Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 30:18

Κατατρυχόταν δε πάλι, επειδή αυτόν που ως ληστή είχε θανατώσει, τον έβλεπε πάλι να μεταφέρεται στον παράδεισο. Βλέποντας δε και όλη την πανοπλία του να έχει καταρριφθεί, και ότι δεν υπήρχε κανένα όπλο σταλμένο από αυτόν που να μην το ακύρωσε ο Κύριος, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Του εχθρού οι ρομφαίες εξέλιπαν τελείως, και τις πόλεις του τις κατέστρεψες», γι' αυτό ταραζόταν, και ευρισκόμενος σε αμηχανία, αποπειράθηκε τελικά να δώσει στον Σωτήρα να πιει ξύδι με χολή· αγνοούσε όμως ότι και αυτό εναντίον του εαυτού του το απεργαζόταν. Διότι την πικρία της οργής, η οποία προέκυψε εξαιτίας της παραβάσεως του νόμου, και με την οποία κρατούσε τους πάντες αιχμαλώτους, την παρέδωσε στον Σωτήρα· και Εκείνος, λαμβάνοντάς την, την ανάλωσε και την κένωσε, ώστε αντί για το ξύδι, η Σοφία να μας ποτίσει με το κρασί που η ίδια ανέμειξε· και αντί για τη χολή, να μας χαρίσει τα λόγια τα πιο γλυκά και από το μέλι και την κηρήθρα· και σε αντάλλαγμα για τα δικά μας που ο Ίδιος γεύτηκε, να πει και σε εμάς: «Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός». Καθώς όμως απέτυχε και σε αυτό και λαφυραγωγήθηκε, καταντροπιασμένος πια, τον κυρίευσε κάποια υποψία, βλέποντας τόσο μεγάλα γεγονότα, ότι δεν πολεμά εναντίον ανθρώπου, αλλά εναντίον του Θεού. Διότι έβλεπε ότι με τα ίδια τα μέσα με τα οποία παγίδευε τους πάντες, με αυτά ακριβώς ντροπιαζόταν ο ίδιος, και ότι περισσότερο έπεφτε παρά κατέβαλλε τον αντίπαλο· και τελικά προσπαθούσε να υποχωρήσει, και να στρέψει τα νώτα του σε φυγή. Επειδή, βλέποντάς Τον να κρέμεται στον σταυρό και να καταδιώκει τον θάνατο, φοβήθηκε μήπως Αυτός είναι εκείνος για τον οποίο έχει γραφτεί: «Θα υψωθεί ο Κύριος για να μας ελεήσει».

Και αν μάλιστα καταλήξουν πέντε, πολλοί από την παράταξη των Ιουδαίων θα τραπούν σε φυγή· και θα υπομείνουν τόσο φανερή την ταλαιπωρία, ώστε να γίνει περίοπτη, και σε κανέναν απολύτως άγνωστη, αλλά να φαίνεται έτσι ακριβώς όπως αν κάποιος έστηνε ιστό σε όρος, ή και σημαία σε βουνό. Και σημαία και ιστό ονομάζει το ξύλο που υψώνεται σε βουνά ή λοφίσκους, το οποίο φέρει κάποια σημάδια, μέσω του οποίου όσοι έλαχαν να ηγούνται δίνουν σήμα στα στρατεύματα είτε ότι νίκησαν και τα της μάχης πηγαίνουν ίσως καλά γι' αυτούς, είτε ότι πρέπει να συγκεντρωθούν γύρω τους για να ακούσουν κάτι από τα ιερά. <Και πάλι θα περιμένει ο Θεός για να σας σπλαχνιστεί· και γι' αυτό θα υψωθεί για να σας ελεήσει, διότι κριτής είναι ο Κύριος ο Θεός σας. Και πού θα αφήσετε τη δόξα σας;> Πάλι διατήρησε ελπίδα για όσους προέρχονται από τον Ισραήλ. Διότι έχει σωθεί το υπόλειμμα. Διότι δεν θα οδηγηθεί σε απώλεια σύρριζα, λέει, ο αγαπημένος, ούτε βέβαια θα ξεχάσει να σπλαχνιστεί ο Θεός, όπως λέει ο μακάριος Δαβίδ, αλλά το όνομά Του θα είναι δεδοξασμένο και υψηλό, όταν σας ελεήσει. Αλλά θα πεις: Καίτοι πώς δεν ήταν γνώρισμα του αγαθού το να μην επιφέρει καθόλου την τιμωρία;

