Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 30:10

«Θα τους εξολοθρεύσεις ολοκληρωτικά, δεν θα συνάψεις διαθήκη μαζί τους, ούτε θα τους σπλαχνιστείς, ούτε θα συμπεθεριάσεις μαζί τους· την κόρη σου δεν θα τη δώσεις στον γιο του, και την κόρη του δεν θα την πάρεις για τον γιο σου· διότι θα απομακρύνει τον γιο σου από εμένα, και θα λατρεύσει άλλους θεούς· και ο Κύριος θα οργιστεί με θυμό εναντίον σας, και θα σε εξολοθρεύσει γρήγορα». Διότι ο Θεός επινόησε κάθε τρόπο ασφαλείας γι' αυτούς, και όπως λέει η ιερή Γραφή, έδωσε Νόμο για βοήθεια. Αυτοί όμως, αδιαφορώντας για τόσο σεπτά προστάγματα, στράφηκαν παραλόγως σε οτιδήποτε αντίθετο προς τα εντεταλμένα. Διότι επιδίδονταν σε οιωνοσκοπίες και ψευδομαντείες και προσπαθούσαν να μάθουν τη γνώση των μελλούμενων από εκείνους που υπηρετούσαν τα είδωλα, αν και επιτιμούσαν τους αγίους προφήτες λέγοντάς τους: «Να μιλάτε σε εμάς, και να μας αναγγέλλετε άλλη πλάνη». Συζούσαν επίσης με τις κόρες των γειτονικών εθνών, παρότι ο νόμος είχε απαγορεύσει αυτή την πράξη. Και αφού έβαλαν παράνομα στα σπίτια τους γυναίκες πονηρές και θεομίσητες, αναθρεμμένες με τα έθιμα της ειδωλολατρίας, έγιναν πατέρες αλλότριων παιδιών, τα οποία και ανατρέφονταν με τα έθιμα των μητέρων τους, μην κάνοντας ούτε την παραμικρή προσπάθεια, ας πούμε, να γνωρίσουν τον νόμο του Μωυσή. Γι' αυτόν τον λόγο λέει, ότι η χώρα τους γέμισε, όπως εξαρχής, με οιωνοσκοπίες σαν των αλλοφύλων, και τους γεννήθηκαν αλλόφυλα τέκνα.

Λέει δε ότι θα συντριβούν όσοι είναι αλαζόνες εξαιτίας της ύβρεώς τους. Διότι πράγματι έγιναν υψηλόφρονες λόγω της ύβρεώς τους, όχι μόνο επειδή σκότωσαν αγίους προφήτες και έλεγαν απερίφραστα σε εκείνους που τους έδιναν τις άριστες συμβουλές: «Άλλα να μας λέτε, και να μας αναγγέλλετε κάποια άλλη πλάνη», αλλά και επειδή ακόνισαν τη γλώσσα τους εναντίον του ίδιου του Χριστού, και υψώνοντας το κέρας τους ψηλά, μίλησαν με αδικία εναντίον του Θεού, σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Αλλά αυτοί θα ταπεινωθούν, λέει, και θα πέσουν από μαχαίρι.

Προς αυτό, λοιπόν, λέμε ότι δεν πείθονταν στα λόγια των προφητών, αλλά μάλλον επιτιμούσαν εκείνους που ήθελαν να προφητεύσουν τα μέλλοντα, λέγοντας: «Άλλα να μας λέτε, και να μας αναγγέλλετε άλλη πλάνη». Για τον λόγο αυτό, πολύ ξεκάθαρα, ο σώφρων, ο κόσμιος και γεμάτος από κάθε αρετή, εκείνος που ήταν εστεμμένος με προφητική χάρη και περίβλεπτος στην άσκηση, βγάζει από πάνω του ακόμη και τον σάκο, όχι κάποιο πολυτελές ένδυμα, αλλά μάλλον χοντρό και ευτελές. Βγάζει επίσης από τα πόδια του τα σανδάλια και βαδίζει με αυτήν την εμφάνιση, ώστε ακριβώς γι' αυτό, απορώντας όσοι τον έβλεπαν, να τον ρωτήσουν για τις αιτίες, και επιδιώκοντας να μάθουν γιατί το έπραξε αυτό, να πληροφορηθούν πλήρως ότι είναι μάταιη η ελπίδα που τρέφουν στους ανθρώπους και ότι θα έπρεπε μάλλον να επιθυμούν διακαώς την άνωθεν ευημερία και να επιδιώκουν να έχουν ως βοηθό τους τον Θεό που πάντοτε τους έσωζε.

