Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 3:16

Αυτά λέγει ο Κύριος: Επειδή υπερηφανεύθηκαν οι θυγατέρες της Σιών και πορεύθηκαν με υψωμένο τράχηλο και με νεύματα των οφθαλμών, και καθώς βάδιζαν έσερναν τους χιτώνες τους και ταυτόχρονα έπαιζαν με τα πόδια τους, γι' αυτό ο Θεός θα ταπεινώσει τις αρχόντισσες θυγατέρες της Σιών.

Αν και ο λόγος φανερώνει πρωτίστως κάποια βαθύτερα νοήματα, εντούτοις τα λεγόμενα έχουν και από μόνα τους κάτι το χρήσιμο και ικανό να συνετίσει τα πλήθη. Διότι περιστέλλει τον τρόπο ζωής των ακόλαστων γυναικών, οι οποίες με τη στάση του σώματος, με το βλέμμα, με το βάδισμα και με την ενδυμασία τους επιδεικνύουν την ευκολία τους προς την πορνεία. Διότι, όταν, υπερηφανευόμενες για το κάλλος του σώματός τους, υψώνουν τον εαυτό τους πάνω από τις υπόλοιπες, επιδεικνύοντας μάταιη αλαζονεία και καυχώμενες για κάτι που γρήγορα μαραίνεται και παρέρχεται, τότε κρατούν ψηλά τον τράχηλό τους, προκειμένου τα πρόσωπά τους να είναι σε όλους καταφανή. Διότι η μεν σεμνή και κόσμια γυναίκα, σκύβοντας προς τη γη από συστολή, κρατά το πρόσωπό της στραμμένο προς τα κάτω· αντίθετα, εκείνη που προαιρείται να θηρεύσει πολλούς με την παγίδα του κάλλους της, πορεύεται με υψωμένο τον τράχηλο.

«Και με νεύματα των οφθαλμών». Η κατηγορία αφορά τη γυναίκα που αποπνέει πορνεία, η οποία κοιτάζει προκλητικά με τα μάτια, καταδεικνύει την ασέλγεια της ψυχής με το βλέμμα, μειδιά, προκαλεί πορνικά με τους οφθαλμούς και εξαπολύει με τα μάτια ένα είδος φθοροποιού δηλητηρίου· παρόμοιο με αυτό που αναφέρει η παράδοση για τον βασιλίσκο, για τον οποίο λένε ότι καταστρέφει όσους τον αντικρίζουν μόνο και μόνο με το βλέμμα του. —Δικαίως, λοιπόν, αγανακτεί ο λόγος της Γραφής εναντίον εκείνων που πορεύονται με υψωμένο τον τράχηλο, δηλαδή με αναίσχυντο πρόσωπο και με νεύματα των οφθαλμών. Το δε ύψωμα του τραχήλου είναι δείγμα του ότι δεν υποτάσσεται κανείς στον ζυγό της σωφροσύνης· αποτελεί χαρακτηριστικό γυναίκας που ζει μέσα στη μαλθακότητα και τη χλιδή, η οποία βαδίζει σέρνοντας τον χιτώνα της και δεν πραγματοποιεί το βάδισμα σύμφωνα με τη φύση, αλλά ακολουθώντας έναν ανάρμοστο ρυθμό, με τρόπο επιτηδευμένο και έκλυτο. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, θα ταπεινώσει ο Θεός τις άρχουσες θυγατέρες της Σιών.

Επειδή δεν επέλεξαν εκούσια την ταπείνωση, αλλά πορεύτηκαν με υπεροψία, θα ταπεινώσει, λέει, τις αρχηγούς τους, τις θυγατέρες της Σιών. Ακόμη και τώρα είναι δυνατόν να δει κανείς σε πολλά μέρη τις Ιουδαίες γυναίκες να κάνουν παιχνιδίσματα με τα πόδια τους μπροστά στον καθένα και να μην ντρέπονται τη φωνή του Προφήτη. Μακάρι δε να μην κατηγορούνταν για τα ίδια και οι θυγατέρες της Εκκλησίας. Διότι πολλές, καθώς συμβαίνει μέσα στο πλήθος αυτών που προσέρχονται στον θείο λόγο κατά τις ημέρες των εορτών, μη γνωρίζοντας την πνευματική ευφροσύνη, παραδίδουν τον εαυτό τους σε άσεμνα παιχνίδια και κυλιούνται σε ξεφαντώματα και μεθύσια, και μη τηρώντας το παράγγελμα που λέει: «Τα μάτια σου ας βλέπουν ευθεία», αλλά κοιτάζοντας λοξά και παρεκκλίνοντας το βλέμμα, φανερώνουν δείγμα πονηρής προαίρεσης. Σε πολλά σημεία εξάλλου καταδικάζονται τα νεύματα των οφθαλμών, όπως στις Παροιμίες έχει παρατηρηθεί για τον κακό, ότι «Ο ίδιος γνέφει με το μάτι, και κάνει νόημα με το πόδι». Και πάλι: «Εκείνος που γνέφει με το μάτι με δόλο, συσσωρεύει λύπες στους ανθρώπους».

Επομένως, κάθε γυναίκα που κάνει κακή χρήση της περιβολής του ενδύματος απειλείται με την αφαίρεσή του. Επειδή και βάδιζαν, λέγει, σέρνοντας ταυτόχρονα τους χιτώνες, εφόσον δεν έκαναν ορθή χρήση του ιματισμού, αλλά κατάχρηση, διατάχθηκαν να γυμνωθούν από τη δόξα του ιματισμού. —Αφαιρείται, βεβαίως, και από εμάς η δόξα του ιματισμού, εάν φανούμε ότι τον χρησιμοποιούμε αναξίως, καταπατώντας τον και γεμίζοντάς τον με σαρκικούς μολυσμούς.

