Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 30:2

Διότι γόγγυζαν εναντίον του Χριστού τα πλήθη των Ιουδαίων, πότε μεν λέγοντας: «Πενήντα έτη δεν έχεις ακόμη, και έχεις δει τον Αβραάμ;», πότε δε, εκτός από αυτά, δεν δίσταζαν να τον καταδιώκουν, και καταλόγιζαν εναντίον του την αλήθεια ως έγκλημα. Διότι ο μεν Σωτήρας των όλων ονόμαζε τον εαυτό του Υιό του Θεού και Πατρός, και, αποδεικνύοντας ότι η σκιά του νόμου δεν ήταν τίποτα, παρέθετε την ομορφιά της εν πνεύματι λατρείας. Εκείνοι όμως τον καταδίωκαν: «Όχι μόνο», λέει, «επειδή κατέλυε το Σάββατο, αλλά και επειδή αποκαλούσε δικό του πατέρα τον Θεό, κάνοντας τον εαυτό του ίσο με τον Θεό.» Αυτοί λοιπόν που γογγύζουν θα μάθουν να υπακούν, λέει, και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν να μιλούν για ειρήνη. Διότι οι γλώσσες εκείνων που δεν είχαν συνηθίσει να μιλούν ορθά για τον Χριστό ψέλλιζαν, αλλά θα μάθουν, λέει, να μιλούν τα δικά του και μάλλον να ξεστομίζουν λόγια ειρήνης, χωρίς να επιστρέφουν πλέον στην προηγούμενη παραφροσύνη τους, αλλά υποτάσσοντας μάλλον σε αυτόν τον αυχένα της διάνοιάς τους. Και το να μιλά κανείς για ειρήνη προς τον Ιησού σημαίνει να λέει: Κύριε, ο Θεός ημών, κάνε μας δικούς σου, εκτός από εσένα άλλον δεν γνωρίζουμε, το όνομά σου ονομάζουμε. <Αλίμονο, τέκνα αποστάτες, αυτά λέει ο Κύριος: Κάνατε βουλή όχι μέσω εμού, και συμφωνίες όχι μέσω του πνεύματός μου, για να προσθέσετε αμαρτία στις αμαρτίες· εσείς που πορεύεστε για να κατεβείτε στην Αίγυπτο· εμένα όμως δεν με ρωτήσατε, για να λάβετε βοήθεια από τον Φαραώ και να προστατευθείτε από τους Αιγυπτίους.

Το ότι δε από πολύ παλιά η διάθεσή τους αποβλέπει στην αποστασία από τον Θεό, προσπαθεί να το βεβαιώσει λέγοντας: Αυτοί που πορεύονται για να κατεβούν στην Αίγυπτο· εμένα όμως δεν με ρώτησαν, για να βοηθηθούν από τον Φαραώ, και να προστατευθούν από τους Αιγυπτίους, παρενέβαλε δε ενδιάμεσα το: Εμένα όμως δεν με ρώτησαν. Η δε ακολουθία των νοημάτων έχει ως εξής: Αλίμονο, λέει, σε αυτούς που κατεβαίνουν στην Αίγυπτο για να βοηθηθούν από τον Φαραώ, και να βρουν προστασία από τους Αιγυπτίους. Διότι, ενώ τους είχε προαναγγελθεί πόλεμος και μάχη και ο βασιλιάς της Ασσυρίας είχε κινήσει τα όπλα κατά της χώρας των Ιουδαίων, έτρεξαν προς τους Αιγυπτίους και ζητούσαν τη δική τους συνδρομή, ενώ θα έπρεπε να εξευμενίσουν τον Θεό και να εξαλείψουν, με τη στροφή προς το καλύτερο, εκείνα με τα οποία τον είχαν παροργίσει.

Αφού ο λόγος ολοκλήρωσε τις απειλές κατά ‹του στεφάνου της ύβρεως› και όλα όσα ακολούθως επιβλήθηκαν, μεταβαίνει σε άλλη υπόθεση, προφητεύοντας, όπως αναφέρουν οι Εβραίοι, τα όσα συνέβησαν κατά τους χρόνους του προφήτη Ιερεμία, όταν οι Βαβυλώνιοι κυρίευσαν την Ιερουσαλήμ και οδήγησαν τον λαό στην αιχμαλωσία. Τότε, όσοι είχαν απομείνει στη χώρα της Ιουδαίας, μαζί με τους οποίους βρισκόταν ο προφήτης Ιερεμίας, ο Βαρούχ και κάποιοι άλλοι, τράπηκαν σε φυγή από φόβο προς τους Βαβυλωνίους, προτιμώντας μάλλον να παραδώσουν τους εαυτούς τους στους Αιγυπτίους παρά να υποδουλωθούν στους Βαβυλωνίους. Αυτά δε εξιστορούνται στην προφητεία του Ιερεμία. Όμως, ο προφήτης Ησαΐας προλαμβάνει αυτά τα γεγονότα, έχοντας ζήσει σχεδόν εκατόν πενήντα ολόκληρα χρόνια πριν από τον Ιερεμία· γράφει, λοιπόν, για εκείνους ακριβώς που δεν υπάκουσαν στη φωνή του Θεού μέσω του Ιερεμία, η οποία τους απαγόρευε να εισέλθουν στην Αίγυπτο, λέγοντας: 〈Αλίμονο, τέκνα αποστάτες, ή παραβάτες〉 σύμφωνα με τον Σύμμαχο, 〈λέγει ο Κύριος· κάνατε σχέδια χωρίς εμένα και συνάψατε συμφωνίες όχι διά του πνεύματός μου, για να προσθέσετε αμαρτία στην αμαρτία, εσείς που πορεύεστε για να κατεβείτε στην Αίγυπτο, και δεν με ρώτησαν, για να βοηθηθούν από τον Φαραώ〉, καθώς και όσα ακολουθούν τα λόγια αυτά.

