Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 30:15

Είπες: «Εάν αποστραφείς και στενάξεις, τότε θα σωθείς». Επειδή λοιπόν «κοπίασα στον στεναγμό μου, έως πότε;» Και όχι μόνο στενάζω, αλλά και κλαίω και δακρύζω και με δάκρυα λερώνω την κλίνη μου, λέγοντας: «Κάθε νύχτα θα λούζω την κλίνη μου, με τα δάκρυά μου θα βρέχω το στρώμα μου. Έως πότε;» Και το «Έως πότε;» δεν το έλεγε επειδή δυσανασχετούσε, αλλά επειδή περίμενε να μάθει το πέρας των πειρασμών και το τέλος των θλίψεων. Διότι ούτε για να του συγχωρηθεί η αμαρτία έλεγε το «Έως πότε;». Επειδή αυτός που άκουσε: «Και ο Κύριος συγχώρησε το αμάρτημά σου», δεν θα έλεγε το «Έως πότε;» σαν να απιστούσε. Και εκείνος που είχε πει: «Είπα: Θα εξομολογηθώ την ανομία μου εναντίον του εαυτού μου στον Κύριο, και εσύ συγχώρησες την ασέβεια της καρδιάς μου», δεν θα έλεγε το «Έως πότε;» αναφορικά με την άφεση των αμαρτιών.

Είναι καιρός ανοχής, καιρός μακροθυμίας, καιρός ίασης, καιρός διόρθωσης. Ολίσθησες; Εγέρσου. Αμάρτησες; Ησύχασε. Μη σταθείς σε οδό αμαρτωλών, αλλά απομακρύνσου. Διότι, όταν επιστρέψεις και αναστενάξεις, τότε θα σωθείς. Επειδή από τους πόνους προέρχεται η υγεία και από τους ιδρώτες η σωτηρία.

Με αυτά υπαινίσσεται ότι τόση τιμωρία θα πέσει πάνω στους απειθείς και θα επιπέσει συμφορά, ώστε να τους οδηγήσει στην έσχατη ταλαιπωρία. Και δεν θα βρεθεί απολύτως κανένας μεταξύ τους που να έχει παραμείνει αλώβητος, ώστε να μην φτάσει στο έσχατο σημείο των δεινών. <Έτσι λέγει ο Κύριος, ο άγιος του Ισραήλ: Όταν αποστραφείς την αμαρτία και στενάξεις, τότε θα σωθείς, και θα γνωρίσεις πού βρισκόσουν, διότι είχες εμπιστευθεί στα μάταια.> Αφού τους απείλησε με την πιο έσχατη από όλες τις τιμωρίες, και αφού τους κατατρόμαξε εκ των προτέρων ωφέλιμα με τον φόβο των μελλοντικών δεινών, αμέσως δείχνει και την αιτία της οργής Του και την οδό της σωτηρίας. Διότι ο Δημιουργός είναι αγαθός και φιλάνθρωπος, και όπως ο Ίδιος λέει κάπου μέσω της φωνής του Ιεζεκιήλ, «Δεν θέλει τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά να αποστραφεί από την πονηρή οδό του, και να ζήσει». Τιμωρείται λοιπόν ο Ισραήλ επειδή απομακρύνθηκε ολοκληρωτικά από την αγάπη προς τον Θεό και προσκολλήθηκε στις λατρείες των ειδώλων, πλην όμως του επιτρέπει, εάν επιλέξει να μετανοήσει, να γλιτώσει από το κακό. Διότι όταν, λέγει, αποστραφείς σαν από φαύλη και μιαρή οδό το να θεωρείς, λέγω, ότι πρέπει να προσκυνάς την κτίση και να προσφέρεις σεβασμό σε ξύλο και σε λίθο, τότε θα σωθείς, και επιπλέον θα μάθεις πλέον σε ποια κατάσταση φρενών, ή μάλλον αμάθειας, βρισκόσουν, όταν εμπιστευόσουν σε μάταια πράγματα. Διότι, εάν αυτά δεν είναι ικανά να βοηθήσουν ούτε τον εαυτό τους, πώς θα μπορούσαν να προσφέρουν βοήθεια σε άλλους; Διότι τι υπάρχει πιο αδύναμο από ένα είδωλο;