Ο Κύριος απειλεί μέσω του Προφήτη να αφαιρέσει από τις γυναίκες που καλλωπίζονται και τους κοσύμβους. Η λέξη «κόσυμβος», ωστόσο, δεν συνηθίζεται καθόλου στην ελληνική γλώσσα, γι' αυτό και το νόημά της δεν είναι προφανές. Πλην όμως εμείς, συναντώντας στην κατασκευή της αρχιερατικής στολής «χιτώνα κοσυμβωτό», ο οποίος έφερε μικρά ρόδια και κώδωνες, κατανοήσαμε τους κοσύμβους ως κάποια δεσίματα των κροσσών, τα οποία κρέμονταν από τις άκρες μαζί με τους χρυσούς κώδωνες και τα μικρά ρόδια. Αυτά ακριβώς μιμούνταν από υπερβολική τρυφή και οι θυγατέρες της Σιών στην περιβολή του δικού τους ενδύματος· με τον τρόπο αυτό προσέβαλλαν τα ιερατικά γνωρίσματα, περιφέροντας υακίνθινα και κόκκινα κομβώματα κροσσών κρεμασμένα από το στρίφωμα.

Γι' αυτόν τον λόγο, κάθε γυναίκα που κάνει κακή χρήση της ενδυμασίας της, ας αναμένει την αφαίρεσή της. Διότι, επειδή βαδίζουν σέρνοντας ταυτόχρονα τους χιτώνες τους, σαν να μην κάνουν ορθή χρήση του ιματισμού αλλά να τον καταχρώνται, προστάζονται να απογυμνωθούν από τη λαμπρότητα του ιματισμού.

Οι γυναίκες, λοιπόν, που υπερηφανεύονται για το σωματικό τους κάλλος, ανυψώνουν τον εαυτό τους πάνω από τις υπόλοιπες, επιδεικνύοντας μάταιη έπαρση και καυχώμενες για κάτι που γρήγορα μαραίνεται και φθείρεται· κρατούν μάλιστα ψηλά τον τράχηλο, ώστε τα πρόσωπά τους να είναι σε όλους ολοφάνερα. Η σεμνή βέβαια και κόσμια, σκύβοντας προς τη γη από συστολή, κρατά το πρόσωπό της στραμμένο προς τα κάτω. Η άσεμνη, όμως, που επιδιώκει να αιχμαλωτίσει πολλούς στην παγίδα της ομορφιάς της, βαδίζει με τον τράχηλο ψηλά και με νεύματα των οφθαλμών, και προδίδει την ασέλγεια της ψυχής της με το βλέμμα, εκπέμποντας ένα φθοροποιό δηλητήριο με τα μάτια της· όπως ακριβώς λέει και η παράδοση για τον βασιλίσκο, για τον οποίο υποστηρίζουν ότι διαφθείρει όσους κοιτάξει μόνο και μόνο με το βλέμμα του.

Λένε όμως για το τρυγόνι πως, όταν κάποτε αποχωριστεί το ταίρι του, δεν δέχεται πλέον την κοινωνία με άλλο, αλλά παραμένει αζευγάρωτο, απαρνούμενο την κοινωνία με άλλο εξαιτίας της ανάμνησης εκείνου με το οποίο κάποτε είχε συζευχθεί. Τι, λοιπόν, θα μπορούσε να είναι πιο ελεεινό από εμάς, που όχι μόνο δεν επιδεικνύουμε προς τους συζύγους την ίδια στοργή με τα άλογα ζώα, αλλά και βαδίζουμε σε αντίθετη κατεύθυνση από τις εντολές του Κυρίου, υποκλέπτοντας τη σωφροσύνη με υπεροπτικό ύφος, με νεύματα των οφθαλμών και με τεχνάσματα χρωμάτων; Όλα αυτά πάντως θα αφαιρεθούν τότε, όταν τα πάντα θα παρασταθούν γυμνά ενώπιον του Κριτή· τότε που τα φρύδια θα είναι πεσμένα, οι παρειές σκυθρωπές, και το χρώμα θα γίνει πελιδνό από τον φόβο· και ο καθένας θα λάβει την ανταπόδοση σύμφωνα με τα έργα του.

