Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 30:17

Και θα δοθεί σύνθημα, λέει, όπως σε καιρό πολέμου και μάχης. Διότι συνηθίζουν οι στρατηγοί, όταν πρόκειται να εξοπλίσουν για παράταξη το πλήθος που έχουν υπό τις διαταγές τους, να δίνουν συνθήματα, υψώνοντας ψηλά τις λεγόμενες σημαίες. Τις οποίες μνημονεύει και ο προφήτης Ησαΐας λέγοντας: «Θα εγκαταλειφθεί σαν ιστός σε όρος, και σαν σημαιοφόρος σε λόφο». Διότι, στήνοντας ιστούς σε ψηλούς λόφους, είτε τους ορθώνουν, είτε τους γέρνουν, είτε και κρεμούν από αυτούς κάποια αντικείμενα, προς τα οποία βλέπει το μάχιμο στράτευμα. Και καταλαβαίνει έτσι ποια είναι η απόφαση του στρατηγού. Υψώνει λοιπόν το σύνθημα, λέει, και θα τους σφυρίξει. Παραλαμβάνει δε και αυτό πάλι, από τη συνήθεια σχετικά με τις μύγες. Διότι είναι συνήθεια των μελισσοκόμων να τους σφυρίζουν· και έτσι να τις απομακρύνουν από τις κυψέλες προς τα άνθη και τα χόρτα, καθώς και να τις επαναφέρουν από τους αγρούς, και να τις κάνουν να αναπαύονται στην κατοικία τους. Θα σφυρίξει λοιπόν, λέει. Και αυτοί θα φτάσουν πετώντας και ελαφροί, αψηφώντας την πείνα, μη φοβούμενοι τους κόπους, άυπνοι και ταχύτατοι, άρτια εξοπλισμένοι στρατιωτικά, ιππεύοντας ακούραστα άλογα, ορμώντας σαν καταιγίδα, ίσοι με λιοντάρια, και καταβροχθίζοντας σαν θηρία.

Διότι οι θεοί όσων πλανώνται είναι άψυχη ύλη και τίποτε άλλο. «Μάταιη έγινε η ισχύς σας και δεν θελήσατε να ακούσετε, αλλά είπατε: Με άλογα θα φύγουμε· γι' αυτό θα τραπείτε σε φυγή, και σε γρήγορα θα ανεβούμε· γι' αυτό γρήγοροι θα είναι εκείνοι που θα σας καταδιώξουν. Με τη φωνή ενός θα φύγουν χίλιοι, και με τη φωνή πολλών θα φύγουν πολλοί, μέχρι να εγκαταλειφθείτε σαν ιστός σε βουνό και σαν σημαιοφόρος σε λόφο». Αν και, λέει, από εμπειρία βρήκατε ανώφελη την ελπίδα σας στους νομιζόμενους θεούς, και βλέποντας ότι η δύναμή τους είναι μάταιη, παρ' όλα αυτά παραμείνατε το ίδιο απειθείς. Επειδή αν και ακούσατε να μην κατεβείτε στην Αίγυπτο, αλλά να τιμήσετε με πίστη Αυτόν που υπόσχεται να σας διασώσει, δεν θελήσατε να ακούσετε, αλλά είπατε: «Με άλογα θα φύγουμε, και σε γρήγορα θα ανεβούμε». Διότι νομίσατε ότι είναι αρκετό για τη σωτηρία σας το να αποδράσετε από την Ιουδαία. Αλλά γρήγοροι, λέει, θα είναι αυτοί που σας καταδιώκουν, δηλαδή σαν πουλιά και ταχείς, και τόσο φοβεροί και τρομακτικοί απέναντί σας, και σε τέτοιο βαθμό δειλίας θα καταντήσει ο νους των ανυπάκουων, ώστε με τη φωνή μόνο ενός από τους εχθρούς, χίλιοι να τραπούν σε φυγή.

Και αν μάλιστα καταλήξουν πέντε, πολλοί από την παράταξη των Ιουδαίων θα τραπούν σε φυγή· και θα υπομείνουν τόσο φανερή την ταλαιπωρία, ώστε να γίνει περίοπτη, και σε κανέναν απολύτως άγνωστη, αλλά να φαίνεται έτσι ακριβώς όπως αν κάποιος έστηνε ιστό σε όρος, ή και σημαία σε βουνό. Και σημαία και ιστό ονομάζει το ξύλο που υψώνεται σε βουνά ή λοφίσκους, το οποίο φέρει κάποια σημάδια, μέσω του οποίου όσοι έλαχαν να ηγούνται δίνουν σήμα στα στρατεύματα είτε ότι νίκησαν και τα της μάχης πηγαίνουν ίσως καλά γι' αυτούς, είτε ότι πρέπει να συγκεντρωθούν γύρω τους για να ακούσουν κάτι από τα ιερά. <Και πάλι θα περιμένει ο Θεός για να σας σπλαχνιστεί· και γι' αυτό θα υψωθεί για να σας ελεήσει, διότι κριτής είναι ο Κύριος ο Θεός σας. Και πού θα αφήσετε τη δόξα σας;> Πάλι διατήρησε ελπίδα για όσους προέρχονται από τον Ισραήλ. Διότι έχει σωθεί το υπόλειμμα. Διότι δεν θα οδηγηθεί σε απώλεια σύρριζα, λέει, ο αγαπημένος, ούτε βέβαια θα ξεχάσει να σπλαχνιστεί ο Θεός, όπως λέει ο μακάριος Δαβίδ, αλλά το όνομά Του θα είναι δεδοξασμένο και υψηλό, όταν σας ελεήσει. Αλλά θα πεις: Καίτοι πώς δεν ήταν γνώρισμα του αγαθού το να μην επιφέρει καθόλου την τιμωρία;