Αλλά είναι επακόλουθο να κατανοήσουμε ότι, εκτός από αγαθός, είναι και κριτής. Έργο δε εκείνου που κρίνει ορθά και αμερόληπτα είναι να επιμερίζει τις ποινές ανάλογα με τα σφάλματα του καθενός. Ίδιον δε του αγαθού πάλι είναι να μεταπλάθει προς το καλύτερο με ένα ήμερο νεύμα όσους έχουν τιμωρηθεί. «Εσείς δε», λέει, «πού θα εγκαταλείψετε τη δόξα σας;». Αντί δε του «θα εγκαταλείψετε», εννοεί «θα εγκαταλειφθεί». Διότι η θεόπνευστη Γραφή ενίοτε δεν ακριβολογεί ως προς τις λέξεις. Τους ονειδίζει λοιπόν, επειδή τη δική τους δόξα, το να είναι και να ονομάζονται του Θεού –διότι αποτελούσαν δικό Του κλήρο– δεν την υπολόγισαν καθόλου. Διότι την εγκατέλειψαν εκπίπτοντας στα αισχρότερα, και λατρεύοντας τα έργα των ίδιων τους των χεριών, και απειθώντας μεν στους αγίους προφήτες, αψηφώντας δε και αυτήν τη σωτηρία που προέρχεται από τον Θεό, και έχοντας στηρίξει την ελπίδα τους, που είναι ψευδής και ανόητη, στους ανθρώπους. Επειδή κατέβηκαν, όπως είπα, στη χώρα των Αιγυπτίων. «Μακάριοι είναι όλοι όσοι εμμένουν σε Αυτόν, διότι άγιος λαός θα κατοικήσει στη Σιών, και η Ιερουσαλήμ έκλαψε με κλαυθμό: Ελέησέ με. Θα σε ελεήσει· όταν είδε τη φωνή της κραυγής σου, σε εισάκουσε». Αφού ονόμασε δόξα του Ισραήλ τον Σωτήρα των πάντων Θεό, αποδεικνύει ότι η απροθυμία του να απομακρυνθεί κανείς από Αυτόν, και αντίθετα η σταθερή προσκόλληση σε Αυτόν μέσω της απόλυτης ευπειθείας και υποταγής, καθιστά τους ανθρώπους με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε μακάριους.

Ας μην κλαίει ο φτωχός, και ας μην καυχιέται ο πλούσιος. Ας μην αποθαρρύνεται ο ασθενής, και ας μην επαίρεται ο δυνατός. Ας μη λυπάται ο δούλος, και ας μην καυχιέται ο κύριος. Διότι όλοι πάνω στη γη θα παραδώσουμε το σώμα μας στο χώμα, μέχρις ότου έλθει ο Κύριος, ο οποίος θα ζωογονήσει τα σώματά μας. Ας καυχώνται όμως οι δίκαιοι, και ας ευφραίνονται εν Κυρίω. Διότι μακάριοι είναι όλοι όσοι βρεθούν τότε άξιοι αυτής της ευλογημένης φωνής: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Μείνετε σταθεροί λοιπόν εσείς που εργάζεστε τη δικαιοσύνη και υπομένετε κόπους υπέρ της αλήθειας του Θεού· διότι οι κόποι της πρόσκαιρης ζωής σας εξασφαλίζουν πολλή παρρησία στο μέλλον· και η στενοχώρια της παρούσας ζωής θα γίνει για εσάς στο μέλλον άνεση και ανύψωση και καύχημα· και το τωρινό κλάμα θα γίνει για εσάς παρηγοριά και άνεση. Διότι είναι γραμμένο: μακάριοι όλοι όσοι μένουν σταθεροί σε αυτόν, διότι άγιος λαός θα κατοικήσει στη Σιών. Τότε πάλι θα πραγματοποιηθεί το γεγραμμένο: ιδού, όσοι με υπηρετούν θα ευφρανθούν, εσείς όμως θα ντροπιαστείτε.