Λένε ότι υπήρξε κάποιος Ουρίας, από τους πλέον επιφανείς μεταξύ των ιερουργών σύμφωνα με τον νόμο. Πάρε λοιπόν, λέει, ως μάρτυρα της κατασκοπής, δηλαδή της όρασης, που σου αποκαλύπτεται, τον Ουρία, και ας διδαχθεί από εσένα αυτά που πρόκειται να συμβούν. Επειδή, καθώς απειθούσαν στις διηγήσεις των προφητών, έλεγαν: «Άλλα μας λέτε και μας αναγγέλλετε μια άλλη πλάνη», για τον λόγο αυτόν και κατά θεία οικονομία ο Θεός των όλων καθιστούσε αυτούς που ήταν οι πιο αξιότιμοι μεταξύ των Ιουδαίων μάρτυρες όσων αποκαλύπτονταν κατά καιρούς, ως προφητική όραση, σε εκείνους που είχαν το πνεύμα της προφητείας, έτσι ώστε, αν δεν ήθελαν να πειστούν από τους λόγους τους, να εμπιστευθούν τουλάχιστον αυτούς που είχαν τιμηθεί ανάμεσά τους με την κατά νόμον ιεροσύνη. <Και είπε: Στεκόμουν συνεχώς καθ' όλη την ημέρα, και στην παρεμβολή στεκόμουν όλη τη νύχτα· και αυτός έρχεται ως αναβάτης άρματος.> Έχοντας λάβει εντολή ο προφήτης να στήσει για τον εαυτό του σκοπιά και να αναγγείλει σαφώς ό,τι θα του υποδεικνυόταν από τον Θεό, λέει: Στεκόμουν συνεχώς όλη την ημέρα και όλη τη νύχτα· και ιδού, αυτός έρχεται ως αναβάτης άρματος.

«Επειδή είναι λαός απειθής, γιοι ψευδείς, οι οποίοι δεν θέλησαν να ακούσουν τον νόμο του Θεού· αυτοί που λένε στους προφήτες: Μην αναγγέλλετε σε εμάς, και σε αυτούς που βλέπουν οράματα: Μη μας μιλάτε, αλλά να μας μιλάτε και να μας αναγγέλλετε άλλη πλάνη, και να μας αποστρέψετε από αυτή την οδό· αφαιρέστε από εμάς αυτό το μονοπάτι, και αφαιρέστε από εμάς τον λόγο του Αγίου του Ισραήλ.» Επειδή αυτά τα πράγματα θα συμβούν κατά καιρούς, πρόσταξε να γραφτούν και παραγγέλλει να καταγραφούν. Διότι θα συμβούν, λέει, στις ημέρες των καιρών, και θα αξιωθούν αιώνιας μνήμης. Και ο λόγος είναι αληθινός. Διότι θα αποτελούν πάντοτε γνωρίσματα των προφητών, μέχρι και τη συντέλεια του παρόντος αιώνα. Πρέπει λοιπόν να καταγραφούν, λέει, διότι είναι λαός απειθής. Αυτό βέβαια θα είναι προς ωφέλειά τους. Διότι, εάν απειθήσουν στους αγίους προφήτες που θα υπάρξουν εκείνο τον καιρό, είναι πολύ πιθανό να ντραπούν από το γεγονός ότι αυτά έχουν προειπωθεί και μέσω εσού. Τους ονομάζει δε ψευδείς, όπως νομίζω, και πάλι επειδή δεν διατήρησαν προς τον Θεό τη γνήσια ευσέβεια, αλλά αθέτησαν την υπόσχεση που έδωσαν όταν, μέσω του Μωυσή, ο Θεός που κυβερνά τα πάντα τους όριζε νόμους στο όρος Σινά. Διότι θα τους βρούμε να έχουν πει σαφώς: «Όλα όσα είπε ο Κύριος ο Θεός, θα τα κάνουμε και θα υπακούσουμε.»