Διότι, με τον ίδιο τρόπο που όσοι φροντίζουν για τη δικαιοσύνη στέκονται ενώπιον των οφθαλμών του Θεού σαν να έχουν λαμπρό πρόσωπο και γεμάτο από πολλή παρρησία, έτσι λέμε ότι οι εραστές της φαυλότητας έχουν το πρόσωπο της καρδιάς σκυθρωπό και αγέλαστο, γεμάτο από αίσχος και ντροπή. Αλλά, όπως ακριβώς ωφελεί εκείνος που διαπαιδαγωγεί στη σύνεση και εισάγει στα άριστα, έτσι νομίζω ότι αδικεί οποιοσδήποτε από όσους έχουν ταχθεί ως δάσκαλοι, εάν δεν καθιστά τον μαθητή του εραστή των καλύτερων. Διότι καταισχύνει, τρόπον τινά, το πρόσωπό του και, όντας αυτός φτωχός σε σύνεση, σχεδόν τον πιέζει με τη βία και τον παρασύρει προς τα αισχρότερα. Ήταν δε και με άλλον τρόπο άδικοι και άρπαγες οι καθηγητές των Ιουδαίων, καταισχύνοντας μεν τα πρόσωπα των φτωχών, προσκολλώμενοι δε στους πλουσίους, καίτοι ο νόμος έλεγε: Δίκαιη κρίση να κρίνετε, και παρήγγελλε παντού το: Δεν θα μεροληπτήσεις στην κρίση. <Αυτά λέγει ο Κύριος: Επειδή υπερηφανεύθηκαν οι θυγατέρες της Σιών και πορεύθηκαν με ψηλά τον τράχηλο και με νεύματα των οφθαλμών, και με το περπάτημα των ποδιών σέρνοντας συγχρόνως τους χιτώνες, και παίζοντας συγχρόνως με τα πόδια, ο Θεός θα ταπεινώσει τις άρχουσες θυγατέρες της Σιών, και ο Κύριος θα αποκαλύψει το σχήμα τους κατά την ημέρα εκείνη.> Έχει ήδη φανερώσει σε εμάς ο λόγος ότι για τους καθηγητές των Ιουδαίων είχε τεθεί ως η πιο πρωταρχική επιδίωξη η αναγκαιότητα του να πλουτίζουν και να έχουν τη δόξα που καθίσταται φανερή μέσω αυτού.

Επομένως, ο λόγος καταφέρεται εναντίον των γυναικών τους, δηλαδή των θυγατέρων, κυρίως των αρχουσών και των πιο επιφανών, οι οποίες προέρχονταν από τους ισχυρούς, και λέει: «Επειδή υπερηφανεύθηκαν οι θυγατέρες της Σιών, και περπάτησαν με υψωμένο τον τράχηλο, και με νεύματα των ματιών», και τα εξής.

Υψώθηκαν όμως όχι ως προς την αρετή, αλλά με φρόνημα σαρκικό και απολύτως γεώδες. Διότι, όπως ανέφερα, θεωρούσαν σπουδαίο να υπερηφανεύονται για τον πλούτο, τη δόξα και τους εξωτερικούς καλλωπισμούς, τους οποίους αποκτούν από πολύτιμους λίθους, χρυσάφι και ποικιλόχρωμες ενδυμασίες. Ο προφητικός λόγος μάς περιγράφει εδώ το φρόνημα και την εμφάνιση μιας φιλήδονης και άσεμνης γυναίκας, στολισμένης με περίλαμπρα κοσμήματα, φανερώνοντας με το παράδειγμα της μίας, την υπεροψία κάθε γυναίκας ανάμεσά τους.

Διότι περπάτησαν, λέει, με υψωμένο τον λαιμό και με νεύματα των ματιών. Καίτοι για την πλέον κόσμια γυναίκα, η οποία τιμά τη ζωή της με σεμνότητα και ηπιότητα, η συστολή είναι το πιο προσφιλές γνώρισμα, και θα της ταίριαζε να μην την βλέπουν καν τα μάτια των ανδρών. Αυτές όμως ξέπεσαν σε τέτοιο σημείο διαφθοράς και συνάμα αναισχυντίας, ώστε να επιδεικνύονται κατά τις εξόδους τους, και αφενός να υψώνουν περήφανα τον αυχένα, αφετέρου να κάνουν νεύματα σε όσους τις βλέπουν, χαμογελώντας κάποιες φορές, και σχεδόν υποσχόμενες ήδη με το γέλιο τους τη συνεύρεση σε αυτούς που τις κοιτούν. Επειδή το πορνικό φρόνημα είναι πάντοτε επιπόλαιο και χαλαρώνει πολύ προς την ετοιμότητα για ηδονές, επιτείνει τις κατηγορίες της ραθυμίας τους και λέει ότι πορνεύουν, σέρνοντας ταυτόχρονα τους χιτώνες τους και παίζοντας με τα πόδια τους. Ήταν δε φυσικό να νομίζουν ότι και αυτό συμβάλλει στον στολισμό τους. Όμως η συμπεριφορά αυτή είναι πορνική και απόδειξη της έσχατης βδελυρότητας. Διότι όπου ο κτύπος των ποδιών συντονίζεται με εύρυθμα άσματα, εκεί οπωσδήποτε αντηχεί και ο κρότος από τα χέρια, και κάθε είδος αισχρών επιτηδευμάτων, και πρόκληση για ακαθαρσία προς όσους τα βλέπουν. Εκείνο, λοιπόν, τον καιρό, λέει, ο Θεός θα ταπεινώσει τις αρχόντισσες θυγατέρες της Σιών και θα αποκαλύψει το σχήμα τους, δηλαδή είτε θα τους αφαιρέσει τον στολισμό είτε θα καταστήσει φανερή την αισχύνη τους.

Και βέβαια ο Θεός του σύμπαντος απείλησε κάπου τις θυγατέρες της Σιών, οι οποίες υπερηφανεύονταν και περπατούσαν με ψηλά το κεφάλι και με νεύματα των ματιών, με την αφαίρεση της ευημερίας. Διότι είπε: Και θα συμβεί, αντί για ευχάριστη οσμή να υπάρχει σκόνη, και αντί για ζώνη θα ζωστείς με σκοινί, και αντί για το χρυσό στολίδι του κεφαλιού θα έχεις φαλάκρα εξαιτίας των έργων σου. Το έπρατταν δε αυτό μερικοί, ατιμάζοντας τον εαυτό τους για τους νεκρούς· γι' αυτό και ο νόμος που δόθηκε μέσω του Μωυσή παραγγέλλει σε εκείνους που έχουν αναλάβει τη θεία ιερουργία να μην ξυρίζουν το κεφάλι τους για κάποιον νεκρό, όμοια με τους άλλους, ούτε βέβαια να καταστρέφουν την όψη της γενειάδας τους.