Θέλεις να γνωρίσεις πόση δύναμη έχει η μετάνοια; Θέλεις να γνωρίσεις το ισχυρό όπλο της σωτηρίας και να μάθεις πόσο ισχύει η εξομολόγηση; Εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες εχθρούς έτρεψε σε φυγή ο Εζεκίας διά της εξομολογήσεως. Μεγάλο βέβαια αληθινά είναι και αυτό, αλλά είναι ακόμη μικρό σε σύγκριση με αυτό που πρόκειται να λεχθεί. Ο ίδιος, μέσω της μετανοίας, ανέστρεψε θεία απόφαση η οποία είχε εκδοθεί. Διότι, όταν εκείνος αρρώστησε, του είπε ο Ησαΐας: «Τακτοποίησε τα του οίκου σου· διότι εσύ πεθαίνεις και δεν θα ζήσεις». Ποια προσδοκία λοιπόν; Ποια ελπίδα για σωτηρία, όταν ο προφήτης έλεγε: «διότι εσύ πεθαίνεις»; Όμως, δεν απομακρύνθηκε από τη μετάνοια ο Εζεκίας, αλλά θυμήθηκε αυτό που έχει γραφτεί: «Όταν στραφείς και αναστενάξεις, τότε θα σωθείς». Στράφηκε προς τον τοίχο, και υψώνοντας τη διάνοια από το κρεβάτι προς τον ουρανό (διότι το πάχος των τοίχων δεν εμποδίζει τις προσευχές που αναπέμπονται με ευλάβεια), λέει: «Κύριε, θυμήσου με· διότι είναι αρκετό για τη θεραπεία το να με θυμηθείς Εσύ· δεν υπόκεισαι στον χρόνο, αλλά Εσύ ο Ίδιος είσαι ο νομοθέτης της ζωής· διότι δεν ζούμε σύμφωνα με το πεπρωμένο της γέννησης και τη θέση των άστρων, όπως ματαιολογούν ορισμένοι. Αλλά Εσύ είσαι νομοθέτης, όπως το θέλεις, και του ίδιου του ζην και του χρόνου που πρέπει κανείς να ζήσει».

ΙΕʹ. Θέλετε να γνωρίσετε αυτό το ισχυρό όπλο της σωτηρίας, πόση ισχύ έχει η εξομολόγηση ακόμη και εναντίον των εχθρών; Εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες έτρεψε σε φυγή ο Εζεκίας μέσω της εξομολογήσεως. Και αυτό είναι ακόμη μικρό· αναίρεσε απόφαση του Θεού μέσω της μετάνοιας. Διότι, όταν ασθένησε, ο Ησαΐας του λέει: «Θα πεθάνεις εσύ, και δεν θα ζήσεις». Ποια ελπίδα, ποια σωτηρία ή προσδοκία υπάρχει, όταν τα λέει αυτά ο προφήτης; Αλλά δεν εγκατέλειψε τη μετάνοια· τουναντίον, ενθυμούμενος αυτό που είναι γραμμένο: «Όταν στραφείς και στενάξεις, τότε θα σωθείς», στράφηκε προς τον τοίχο, και υψώνοντας τη διάνοιά του μέσω της προσευχής στον ουρανό, λέει: «Κύριε, θυμήσου με· διότι είναι αρκετό για θεραπεία το να με θυμηθείς Εσύ. Δεν υπόκεισαι στον χρόνο, αλλά Εσύ είσαι ο νομοθέτης της ζωής· διότι δεν ζούμε σύμφωνα με τη μοίρα και την κίνηση των άστρων, αλλά όσο Εσύ θέλεις». Και σε αυτόν που η ζωή του είχε περιέλθει σε απελπισία, του προστέθηκε δεκαπενταετής χρόνος ζωής· και το σημείο ήταν ότι ο ήλιος γύρισε πίσω δέκα βαθμίδες. Για τον Ιησού, όμως, ο ήλιος σκοτείνιασε, όχι πηγαίνοντας προς τα πίσω, αλλά εκλείποντας, και δείχνοντας τη διαφορά μεταξύ των δύο. Και εκείνος μεν μπόρεσε να αναιρέσει την απόφαση του Θεού· ο Ιησούς όμως δεν θα χαρίσει άφεση αμαρτιών; Στρέψου και στέναξε και εσύ· κλείσε την πόρτα σου· προσευχήσου για να σου δοθεί άφεση, για να απομακρύνει από εσένα τις καυστικές φλόγες· διότι η εξομολόγηση έχει τη δύναμη να σβήσει και τη φωτιά, έχει τη δύναμη να ημερώσει και λιοντάρια.

