Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 3:7

Και αποκρινόμενος εκείνη την ημέρα θα πει: Δεν θα γίνω αρχηγός σας, διότι δεν υπάρχει στον οίκο μου ούτε άρτος ούτε ιμάτιο. Ακόμη, ο λόγος υπαινίσσεται, ως προς την ιστορία, τα γεγονότα της στάσης, περιγράφοντας την έσχατη πτώση του λαού, εφόσον δεν διαθέτουν ούτε καν ένα ιμάτιο εκείνοι που εξαναγκάζονται από αυτούς να αναλάβουν την προστασία τους. Δείχνει δε τον στασιαστικό χαρακτήρα της κατάστασης των πραγμάτων, το γεγονός ότι δεν προχωρούν όλοι με συμφωνία ούτε με σύμπνοια στην εκλογή εκείνου που είναι ικανός να τους κυβερνήσει· αντίθετα, ο καθένας προσκολλάται στον τυχόντα και δεν επιλέγει τον άξιο, αλλά τον οικείο του· ούτε εκείνον που μπορεί να σώσει την κατάσταση, αλλά εκείνον που τον συνδέει συγγένεια λόγω καταγωγής. Διότι, λέγει, θα πιάσει ο άνθρωπος τον αδελφό του και τον συγγενή του πατέρα του.

Αλλά ο Μωυσής δεν ήταν τέτοιος· αντίθετα, αυτός που ήταν πάντοτε υπάκουος και πρόθυμος, όταν αποστελλόταν προς τον λαό έλεγε: «Σε παρακαλώ, Κύριε, ανάδειξε άλλον, τον οποίο θα αποστείλεις». Εξαιτίας αυτού έκανε τον Θεό να επιμείνει σε αυτόν, τρόπον τινά, με μεγαλύτερη επιμονή, αποδεικνύοντας με την ίδια του την άρνηση και την ομολογία της αδυναμίας του, ότι είναι άξιος να προϊσταται. Γι' αυτό είναι ορθό το παράγγελμα: «Μη ζητάς να γίνεις κριτής, μήπως τυχόν δεν μπορέσεις να εξαλείψεις την αδικία». —Ωστόσο, ο προφητικός λόγος αναφέρει ότι η άρνηση εκείνων που πιέζονται από τους στασιαστές να αναλάβουν την εξουσία δεν υπήρξε απόλυτη· διότι δεν είπε απλώς: «Δεν θα γίνω αρχηγός», αλλά με την προσθήκη: «Δεν θα γίνω αρχηγός αυτού του λαού»· και στη συνέχεια πρόσθεσε την αιτία.

Μιμήθηκαν εκείνη την αμαρτία. Διότι την αμαρτία τους την ανήγγειλαν και την φανέρωσαν, όπως των Σοδόμων. Όποιος μελετήσει την ιστορία που διηγείται τα δεινά πριν από την καταστροφή της Ιερουσαλήμ, θα εκπλαγεί από την ενάργεια της προφητείας. Δύο είναι, λοιπόν, οι εύλογες αιτίες παραίτησης εκείνων που σύρονται στην προστασία του λαού: η προσωπική τους αδυναμία και η δυσκολία των πραγμάτων, καθώς οι λαοί είναι δυσδιόρθωτοι εξαιτίας της μεγάλης εξάπλωσης της αμαρτίας. Και τα δύο αυτά τα περιλαμβάνει ο προκείμενος λόγος: όσον αφορά μεν την προσωπική αδυναμία, διαμέσου εκείνου που αποποιείται την εξουσία λέγοντας: «Δεν υπάρχει άρτος στον οίκο μου, ούτε ιμάτιο». Το δε ανίατο του λαού φαίνεται από το ότι λέγει: «Δεν θα γίνω άρχοντας αυτού του λαού, διότι εγκαταλείφθηκε η Ιερουσαλήμ και η Ιουδαία κατέπεσε». Και οι γλώσσες τους με ανομία απειθούν απέναντι στον Κύριο. Διότι την ανομία τους την ανήγγειλαν και την φανέρωσαν όπως των Σοδόμων. Επειδή ούτε τους Σοδομίτες θα ήταν δυνατόν να τους διασώσει ένας μόνο, αλλά χρειάζονταν το ελάχιστο δέκα δικαίους, οι οποίοι θα μεσίτευαν γι' αυτούς.

