Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 3:17

«Και με νεύματα των οφθαλμών». Η κατηγορία αφορά τη γυναίκα που αποπνέει πορνεία, η οποία κοιτάζει προκλητικά με τα μάτια, καταδεικνύει την ασέλγεια της ψυχής με το βλέμμα, μειδιά, προκαλεί πορνικά με τους οφθαλμούς και εξαπολύει με τα μάτια ένα είδος φθοροποιού δηλητηρίου· παρόμοιο με αυτό που αναφέρει η παράδοση για τον βασιλίσκο, για τον οποίο λένε ότι καταστρέφει όσους τον αντικρίζουν μόνο και μόνο με το βλέμμα του. —Δικαίως, λοιπόν, αγανακτεί ο λόγος της Γραφής εναντίον εκείνων που πορεύονται με υψωμένο τον τράχηλο, δηλαδή με αναίσχυντο πρόσωπο και με νεύματα των οφθαλμών. Το δε ύψωμα του τραχήλου είναι δείγμα του ότι δεν υποτάσσεται κανείς στον ζυγό της σωφροσύνης· αποτελεί χαρακτηριστικό γυναίκας που ζει μέσα στη μαλθακότητα και τη χλιδή, η οποία βαδίζει σέρνοντας τον χιτώνα της και δεν πραγματοποιεί το βάδισμα σύμφωνα με τη φύση, αλλά ακολουθώντας έναν ανάρμοστο ρυθμό, με τρόπο επιτηδευμένο και έκλυτο. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, θα ταπεινώσει ο Θεός τις άρχουσες θυγατέρες της Σιών.

Επειδή δεν επέλεξαν εκούσια την ταπείνωση, αλλά πορεύτηκαν με υπεροψία, θα ταπεινώσει, λέει, τις αρχηγούς τους, τις θυγατέρες της Σιών. Ακόμη και τώρα είναι δυνατόν να δει κανείς σε πολλά μέρη τις Ιουδαίες γυναίκες να κάνουν παιχνιδίσματα με τα πόδια τους μπροστά στον καθένα και να μην ντρέπονται τη φωνή του Προφήτη. Μακάρι δε να μην κατηγορούνταν για τα ίδια και οι θυγατέρες της Εκκλησίας. Διότι πολλές, καθώς συμβαίνει μέσα στο πλήθος αυτών που προσέρχονται στον θείο λόγο κατά τις ημέρες των εορτών, μη γνωρίζοντας την πνευματική ευφροσύνη, παραδίδουν τον εαυτό τους σε άσεμνα παιχνίδια και κυλιούνται σε ξεφαντώματα και μεθύσια, και μη τηρώντας το παράγγελμα που λέει: «Τα μάτια σου ας βλέπουν ευθεία», αλλά κοιτάζοντας λοξά και παρεκκλίνοντας το βλέμμα, φανερώνουν δείγμα πονηρής προαίρεσης. Σε πολλά σημεία εξάλλου καταδικάζονται τα νεύματα των οφθαλμών, όπως στις Παροιμίες έχει παρατηρηθεί για τον κακό, ότι «Ο ίδιος γνέφει με το μάτι, και κάνει νόημα με το πόδι». Και πάλι: «Εκείνος που γνέφει με το μάτι με δόλο, συσσωρεύει λύπες στους ανθρώπους».