Ενώ λοιπόν ο νόμος παραγγέλλει και λέει: «Κύριον τον Θεό σου θα προσκυνήσεις, και αυτόν μόνο θα λατρεύσεις. Και δεν θα κατασκευάσεις για τον εαυτό σου είδωλο», αυτοί αγνόησαν εντελώς την εντολή· διότι λάτρευσαν είδωλα. Για τον λόγο αυτό και πολύ δικαιολογημένα τους ονομάζει ψεύτικους υιούς. Ψάλλει εξάλλου κάπου και ο Δαβίδ και λέει: «Οι εχθροί του Κυρίου του είπαν ψέματα»· και μάλιστα και ως εκ προσώπου του Χριστού, λέει: «Υιοί αλλότριοι μου είπαν ψέματα». Η αφορμή δε για την ασθένειά τους αυτή υπήρξε το ότι δεν απέδωσαν κανέναν σεβασμό στον νόμο, αλλά ατίμαζαν και τους ίδιους τους λόγους των αγίων προφητών. Και το διδάσκει αυτό λέγοντας: Αυτοί δεν ήθελαν να ακούσουν τον νόμο του Θεού· είναι αυτοί που λένε στους προφήτες, μην μας αναγγέλλετε, και σε εκείνους που βλέπουν τα οράματα: Μη μας μιλάτε, αλλά να μας λέτε άλλα, και να μας αναγγέλλετε άλλη πλάνη, και απομακρύνετέ μας από αυτή την οδό, και αφαιρέστε από εμάς τον λόγο του Αγίου του Ισραήλ. Διότι σε πολλούς αγίους προφήτες και πάρα πολλές φορές επιτέθηκαν με πικρία οι Ισραηλίτες, φωνάζοντας και λέγοντας αυτά τα πράγματα.

Και το ένα και το άλλο εργάζεται, καλώντας τους πλανεμένους σε ευθεία οδό και δικαιώνοντας μέσω της πίστης τον ασεβή. Ωφέλησαν όμως ελάχιστα τους εξ αίματος Ισραηλίτες, οι οποίοι έρεπαν σε μεγάλο βαθμό προς την απείθεια· ώστε, αν και θα έπρεπε να δεχθούν πρόθυμα την προφητεία, να συλλέξουν τη ζωοποιό γνώση και να την εναποθέσουν στις καρδιές τους, εκείνοι αντίθετα επιτίθονταν στους μυσταγωγούς, και στρέφονταν εναντίον τους λέγοντας με πολλή πικρία: «Άλλα πράγματα να μας λαλείτε, και να μας αναγγέλλετε άλλη πλάνη». Γι' αυτό και ο προφήτης Ιερεμίας, έχοντας περιπέσει σε ακηδία εξαιτίας της αμέτρητης σκληρότητας των Ιουδαίων, λέει κάπου τα εξής: «Αλίμονό μου, μητέρα! Τι είδους άνθρωπο με γέννησες, ώστε να δικάζομαι και να έρχομαι σε διαμάχη σε όλη τη γη; Ούτε εγώ ωφέλησα κανέναν, ούτε εμένα με ωφέλησε κανείς. Η δύναμή μου εξαντλήθηκε ανάμεσα σε αυτούς που με καταριούνται». Συνολικά δε, όλος ο χορός των αγίων, μιλώντας για την Ιερουσαλήμ, λέει: «Ιατρεύσαμε τη Βαβυλώνα, αλλά δεν ιατρεύτηκε. Ας την εγκαταλείψουμε, και ας αναχωρήσει ο καθένας στη γη του· διότι η κρίση της άγγιξε τον ουρανό, υψώθηκε μέχρι τα άστρα». Διότι με αυτά τα λόγια ονομάζουν Βαβυλώνα την Ιερουσαλήμ, επειδή φρόντιζε να μιμείται τα δικά της έργα, και δεν υστερούσε σε τίποτα από τη χώρα των εθνών, όσον αφορά την εξαχρείωση και το ότι δεν ανεχόταν να τιμά τον νόμο, δηλαδή την ωφέλεια της προφητικής παιδαγωγίας. Αυτό το νόημα έχει και η δύναμη των προκείμενων στίχων.