Διότι, όπως ακριβώς είχε προαναγγείλει για τη χώρα των Ιουδαίων τον ξεριζωμό από τον πόλεμο των Βαβυλωνίων, περιγράφοντας λεπτομερώς το κάθε τι, και λέγοντας: «Επειδή υψώθηκαν οι θυγατέρες της Σιών και περπάτησαν με ψηλά τον τράχηλο, και με νεύματα των οφθαλμών, και με το βάδισμα των ποδιών, σέρνοντας ταυτόχρονα τους χιτώνες και παίζοντας ταυτόχρονα με τα πόδια, ο Θεός θα ταπεινώσει τις άρχουσες θυγατέρες της Σιών· και ο Κύριος θα αποκαλύψει το σχήμα τους εκείνη την ημέρα, και θα αφαιρέσει ο Κύριος τη δόξα του ιματισμού τους, και τα στολίδια τους, και τα πλέγματα, και τους κοσύμβους», και τα όσα ακολουθούν· έπειτα προσθέτει σε αυτά: «Και αντί για ευωδία θα υπάρχει κονιορτός, και αντί για ζώνη θα ζωστείς με σχοινί, και αντί για το χρυσό στολίδι της κεφαλής θα έχεις φαλάκρα εξαιτίας των έργων σου· και αντί για τον μεσοπόρφυρο χιτώνα θα περιζωστείς με σάκο»· έτσι και τώρα, δείχνει τι θα πάθουν οι θυγατέρες των Βαβυλωνίων, δηλαδή οι κάτοικοι, καθώς οι Πέρσες και οι Μήδοι θα τις σέρνουν αιχμάλωτες, λέγοντας: Κατέβα, κάθισε πάνω στη γη, πράγμα που θα υπονοούσε το «ταπεινώσου», αν και παλαιότερα έπασχες δεινά από την αλαζονεία. Κατέβα, λοιπόν, από το ύψος και το υψηλό φρόνημα προς την ταπείνωση, από τη δόξα στην ατιμία, από την τρυφή στην ταλαιπωρία, από τον αμέτρητο πλούτο στην έσχατη πτωχεία, από την ελευθερία στη δουλεία, και γενικά από όλα τα πιο ευχάριστα στα χειρότερα και πιο οδυνηρά.

Αυτό ακριβώς ονομάζει «αίμα» της Ιερουσαλήμ στο παρόν χωρίο, λέγοντας: «θα ξεπλύνει ο Κύριος τον ρύπο των υιών και των θυγατέρων της Σιών και θα καθαρίσει το αίμα». Και σε ποιες «θυγατέρες της Σιών» αναφέρεται, παρά σε εκείνες που μόλις πριν, στην προηγούμενη περικοπή, κατηγορήθηκαν με τη φράση: «Επειδή υπερηφανεύθηκαν οι θυγατέρες της Σιών και βάδισαν με υψωμένο τον αυχένα» και όσα ακολουθούν αυτά; Λέει δε αυτά για εκείνους που συμμετείχαν μεν στη μιαιφονία κατά του Σωτήρα, αλλά λίγο αργότερα μεταστράφηκαν και γνώρισαν το Ευαγγέλιό του, όπως ήταν ο Παύλος, ο οποίος προηγουμένως μεν λυμαινόταν την Εκκλησία του Θεού, «συναινώντας στη θανάτωση» του Στεφάνου, και προφανώς με κάποιον τρόπο και στο αίμα του Σωτήρα, αργότερα όμως μεταστράφηκε και βαπτίστηκε «εν πνεύματι κρίσεως».

Των οποίων οι υιοί είναι σαν νεόφυτα στερεωμένα στη νεότητά τους. Οι υιοί όχι μόνο του προηγούμενου λαού, αλλά και όλων εκείνων που είναι αποξενωμένοι από τη θεοσέβεια, είναι σαν νεόφυτα στερεωμένα στη νεότητά τους· του δικαίου, όμως, η σάρκα είναι ασθενής και το φρόνημά του είναι νεκρωμένο. Αυτών που προέρχονται από την περιτομή, ακόμη και οι θυγατέρες είναι στολισμένες με τρόπο εταιρικό, σαν ομοίωμα ναού μέσα στον οποίο κατοικεί πονηρό πνεύμα· γι' αυτό λέει γι' αυτές ο προφήτης: «Επειδή οι θυγατέρες της Σιών περπάτησαν με υψωμένο τον τράχηλο και με νεύματα των οφθαλμών», και τα εξής. Οι άγιοι, αντιθέτως, είναι ναός του Θεού και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα τους. Και των μεν πρώτων τα ταμεία περισσεύουν και ξεχειλίζουν, επειδή θησαυρίζουν πάνω στη γη και λένε: «Θα κατεδαφίσω τις αποθήκες μου και θα οικοδομήσω μεγαλύτερες»· ενώ των αγίων ο θησαυρός βρίσκεται στον ουρανό. Και των μεν τα πρόβατα γεννούν πολλά και πληθύνονται, και τα βόδια τους είναι παχιά, όπως στην αφθονία της Αιγύπτου (διότι ωραία στην όψη και εκλεκτά στις σάρκες ήταν εκείνα που είδε ο Φαραώ)· του δικαίου, όμως, η ποίμνη περιλαμβάνει ψυχές ακέραιες, και πρόβατα αγαθά και λογικά.