Και ο Κύριος θα αποκαλύψει το σχήμα τους. Αυτό το σχήμα, το υπερήφανο και φτιαγμένο για έκλυση και κάθε ακόλαστη σκέψη, το οποίο ενεργεί στις καρδιές των αφύλακτων, θα το αποκαλύψει ο Κύριος, όταν κατά τη φανέρωση των κρυπτών αφαιρεθούν τα παραπετάσματα της σάρκας, και η ψυχή παραδειγματιστεί γυμνή και απομονωμένη, μαζί με τα έργα της ασχημοσύνης της. — Ενεργείται όμως κάποιες φορές και εδώ η αποκάλυψη αυτού του σχήματος για το καλό εκείνων στους οποίους εφαρμόζεται αυτή η ενέργεια, ώστε, αφού απογυμνωθούν όσα μέχρι τότε διέφευγαν την προσοχή πολλών και αφού γίνει γνωστή στο πλήθος η ασχημοσύνη των αμαρτημάτων, να επιστρέψουν ντροπιασμένοι εκείνοι που μέχρι πρότινος επέμεναν στο κακό, επειδή ακριβώς οι πράξεις τους παρέμεναν κρυφές. Είναι, λοιπόν, έργο του Κυρίου να αποκαλύψει το επίπλαστο και προσποιητό σχήμα.

Επομένως, κάθε γυναίκα που κάνει κακή χρήση της περιβολής του ενδύματος απειλείται με την αφαίρεσή του. Επειδή και βάδιζαν, λέγει, σέρνοντας ταυτόχρονα τους χιτώνες, εφόσον δεν έκαναν ορθή χρήση του ιματισμού, αλλά κατάχρηση, διατάχθηκαν να γυμνωθούν από τη δόξα του ιματισμού. —Αφαιρείται, βεβαίως, και από εμάς η δόξα του ιματισμού, εάν φανούμε ότι τον χρησιμοποιούμε αναξίως, καταπατώντας τον και γεμίζοντάς τον με σαρκικούς μολυσμούς.

Διότι, με τον ίδιο τρόπο που όσοι φροντίζουν για τη δικαιοσύνη στέκονται ενώπιον των οφθαλμών του Θεού σαν να έχουν λαμπρό πρόσωπο και γεμάτο από πολλή παρρησία, έτσι λέμε ότι οι εραστές της φαυλότητας έχουν το πρόσωπο της καρδιάς σκυθρωπό και αγέλαστο, γεμάτο από αίσχος και ντροπή. Αλλά, όπως ακριβώς ωφελεί εκείνος που διαπαιδαγωγεί στη σύνεση και εισάγει στα άριστα, έτσι νομίζω ότι αδικεί οποιοσδήποτε από όσους έχουν ταχθεί ως δάσκαλοι, εάν δεν καθιστά τον μαθητή του εραστή των καλύτερων. Διότι καταισχύνει, τρόπον τινά, το πρόσωπό του και, όντας αυτός φτωχός σε σύνεση, σχεδόν τον πιέζει με τη βία και τον παρασύρει προς τα αισχρότερα. Ήταν δε και με άλλον τρόπο άδικοι και άρπαγες οι καθηγητές των Ιουδαίων, καταισχύνοντας μεν τα πρόσωπα των φτωχών, προσκολλώμενοι δε στους πλουσίους, καίτοι ο νόμος έλεγε: Δίκαιη κρίση να κρίνετε, και παρήγγελλε παντού το: Δεν θα μεροληπτήσεις στην κρίση. <Αυτά λέγει ο Κύριος: Επειδή υπερηφανεύθηκαν οι θυγατέρες της Σιών και πορεύθηκαν με ψηλά τον τράχηλο και με νεύματα των οφθαλμών, και με το περπάτημα των ποδιών σέρνοντας συγχρόνως τους χιτώνες, και παίζοντας συγχρόνως με τα πόδια, ο Θεός θα ταπεινώσει τις άρχουσες θυγατέρες της Σιών, και ο Κύριος θα αποκαλύψει το σχήμα τους κατά την ημέρα εκείνη.> Έχει ήδη φανερώσει σε εμάς ο λόγος ότι για τους καθηγητές των Ιουδαίων είχε τεθεί ως η πιο πρωταρχική επιδίωξη η αναγκαιότητα του να πλουτίζουν και να έχουν τη δόξα που καθίσταται φανερή μέσω αυτού.