Διότι δεν είπε απλώς, «Δεν θα γίνω αρχηγός», αλλά με την προσθήκη: «Δεν θα γίνω αρχηγός αυτού του λαού»· και πρόσθεσε την αιτία, ότι «Οι γλώσσες τους με ανομία απειθούν προς τον Κύριο». Έπειτα, ο μεν Μωυσής, ενώ καλείται σε περιφάνεια βίου και στην προστασία ενός τόσο μεγάλου λαού, το αρνείται: «Ποιος είμαι εγώ, για να πορευθώ προς τον Φαραώ τον βασιλιά της Αιγύπτου και να εξαγάγω τον λαό από την Αίγυπτο;». Και πάλι: «Σε παρακαλώ, Κύριε, δεν είμαι ικανός ούτε από χθες, ούτε από προχθές, ούτε αφότου άρχισες να μιλάς στον δούλο Σου». Και πάλι: «Σε παρακαλώ, Κύριε, ανάδειξε άλλον ικανό, τον οποίο θα αποστείλεις». Ο δε Κύριος του είπε: «Πορεύσου και οδήγησε αυτόν τον λαό, και τον άγγελό Μου θα τον αποστείλω μπροστά σου». Τι λέει λοιπόν ο Μωυσής; «Σε παρακαλώ, Κύριε, εάν δεν προπορεύεσαι Εσύ ο ίδιος μπροστά μας, μην μας εξαγάγεις από εδώ». Ο Ησαΐας όμως, χωρίς να ακούσει τίποτε τέτοιο, παρά διδασκόμενος μόνο την ανάγκη της αποστολής, οικειοθελώς προσέφερε τον εαυτό του και εισήλθε στο μέσον των δεινών. Ποια είναι λοιπόν η διάνοια αυτών των ανδρών;

Διότι, όπου δεν εφίσταται ο θείος νόμος, ο ρυθμιστής των πράξεων, πώς ή από πού θα μπορούσε να υπάρξει σε κάποιους η δυνατότητα να ζουν κοσμίως; Διότι είναι όμοιο σαν να ήθελε κάποιος ένα πλοίο στερημένο και από πηδάλια και από κυβερνήτη, να πορεύεται σε ευθεία και αδιατάρακτη πορεία. <Διότι θα πιάσει ο άνθρωπος τον αδελφό του, ή τον οικείο του πατέρα του, λέγοντας: Έχεις ένδυμα, γίνε αρχηγός μας, και η τροφή μου ας είναι υπό την εξουσία σου. Και αποκρινόμενος θα πει εκείνη την ημέρα: Δεν θα γίνω αρχηγός σου, διότι δεν υπάρχει στον οίκο μου άρτος, ούτε ένδυμα, δεν θα γίνω αρχηγός αυτού του λαού.> Το μέγεθος της αθλιότητας και της έσχατης ταλαιπωρίας των Ιουδαίων μάς υποδεικνύει ο προφητικός λόγος. Διότι κατά καιρούς βασίλευαν στα Ιεροσόλυμα οι προερχόμενοι από τη φυλή του Ιούδα, και ήταν λαμπροί και διαπρεπείς, υπερηφανευόμενοι για τον πλούτο τους, και στεφανωμένοι περίλαμπρα με έσχατη δόξα. Ηγούνταν όμως και κατά άλλον τρόπο, οι προερχόμενοι από τη φυλή του Λευί σύμφωνα με την τάξη του Ααρών. Προΐστατο μεν ο αρχιερέας, ενώ λειτουργούσαν πρεσβύτεροι και Λευίτες, και ήταν και αυτοί σεβαστοί σε όλους όσοι βρίσκονταν σε ολόκληρη τη χώρα των Ιουδαίων.

«Διότι θα πει», αναφέρει, «Δεν υπάρχει στον οίκο μου άρτος, ούτε ένδυμα· δεν θα γίνω αρχηγός αυτού του λαού». Βλέπεις αυτό που παλαιότερα ήταν γι' αυτούς το πλέον αξιόλογο, εννοώ την ηγεσία του πλήθους. Κάποιες φορές επιδιώκεται με τεχνάσματα, και ενώ αποκτάται από λίγους, προσφέρεται σε όσους το επιθυμούν. Επειδή όμως η κατάσταση όλων βρίσκεται σε δεινή και αδιέξοδη φτώχεια, θα καταστεί και γι' αυτόν κάτι το απευκταίο.

