Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 3:6

Διότι θα πιάσει ένας άνθρωπος τον αδελφό του και τον οικείο του πατέρα του, λέγοντας: «Έχεις ιμάτιο· γίνε αρχηγός μας, και η τροφή μου ας είναι υπό την εξουσία σου». Είναι σαφές ότι και αυτά αναφέρονται στον καιρό της ιουδαϊκής άλωσης, όταν, εξαντλημένοι από την πείνα, σε σημείο ώστε να ξεπέσουν στην αλληλοφαγία, πλησίαζαν αυτούς που φαίνονταν να ευπορούν, επικαλούμενοι την προστασία τους: «Έχεις ιμάτιο· γίνε αρχηγός μας». —Ο αληθινός άρχοντας δεν αναγνωρίζεται από τα εξωτερικά σύμβολα, όπως η πορφύρα, η χλανίδα και το διάδημα, αλλά από την κατοχή της αρχηγικής αρετής. Διότι αυτός που εξουσιάζεται από τις ηδονές και παρασύρεται από ποικίλες επιθυμίες, όντας δούλος της αμαρτίας, είναι ακατάλληλος για να άρχει. Εδώ, βέβαια, η μαρτυρία της ικανότητας του άρχειν δεν προέρχεται από τον στολισμό της ψυχής, αλλά από την περιβολή των ιματίων.

Αλλά εμείς ας ευχηθούμε, οι άρχοντες των Εκκλησιών και οι καθοδηγητές του λαού να μην αντλούν την καλή τους μαρτυρία από την εξωτερική περιβολή και το επιτηδευμένο σχήμα, αλλά από την ίδια την αλήθεια, ώστε να λέμε: όχι επειδή η εξωτερική σου εμφάνιση είναι κοσμημένη και έχεις κατορθώσει επαρκώς να διαμορφώσεις μια επίφαση ευσέβειας, αλλά επειδή ο Θεός έντυσε την ψυχή σου με ιμάτιο σωτηρίου και χιτώνα ευφροσύνης και σε μεγάλυνε με κάθε πλούτο, γίνε ηγέτης μας, ώστε από την αφθονία σου στον λόγο, στη σοφία και στα αγαθά έργα, να βρούμε μέσω της διακονίας σου ευημερία πνευματικών απολαύσεων. Και η τροφή μου ας είναι υπό την εξουσία σου, δηλαδή το σιτομέτριο ας είναι υπό την εξουσία σου.

Και αποκρινόμενος εκείνη την ημέρα θα πει: Δεν θα γίνω αρχηγός σας, διότι δεν υπάρχει στον οίκο μου ούτε άρτος ούτε ιμάτιο. Ακόμη, ο λόγος υπαινίσσεται, ως προς την ιστορία, τα γεγονότα της στάσης, περιγράφοντας την έσχατη πτώση του λαού, εφόσον δεν διαθέτουν ούτε καν ένα ιμάτιο εκείνοι που εξαναγκάζονται από αυτούς να αναλάβουν την προστασία τους. Δείχνει δε τον στασιαστικό χαρακτήρα της κατάστασης των πραγμάτων, το γεγονός ότι δεν προχωρούν όλοι με συμφωνία ούτε με σύμπνοια στην εκλογή εκείνου που είναι ικανός να τους κυβερνήσει· αντίθετα, ο καθένας προσκολλάται στον τυχόντα και δεν επιλέγει τον άξιο, αλλά τον οικείο του· ούτε εκείνον που μπορεί να σώσει την κατάσταση, αλλά εκείνον που τον συνδέει συγγένεια λόγω καταγωγής. Διότι, λέγει, θα πιάσει ο άνθρωπος τον αδελφό του και τον συγγενή του πατέρα του.