Άλλοι δε λένε ότι, και σε καιρούς πολέμου, αν τυχόν συνέβαινε να διασκορπιστούν με κάποιον τρόπο οι μαχητές, είτε καταδιώκοντας είτε καταδιωκόμενοι, υψωνόταν κάποιο σημείο (λάβαρο) ψηλά από τους στρατηγούς, στο οποίο προσβλέποντας, συγκεντρώνονταν και επέστρεφαν πάλι στον ίδιο χώρο. Κάτι τέτοιο υποδηλώνει και το κείμενο στον προφήτη Ησαΐα: «Και θα είναι σαν ιστός πάνω σε όρος, και σαν να φέρει σημαία πάνω σε βουνό». Επομένως, λαμβάνει την παρομοίωση από κάτι που συμβαίνει στη φύση των πραγμάτων. Διότι λέει: «Θα τους δώσω σημείο και θα τους δεχτώ». Διότι έχει υψωθεί ανάμεσά μας ως σημείο μέγα και επιφανές ο σταυρός του Σωτήρα, μέσω του οποίου γίναμε δεκτοί από τον Θεό και Πατέρα, και βεβαίως έχουμε λυτρωθεί, και εμείς που πιστέψαμε έχουμε αυξηθεί σε άπειρο πλήθος. Και επειδή έχει προσθέσει ότι «θα τους σπείρω ανάμεσα στους λαούς και από μακριά θα έρθουν και θα με θυμηθούν», πάλι λέμε εκείνο, και καθόλου άσκοπα, διότι ο λόγος έχει μεγάλη αληθοφάνεια: διασπάρθηκαν δηλαδή σαν σπόρος σε πολλά έθνη και σε κάθε χώρα και πόλη οι θεσπέσιοι μαθητές και οι κήρυκες των θείων ευαγγελίων, και έκαναν αυτούς που βρίσκονταν πολύ μακριά από τον Θεό εξαιτίας της αμαρτίας και της πλάνης που μεσολάβησε, να Τον θυμηθούν, και τους προετοίμασαν να φέρουν στον νου τους τον Σωτήρα και Δημιουργό των πάντων, παρόλο που παλαιότερα απέδιδαν τη λατρεία τους στην κτίση, και για αυτόν ακριβώς τον λόγο είχαν απομακρυνθεί από την οικειότητα με τον Θεό.

Γι' αυτό τους απειλεί με τα όσα ακολουθούν, λέγοντας: ⌜〈Θα τραπείτε σε φυγή〉 μεν, αλλά δεν θα μπορέσετε να ξεφύγετε από το χέρι των Βαβυλωνίων, το οποίο θα σας προφτάσει ακόμη και στην Αίγυπτο.⌝ Και λέει ότι σε τέτοιο βαθμό 〈θα τραπούν σε φυγή, έως ότου απομείνουν σαν ιστός πάνω σε όρος και σαν σημαία πάνω σε βουνό〉, ή, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈σαν ιστός στην κορυφή του όρους και σαν ιστία πάνω σε βουνό〉· ⌜διότι, όπως ακριβώς όταν ένα πλοίο συντριβεί και καταστραφεί στη θάλασσα, ένας 〈ιστός τοποθετημένος στην κορυφή του όρους〉 αποτελεί σημάδι ότι δεν υπάρχει πια καμία ανάγκη γι' αυτόν, έτσι καταφανής θα καταστεί και η καταστροφή αυτών για τους οποίους γίνεται λόγος.

Τέτοιος είναι ο δικός μας αγρός, τόσος και ο θερισμός· μεγάλος μεν, και γεμάτος στάχυα, και πλούσιος για Εκείνον που βλέπει τα κρυπτά, και τέτοιος που αρμόζει να ανήκει σε έναν τέτοιο Γεωργό, τον οποίο πληθαίνουν οι κοιλάδες των ψυχών που καλλιεργούνται ορθά με τον Λόγο· ωστόσο δεν είναι γνωστός στους πολλούς, ούτε συγκεντρώνεται σε ένα μέρος, αλλά συλλέγεται λίγο-λίγο, σαν την καλαμιά κατά τον θερισμό, και σαν την επιφυλλίδα κατά τον τρύγο, όταν δεν υπάρχει ολόκληρο τσαμπί. Νομίζω πως είναι σκόπιμο να προσθέσω και τα εξής, και μάλιστα πολύ επίκαιρα: σαν συκιά στην έρημο βρήκα τον Ισραήλ, και σαν μία ή δύο ώριμες ρώγες μέσα σε άγουρο τσαμπί, που διαφυλάσσονται μεν ως ευλογία Κυρίου και ως καθιερωμένη απαρχή, πλην όμως είναι ακόμη λίγη και σπάνια και δεν γεμίζει το στόμα εκείνου που τρώει· και σαν σημαία πάνω σε λόφο, και σαν ιστό πάνω σε βουνό, ή οτιδήποτε άλλο συγκαταλέγεται σε όσα είναι μοναδικά και δεν γίνονται ορατά από τους πολλούς. Αυτά λοιπόν είναι τα γνωρίσματα της προηγούμενης φτώχειας και κατήφειας.