Λόγος εις το μαρτύριο του αγίου μεγαλομάρτυρος Βονιφατίου. Ο φιλάνθρωπος Θεός, ο οποίος προνοεί για τη σωτηρία των ανθρώπων· αυτός που είπε μέσω του Προφήτη, δεν θέλω τον θάνατο του αμαρτωλού, παρά να επιστρέψει και να ζήσει· αυτός που είπε, δεν ήλθα να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια· ο ταχύς στο να δέχεται τη μετάνοια και πλούσιος σε οικτιρμούς· αυτός που είπε, όταν αποστραφείς την αμαρτία με στεναγμούς, τότε θα σωθείς· αυτός που μας έδωσε υπόδειγμα σωτηρίας για να επιστρέφουμε σε αυτόν· ο ίδιος, από τη δική του αγαθότητα προνοώντας για εμάς, μας δίνει πρότυπο για τη σωτηρία μας, ώστε να μην απελπιζόμαστε, εάν ποτέ παγιδευθούμε σε αμαρτίες από τον πονηρό, αλλά να ελπίζουμε στο άφατο έλεος της αγαθότητάς του και στους αμέτρητους οικτιρμούς της ευσπλαχνίας του.

Αναλογιστείτε την ευσπλαχνία του, και εγώ πρεσβεύω για εσάς με αναστεναγμό. Μόνο αναστενάξτε ελαφρύτερα, αμαρτωλοί, μετανοώντας, και εγώ θα σας κάνω υπηρέτες του Θεού. Το είπε και ο προφήτης Ησαΐας: «όταν αποστραφείς την αμαρτία και αναστενάξεις, τότε θα σωθείς». Ιδού, σου προσκομίζω μαρτυρία, λέει: μόνο μετανόησε. Εάν αναστενάξει αυτός που αμάρτησε, μαζί με τον αναστεναγμό αποβάλλεται και το βάρος του Δράκοντα. Και αφού ελαφρυνθεί η διάνοια, αποδιώχνει το νέφος της άγνοιας, και ο οφθαλμός της ψυχής βρίσκεται σε γαλήνη, και αμέσως η μετάνοια την καθοδηγεί προς τη σωτηρία.

Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: 〈Και σε όσους βλέπουν, να μη μας βλέπετε τα ορθά, πείτε μας τα ευχάριστα, δείτε για εμάς πλάνες, απομακρυνθείτε από την οδό, εκκλίνετε από εμένα το μονοπάτι, απομακρύνετε από το πρόσωπό μας τον άγιο του Ισραήλ〉· ⌜διότι αυτά τα έλεγαν όσοι δεν πίστευαν στα λόγια του Ησαΐα απευθυνόμενοι προς αυτόν και προς όσους είχαν το ίδιο φρόνημα με αυτόν.⌝ Γι' αυτό, τους απειλεί με όσα ακολουθούν, και έπειτα τους προτρέπει λέγοντας: 〈Όταν αποστραφείς και στενάξεις, τότε θα σωθείς〉, σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο λέει: 〈με τη μετάνοια και την ανάπαυση θα σωθείτε, και στην ελπίδα θα βρίσκεται η δύναμή σας〉. Διότι εάν παραμείνετε, λέει, στον τόπο της Ιερουσαλήμ μετανοώντας και σταματώντας την ορμή προς την Αίγυπτο, 〈τότε θα σωθείτε〉 ευρισκόμενοι 〈σε ηρεμία και ανάπαυση〉, αλλά και η 〈δύναμή σας θα βρίσκεται〉, λέει, 〈στην ελπίδα〉· επειδή πιστεύοντας και ελπίζοντας στον Θεό θα μπορέσετε να 〈σωθείτε〉. Αυτοί όμως, λέει, 〈δεν θέλησαν να ακούσουν, αλλά είπαν: Με άλογα θα διαφύγουμε〉.