Όμως λέει ότι δεν θα καταστραφούν όλοι εντελώς, αλλά θα απομείνουν ελάχιστοι, τους οποίους ο Θεός, αφού τους ελεήσει και τους σπλαχνιστεί, θα τους διασώσει, δοξαζόμενος και υψούμενος μέσω του ελέους που τους έδειξε. Διότι έτσι αναδεικνύεται δίκαιος κριτής, ώστε αφενός να τιμωρεί εκείνους που είναι άξιοι τιμωρίας, αφετέρου να καταξιώνει με τη σωτηρία Του εκείνους που μπορούν να τύχουν ελέους. Γι' αυτό, «μακάριοι είναι όλοι όσοι παραμένουν σταθεροί σε Αυτόν», ή «όσοι Τον υπομένουν» σύμφωνα με τον Σύμμαχο· διότι είναι καλό να μην λιποψυχούμε ούτε να απελπιζόμαστε για τη βοήθεια του Θεού μέσα στις συμφορές που μας καταλαμβάνουν. Εν συνεχεία, πολύ εύλογα ο λόγος της Γραφής, έχοντας αναφέρει τα γεγονότα που συνέβησαν την εποχή του προφήτη Ιερεμία, μέσα από τα προκείμενα προαναγγέλλει την επιστροφή του λαού από την αιχμαλωσία και ότι, επιστρέφοντας, θα ανοικοδομήσουν τον ναό στην Ιερουσαλήμ και θα κατοικήσουν πάλι την πόλη, ώστε να γεμίσει από κατοίκους, και ότι ολόκληρη η χώρα θα καλλιεργηθεί από τους Ιουδαίους, οι οποίοι θα ζουν σε πολλή και βαθύτατη ειρήνη. Αυτά εκπληρώθηκαν την εποχή του Ζοροβάβελ και του Ιησού του Ιωσεδέκ, επί των ημερών των οποίων ανακαινίστηκε το ιερό, ενώ τότε προφήτευαν ο Αγγαίος και ο Ζαχαρίας. Μετά από αυτούς, ο Έσδρας, επιστρέφοντας από τη Βαβυλωνία, και ομοίως μετά από αυτόν ο Νεεμίας, συνέβαλαν τα μέγιστα στην ανοικοδόμηση της πόλης· έπειτα δε από αυτούς, η πόλη και ο ναός της παρέμειναν απολιόρκητα για πολλά χρόνια.

Αυτά λοιπόν ακριβώς προαναγγέλλει διά των παρόντων ο λόγος λέγοντας: 〈και πάλι θα περιμένει ο Θεός για να σας σπλαχνιστεί και γι' αυτό θα υψωθεί ο Θεός για να σας ελεήσει〉. Και προσθέτει λέγοντας στη συνέχεια: 〈διότι κριτής είναι Κύριος ο Θεός〉· ⌜διότι, όντας δίκαιος 〈κριτής〉, όσους μεν ήταν άξιοι τους παρέδιδε στην αιχμαλωσία, ενώ όσους ήταν δίκαιο να ελεήσει, τους έσωζε· γι' αυτό 〈μακάριο〉 είναι το να 〈εμμένει κανείς σε αυτόν〉, ή κατά τον Σύμμαχο το να 〈τον υπομένει〉· ως δίκαιος 〈κριτής〉, λοιπόν, και ως αγαθός 〈και πάλι θα σπλαχνιστεί〉, ώστε η Σιών και η Ιερουσαλήμ να οικοδομηθούν για δεύτερη φορά και να κατοικήσει ξανά σε αυτήν λαός.⌝ ⌞Και δόξα του Ισραήλ ονομάζει τον Σωτήρα των όλων Θεό.⌟ Επειδή όμως έχει γραφτεί: 〈διότι λαός άγιος θα κατοικήσει στη Σιών〉, δεν πρέπει να αγνοούμε ότι ούτε το εβραϊκό κείμενο ούτε οι υπόλοιποι ερμηνευτές τον ονόμασαν 〈άγιο〉, αλλά, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈λαός〉, λέγει, 〈θα κατοικήσει στη Σιών〉· πράγμα το οποίο και έγινε, αλλά δεν ήταν πάντως 〈άγιος〉 όλος ο 〈λαός〉 ο οποίος μετά από αυτά 〈κατοίκησε〉 στην Ιερουσαλήμ. 〈Με κλαυθμό〉, λέγει, 〈δεν έκλαψε "Ελέησέ με"〉· ⌜διότι έτσι αναφέρει το εβραϊκό κείμενο. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: 〈στην Ιερουσαλήμ με κλαυθμό δεν θα κλάψεις〉, ομοίως δε και σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα έχει ειπωθεί: 〈στην Ιερουσαλήμ με κλαυθμό δεν θα κλάψει κανείς〉.