Όπως είναι αυτό που ειπώθηκε από τον Θεό μέσω της φωνής άλλου προφήτη προς τους γιους του Ισραήλ: «Και σας έφερα στον Κάρμηλο για να φάτε τα αγαθά του και τους καρπούς του, και εισήλθατε και μιάνατε τη γη μου, και την κληρονομιά μου την κάνατε βδέλυγμα». Επειδή λοιπόν τα Ιεροσόλυμα ονομάζονταν η πιο επιφανής και λαμπρή από τις άλλες πόλεις της Ιουδαίας, τα αποκαλεί κορυφή του Καρμήλου, ως εξυψωμένα σε δόξα, ως υπερέχοντα σε ανωτερότητα, ως περίβλεπτα σε σχέση με τις άλλες, λόγω του ότι είχαν τον θείο ναό και τους βασιλείς από τη φυλή του Ιούδα που βασίλευαν κατά καιρούς. Είναι δε συνήθεια των αγίων προφητών να αποκρύπτουν οικονομικά με ασάφειες τους λόγους τους, εξαιτίας της αχαλίνωτης ορμής των ακροατών. Διότι δεν θα ανέχονταν να μιλούν ανοιχτά, όντας πάρα πολύ παρασυρμένοι στο θράσος, και επιτιμώντας τους αγίους προφήτες και λέγοντας: «Αλλά σε εμάς μιλάτε και μας αναγγέλλετε άλλη μια πλάνη». Και είπε ο Κύριος: «Για τις τρεις ασέβειες της Δαμασκού και για τις τέσσερις δεν θα την αποστραφώ, επειδή πριόνισαν με σιδερένια πριόνια τις εγκύους της Γαλαάδ· και θα εξαποστείλω φωτιά στον οίκο του Αζαήλ, και θα καταφάει τα θεμέλια του γιου του Άδερ».

«Είναι δυνατόν να κλείσει μια παγίδα πάνω στη γη χωρίς να έχει συλλάβει τίποτα;» Και εδώ ο λόγος έχει διατυπωθεί ως παρομοίωση. Διότι οι κυνηγοί πουλιών καταρρίπτουν με μεγάλη τεχνική τα στρουθία που κάθονται στα φυτά, ενώ άλλοι, χρησιμοποιώντας παγίδες, συνθλίβουν το θήραμα που έχει πιαστεί. Φαίνεται, όμως, ότι ο λόγος υπονοεί εδώ, αφενός μέσω των στρουθίων εκείνους που συνηθίζουν να υψηλοφρονούν, τους αλαζόνες στη διάνοια και τους μετέωρους στη σκέψη, οι οποίοι δεν ανέχονται να συγκαταβαίνουν στους ταπεινούς. Αφετέρου, μέσω αυτών που αιχμαλωτίζονται στις παγίδες, υπονοεί τους εραστές των επίγειων αγαθών, αυτούς που αναζητούν αποκλειστικά τα σαρκικά και παχαίνουν τον εαυτό τους. Ο Θεός, πάλι, παρομοιάζει τον εαυτό Του με τον κυνηγό πουλιών και με την παγίδα, καθώς καταβιβάζει στη γη τους υπερήφανους και συνθλίβει, σαν να τους αιχμαλωτίζει προς τιμωρία, όσους φρονούν αποκλειστικά τα επίγεια. Αλαζόνες ήταν εκείνοι από τον Ισραήλ, καθώς περιφρονούσαν τον Θεό, απομάκρυναν τους προφήτες και ατίμαζαν τον νόμο. Ήταν όμως, εξίσου, και υπερβολικά προσκολλημένοι στα πράγματα του κόσμου, αναζητώντας μόνο τα επίγεια, και, νικημένοι από τις παράλογες επιθυμίες τους για αυτά, δεν δέχονταν τον λόγο του Θεού, αλλά εναντιώνονταν σε όσους τους καλούσαν προς την αρετή. Διότι έλεγαν στους άγιους προφήτες: «Αλλά σε εμάς μιλάτε και μας αναγγέλλετε άλλη πλάνη».