Δεν αφανίστηκα, αλλά ταπείνωνα τον εαυτό μου, σαν να είχα απορριφθεί από τους οφθαλμούς σου εξαιτίας της αμαρτίας μου. Αλλά αυτά εγώ μεν τα έλεγα εξομολογούμενος· εσύ όμως, ως φιλάνθρωπος και αγαθός Θεός, δεν απέρριψας τον δούλο σου, αλλά σύμφωνα με την υπόσχεση που λέει: «Όταν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς»· καθώς τα έλεγα αυτά με εισάκουσες, και γι' αυτό έκανες θαυμαστό το έλεός σου σε μένα μέσα σε οχυρωμένη πόλη.

Γʹ. Θέλεις να ακούσεις και άλλα λόγια φιλανθρωπίας; Εάν επιστρέψεις, λέει, προς τον Κύριο και στενάξεις, τότε θα σωθείς. Βλέπετε τη σωτηρία συνδεδεμένη με τον στεναγμό; Και ενώ εσύ θα μιλάς ακόμη, θα πει: Ιδού, είμαι παρών· και θα μιλήσει στην ψυχή σου: Εγώ είμαι η σωτηρία σου. Τίποτε δεν μεσολαβεί μεταξύ της αιτήσεως και της εκπληρώσεως· ούτε χρυσός, ούτε άργυρος, ούτε διαφανείς και πολύτιμοι λίθοι, ούτε όσα κάνουν τους ανθρώπους να κάμπτονται προς την επιείκεια. Όταν λέει ο Σοφονίας, μιλώντας εκ μέρους του Θεού που είναι οργισμένος και αγανακτισμένος: Θα ερημώσω τελείως τους δρόμους τους, ώστε να μην περνάει κανείς. Εξαφανίστηκαν οι πόλεις τους, ώστε να μην υπάρχουν πια, ούτε να κατοικούνται· όταν απειλεί με τα πιο φρικτά δεινά, όταν καταβάλλει με την αποθάρρυνση, όταν προκαλεί ζόφο με την απειλή, αμέσως επιφέρει και το φως μιας καλύτερης ελπίδας, και με αναπτερώνει με τούτα τα λόγια: Πλην όμως είπα: Να με φοβάστε και να δεχθείτε τη διαπαιδαγώγηση, και δεν πρόκειται να εξολοθρευθείτε από τα μάτια της· και προχωρώντας λίγο παρακάτω, προσθέτει λόγια ακόμη πιο χαρμόσυνα και πιο φιλάνθρωπα: Εκείνον τον καιρό θα πει ο Κύριος: Έχε θάρρος, Σιών, ας μην παραλύσουν τα χέρια σου.

Κεφάλαιο 45. Προτροπή προς τον Ισραήλ για μετάνοια, και υπενθύμιση του τι σκέφτηκαν οι ίδιοι όταν αποστάτησαν από τον Θεό, ενώ ο Χριστός έχει ετοιμαστεί να τα οικονομήσει μέσω της δικής του σαρκώσεως. Έτσι λέει ο Κύριος, ο Άγιος του Ισραήλ: Όταν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς και θα γνωρίσεις πού βρισκόσουν. Όταν στηριζόσουν σε μάταια πράγματα, μάταιη έγινε η δύναμή σας. Και δεν θελήσατε να ακούσετε, αλλά είπατε: «Πάνω σε άλογα θα διαφύγουμε»· γι' αυτό θα τραπείτε σε φυγή· και είπατε: «Πάνω σε γρήγορα άλογα θα ανεβούμε»· γι' αυτό γρήγοροι θα είναι εκείνοι που σας καταδιώκουν. Και από τη φωνή ενός θα φύγουν χίλιοι, και από τη φωνή πέντε θα φύγουν πολλοί, μέχρι να εγκαταλειφθείτε σαν ιστός σε βουνό και σαν σημαιοφόρος σε λόφο. Και πάλι ο Θεός θα περιμένει για να σας σπλαχνιστεί, και γι' αυτό θα υψωθεί για να σας ελεήσει, διότι ο Κύριος ο Θεός μας είναι κριτής· και πού θα αφήσετε τη δόξα σας; Μακάριοι είναι εκείνοι που παραμένουν σε αυτόν. Διότι άγιος λαός θα κατοικήσει στη Σιών· και η Ιερουσαλήμ δεν έκλαψε με κλαυθμό λέγοντας: «Ελέησέ με»· και θα ελεήσει, μόλις είδε τη φωνή της κραυγής σου, σε εισάκουσε. Και θα σας δώσει ο Κύριος άρτο θλίψεως και νερό στενοχώριας, και δεν θα σε πλησιάσουν πλέον αυτοί που σε πλανούν· διότι τα μάτια σου θα δουν εκείνους που σε πλανούν, και τα αυτιά σου θα ακούσουν τα λόγια εκείνων που σε πλάνησαν πίσω σου, οι οποίοι λένε: «Αυτή είναι η οδός, ας πορευτούμε σε αυτήν, είτε προς τα δεξιά είτε προς τα αριστερά». ...