Διότι περπάτησαν, λέει, με υψωμένο τον λαιμό και με νεύματα των ματιών. Καίτοι για την πλέον κόσμια γυναίκα, η οποία τιμά τη ζωή της με σεμνότητα και ηπιότητα, η συστολή είναι το πιο προσφιλές γνώρισμα, και θα της ταίριαζε να μην την βλέπουν καν τα μάτια των ανδρών. Αυτές όμως ξέπεσαν σε τέτοιο σημείο διαφθοράς και συνάμα αναισχυντίας, ώστε να επιδεικνύονται κατά τις εξόδους τους, και αφενός να υψώνουν περήφανα τον αυχένα, αφετέρου να κάνουν νεύματα σε όσους τις βλέπουν, χαμογελώντας κάποιες φορές, και σχεδόν υποσχόμενες ήδη με το γέλιο τους τη συνεύρεση σε αυτούς που τις κοιτούν. Επειδή το πορνικό φρόνημα είναι πάντοτε επιπόλαιο και χαλαρώνει πολύ προς την ετοιμότητα για ηδονές, επιτείνει τις κατηγορίες της ραθυμίας τους και λέει ότι πορνεύουν, σέρνοντας ταυτόχρονα τους χιτώνες τους και παίζοντας με τα πόδια τους. Ήταν δε φυσικό να νομίζουν ότι και αυτό συμβάλλει στον στολισμό τους. Όμως η συμπεριφορά αυτή είναι πορνική και απόδειξη της έσχατης βδελυρότητας. Διότι όπου ο κτύπος των ποδιών συντονίζεται με εύρυθμα άσματα, εκεί οπωσδήποτε αντηχεί και ο κρότος από τα χέρια, και κάθε είδος αισχρών επιτηδευμάτων, και πρόκληση για ακαθαρσία προς όσους τα βλέπουν. Εκείνο, λοιπόν, τον καιρό, λέει, ο Θεός θα ταπεινώσει τις αρχόντισσες θυγατέρες της Σιών και θα αποκαλύψει το σχήμα τους, δηλαδή είτε θα τους αφαιρέσει τον στολισμό είτε θα καταστήσει φανερή την αισχύνη τους.

Διότι, όπως ακριβώς είχε προαναγγείλει για τη χώρα των Ιουδαίων τον ξεριζωμό από τον πόλεμο των Βαβυλωνίων, περιγράφοντας λεπτομερώς το κάθε τι, και λέγοντας: «Επειδή υψώθηκαν οι θυγατέρες της Σιών και περπάτησαν με ψηλά τον τράχηλο, και με νεύματα των οφθαλμών, και με το βάδισμα των ποδιών, σέρνοντας ταυτόχρονα τους χιτώνες και παίζοντας ταυτόχρονα με τα πόδια, ο Θεός θα ταπεινώσει τις άρχουσες θυγατέρες της Σιών· και ο Κύριος θα αποκαλύψει το σχήμα τους εκείνη την ημέρα, και θα αφαιρέσει ο Κύριος τη δόξα του ιματισμού τους, και τα στολίδια τους, και τα πλέγματα, και τους κοσύμβους», και τα όσα ακολουθούν· έπειτα προσθέτει σε αυτά: «Και αντί για ευωδία θα υπάρχει κονιορτός, και αντί για ζώνη θα ζωστείς με σχοινί, και αντί για το χρυσό στολίδι της κεφαλής θα έχεις φαλάκρα εξαιτίας των έργων σου· και αντί για τον μεσοπόρφυρο χιτώνα θα περιζωστείς με σάκο»· έτσι και τώρα, δείχνει τι θα πάθουν οι θυγατέρες των Βαβυλωνίων, δηλαδή οι κάτοικοι, καθώς οι Πέρσες και οι Μήδοι θα τις σέρνουν αιχμάλωτες, λέγοντας: Κατέβα, κάθισε πάνω στη γη, πράγμα που θα υπονοούσε το «ταπεινώσου», αν και παλαιότερα έπασχες δεινά από την αλαζονεία. Κατέβα, λοιπόν, από το ύψος και το υψηλό φρόνημα προς την ταπείνωση, από τη δόξα στην ατιμία, από την τρυφή στην ταλαιπωρία, από τον αμέτρητο πλούτο στην έσχατη πτωχεία, από την ελευθερία στη δουλεία, και γενικά από όλα τα πιο ευχάριστα στα χειρότερα και πιο οδυνηρά.