Διότι, όπου δεν εφίσταται ο θείος νόμος, ο ρυθμιστής των πράξεων, πώς ή από πού θα μπορούσε να υπάρξει σε κάποιους η δυνατότητα να ζουν κοσμίως; Διότι είναι όμοιο σαν να ήθελε κάποιος ένα πλοίο στερημένο και από πηδάλια και από κυβερνήτη, να πορεύεται σε ευθεία και αδιατάρακτη πορεία. <Διότι θα πιάσει ο άνθρωπος τον αδελφό του, ή τον οικείο του πατέρα του, λέγοντας: Έχεις ένδυμα, γίνε αρχηγός μας, και η τροφή μου ας είναι υπό την εξουσία σου. Και αποκρινόμενος θα πει εκείνη την ημέρα: Δεν θα γίνω αρχηγός σου, διότι δεν υπάρχει στον οίκο μου άρτος, ούτε ένδυμα, δεν θα γίνω αρχηγός αυτού του λαού.> Το μέγεθος της αθλιότητας και της έσχατης ταλαιπωρίας των Ιουδαίων μάς υποδεικνύει ο προφητικός λόγος. Διότι κατά καιρούς βασίλευαν στα Ιεροσόλυμα οι προερχόμενοι από τη φυλή του Ιούδα, και ήταν λαμπροί και διαπρεπείς, υπερηφανευόμενοι για τον πλούτο τους, και στεφανωμένοι περίλαμπρα με έσχατη δόξα. Ηγούνταν όμως και κατά άλλον τρόπο, οι προερχόμενοι από τη φυλή του Λευί σύμφωνα με την τάξη του Ααρών. Προΐστατο μεν ο αρχιερέας, ενώ λειτουργούσαν πρεσβύτεροι και Λευίτες, και ήταν και αυτοί σεβαστοί σε όλους όσοι βρίσκονταν σε ολόκληρη τη χώρα των Ιουδαίων.

Επειδή έπραξαν ανόσια έργα και κανένας τρόπος ασέβειας προς τον Χριστό δεν έμεινε ανεφάρμοστος από αυτούς, εξέπεσαν από την αρχαία εκείνη λαμπρότητα και την περιφάνεια του πλούτου και της δόξας, και τα πράγματά τους περιέπεσαν σε τέτοια κατάντια και ευτέλεια, ώστε να μην μπορούν καθόλου να έχουν ως ηγέτη τους κάποιον λαμπρό όπως στην παλαιά υπεροχή, ούτε κάποιον που να κατέχει πλούτο και εξουσία, ή γνώση του νόμου. Και αυτό ακριβώς διδάσκει, λέγοντας: «Θα πιάσει κάποιος τον αδελφό του, ή τον ίδιο του τον πατέρα, λέγοντας: Έχεις ένδυμα, γίνε αρχηγός μας, και η τροφή μου ας είναι υπό την εξουσία σου». Διότι, επειδή τα πράγματα έχουν περιπέσει σε σύγχυση και έχουν υποστεί μεγάλη αταξία, ώστε να συγκρούονται μεταξύ τους, και να μην υπάρχει καμία τιμή ή σεβασμός προς τον πρεσβύτερο από τους νέους, δηλαδή από τους άσημους προς τους ένδοξους· ο καθένας, λέει, θα αναζητήσει ηγέτη για τον εαυτό του, και θα τον επιλέξει εκλιπαρώντας τον με δυσκολία επικαλούμενος τη συγγένεια του αίματος και παρακαλώντας τον για έλεος. Και θα τον επιλέξει, λέει, όχι επειδή έχει πλούτο, αλλά επειδή δεν είναι γυμνός, και θα αρκεστεί στο να τρέφεται από αυτόν και να υπηρετεί έναν φτωχό.