Διότι μας έδειξε έλεος, και ο ίδιος είναι παράκλητος προς τον Πατέρα και ιλασμός για τις αμαρτίες μας, όπως λέει ο απόστολος Ιωάννης. Και υποσχέθηκε άλλον Παράκλητο, το Άγιο Πνεύμα· διότι ο ίδιος είπε στους μαθητές: «Όταν έλθει ο Παράκλητος, το Πνεύμα της αληθείας, εκείνος θα μαρτυρήσει για εμένα». Ζητά, λοιπόν, ο προφήτης να δοθεί αυτό το έλεος στο ανθρώπινο γένος, όπως ακριβώς υποσχέθηκε μέσω των πατριαρχών, του νόμου και των προφητών· διότι αυτό σημαίνει: «Σύμφωνα με τον λόγο σου προς τον δούλο σου». Επειδή σε εκείνους που επιδεικνύουν μετάνοια υποσχέθηκες την εύνοιά σου. Αυτό το είπε και μέσω του Ησαΐα: «Όταν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς»· και μέσω του Ιερεμία αναφωνεί: «Επιστρέψτε σε εμένα, και εγώ θα επιστρέψω σε εσάς».

Σε προτρέπει να εργαστείς έστω και για μία ώρα στον αμπελώνα, ώστε να σου χαρίσει την αιώνια βασιλεία και πολλή ανάπαυση. Επομένως, ανάλαβε έστω και αργά τον ζήλο και την προθυμία, ώστε να απορρίψεις μέσω του βαπτίσματος ή της μετανοίας τον παλαιωμένο, χιλιομπαλωμένο, κατάρρυπο και βαρύτατο χιτώνα των αμαρτημάτων σου, και αφού ανακαινίσεις τη νεότητά σου σαν τον αετό, άρπαξε την προτροπή του Δεσπότη, προτού αρπαγείς από τους αγγέλους στον άδη. Με δάκρυα, με στεναγμούς και με ελεημοσύνες κάμψε σε ευσπλαχνία τον Κριτή των πάντων, ο οποίος φωνάζει και λέει: «Εάν επιστρέψεις και στενάξεις, θα σωθείς». Δεν καθυστερώ, δεν χρονοτριβώ, δεν αναβάλλω. «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, εγώ θα πω: Ιδού, είμαι παρών». Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνας των αιώνων.

Στέναξε για τις αμαρτίες σου, ώστε να σωθείς· διότι, λέει, όταν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς. Πες εσύ, λέει, τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς στα λόγια σου και να νικήσεις όταν κριθείς. Πες τις αμαρτίες σου: Τις αμαρτίες της νεότητάς μου και της άγνοιάς μου μην τις θυμηθείς. Σύμφωνα με το έλεός σου, θυμήσου με εσύ, ένεκα της αγαθότητάς σου, Κύριε.

Και εάν είναι σαν το κατακόκκινο, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί. Και εάν θελήσετε και με εισακούσετε, θα φάτε τα αγαθά της γης. Εάν όμως δεν θελήσετε, ούτε με εισακούσετε, μάχαιρα θα σας καταφάει. Διότι το στόμα του Κυρίου τα μίλησε αυτά». «Θα επιστρέψουν προς τον Κύριο, και θα τους εισακούσει, και θα τους θεραπεύσει». «Όταν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς». «Εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις αμαρτίες σου, και δεν θα μνημονευθούν πλέον. Εσύ όμως να τις θυμάσαι. Πες εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου, για να δικαιωθείς». «Εγώ είμαι ο Θεός, και δεν υπάρχει άλλος εκτός από εμένα.