Δεν έχουν έτσι τα πράγματα, μη γένοιτο. Λέμε, λοιπόν, σε εκείνους που έχουν συνηθίσει να φρονούν με αυτόν τον τρόπο: Άλλα μας λέτε και μας αναγγέλλετε μια άλλη πλάνη. Βαδίζετε έξω από την ευθεία τρίβο, εγκαταλείποντας τη βασιλική οδό, πέφτετε σε αγκάθια και λάκκους, έχετε εκπέσει από την αλήθεια.

Επειδή, λοιπόν, τα τέκνα των Ελλήνων πλανιούνταν, λατρεύοντας την κτίση παρά τον Κτίστη, και όντας παραδομένα στην πολυθεϊστική απάτη, ορμούσαν στην πλατιά πύλη του θανάτου, ενώ οι Ιουδαίοι πάλι τόσο πολύ αμάρταναν στις ίδιες τους τις ψυχές, ώστε να μην φροντίζουν καθόλου τον νόμο, να θεωρούν φορτικούς και να νομίζουν ότι φλυαρούν αυτούς που τους καθοδηγούσαν στα βέλτιστα, και σε αυτούς που είχαν εκλεγεί μέσω της άνωθεν χάριτος να φωνάζουν ξεκάθαρα: «Άλλα να μας λέτε, και να μας αναγγέλλετε άλλη πλάνη· απομακρύνετε από εμάς αυτόν τον δρόμο, και απομακρύνετε από εμάς το λόγιο του Ισραήλ». Αναγκαστικά ο Δεσπότης των πάντων δεν χρησιμοποίησε πλέον κάποιους διακόνους και υπηρέτες για την επίτευξη της σωτηρίας μας, αλλά αντιπαραθέτοντας τον εαυτό Του υπέρ ημών ενάντια στον διάβολο που μας τυραννούσε, έγινε άνθρωπος. Και γεννιέται μέσω της Αγίας Παρθένου, και παρέχοντας πολλά σημεία και θαύματα μαζί με τους διδακτικούς Του λόγους, μετέβαλε τα πάντα προς το καλύτερο. Αναμορφώνοντας την κατεστραμμένη φύση του ανθρώπου σε καινούργια ζωή, την προσέφερε ελεύθερη στον Πατέρα, σαν να είχε λυθεί από δεσμά, και όσους ήταν συντετριμμένοι από την αμαρτία, με πραότατη διδασκαλία, τους καλούσε κοντά Του, λέγοντας: «Ελάτε σε μένα, όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω». Σε αυτή την κατάσταση, λοιπόν, είχαν τεθεί τα δικά μας ζητήματα.

Οι αρχιερείς, λοιπόν, και οι Φαρισαίοι σφράγισαν τον τάφο μέσω του Πιλάτου, ενώ οι γυναίκες είδαν τον Αναστάντα. Και ο Ησαΐας, γνωρίζοντας την ευτέλεια των αρχιερέων αφενός και τη σταθερότητα της πίστεως των γυναικών αφετέρου, λέει: Γυναίκες, που έρχεστε από το θέαμα, ελάτε, διότι αυτός δεν είναι λαός που έχει σύνεση. Οι αρχιερείς ασυνετούν και οι γυναίκες γίνονται αυτόπτες μάρτυρες. Και όταν οι στρατιώτες ήλθαν σε αυτούς στην πόλη και ανήγγειλαν τα όσα συνέβησαν, τους είπαν: Πείτε ότι οι μαθητές του ήλθαν τη νύχτα και τον έκλεψαν ενώ εμείς κοιμόμασταν. Πολύ ορθά, λοιπόν, και αυτό το προείπε ο Ησαΐας σαν να μιλούσε εκ μέρους τους: Αλλά πείτε μας και αναγγείλετέ μας κάποια άλλη πλάνη.