Αλίμονο στον άνομο... λαέ μου, οι πράκτορές σας σάς απογυμνώνουν... αλλά τώρα ο Κύριος θα εγερθεί για να κρίνει και θα στήσει σε κρίση τον λαό του· ο ίδιος ο Κύριος θα προσέλθει σε κρίση με τους πρεσβυτέρους του λαού και με τους άρχοντές του· εσείς, λοιπόν, γιατί κατακάψατε τον αμπελώνα μου, και η αρπαγή του φτωχού βρίσκεται μέσα στα σπίτια σας; Γιατί εσείς αδικείτε τον λαό μου και καταντροπιάζετε το πρόσωπο των φτωχών; Αυτά λέει ο Κύριος: Επειδή υψώθηκαν οι θυγατέρες της Σιών και περπάτησαν με ψηλά τον τράχηλο και με νεύματα των ματιών, και στο περπάτημά τους έσερναν τους χιτώνες τους και βημάτιζαν επιτηδευμένα με τα πόδια τους, ... ο Κύριος θα αποκαλύψει τη μορφή τους εκείνη την ημέρα· και θα αφαιρέσει ο Κύριος τη δόξα του ιματισμού τους και τα κοσμήματά τους, τα πλέγματα των μαλλιών και τα δίχτυα και τα μηνισκόσχημα κοσμήματα, το περιδέραιο και τον στολισμό του προσώπου τους και τη σύνθεση του ένδοξου διακόσμου τους, τα βραχιόλια και τα ψέλια και το διάδημα και τα κοσμήματα του δεξιού βραχίονα και τα δαχτυλίδια και τα σκουλαρίκια, τα ενδύματα με πορφυρές παρυφές και εκείνα με πορφυρές λωρίδες και τα ενδύματα του σπιτιού και τα διαφανή λακωνικά, τα λινά και τα κυανά και τα κόκκινα, καθώς και το λινάρι που είναι συνυφασμένο με χρυσό και υάκινθο, και τα θερινά πέπλα.

γ΄. Εάν όμως θέλεις να ακούσεις ειδικότερα την επίπληξη εναντίον τους, άκουσε τον Ησαΐα να λέει πολλά απευθυνόμενος προς αυτές, και να διακωμωδεί την εμφάνισή τους, το βλέμμα, το βάδισμα, τους χιτώνες που σέρνονται, τα πόδια που παιχνιδίζουν, τους λυγισμένους τραχήλους. Άκουσε μαζί με εκείνον και τον μακάριο Παύλο να θέτει πολλούς κανόνες για αυτές, και να επιτιμά σφοδρά το γένος αυτό για το πλέξιμο των μαλλιών, για τη σπατάλη και για τα άλλα παρόμοια. Και ο Χριστός, εξάλλου, μέσα από τα επόμενα φανέρωσε αινιγματωδώς ακριβώς αυτό· διότι όταν λέει, «Έβγαλε και απόκοψε αυτόν που σε σκανδαλίζει», το λέει δεικνύοντας την οργή Του προς αυτές. Γι' αυτό και πρόσθεσε: «Εάν ο οφθαλμός σου ο δεξιός σε σκανδαλίζει, έβγαλέ τον και πέταξέ τον μακριά σου». Διότι, για να μη λες: «Τι γίνεται λοιπόν, εάν είναι συγγενής; Τι γίνεται, εάν σχετίζεται μαζί μου με άλλον τρόπο;», γι' αυτό πρόσταξε αυτά, χωρίς να κάνει λόγο για τα μέλη του σώματος, σε καμία περίπτωση· διότι πουθενά δεν λέει ότι τα εγκλήματα προέρχονται από τη σάρκα, αλλά παντού η κατηγορία στρέφεται κατά της πονηρής προαίρεσης. Διότι δεν είναι ο οφθαλμός που βλέπει, αλλά ο νους και ο λογισμός. Πολλές φορές, βεβαίως, όταν εμείς είμαστε νοερά στραμμένοι αλλού, ο οφθαλμός δεν βλέπει αυτούς που παρίστανται μπροστά μας· ώστε το σύνολο της ενέργειας της οράσεως δεν ανήκει σε αυτόν. Επειδή, εάν μιλούσε για τα μέλη του σώματος, δεν θα μιλούσε για έναν οφθαλμό, ούτε μόνο για τον δεξιό, αλλά και για τους δύο.

Διότι, έχοντας εγκαταλείψει το να βλέπεις και να πετάς προς τον ουρανό, σκύβεις στο χώμα σαν τους χοίρους, περιεργαζόμενη τα μέταλλα και τις ρωγμές της γης, και αποκτώντας ψυχή άνανδρη και ανελεύθερη. Αλλά μήπως κάνεις να γυρνούν τα βλέμματά τους όσοι βρίσκονται στην αγορά όταν εμφανίζεσαι; Ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, δεν θα έπρεπε να φοράς χρυσά κοσμήματα, για να μη γίνεις δημόσιο θέαμα και ανοίξεις τα στόματα πολλών κατηγόρων. Διότι κανένας από εκείνους που γυρνούν για να σε δουν δεν σε θαυμάζει, αλλά σε χλευάζουν ως φιλάρεσκη, ως αλαζόνα, ως σαρκική γυναίκα. Κι αν ακόμη εισέλθεις στην εκκλησία, θα εξέλθεις χωρίς να έχεις αποκομίσει τίποτε, παρά μόνο μύριους χλευασμούς, λοιδορίες και κατάρες, όχι μόνο από αυτούς που σε βλέπουν, αλλά και από τον ίδιο τον προφήτη. Διότι ευθύς μόλις σε δει ο μεγαλοφωνότατος Ησαΐας, θα αναφωνήσει: «Τάδε λέγει ο Κύριος για τις αρχόντισσες θυγατέρες της Σιών: Επειδή βάδισαν με υψωμένο τον τράχηλο και με νεύματα των οφθαλμών, σέρνοντας τους χιτώνες τους καθώς περπατούσαν και παίζοντας συγχρόνως με τα πόδια τους· θα αποκαλύψει ο Κύριος τον στολισμό τους, και αντί για ευχάριστη οσμή θα υπάρχει κουρνιαχτός, και αντί για ζώνη θα ζωστείς με σχοινί».

