Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 3:5

«Και θα συμπλακεί ο λαός, άνθρωπος με άνθρωπο, και άνθρωπος με τον πλησίον του». Ο Προφήτης διηγείται ξεκάθαρα τα γεγονότα πριν από την άλωση των Ιεροσολύμων (αυτής της τελευταίας, μετά την οποία παραδόθηκαν στη διασπορά), χωρίς πλέον να προάγει τον λόγο του μέσα από προφητικά αινίγματα, αλλά εξιστορώντας τα ίδια τα γεγονότα γυμνά και απροκάλυπτα. Τότε που, συμπλεκόμενοι μεταξύ τους, γέμισαν την πόλη με στάση και φόνους, χωρίς να ωθούνται στην αναγκαία ομόνοια ούτε καν από τους εχθρούς που τους περιστοίχιζαν. Αντιθέτως, παρότι αντιμετώπιζαν τον έσχατο κίνδυνο, με την πόλη να καταλαμβάνεται ήδη, τα τείχη να κατακρημνίζονται και τους εχθρούς να εισέρχονται κατά σμήνη, εκείνοι, εξαιτίας της φιλαρχίας και της φιλοπρωτείας, επιτίθεντο ο ένας εναντίον του άλλου. Και τα υπέφεραν αυτά επειδή αφαιρέθηκε από αυτούς Προφήτης και στοχαστής και πρεσβύτερος και θαυμαστός Σύμβουλος· και επειδή τοποθετήθηκαν ως άρχοντές τους νεανίσκοι και κυριάρχησαν επάνω τους εμπαίκτες.

Και θα συγκρουστεί το παιδί με τον πρεσβύτερο, ο άτιμος με τον έντιμο. Συνεχίζει αναλύοντας τα γνωρίσματα της συγχύσεως. Διότι είναι ίδιον της ανταρσίας το να μην υπάρχει καμία διάκριση, αλλά και το παιδί να δυσαρεστείται με τον πρεσβύτερο και να προσκρούει στις διδασκαλίες του· και ο άτιμος, επειδή έχει εξευτελιστεί παραδομένος στο πάθος της ατιμίας, θα θελήσει να θεωρείται περισσότερο σεβαστός από τον τίμιο. —Φοβούμαι δε μήπως αυτά φθάνουν και σε εμάς, και μήπως αυτές οι προφητείες εκπληρώνονται και στον παρόντα καιρό· όταν παιδιά νεαρά στην ηλικία, και ακόμη πιο ανώριμα στη συμπεριφορά, συγκρούονται με τους πρεσβυτέρους της Εκκλησίας, χωρίς ούτε τις ιερουργίες τους να αποδέχονται, ούτε την πρέπουσα ευταξία της Εκκλησίας να διαφυλάσσουν. —Και όταν πάλι όσοι έχουν ζήσει με φαυλότητα πολεμούν εκείνους που έχουν ζήσει ενάρετα, οι άτιμοι συγκρούονται με τους εντίμους. Ή μήπως δεν βλέπουμε καθημερινά άνδρες να σηκώνονται από τη μέθη και τη γαστριμαργία, από τα χαμαιτυπεία, και να συζητούν περί Θεού και να κρίνουν τους τίμιους του λαού;

Όμως, εκείνοι που ανήκουν στον Σωτήρα όλων μας Χριστό, αποβάλλοντας τη νόσο της υποκρισίας, είναι αληθινοί προσκυνητές, και δεν έχουν την εντύπωση της αρετής πλασμένη με εξωτερικούς καλλωπισμούς, αλλά, έχοντας συγκεντρώσει τα καυχήματα της προς τον Θεό ευσέβειας μέσα στον νου και την καρδιά τους, περπατούν μεν στη γη, αλλά πολιτεύονται στους ουρανούς, έχοντας ως καθοδηγητή τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. <Και θα συμπλακεί ο λαός, άνθρωπος με άνθρωπο, και άνθρωπος με τον πλησίον του.>

Θα προσκρούσει το παιδί εναντίον του πρεσβύτη, και ο άτιμος εναντίον του έντιμου. Μας έχει ήδη προαναγγείλει ο λόγος ότι θα αφαιρεθεί από την Ιουδαία η ισχύς του άρτου και η ισχύς του ύδατος, ο γίγαντας και ο ισχυρός, ο πολεμιστής και ο δικαστής, αλλά και ο προφήτης και ο στοχαστής, και ο πρεσβύτερος και ο πεντηκόνταρχος, και ο θαυμαστός σύμβουλος, και βέβαια ο σοφός αρχιτέκτονας και ο συνετός ακροατής.

Έπειτα, το πού θα καταλήξει το πράγμα γι' αυτούς, και σε τι είδους βλάβη θα απολήξει, το καθιστά σαφές προσθέτοντας αμέσως ότι «Θα συμπλακεί ο λαός, άνθρωπος με άνθρωπο»· δηλαδή, θα βρίσκονται σε αταξία και θα ζήσουν έναν βίο γεμάτο ταραχή. Οι νέοι δεν θα σέβονται τη σεπτή πολιότριχα του ηλικιωμένου· ούτε αυτός που έλαβε την κατώτερη θέση θα θεωρεί πλέον σωστό να τιμά τον ανώτερο· αλλά, εφόσον κανείς δεν θα τους ελέγχει, δηλαδή δεν θα κατευθύνει τον καθένα στο τι είναι πρέπον, τα πάντα θα είναι ανακατεμένα ανάμεσά τους, αφού θα έχει εξαλειφθεί κάθε ευταξία και γνώση.