Το πικρό βρίσκεται πριν από το πάθος, και το γλυκό μετά την ανάσταση. 〈πδ〉 Ότι θα πουν πως κλάπηκε— ο Ιωνάς λέει: Αυτοί που προσκολλώνται σε μάταια και ψευδή, εγκατέλειψαν το έλεός τους. Και ο Ησαΐας λέει: Αλλά πείτε μας και αναγγείλετέ μας κάποια άλλη πλάνη. 〈πε〉 Ότι οι νεκροί θα αναστηθούν— ο Ωσηέ λέει: Θα με αναζητήσουν από τα χαράματα λέγοντας: ας πορευθούμε και ας επιστρέψουμε στον Κύριο, διότι αυτός μας χτύπησε και θα μας θεραπεύσει, θα μας πατάξει και θα μας δώσει την υγεία μας μετά από δύο ημέρες, και την τρίτη ημέρα θα αναστηθούμε ενώπιόν του.

Ήδη, λοιπόν, από την ονομασία αυτών που θεωρούσαν ως θεούς τους έχουν ονομάσει έτσι και τις πόλεις: από το λιοντάρι την Λεοντώ, από τον σκύλο την Κυνώ, και από κάποιο άλλο πάλι θηρίο μία άλλη πόλη. Αυτή, επομένως, η «όραση των τετράποδων που βρίσκονται στην έρημο» των Αιγυπτίων φανερώθηκε στον προφήτη, και σε αυτά οι πρόσφυγες των Ιουδαίων μετέφεραν «τον πλούτο τους»· διότι παρέδωσαν τα ταμεία της ψυχής τους στην αιγυπτιακή πλάνη. Λέγεται δε ότι μετέφεραν «τον πλούτο τους» «πάνω σε γαϊδούρια και καμήλες», υποδηλώνοντας έτσι κατά κάποιον τρόπο την αλογία και την αφροσύνη τους. Αναχωρούσαν δε «προς ένα έθνος που δεν πρόκειται να τους ωφελήσει»· διότι ούτε οι αισθητοί «Αιγύπτιοι» ούτε οι θεωρούμενοι θεοί τους επρόκειτο να «βοηθήσουν» τον λαό των Ιουδαίων που κατέφυγε σε αυτούς. Και τα επόμενα που απαγγέλλονται στην προφητεία, επειδή είναι πιο σαφή, θεωρώ ότι είναι περιττό να προσπαθήσω να τα ερμηνεύσω εκτενέστερα, καθώς τον αντέκρουαν ισχυριζόμενοι ότι ψεύδεται, σε όσα τους προέτρεπε εκ προσώπου του Θεού να μην εισέλθουν στην Αίγυπτο. Για τον λόγο αυτόν η παρούσα προφητεία αναφέρει: «αυτοί δεν ήθελαν να ακούν τον νόμο του Θεού, λέγοντας στους προφήτες: Μην μας αναγγέλλετε, και σε αυτούς που βλέπουν τα οράματα: Μην μας μιλάτε».

Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: 〈Και σε όσους βλέπουν, να μη μας βλέπετε τα ορθά, πείτε μας τα ευχάριστα, δείτε για εμάς πλάνες, απομακρυνθείτε από την οδό, εκκλίνετε από εμένα το μονοπάτι, απομακρύνετε από το πρόσωπό μας τον άγιο του Ισραήλ〉· ⌜διότι αυτά τα έλεγαν όσοι δεν πίστευαν στα λόγια του Ησαΐα απευθυνόμενοι προς αυτόν και προς όσους είχαν το ίδιο φρόνημα με αυτόν.⌝ Γι' αυτό, τους απειλεί με όσα ακολουθούν, και έπειτα τους προτρέπει λέγοντας: 〈Όταν αποστραφείς και στενάξεις, τότε θα σωθείς〉, σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο λέει: 〈με τη μετάνοια και την ανάπαυση θα σωθείτε, και στην ελπίδα θα βρίσκεται η δύναμή σας〉. Διότι εάν παραμείνετε, λέει, στον τόπο της Ιερουσαλήμ μετανοώντας και σταματώντας την ορμή προς την Αίγυπτο, 〈τότε θα σωθείτε〉 ευρισκόμενοι 〈σε ηρεμία και ανάπαυση〉, αλλά και η 〈δύναμή σας θα βρίσκεται〉, λέει, 〈στην ελπίδα〉· επειδή πιστεύοντας και ελπίζοντας στον Θεό θα μπορέσετε να 〈σωθείτε〉. Αυτοί όμως, λέει, 〈δεν θέλησαν να ακούσουν, αλλά είπαν: Με άλογα θα διαφύγουμε〉.