Και εγώ, με πιο υποχωρητικό τόνο στη φωνή, θέλοντας να τον προετοιμάσω για να με ακούσει, αποκρίθηκα λέγοντας: «Θαυμάζω, άνθρωπε, αυτή την ευλάβειά σου, και εύχομαι την ίδια διάθεση να έχεις και για εκείνον για τον οποίον έχει γραφτεί ότι υπηρετούν οι άγγελοι, όπως λέει ο Δανιήλ, ότι ως Υιός Ανθρώπου προσάγεται προς τον Παλαιό των Ημερών, και σε αυτόν δίνεται κάθε βασιλεία στους αιώνες των αιώνων. Για να γνωρίζεις δε», είπα, «ω άνθρωπε, ότι δεν κάναμε αυτήν την ερμηνεία, την οποία κατακρίνεις, χρησιμοποιώντας δική μας αυθαιρεσία, θα σου παραθέσω μαρτυρία από τον ίδιο τον Ησαΐα, ο οποίος λέει ότι πονηροί άγγελοι εγκαταστάθηκαν και κατοικούν και στην Τάνη, στη χώρα της Αιγύπτου. Οι δε λόγοι του είναι οι εξής: Αλίμονο στα αποστάτημένα τέκνα, αυτά λέει ο Κύριος: κάνατε σχέδιο όχι μέσω εμού, και συμφωνίες όχι μέσω του Πνεύματός μου, για να προσθέσετε αμαρτίες πάνω σε αμαρτίες· αυτοί που με πονηρία κατεβαίνουν στην Αίγυπτο, χωρίς να με ρωτήσουν, για να βοηθηθούν από τον Φαραώ και να προστατευθούν υπό τη σκέπη των Αιγυπτίων. Διότι η σκέπη του Φαραώ θα καταλήξει για εσάς σε ντροπή, και για εκείνους που εμπιστεύθηκαν τους Αιγυπτίους, σε όνειδος, διότι στην Τάνη υπάρχουν αρχηγοί πονηροί άγγελοι. Μάταια θα κοπιάσουν για έναν λαό, ο οποίος δεν θα τους ωφελήσει ως βοήθεια, αλλά θα τους οδηγήσει σε αισχύνη και όνειδος.»

Πώς πρέπει να νοηθεί το «εσύ οργίστηκες» που ειπώθηκε από τον θεόληπτο Ησαΐα στο «και εμείς αμαρτήσαμε»; Θα μπορούσε κανείς να εκλάβει το «αμαρτήσαμε», όχι με την έννοια ότι επιλέξαμε τις πράξεις που φθείρουν τις αρετές, αλλά απλώς ότι αποτύχαμε σε εκείνα τα οποία προτιμήσαμε και επιδιώξαμε με ζήλο. Διότι θα μπορούσε να λεχθεί ότι «αμαρτάνει» και εκείνος ο οποίος άλλα έθεσε ως σκοπό να επιτελέσει και έστρεψε την ορμή του προς το επιθυμητό, περιέπεσε όμως στα αντίθετα και αντί για αυτά που προέκρινε βρίσκεται εγκλωβισμένος σε ανέλπιστες καταστάσεις. Τέτοιας φύσεως είναι, για να παραλείψω προς το παρόν την περαιτέρω εξέταση των όσων θα λεχθούν, και το «δεν ανήκει στον άνθρωπο η οδός του» και το «εάν ο Κύριος δεν οικοδομήσει οίκο, μάταια κοπίασαν οι οικοδομούντες, και εάν ο Κύριος δεν φυλάξει πόλη, μάταια αγρύπνησε ο φύλακας» και το «δεν αρέσκεται στη δύναμη του ίππου ούτε ευδοκεί στις κνήμες του ανδρός» και το «εκείνοι που καταστρώνουν σχέδια» εμβαθύνοντας στους διαλογισμούς τους «και όχι δια του Κυρίου». Διότι και αυτοί, αντί να μην αποτύχουν στην προσπάθειά τους, όχι μόνο αστόχησαν, αλλά επιπλέον επισώρευσαν πάνω τους το «ουαί». Παρόμοιο είναι και εκείνο που ειπώθηκε προς όσους είχαν εναποθέσει την ελπίδα τους στην Αίγυπτο: «Κάνατε συμβούλιο όχι δι' εμού και συνθήκες όχι δια του Πνεύματός μου, για να προσθέσετε αμαρτίες πάνω σε αμαρτίες, εσείς που πορεύεστε για να κατεβείτε στην Αίγυπτο». Για αυτούς και η καταφυγή και η ελπίδα για βοήθεια μετατρέπεται σε αισχύνη και όνειδος.