Αν σου απομένει, αδελφέ, κάποια ελπίδα σωτηρίας· αν υπάρχει κάποια μικρή ανάμνηση του Θεού· αν υπάρχει κάποιος πόθος για τα μελλοντικά αγαθά· αν υπάρχει κάποιος φόβος για τις τιμωρίες που έχουν αποταμιευθεί για όσους δεν μετανοούν, συνέλθε γρήγορα· σήκωσε τα μάτια σου στον ουρανό· έλα σε συναίσθηση. Σταμάτησε την πονηρία σου· αποτίναξε τη μέθη που σε έχει κυριεύσει. Σήκω εναντίον αυτού που σε έριξε κάτω. Θυμήσου την ευσπλαχνία του Θεού, ότι θεραπεύει με λάδι και κρασί. Μην απελπίζεσαι για τη σωτηρία. Φέρε στη μνήμη σου τα γραμμένα: «Μήπως αυτός που πέφτει δεν σηκώνεται, και αυτός που απομακρύνεται δεν επιστρέφει;» Αυτός που έχει πληγωθεί θεραπεύεται, αυτός που έχει αιχμαλωτιστεί από θηρία σώζεται, αυτός που εξομολογείται δεν απορρίπτεται· διότι ο Θεός δεν θέλει τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά να επιστρέψει και να σωθεί. Επειδή έπεσες σε βάθος κακών, μην αδιαφορήσεις. Είναι καιρός ανοχής, καιρός μακροθυμίας, καιρός ίασης, καιρός διόρθωσης. Γλίστρησες; Σήκω. Αμάρτησες; Ησύχασε. Μη σταθείς στον δρόμο των αμαρτωλών, αλλά απομακρύνσου με ορμή. Διότι, όταν αποστραφείς την αμαρτία και στενάξεις, τότε θα σωθείς. Διότι από τους κόπους προέρχεται η υγεία, και από τους ιδρώτες η σωτηρία· υπάρχει σωτηρία, υπάρχει διόρθωση. Έχε θάρρος, μην απελπίζεσαι. Δεν υπάρχει νόμος που να δικάζει και να καταδικάζει σε θάνατο χωρίς ευσπλαχνία, αλλά χάρη που κυβερνά, η οποία αναβάλλει την τιμωρία και περιμένει τη διόρθωση. Δεν έχουν κλείσει ακόμη οι θύρες· ο Νυμφίος ακούει· η αμαρτία δεν κυριαρχεί πλέον.

Γιατί; Ώστε αν αρνηθούν, τα χέρια τους και τα μάτια τους να τους ελέγξουν. Όταν ένας άνθρωπος κατορθώσει ενάρετο βίο με την άσκηση και την αγαθή πολιτεία, και είναι πλέον αναγνωρισμένος από όλους ότι είναι ευσεβής και φοβάται τον Θεό, και, ο μη γένοιτο, εκπέσει στην αμαρτία, αυτό είναι παράπτωμα. Διότι ανήλθε στο ύψος του ουρανού και έπεσε στον πυθμένα του άδη. Όμως, ακόμη και όταν πέσει, προκειμένου να μην απελπιστεί για τον εαυτό του και εκπέσει παντελώς στον βυθό της απώλειας, αλλά ανανήφοντας καλύψει το παράπτωμα της αμαρτίας δια της μετανοίας και δεν κατακυριευθεί από τους πονηρούς λογισμούς του, αποκαθίσταται πάλι στο πνευματικό του μέτρο. Διότι εκείνος που έπεσε, εάν δεν παραμείνει στο παράπτωμα, αλλά αφού σηκωθεί προσέλθει στη μετάνοια, αποκαθίσταται πάλι στο ίδιο μέτρο· καθώς λέει και ένας άλλος προφήτης: «Εάν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς». Και πάλι ένας άλλος λέει: «Επίστρεψε σε εμένα». Ακόμη και αν έπεσες και συντρίφθηκες από την ηδονή, μην απελπίζεσαι για τον εαυτό σου, αλλά, αφού σηκωθείς, στέναξε για όσα έπραξες και επίστρεψε σε εμένα δια της μετανοίας, και εγώ θα διορθώσω το σφάλμα σου. Διότι εγώ είμαι αυτός που ανορθώνει τους συντετριμμένους.