Και αυτός, άραγε, ήταν ο λόγος για τον οποίο αφαιρέθηκαν τα θεία χαρίσματα που άλλοτε διέλαμπαν. Ποιος δε, βλέποντας αυτούς που στους Ιουδαίους ονομάζονται πατριάρχες, «νεανίσκους» στην πραγματικότητα, όχι μόνο ως προς την ηλικία του σώματος, αλλά και ατελείς ως προς τις ψυχές και στερούμενους συνέσεως, καθώς και τους υπόλοιπους διδασκάλους τους, δεν θα έλεγε ότι είναι «εμπαίκτες», και ότι αυτούς ακριβώς φανέρωνε η προφητεία; Αλλά «και ο λαός έχει καταπέσει, άνθρωπος εναντίον ανθρώπου και άνθρωπος εναντίον του πλησίον του· θα συγκρουστεί το παιδί με τον πρεσβύτερο και ο άτιμος με τον έντιμο». Επειδή δεν υπάρχει καμία τάξη, ούτε ο λόγος του Θεού κυβερνά ανάμεσά τους, λέει ότι θα φτάσουν σε τέτοια πενία και έλλειψη φρενών, ώστε να μην έχουν ούτε «ιμάτιο» ούτε «άρτο»· «ιμάτιο» μεν εννοώντας τον εύσχημο και κόσμιο λόγο που καλύπτει την ασχημοσύνη της ψυχής τους, «άρτο» δε τον θρεπτικό για τη διάνοια λόγο. Γι' αυτό λέει: «Θα πιάσει ο άνθρωπος τον αδελφό του ή τον οικείο του πατέρα του, λέγοντας: Ιμάτιο έχεις, γίνε αρχηγός μας, και η τροφή μου ας είναι υπό την εξουσία σου. Και αποκρινόμενος εκείνη την ημέρα θα πει: Δεν θα γίνω αρχηγός σου· γιατί δεν υπάρχει στον οίκο μου ούτε άρτος ούτε ιμάτιο». Έπειτα, υποδηλώνει την ερήμωση της χώρας και την παντελή πτώση της Ιερουσαλήμ, προσθέτοντας αμέσως μετά: «Εγκαταλείφθηκε η Ιερουσαλήμ και η Ιουδαία κατέπεσε».

Διότι, όταν τα γηρατειά ατιμάζονται από τη νεότητα, και οι ευτελείς και καταφρονεμένοι καταπατούν τους άλλοτε σεβαστούς, μια τέτοια πόλη δεν θα βρίσκεται σε κατάσταση καθόλου καλύτερη από ένα κλυδωνιζόμενο πλοίο. Διότι θα πιάσει ο άνθρωπος τον αδελφό του, ή τον συγγενή του πατέρα του, λέγοντας: Έχεις ένδυμα, γίνε αρχηγός μας, και η τροφή μου ας τελεί υπό την εξουσία σου. Και εκείνος αποκρινόμενος κατά την ημέρα εκείνη θα πει: Δεν θα γίνω αρχηγός· διότι δεν υπάρχει στο σπίτι μου ούτε ψωμί ούτε ένδυμα. Δεν θα γίνω αρχηγός αυτού του λαού. Εδώ μου φαίνεται ότι υπονοεί είτε κάποια βαρύτατη πολιορκία, η οποία τους περιήγαγε σε έσχατη δυσχέρεια, είτε, χωρίς να υπάρχει πολιορκία, κάποιον αφόρητο λιμό και μεγάλη έλλειψη των αναγκαίων αγαθών.

Και ο Ησαΐας: Ιδού ο Δεσπότης Κύριος Σαβαώθ θα αφαιρέσει από την Ιερουσαλήμ ισχυρόν και ισχυράν, δύναμη άρτου και δύναμη ύδατος. Και: Δεν θα γίνω, λέγει, αρχηγός σου, διότι δεν υπάρχει στον οίκο μου άρτος, ούτε ιμάτιο.