Αυτά λέγει ο Κύριος: Επειδή υπερηφανεύθηκαν οι θυγατέρες της Σιών και πορεύθηκαν με υψωμένο τον τράχηλο και με νεύματα των οφθαλμών, και στο περπάτημά τους προχωρούσαν σέρνοντας τους χιτώνες, κάνοντας ταυτόχρονα παιχνιδίσματα με τα πόδια. Και θα ταπεινώσει ο Θεός τις αρχόντισσες θυγατέρες της Σιών, και ο Κύριος θα αποκαλύψει την όψη τους την ημέρα εκείνη. Και θα αφαιρέσει ο Κύριος τη μεγαλοπρέπεια της ενδυμασίας τους και τον στολισμό τους, τις πλεξούδες, τα κοσμήματα της κεφαλής και τα περιδέραια σε σχήμα μισοφέγγαρου, τα μενταγιόν και τον στολισμό του προσώπου τους, καθώς και την περίτεχνη διάταξη του ένδοξου στολισμού, τα βραχιόλια, τα περικάρπια, τα πλέγματα των μαλλιών, τα δαχτυλίδια, τα κοσμήματα του δεξιού χεριού, τα σκουλαρίκια, τα ενδύματα με τις πορφυρές παρυφές, τα ρούχα με πορφύρα στη μέση και τα οικιακά πανωφόρια, τα διαφανή λακωνικά ενδύματα, τα βύσσινα, τα κυανά και τα ερυθρά, το λινό ύφασμα το συνυφασμένο με χρυσό και κυανό νήμα, και τα θερινά πέπλα τα περίκλειστα με χρυσό. Και αντί για ευωδία θα υπάρχει σκόνη, και αντί για ζώνη θα ζωστείς με σκοινί, και αντί για τον στολισμό της κεφαλής σου θα αποκτήσεις φαλάκρα εξαιτίας των έργων σου, και αντί για τον χιτώνα με την πορφύρα θα περιζωστείς με σάκο. Αυτά θα υποστείς αντί για καλλωπισμό.

Κάτι παράδοξο έπραξε εδώ ο προφήτης, απευθύνοντας μακροσκελή λόγο προς τις γυναίκες, πράγμα το οποίο πουθενά στις Γραφές δεν βλέπουμε να έχει συμβεί κατ' αυτόν τον τρόπο. Ποια είναι λοιπόν η αιτία αυτού του παράδοξου; Μου φαίνεται ότι μεγάλη ήταν τότε η αφροσύνη των γυναικών και ότι αυτές συνέβαλαν κατά το μεγαλύτερο μέρος στην κακία των ανδρών. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο απευθύνεται ιδιαιτέρως προς αυτές, προσάπτοντάς τους τις βαρύτερες κατηγορίες, και ανάγει τον λόγο στην υπέρτατη Αρχή, ομιλώντας πάλι εκ προσώπου του Θεού. Αυτά λέει ο Κύριος: Επειδή υπερηφανεύθηκαν οι θυγατέρες της Σιών και πορεύτηκαν με υψηλό τράχηλο. Τους προσάπτει την κορωνίδα των κακών, την υπεροψία και την αλαζονεία.

Διότι αυτό είναι παντού επικίνδυνο, πολύ περισσότερο όμως όταν γεννάται στη γυναικεία φύση. Επειδή μια γυναίκα που έχει γεμίσει από υψηλοφροσύνη, όντας πιο επιπόλαιη και πιο άλογη, εύκολα ανατρέπεται και καταποντίζεται, και υφίσταται ναυάγιο από κάθε πονηρό πνεύμα, καθώς η έπαρση και η αλαζονεία την βυθίζουν. Φαίνεται δε ότι απευθύνεται προς τις γυναίκες των Ιεροσολύμων· γι' αυτό και τις αποκάλεσε θυγατέρες της Σιών.

«Και πορεύθηκαν με υψωμένο τον τράχηλο». Εδώ τις στηλιτεύει και φανερώνει το γυναικείο φρόνημα, το οποίο δεν είναι δυνατόν να περιοριστεί στη διάνοια, αλλά ξεσπά και επιδεικνύεται μέσω των κινήσεων του σώματος. Και δεν τις κατακρίνει μόνο για αλαζονεία, αλλά και για ασέλγεια, αναφέροντας αυτά και διευκρινίζοντάς τα με όσα ακολουθούν. Πρόσθεσε, λοιπόν: «Και με νεύματα των οφθαλμών», πράγμα που είναι ίδιον των γυναικών που εκδίδονται, το να περιστρέφουν δηλαδή τις κόρες των ματιών και να φανερώνουν από αυτό την πολλή τους χαυνότητα και μαλθακότητα. Για δε τη φιλαρέσκεια και τη μαλθακότητα δεν υπάρχει πιο χαρακτηριστικό σημάδι από αυτό.