Και αυτός, άραγε, ήταν ο λόγος για τον οποίο αφαιρέθηκαν τα θεία χαρίσματα που άλλοτε διέλαμπαν. Ποιος δε, βλέποντας αυτούς που στους Ιουδαίους ονομάζονται πατριάρχες, «νεανίσκους» στην πραγματικότητα, όχι μόνο ως προς την ηλικία του σώματος, αλλά και ατελείς ως προς τις ψυχές και στερούμενους συνέσεως, καθώς και τους υπόλοιπους διδασκάλους τους, δεν θα έλεγε ότι είναι «εμπαίκτες», και ότι αυτούς ακριβώς φανέρωνε η προφητεία; Αλλά «και ο λαός έχει καταπέσει, άνθρωπος εναντίον ανθρώπου και άνθρωπος εναντίον του πλησίον του· θα συγκρουστεί το παιδί με τον πρεσβύτερο και ο άτιμος με τον έντιμο». Επειδή δεν υπάρχει καμία τάξη, ούτε ο λόγος του Θεού κυβερνά ανάμεσά τους, λέει ότι θα φτάσουν σε τέτοια πενία και έλλειψη φρενών, ώστε να μην έχουν ούτε «ιμάτιο» ούτε «άρτο»· «ιμάτιο» μεν εννοώντας τον εύσχημο και κόσμιο λόγο που καλύπτει την ασχημοσύνη της ψυχής τους, «άρτο» δε τον θρεπτικό για τη διάνοια λόγο. Γι' αυτό λέει: «Θα πιάσει ο άνθρωπος τον αδελφό του ή τον οικείο του πατέρα του, λέγοντας: Ιμάτιο έχεις, γίνε αρχηγός μας, και η τροφή μου ας είναι υπό την εξουσία σου. Και αποκρινόμενος εκείνη την ημέρα θα πει: Δεν θα γίνω αρχηγός σου· γιατί δεν υπάρχει στον οίκο μου ούτε άρτος ούτε ιμάτιο». Έπειτα, υποδηλώνει την ερήμωση της χώρας και την παντελή πτώση της Ιερουσαλήμ, προσθέτοντας αμέσως μετά: «Εγκαταλείφθηκε η Ιερουσαλήμ και η Ιουδαία κατέπεσε».

Διότι, όταν τα γηρατειά ατιμάζονται από τη νεότητα, και οι ευτελείς και καταφρονεμένοι καταπατούν τους άλλοτε σεβαστούς, μια τέτοια πόλη δεν θα βρίσκεται σε κατάσταση καθόλου καλύτερη από ένα κλυδωνιζόμενο πλοίο. Διότι θα πιάσει ο άνθρωπος τον αδελφό του, ή τον συγγενή του πατέρα του, λέγοντας: Έχεις ένδυμα, γίνε αρχηγός μας, και η τροφή μου ας τελεί υπό την εξουσία σου. Και εκείνος αποκρινόμενος κατά την ημέρα εκείνη θα πει: Δεν θα γίνω αρχηγός· διότι δεν υπάρχει στο σπίτι μου ούτε ψωμί ούτε ένδυμα. Δεν θα γίνω αρχηγός αυτού του λαού. Εδώ μου φαίνεται ότι υπονοεί είτε κάποια βαρύτατη πολιορκία, η οποία τους περιήγαγε σε έσχατη δυσχέρεια, είτε, χωρίς να υπάρχει πολιορκία, κάποιον αφόρητο λιμό και μεγάλη έλλειψη των αναγκαίων αγαθών.