Είναι αδύνατον να συνυπάρχει η αγάπη προς τον κόσμο με την αγάπη προς τον Θεό, όπως ακριβώς είναι αδύνατον να συνυπάρχουν μεταξύ τους το φως και το σκοτάδι. ΤΙΤΛΟΣ ΛΑʹ. — Περί των αγίων, και αυτών που μακαρίζονται για όσα πράττουν, και για χάρη των οποίων μακαρίζονται. «Από τους αγίους θα φοβηθείτε.» «Μακάριος είσαι, Ισραήλ. Ποιος είναι όμοιός σου; Λαός που σώζεται από τον Κύριο.» «Μακάριος ο άνθρωπος, τον οποίο έλεγξε ο Κύριος.» «Μακάριος ο άνθρωπος, που δεν πορεύτηκε σύμφωνα με τη βουλή των ασεβών, και σε δρόμο αμαρτωλών δεν στάθηκε.» «Θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους Του.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι κατοικούν στον οίκο Σου, στους αιώνες θα Σε αινούν.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο θα παιδαγωγήσεις, Κύριε, και από τον νόμο Σου θα τον διδάξεις.» «Μακάριοι είναι εκείνοι που τηρούν την κρίση και πράττουν τη δικαιοσύνη σε κάθε καιρό.» «Μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο, στις εντολές Του θα βρει μεγάλη ευαρέσκεια.» «Μακάριοι οι άμωμοι στην οδό τους, εκείνοι που πορεύονται σύμφωνα με τον νόμο του Κυρίου. Μακάριοι εκείνοι που ερευνούν.» «Μακάριος είναι εκείνος, του οποίου βοηθός είναι ο Θεός του Ιακώβ, και η ελπίδα του στηρίζεται στον Κύριο τον Θεό του.» «Η βουλή των αγίων είναι σύνεση.» «Μακάριος ο άνθρωπος που βρήκε τη σοφία. Διότι είναι πολυτιμότερη από τους πολυτελείς λίθους.» «Χέρι εκλεκτών θα επικρατήσει εύκολα.» «Η τελειότητα των οσίων θα τους οδηγήσει.» «Εκείνος που ελεεί τους φτωχούς είναι μακαριστός.» «Εκείνος που σας αγγίζει, είναι σαν να αγγίζει την κόρη του οφθαλμού μου.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι εμμένουν σε Αυτόν.» «Μακάριος εκείνος που συγκρατεί τα χέρια του από το να πράττουν το άδικο.» «

ΤΙΤΛΟΣ ΙΒ΄. — Περί υπομονής και μακροθυμίας. «Είπε ο Δαβίδ: Αφήστε τον να καταριέται, διότι ο Κύριος του το είπε· ίσως ο Κύριος επιβλέψει στην ταπείνωσή μου, και μου ανταποδώσει αγαθά αντί για την κατάρα αυτή.» «Όλοι όσοι σε προσμένουν με υπομονή δεν πρόκειται να ντροπιαστούν.» «Να δείχνεις ανδρεία, και ας κραταιώνεται η καρδιά σου, και να υπομένεις τον Κύριο.» «Ο φρόνιμος άνδρας υποφέρει πολλά. Ο μακρόθυμος άνδρας έχει άφθονη φρόνηση.» — «Ο μακρόθυμος θα κατασιγάσει τις διαμάχες.» «Ο ελεήμων άνδρας είναι μακρόθυμος.» «Θα υποφέρω την οργή του Κυρίου, διότι αμάρτησα ενώπιόν του.» «Αγαθός είναι ο Κύριος σε αυτούς που τον υπομένουν κατά την ημέρα της θλίψης.» «Εάν καθυστερήσει, υπόμεινέ τον, διότι ερχόμενος θα φθάσει, και δεν θα αργήσει.» «Περίμενέ με, λέει ο Κύριος, μέχρι την ημέρα της αναστάσεώς μου ως μαρτυρία· διότι θα επιβάλω την κρίση σε συνάξεις εθνών.» «Στέφανος θα υπάρξει σε όσους υπομένουν, και σε όσους είναι χρήσιμοι σε αυτήν.» «Μακάριοι όλοι όσοι παραμένουν σταθεροί σε αυτόν.» «Εκείνοι που προσμένουν τον Θεό, θα ανανεώσουν τη δύναμή τους, θα βγάλουν φτερά σαν τους αετούς· θα τρέξουν, και δεν θα κοπιάσουν· θα βαδίσουν, και δεν θα πεινάσουν.» «Τέκνα, δείξτε μακροθυμία για την οργή που ήρθε εναντίον σας. Διότι σε καταδίωξε ο εχθρός σου, αλλά γρήγορα θα δεις την καταστροφή του, και θα πατήσεις πάνω στον τράχηλό του.» «Αγαθός είναι ο Κύριος σε όσους τον προσμένουν.» «Μέχρι ενός καιρού θα δείξει ανοχή ο μακρόθυμος, και ύστερα θα του αποδοθεί ευφροσύνη.»