ΤΙΤΛΟΣ ΛΗ΄. — Περί εκείνων που στηρίζονται σε κενά και μάταια πράγματα, και στις προστασίες των ανθρώπων, και δεν έχουν την ελπίδα τους στον Θεό. «Θα ντροπιαστούν εκείνοι που στηρίζονται σε πόλεις και σε χρήματα.» «Θα το δουν οι δίκαιοι και θα φοβηθούν», και τα λοιπά. «Εκείνος που στηρίζεται στον πλούτο, αυτός θα πέσει.» «Ο άφρων που έχει πεποίθηση στον εαυτό του, σμίγει με τον άνομο.» «Επειδή στήριξες την ελπίδα σου στα άρματά σου και στο πλήθος της δυνάμεώς σου, θα εγερθεί καταστροφή εναντίον του λαού σου, και όλα τα οχυρωμένα σου μέρη θα αφανιστούν, όπως αφανίστηκε ο άρχοντας Σαλμάν σε ημέρα πολέμου, και συνέτριψαν στο έδαφος μητέρα μαζί με τα παιδιά της.» «Τιμώρησες με τη δύναμή σου τους αρχηγούς των αμαρτωλών, οι οποίοι στηρίζονταν στην αυθάδειά τους.» «Αλίμονο σε εκείνον που λέει μέσα στην καρδιά του: Ποιος θα με γκρεμίσει στη γη;» «Μάταιη αποδείχθηκε η ισχύς σας, και δεν θελήσατε να ακούσετε, αλλά είπατε: Πάνω σε άλογα θα ξεφύγουμε.» «Επικατάρατος είναι ο άνθρωπος ο οποίος έχει την ελπίδα του σε άνθρωπο, και στηρίζει τη σάρκα του βραχίονά του επάνω σε αυτόν, και η καρδιά του απομακρύνεται από τον Κύριο.» «Μην ακολουθείς τις επιθυμίες της ψυχής σου και την ισχύ σου, και μην πεις: Ποιος θα με εξουσιάσει; Διότι ο Κύριος θα αποδώσει σίγουρα δικαιοσύνη. Μη χαίρεσαι για τα χρήματά σου.» Εκείνος που κρίνει ότι ο πλούτος, ο οποίος συγκεντρώθηκε από αδικία, αποτελεί για τον ίδιο ισχύ και μέσο κυριαρχίας, μοιάζει με τον άρρωστο που θεωρεί ως υγεία τον παροξυσμό της αρρώστιας του.

«Σώσε μας, Κύριε, από τις δυσχέρειες αυτού του κόσμου, σύμφωνα με την αγαθότητά σου, ώστε, αφού διαπλεύσουμε το πέλαγος του βίου με καθαρή συνείδηση και παρασταθούμε άμεμπτοι και ακέραιοι στο φοβερό σου βήμα, να αξιωθούμε την αιώνια ζωή.» μʹ. Αφού άκουσε όλα αυτά ο αδελφός και κατανύχθηκε βαθύτατα, είπε με δάκρυα στον Γέροντα: «Από αυτά που βλέπω, Πάτερ, δεν μου απομένει ελπίδα σωτηρίας. Διότι "οι ανομίες μου ξεπέρασαν το κεφάλι μου"· αλλά σε παρακαλώ να μου πεις τι όφειλα να κάνω.» Και ο Γέροντας αποκρίθηκε και είπε: «Το να σωθεί κανείς, "για τους ανθρώπους βέβαια είναι αδύνατο, αλλά για τον Θεό όλα είναι δυνατά", όπως ακριβώς είπε ο ίδιος ο Κύριος. "Ας προφθάσουμε, λοιπόν, το πρόσωπό του με εξομολόγηση, ας τον προσκυνήσουμε και ας πέσουμε ενώπιόν του, και ας κλάψουμε μπροστά στον Κύριο που μας δημιούργησε, διότι αυτός είναι ο Θεός μας"· και ας τον ακούσουμε να λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα, ότι "όταν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς". Και πάλι: "Μήπως δεν έχει τη δύναμη το χέρι του Κυρίου να σώσει; Ή μήπως βάρυνε το αυτί του ώστε να μην μπορεί να εισακούσει;"»