Αν κάποιος τα έθαβε μέσα σε κοπριά και δεν τα άκουγε, δεν θα τα ύβριζε τόσο, όσο τώρα. Διότι τι είναι, πες μου, το υβριστικό σε εκείνη την περίπτωση; Το ότι τα έθαψε. Και τι συμβαίνει εδώ; Το ότι δεν τα ακούμε. Πες μου, ποιος υβρίζεται περισσότερο; Όταν δεν αποκρίνεται κάποιος σε αυτόν που σιωπά, ή σε αυτόν που μιλά; Ασφαλώς σε αυτόν που μιλά. Ώστε είναι μεγαλύτερη η ύβρις τώρα, όταν δεν τον ακούς παρότι μιλά, μεγαλύτερη είναι η καταφρόνηση. «Μη μας μιλάτε», λέγει, έλεγαν παλαιά οι Ιουδαίοι στους προφήτες· εσείς όμως κάνετε χειρότερα, λέγοντας: «Μη μιλάτε, δεν τα εφαρμόζουμε». Εκείνοι μεν λοιπόν τους απέτρεπαν ώστε ούτε καν να μιλούν, επειδή από τη φωνή τους έπαιρναν κάποια αφορμή για ευλάβεια· εσείς όμως από την πολλή σας καταφρόνηση ούτε αυτό δεν κάνετε. Πιστέψτε με, αν μας φράζατε τα στόματα βάζοντας τα χέρια σας επάνω τους, η ύβρις δεν θα ήταν τόση όση είναι τώρα. Διότι πες μου, αυτός που ακούει και δεν υπακούει, καταφρονεί περισσότερο, ή αυτός που ούτε καν ακούει;

Αν όμως αντιλαμβάνεσαι το Πνεύμα να ενεργεί, να κινείται και να μιλά στα βάθη της ψυχής σου, και να σε παρακινεί να κηρύξεις σε μεγάλη εκκλησία τη σωτηρία και την αλήθεια του Θεού, μην εμποδίσεις τα χείλη σου εξαιτίας του φθόνου των ιουδαιοφρόνων ανδρών· αλλά, αφού καθίσεις, γράψε σε πινακίδα, όπως λέει ο Ησαΐας, αυτά που σου λέει το Πνεύμα· διότι αυτά θα διατηρηθούν για τις μελλοντικές ημέρες και εις τον αιώνα, σύμφωνα με εκείνον που τα είπε. Διότι αυτοί που κυοφορούν τον φθόνο είναι λαός απειθής, γιοι ψεύτικοι, που δεν έχουν πίστη, οι οποίοι δεν θέλουν να ακούνε ότι το Ευαγγέλιο συνεχίζει να ενεργεί και να αναδεικνύει φίλους του Θεού και προφήτες. Αντίθετα, λένε στους προφήτες και στους διδασκάλους της Εκκλησίας: Μην μας αναγγέλλετε τη σοφία του Θεού. Σε εκείνους που βλέπουν τα οράματα της φυσικής θεωρίας λένε: Μη μας μιλάτε, αλλά να μας λέτε και να μας αναγγέλλετε άλλη πλάνη, την οποία αγαπά ο κόσμος, και απομακρύνετε από εμάς το λόγιο του Ισραήλ.