Και καθώς βαδίζουν, να σέρνουν μαζί και τους χιτώνες. Δεν είναι μικρό αυτό το παράπτωμα, έστω και αν φαίνεται να είναι μικρό, αλλά το να σέρνει κανείς τους χιτώνες αποτελεί απόδειξη της έσχατης απώλειας, καθώς και της μαλθακότητας, της χαύνωσης και της ηθικής διάλυσης.

Αυτό άλλωστε κάποιος και από τους έξωθεν, χλευάζοντας τον αντίδικό του, το εξέφρασε λέγοντας: «έχοντας ρίξει το ένδυμα μέχρι τους αστραγάλους». «Και συγχρόνως παίζοντας με τα πόδια». Και αυτό, πάλι, αποτελεί απόδειξη της ίδιας απρέπειας. Διότι μέσα από όλα, μέσα από τα μάτια, μέσα από τα ενδύματα, μέσα από τα πόδια, μέσα από το βάδισμα, φανερώνεται τόσο η σωφροσύνη όσο και η ασέλγεια. Επειδή οι κινήσεις των αισθητηρίων είναι σαν κάποιου είδους κήρυκες της ψυχής που κατοικεί εσωτερικά. Και όπως ακριβώς οι ζωγράφοι, αναμειγνύοντας τα χρώματα, αποδίδουν τις εικόνες που επιθυμούν, έτσι ακριβώς και οι κινήσεις των μελών του σώματος φέρνουν προς τα έξω τα χαρακτηριστικά της ψυχής και τα θέτουν ενώπιον των ματιών μας. Γι' αυτό και κάποιος άλλος σοφός έλεγε: «Η ενδυμασία του ανθρώπου, το γέλιο των δοντιών και το βήμα του ποδιού θα αναγγείλουν τα όσα τον αφορούν».

Γι’ αυτόν τον λόγο, όχι μόνο στην Καινή, αλλά και στην Παλαιά Διαθήκη, όταν ο Θεός καθοδηγούσε το ανθρώπινο γένος μέσα από σκιές και τύπους και ο τρόπος της ζωής ρυθμιζόταν με πιο σωματικά κριτήρια, και δεν γινόταν ακόμη καθόλου λόγος για τα επουράνια, ούτε υπήρχε μνεία για τα μέλλοντα, ούτε κάποιος υπαινιγμός για την πνευματική ζωή που επικρατεί τώρα, αλλά οι νόμοι γράφονταν για τους Εβραίους με τρόπο κάπως πιο παχύ και πιο σαρκικό, απαγορεύοντας με πολλή σφοδρότητα τη φιλοκοσμία στα ενδύματα, λέει τα εξής μέσω του προφήτη: «Αυτά λέει ο Κύριος για τις αρχόντισσες θυγατέρες της Σιών: Επειδή υπερηφανεύθηκαν οι θυγατέρες τους και περπάτησαν με υψωμένο τον τράχηλο και με νεύματα των οφθαλμών, και στο περπάτημά τους έσερναν τους χιτώνες και ταυτόχρονα χτυπούσαν παιχνιδιάρικα τα πόδια τους, ο Κύριος θα ταπεινώσει τις αρχόντισσες θυγατέρες της Σιών και θα ξεσκεπάσει τη γύμνια τους, και θα αφαιρέσει τη δόξα του ιματισμού τους· και αντί για ευχάριστη οσμή θα υπάρχει για σένα σκόνη, και αντί για ζώνη θα ζωστείς με σχοινί, και αντί για τον στολισμό της κεφαλής σου θα αποκτήσεις φαλάκρα εξαιτίας των έργων σου, και αντί για τον πορφυροποίκιλτο χιτώνα θα περιζωστείς με σάκο». Αυτά θα λάβεις αντί για καλλωπισμό.

Διότι, όταν δεις μία παρθένο να φέρεται με μαλθακότητα μέσα στα ενδύματά της, να σέρνει τους χιτώνες της —πράγμα για το οποίο την έλεγξε ο προφήτης—, να περπατά με καμώματα, και με τη φωνή και με τα μάτια και με την ενδυμασία της να αναμειγνύει το δηλητηριώδες ποτήρι για όσους την κοιτάζουν με ακολασία, και να σκάβει ακόμη βαθύτερα τα βάραθρα για τους περαστικούς και να στήνει με αυτόν τον τρόπο παγίδες, πώς λοιπόν θα αποκαλέσεις αυτήν παρθένο, και δεν θα την συγκαταλέξεις ανάμεσα στις γυναίκες που πορνεύουν; Διότι εκείνες δεν γίνονται τόσο μεγάλο δόλωμα όσο γίνονται αυτές, οι οποίες ανοίγουν από παντού τα φτερά της ηδονής. Γι' αυτά τα πράγματα σε μακαρίζουμε, γι' αυτά σε θαυμάζουμε, διότι, έχοντας απαλλαγεί από όλα αυτά, επέδειξες και ως προς αυτόν τον τομέα τη νέκρωση, όχι εξωραΐζοντας τον εαυτό σου, αλλά επιδεικνύοντας γενναίο φρόνημα, όχι καλλωπιζόμενη, αλλά οπλιζόμενη.