Επειδή έπραξαν ανόσια έργα και κανένας τρόπος ασέβειας προς τον Χριστό δεν έμεινε ανεφάρμοστος από αυτούς, εξέπεσαν από την αρχαία εκείνη λαμπρότητα και την περιφάνεια του πλούτου και της δόξας, και τα πράγματά τους περιέπεσαν σε τέτοια κατάντια και ευτέλεια, ώστε να μην μπορούν καθόλου να έχουν ως ηγέτη τους κάποιον λαμπρό όπως στην παλαιά υπεροχή, ούτε κάποιον που να κατέχει πλούτο και εξουσία, ή γνώση του νόμου. Και αυτό ακριβώς διδάσκει, λέγοντας: «Θα πιάσει κάποιος τον αδελφό του, ή τον ίδιο του τον πατέρα, λέγοντας: Έχεις ένδυμα, γίνε αρχηγός μας, και η τροφή μου ας είναι υπό την εξουσία σου». Διότι, επειδή τα πράγματα έχουν περιπέσει σε σύγχυση και έχουν υποστεί μεγάλη αταξία, ώστε να συγκρούονται μεταξύ τους, και να μην υπάρχει καμία τιμή ή σεβασμός προς τον πρεσβύτερο από τους νέους, δηλαδή από τους άσημους προς τους ένδοξους· ο καθένας, λέει, θα αναζητήσει ηγέτη για τον εαυτό του, και θα τον επιλέξει εκλιπαρώντας τον με δυσκολία επικαλούμενος τη συγγένεια του αίματος και παρακαλώντας τον για έλεος. Και θα τον επιλέξει, λέει, όχι επειδή έχει πλούτο, αλλά επειδή δεν είναι γυμνός, και θα αρκεστεί στο να τρέφεται από αυτόν και να υπηρετεί έναν φτωχό.

Και αυτός, άραγε, ήταν ο λόγος για τον οποίο αφαιρέθηκαν τα θεία χαρίσματα που άλλοτε διέλαμπαν. Ποιος δε, βλέποντας αυτούς που στους Ιουδαίους ονομάζονται πατριάρχες, «νεανίσκους» στην πραγματικότητα, όχι μόνο ως προς την ηλικία του σώματος, αλλά και ατελείς ως προς τις ψυχές και στερούμενους συνέσεως, καθώς και τους υπόλοιπους διδασκάλους τους, δεν θα έλεγε ότι είναι «εμπαίκτες», και ότι αυτούς ακριβώς φανέρωνε η προφητεία; Αλλά «και ο λαός έχει καταπέσει, άνθρωπος εναντίον ανθρώπου και άνθρωπος εναντίον του πλησίον του· θα συγκρουστεί το παιδί με τον πρεσβύτερο και ο άτιμος με τον έντιμο». Επειδή δεν υπάρχει καμία τάξη, ούτε ο λόγος του Θεού κυβερνά ανάμεσά τους, λέει ότι θα φτάσουν σε τέτοια πενία και έλλειψη φρενών, ώστε να μην έχουν ούτε «ιμάτιο» ούτε «άρτο»· «ιμάτιο» μεν εννοώντας τον εύσχημο και κόσμιο λόγο που καλύπτει την ασχημοσύνη της ψυχής τους, «άρτο» δε τον θρεπτικό για τη διάνοια λόγο. Γι' αυτό λέει: «Θα πιάσει ο άνθρωπος τον αδελφό του ή τον οικείο του πατέρα του, λέγοντας: Ιμάτιο έχεις, γίνε αρχηγός μας, και η τροφή μου ας είναι υπό την εξουσία σου. Και αποκρινόμενος εκείνη την ημέρα θα πει: Δεν θα γίνω αρχηγός σου· γιατί δεν υπάρχει στον οίκο μου ούτε άρτος ούτε ιμάτιο». Έπειτα, υποδηλώνει την ερήμωση της χώρας και την παντελή πτώση της Ιερουσαλήμ, προσθέτοντας αμέσως μετά: «Εγκαταλείφθηκε η Ιερουσαλήμ και η Ιουδαία κατέπεσε».

Και θα συγκρουστεί ο λαός, άνθρωπος με άνθρωπο και άνθρωπος με τον πλησίον του. Διότι, όπως ακριβώς όταν φθαρούν ή και αφαιρεθούν τα ξύλα που συγκρατούν τις οικοδομές, είναι αναπόφευκτο να καταρρεύσουν οι τοίχοι, εφόσον δεν υπάρχει πλέον τίποτα για να τους συγκρατεί· έτσι και όταν αφαιρέθηκαν τα πρόσωπα που αναφέρθηκαν προηγουμένως, οι άρχοντες, οι σύμβουλοι, οι δικαστές, οι προφήτες, δεν υπήρχε πλέον τίποτα που να εμποδίζει τον λαό από το να συγκρουστεί μεταξύ του και να επέλθει μεγάλη σύγχυση.

Θα συγκρουστεί το παιδί με τον γέροντα και ο άσημος με τον έντιμο. Θα εναντιωθεί δε, λέγει, ο νέος στον ηλικιωμένο, θα τον περιφρονήσει, θα τον καταφρονήσει. Αυτά, ακόμη και πριν από την έφοδο των εχθρών, ήταν πιο οδυνηρά από κάθε πόλεμο.