Αλίμονο στον άνομο... λαέ μου, οι πράκτορές σας σάς απογυμνώνουν... αλλά τώρα ο Κύριος θα εγερθεί για να κρίνει και θα στήσει σε κρίση τον λαό του· ο ίδιος ο Κύριος θα προσέλθει σε κρίση με τους πρεσβυτέρους του λαού και με τους άρχοντές του· εσείς, λοιπόν, γιατί κατακάψατε τον αμπελώνα μου, και η αρπαγή του φτωχού βρίσκεται μέσα στα σπίτια σας; Γιατί εσείς αδικείτε τον λαό μου και καταντροπιάζετε το πρόσωπο των φτωχών; Αυτά λέει ο Κύριος: Επειδή υψώθηκαν οι θυγατέρες της Σιών και περπάτησαν με ψηλά τον τράχηλο και με νεύματα των ματιών, και στο περπάτημά τους έσερναν τους χιτώνες τους και βημάτιζαν επιτηδευμένα με τα πόδια τους, ... ο Κύριος θα αποκαλύψει τη μορφή τους εκείνη την ημέρα· και θα αφαιρέσει ο Κύριος τη δόξα του ιματισμού τους και τα κοσμήματά τους, τα πλέγματα των μαλλιών και τα δίχτυα και τα μηνισκόσχημα κοσμήματα, το περιδέραιο και τον στολισμό του προσώπου τους και τη σύνθεση του ένδοξου διακόσμου τους, τα βραχιόλια και τα ψέλια και το διάδημα και τα κοσμήματα του δεξιού βραχίονα και τα δαχτυλίδια και τα σκουλαρίκια, τα ενδύματα με πορφυρές παρυφές και εκείνα με πορφυρές λωρίδες και τα ενδύματα του σπιτιού και τα διαφανή λακωνικά, τα λινά και τα κυανά και τα κόκκινα, καθώς και το λινάρι που είναι συνυφασμένο με χρυσό και υάκινθο, και τα θερινά πέπλα.

Και θα ταπεινώσει ο Θεός τις άρχουσες θυγατέρες της Σιών, και ο Κύριος θα αποκαλύψει την εμφάνισή τους εκείνη την ημέρα, και θα αφαιρέσει ο Κύριος τη λαμπρότητα της ενδυμασίας τους. Αφού παρουσίασε δύο εγκλήματα, την αλαζονεία και την ασέλγεια, στο καθένα επιφέρει το κατάλληλο φάρμακο, και στο πρώτο το πρώτο και στο δεύτερο το ακόλουθο: στη μεν αλαζονεία την ταπείνωση, στον δε καλλωπισμό της εμφάνισης την αφαίρεσή του.

Και πάλι, κλέφτης είναι αυτός που με τους φαινομενικούς τρόπους και τα ήθη συγκαλύπτει την αφανή κακουργία της ψυχής του, επικαλύπτοντας την εσωτερική του διάθεση με την επίφαση της επιείκειας, και κλέβει, όπως ακριβώς εκείνος με την προφορά των λόγων της γνώσης κλέβει τη διάνοια όσων ακούν, έτσι ακριβώς και αυτός, με τον τρόπο της υποκρισίας των ηθών, κλέβει την αντίληψη όσων τον βλέπουν. Προς αυτόν παρομοίως έχει λεχθεί το «να αισχυνθείτε όσοι έχετε ντυθεί με ξένα ενδύματα» και το «θα αποκαλύψει ο Κύριος το σχήμα τους κατά την ημέρα εκείνη».