ΤΙΤΛΟΣ ΣΤ΄. — Περί ενδυμάτων· και ότι δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται πολυτελή ενδύματα, ούτε από άνδρα ούτε από γυναίκα. «Ο ιερέας θα ενδυθεί λινό χιτώνα, και θα φορέσει λινό περισκελές γύρω από το σώμα του.» «Ένδυμα υφασμένο από δύο διαφορετικά υλικά, κίβδηλο, δεν θα βάλεις πάνω σου.» «Δεν θα υπάρχουν ανδρικά είδη σε γυναίκα, ούτε θα ενδυθεί άνδρας γυναικεία στολή, διότι είναι βδέλυγμα ενώπιον του Κυρίου καθένας που τα κάνει αυτά. Δεν θα ενδυθείς κίβδηλο ένδυμα, από μαλλί και λινάρι ταυτόχρονα.» «Σε κάθε καιρό ας είναι τα ενδύματά σου λευκά.» «Να μην καυχάσαι για την περιβολή των ενδυμάτων σου.» «Αυτά λέει ο Κύριος: Επειδή υπερηφανεύθηκαν οι θυγατέρες της Σιών, και περπάτησαν με υψωμένο τον τράχηλο και με νεύματα των οφθαλμών, και με τον τρόπο που βάδιζαν, σέρνοντας ταυτόχρονα τους χιτώνες τους και κάνοντας θόρυβο με τα πόδια τους· ο Θεός θα ταπεινώσει τις άρχουσες θυγατέρες της Σιών. Και ο Κύριος θα αποκαλύψει την εμφάνισή τους εκείνη την ημέρα. Και θα αφαιρέσει ο Κύριος τη δόξα του ιματισμού τους, και τον στολισμό τους, και τα πλέγματα των μαλλιών, και τα δαχτυλίδια, και τα βραχιόλια, και τα σκουλαρίκια, και τα ενδύματα με τις πορφυρές παρυφές, και τα πανωφόρια του σπιτιού, και τα διαφανή λακωνικά ενδύματα, και τα βύσσινα, και τα υακίνθινα, και το βύσσινο ύφασμα που είναι συνυφασμένο με χρυσό και υάκινθο, και τα λεπτά καλοκαιρινά πέπλα, και τα χρυσά περιδέραια.»

Και εγώ απάντησα: Δεν παρέλειψα αυτές τις προφητείες, φίλοι μου, επειδή εναντιώνονται σε εμένα, αλλά επειδή έχετε κατανοήσει και κατανοείτε ότι, έστω κι αν διαμέσου όλων των προφητών σας προστάζει να κάνετε τα ίδια ακριβώς πράγματα που πρόσταξε και διαμέσου του Μωυσή, λόγω της σκληροκαρδίας και της αχαριστίας σας απέναντί του φωνάζει διαρκώς τα ίδια, ώστε έστω και με αυτόν τον τρόπο να μετανοήσετε κάποτε και να γίνετε ευάρεστοι σε αυτόν. Και ούτε να θυσιάζετε τα παιδιά σας στα δαιμόνια, ούτε να γίνεστε συνεργοί κλεφτών και να αγαπάτε τα δώρα και να επιδιώκετε ανταλλάγματα, παραμελώντας να αποδώσετε δικαιοσύνη στα ορφανά και να προσέξετε την υπόθεση της χήρας, αλλά ούτε και να έχετε τα χέρια σας γεμάτα αίμα. Διότι και οι θυγατέρες της Σιών περπάτησαν με υψωμένο τον τράχηλο, κάνοντας νοήματα με τα μάτια, ενώ ταυτόχρονα περιπαικτικά έσερναν τους χιτώνες τους. Διότι «όλοι παρεξέκλιναν», φωνάζει, «όλοι μαζί εξαχρειώθηκαν· δεν υπάρχει ούτε ένας που να έχει σύνεση, δεν υπάρχει ούτε ένας. Με τις γλώσσες τους μηχανεύονταν δόλο, τάφος ανοιγμένος είναι ο λάρυγγάς τους, δηλητήριο οχιών κρύβεται κάτω από τα χείλη τους, καταστροφή και ταλαιπωρία υπάρχει στους δρόμους τους, και δεν γνώρισαν την οδό της ειρήνης». Ώστε, όπως ακριβώς εξ αρχής σας είχε δώσει αυτές τις εντολές εξαιτίας των κακιών σας, παρομοίως και τώρα εξαιτίας της εμμονής σας σε αυτές, ή μάλλον της επιδείνωσής τους, διαμέσου των ίδιων πραγμάτων σας καλεί να τον θυμηθείτε και να τον γνωρίσετε.

Γιατί δεν τις μιμείστε, εφόσον έχετε την ευκαιρία, ή μήπως περιμένετε να πάθετε τα ίδια με τις γυναίκες της Θεσσαλίας και να μάθετε με την πείρα πόσο φοβερό είναι η εκ των υστέρων σκέψη και το να μην συνετίζεστε από τα προηγούμενα παραδείγματα; Ακόμη κι αν κουβαλούσατε το χώμα με τους χιτώνες σας, πράγμα που λέγεται ότι έκαναν κάποιες Ιουδαίες γυναίκες, μετά βίας θα νομίζατε ότι κάνετε κάτι σπουδαίο. «Αυτά λέγει ο Κύριος», αναφέρει ο μέγας Ησαΐας για τις άρχουσες θυγατέρες της Σιών, «επειδή περπάτησαν με υπεροψία και με νεύματα των ματιών, σέρνοντας τους χιτώνες τους και ταυτόχρονα παίζοντας με τα πόδια», θα δώσω ντροπή αντί για τη δόξα τους, και όλα τα υπόλοιπα, τα οποία ίσως είναι βαρύ να τα λέει κανείς, αλλά πολλές τα έχουν μάθει και σήμερα από την ίδια τους την πείρα.