Ας δακρύσουμε από τα βάθη της ψυχής μας, για να καθαρίσουμε τον ρύπο που υπάρχει μέσα της, για να ξεπλύνουμε τον βούρκο των παθών, για να εξαλείψουμε τα στίγματα, για να αναστήσουμε τον Λάζαρο που νεκρώθηκε από τις αμαρτίες μας. Ας συγκαλέσουμε τις πραγματικά πιστές και γνήσιες αδελφές του νεκρού, εννοώ την επίγνωση των πταισμάτων και την εξομολόγηση. Διότι, μην ντραπείς να ομολογήσεις τις αμαρτίες σου. Και όταν επιστρέψεις και στενάξεις, σε διαβεβαιώνουν τα λόγια της Γραφής, τότε θα σωθείς. Και εγώ είμαι ο Κύριος των όλων, βροντοφωνάζει πάλι μέσω του ίδιου προφήτη, αυτός που εξαλείφει τις αμαρτίες σου, εσύ όμως να τις θυμάσαι και να λέγεις εσύ πρώτος τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς. Τόσο ισχυρή είναι για τη σωτηρία η παρρησία της εξομολόγησης και της επιστροφής. Γι' αυτό ας τις προσκαλέσουμε να χύσουν δάκρυα στα πόδια του Ιησού. Είναι παρών και τώρα αυτός που βρίσκεται κοντά σε όλους όσοι τον επικαλούνται με αλήθεια, και εισακούει τη φωνή τους και συμπονά αυτούς που πενθούν, και παρέχει την ευσπλαχνία του και στέκεται δίπλα στον τάφο και ανέχεται τη δυσοσμία και προσφωνεί αυτόν που κείτεται και ανασταίνει τον νεκρό μας.

Αλλά επειδή βλέπει την αίρεση που επικρατεί και τις δυσκολίες που προβάλλουν εκατέρωθεν, επέτρεψε σε όλους όσοι προθυμοποιούνται, να θεραπεύουν τα νοσήματα που έχουν προκύψει ανάλογα με τη δύναμη που έχει ο καθένας, πράττοντας ορθά ο θεσπεσιότατος, ώστε ούτε να θεωρείται νομοθεσία αυτό που τελείται ούτε όμως να εγκαταλείπεται αθεράπευτη καμία ψυχή, υπέρ της οποίας πέθανε ο Χριστός, και αυτό, δηλαδή, να ισχύει μέχρι τη σύγκληση ορθόδοξης συνόδου, οπότε και όσα έχουν γίνει καλώς θα εγκριθούν και όσα έχουν γίνει με άλλο τρόπο θα αποδοκιμαστούν. Και το πράγμα είναι εξαιρετικά προσφιλές στον Θεό, ο οποίος ποθεί να σωθούν όλοι, πόσο μάλλον εκείνοι που προστρέχουν στο φάρμακο της μετάνοιας, και ο οποίος συνδράμει τον φιλάδελφο που απλώνει το χέρι του, και ανασταίνει μαζί με εκείνον που συνεγείρει τον ασθενή. Διότι δική Του είναι η φωνή που λέει: «Παρηγορείτε, παρηγορείτε, ιερείς, τον λαό μου, μιλήστε στα αυτιά της Ιερουσαλήμ». Και τι άλλο θα μπορούσε να είναι η παρηγοριά παρά η διατήρηση των όσων έχουν οριστεί και η μέσω της μετάνοιας επανόρθωση εκείνων που έχουν εκτραπεί; Έπειτα, προς όσους έχουν αμαρτήσει λέει: «Όταν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς και θα γνωρίσεις πού βρισκόσουν». Και πάλι: «Ενώ ακόμη θα προφέρεις τα λόγια της προσευχής σου, θα πει: Ιδού, είμαι παρών».