας και να αναμειγνύουν τον οίνο με νερό· τον λόγο που ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου με τον πολύ και φθηνό και χαμερπή και ξεθωριασμένο και μάταια ρέοντα, ώστε να αποκομίζουμε εμείς οι ίδιοι κάποιο κέρδος από την καπηλεία, μιλώντας διαφορετικά στον καθένα που μας πλησιάζει και κολακεύοντας τους πάντες· όντας σαν εγγαστρίμυθοι και κενολόγοι, ικανοποιώντας τις δικές μας ηδονές με λόγια που προέρχονται από τη γη και καταδύονται στη γη· με σκοπό να χαίρουμε της μέγιστης εκτίμησης από τους πολλούς, ενώ στην πραγματικότητα τους ζημιώνουμε τα μέγιστα ή τους καταστρέφουμε, και χύνουμε το αθώο αίμα των απλούστερων ψυχών, το οποίο πρόκειται να αναζητηθεί από τα δικά μας χέρια.

Αλλά ισχυρίζεται ότι «είναι αμετάδοτη» «η δόξα του Παντοκράτορος». Αυτό δεν το μαρτυρεί ούτε ο Ιωήλ, ούτε ο μέγας Πέτρος, ο οποίος οικειοποιήθηκε τον προφητικό λόγο στη δημηγορία του προς τους Ιουδαίους. Διότι τόσο ο προφήτης όσο και ο απόστολος λέγουν εκ προσώπου του Θεού ότι: «Θα εκχέω από το Πνεύμα μου επί πάσαν σάρκα». Εκείνος, λοιπόν, που δεν αρνήθηκε την κοινωνία του ιδίου του Πνεύματος σε κάθε σάρκα, πώς είναι δυνατόν να μην μεταδίδει τη δική του δόξα στον μονογενή Υιό, ο οποίος βρίσκεται στους κόλπους του Πατρός και ο οποίος έχει τα πάντα, όσα έχει ο Πατέρας; Ή ίσως θα μπορούσε να πει κανείς ότι ο Ευνόμιος λέγει την αλήθεια ως προς αυτό, έστω και χωρίς να το θέλει. Διότι η έννοια της μεταδόσεως λέγεται κυρίως για εκείνον που δεν έχει τη δόξα από τον εαυτό του, σε αυτόν δηλαδή που η απόκτησή της προέρχεται από αλλού και όχι εκ φύσεως· όπου όμως κατανοείται ότι υπάρχει μία και η αυτή φύση, εκείνος που είναι κατά φύση το ίδιο πράγμα που πιστεύεται ότι είναι ο Πατέρας, δεν έχει ανάγκη από κάποιον που να του μεταδίδει το καθετί. Μάλλον όμως είναι ορθότερο να το πούμε πιο καθαρά και πιο φανερά. Τι ανάγκη έχει από τη δόξα του Πατρός εκείνος που έχει ολόκληρο τον Πατέρα μέσα του, χωρίς να του λείπει τίποτα από όσα θεωρούνται ότι υπάρχουν στον Πατέρα; Ποια είναι εξάλλου και η αξία του «Παντοκράτορος», από την οποία ο Ευνόμιος αποφαίνεται ότι ο Υιός είναι «αμέτοχος»; Ας λέγουν, λοιπόν, αυτοί που είναι σοφοί κατά τη δική τους κρίση και επιστήμονες ενώπιον του εαυτού τους τα γήινα δόγματα, αυτοί οι οποίοι, καθώς λέγει ο προφήτης, ομιλούν από τη γη.

Αλίμονο, πόλη Αριήλ, την οποία πολέμησε ο Δαβίδ. Συγκεντρώστε γεννήματα χρονιά με τη χρονιά· διότι θα φάτε μαζί με τον Μωάβ· διότι θα θλίψω την Αριήλ, και η ισχύς της και ο πλούτος της θα γίνουν δικά μου· και θα σε περικυκλώσω όπως ο Δαβίδ και θα στήσω γύρω σου χαρακώματα και θα υψώσω εναντίον σου πύργους, και θα ταπεινωθούν τα λόγια σου στο χώμα, και μέσα στη γη θα βυθιστούν τα λόγια σου· και η φωνή σου θα είναι σαν αυτούς που μιλούν μέσα από τη γη ... και ο πλούτος των ασεβών θα γίνει σαν τη σκόνη από τον τροχό, ... και θα συμβεί αυτό σε μια στιγμή, αμέσως, από τον Κύριο Σαβαώθ· διότι θα υπάρξει επίσκεψη με βροντή και σεισμό και μεγάλη βοή, με ορμητική καταιγίδα και φλόγα φωτιάς που κατατρώει. Και ο πλούτος όλων των εθνών, όσων εκστράτευσαν εναντίον του Ισραήλ, και πάντες όσοι εκστράτευσαν εναντίον της Ιερουσαλήμ, θα γίνουν σαν κάποιον που βλέπει όνειρο ... και θα είναι σαν αυτούς που πεινούν στον ύπνο τους και τρώνε, και όταν ξυπνούν το όνειρό τους αποδεικνύεται μάταιο· ... παραλύστε και εκπλαγείτε και εξαπατηθείτε και απατηθείτε και μεθύστε ... διότι ο Κύριος σας πότισε με πνεύμα βαθιού ύπνου και θα κλείσει τα μάτια τους και τα μάτια των προφητών τους και των αρχόντων τους, εκείνων που βλέπουν τα κρυφά. Και όλα αυτά τα λόγια θα είναι για εσάς σαν τα λόγια αυτού του σφραγισμένου βιβλίου, το οποίο εάν το δώσουν σε άνθρωπο που γνωρίζει γράμματα λέγοντάς του, Διάβασε αυτά, εκείνος θα πει, Δεν μπορώ να τα διαβάσω, διότι είναι σφραγισμένο.