Γνωρίζοντας λοιπόν από εμπειρία το αμετάπειστο των ανδρών, μείναμε ήσυχοι, οικτίροντας τους εαυτούς μας, και χύναμε άφθονα δάκρυα στα μάγουλά μας, προβλέποντας, όπως ήταν φυσικό, το μέλλον. Εκείνοι όμως αναζητούσαν με επιμέλεια αυτόν που θα κυβερνούσε, και πρόχειρα ανακήρυσσαν αυτοκράτορα πότε τον έναν και πότε τον άλλον από την ευγενή γενιά. Στο τέλος, έχοντας απελπιστεί εντελώς, προσπαθούσαν να πείσουν τους αρχηγούς του όχλου και τους δημαγωγούς, καθώς και ορισμένους από τη δική μας τάξη, να φορέσουν το στέμμα. Αλίμονο, τι θα μπορούσε να είναι πιο οδυνηρό ή πιο επαχθές από εκείνη τη δοκιμασία, ή πιο γελοίο και παράλογο από την ανοησία των συγκεντρωμένων; Διότι μπορούσε κανείς να δει να εφαρμόζεται στην πράξη κυριολεκτικά το ρητό «έχεις ρούχο, γίνε αρχηγός μας». Και με τα βίας, αφού παρήλθε η τρίτη ημέρα, συνέλαβαν κάποιον νεαρό, με το όνομα Νικόλαος και το επώνυμο Κανναβός, και τον έχρισαν βασιλιά παρά τη θέλησή του.

Και το ακόμη πιο λαμπρό από αυτό είναι ότι, μετά την ανάληψη της δικής σου προστασίας, οι ρωμαϊκές πόλεις δεν αντιμάχονται πια η μία την άλλη ούτε, αγνοώντας τους νόμους της φύσης, άλλες μεν κλίνουν προς αυτόν και συνδέονται φιλικά, ενώ άλλες αποστρέφονται εκείνον και χαρίζουν την εύνοιά τους σε άλλον· ούτε είναι η κάθε φυλή χωριστά και αποτελούν Ισραήλ και Ιούδα· ούτε άλλοι μεν προσπίπτουν στα δαιμόνια και όχι στον Θεό, ενώ άλλοι υποκλίνονται με αμάθεια στον Βάαλ (εκείνα δηλαδή που από παλιά θρηνούσαν οι προφήτες, και τα οποία μέχρι χθες και προχθές διαπράττονταν παρανόμως ανάμεσά μας), αλλά όλες οι φυλές, έχοντας ομονοήσει και καταλήξει σε ταύτιση απόψεων, δεν προκρίνουν για την εξουσία τη βάτο, ούτε κάποιον που φέρει μεν ιμάτιο και πολυτελή ενδυμασία στο σώμα του, αλλά στα πολεμικά είναι εντελώς αδαής και κυριολεκτικά τελείως ανεπαρκής στο να σκέφτεται και να πράττει τα δέοντα, αλλά προκρίνουν αυτόν που και πριν ηγεμόνευε δικαίως και που τότε ήταν ο ικανότερος όλων για την ανάδειξή του στην εξουσία.

Για τον θεόφρονα αρχιερέα που άφησε ενάρετα τη γη, χάρηκε ο ουρανός και οι ουράνιοι νόες. Όμως στους ευσεβείς έχουν απομείνει θλιβεροί πόνοι, διότι δεν υπήρχε άλλος όμοιός του μεταξύ των θνητών ανθρώπων. {Στο «μείνε μαζί μας, διότι πλησιάζει το εσπέρας».} Ήλιε, Σωτήρα οδοιπόρε, μείνε στον οίκο μου, διότι έφτασε η νύχτα και χάθηκε το φως του ήλιου. Κύριε, σταμάτα την πορεία σου, Ήλιε Σωτήρα οδοιπόρε. {Στο «αλίμονό μου διότι η παροικία μου παρατάθηκε».} Ω, ταλαίπωρε εγώ, διότι για πολύ χρόνο παραμένω εδώ. Κύριε, Κύριε Χριστέ των θνητών και των αθανάτων, μην με τοποθετήσεις ελεεινό μακριά από τους φίλους σου. {Στο «έχεις ιμάτιο, γίνε αρχηγός μας».} †Αφού κάλυψες το σώμα με ιμάτιο, είσαι ο άρχοντάς μας· ω, γιατί αναγνωρίζεις τα πολλά ψεύδη που δεν είναι τίποτα;†