Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 30:20

Το ότι κατά τον καιρό της παρουσίας του Σωτήρος μας, πολλοί από τους απογόνους εξ αίματος του Αβραάμ θα μετανοήσουν, και αφού δικαιωθούν δια της πίστεως και απαλλαγούν από κάθε αμαρτία, θα εμπλουτιστούν με τον αγιασμό μέσω του Πνεύματος, το διδάσκει λέγοντας ότι άγιος λαός θα κατοικήσει στη Σιών. Διότι, λέει, με κλάμα έκλαψε η Ιερουσαλήμ λέγοντας, Ελέησόν με. Και επειδή γνωρίζει ότι ο Θεός των όλων είναι πρόθυμος στη φιλανθρωπία και πανέτοιμος να σπλαγχνιστεί, λέει: Θα σε ελεήσει, και θα εισακούσει την κραυγή σου· διότι άμα σε είδε να μετανοείς, αμέσως συγκατένευσε να σου δώσει τη χάρη της αμνησικακίας. Επομένως, όσον αφορά το θέλημα του Δεσπότη των πάντων, όλοι θα είχαν σωθεί δια της πίστεως στον Χριστό. Επειδή όμως δεν δέχθηκαν τον Λυτρωτή, για τον λόγο αυτόν έχουν παραδοθεί στην απώλεια. Διότι οι ίδιοι επέλεξαν μάλλον αυτό. <Και θα σας δώσει ο Κύριος άρτο θλίψεως και νερό στενάχωρο, και δεν θα σε πλησιάσουν πλέον αυτοί που σε πλανούν· διότι τα μάτια σου θα δουν αυτούς που σε πλανούν, και τα αυτιά σου θα ακούσουν τα λόγια αυτών που σε πλάνησαν από πίσω, οι οποίοι λένε: Αυτή είναι η οδός, ας πορευθούμε σε αυτήν, είτε δεξιά, είτε αριστερά.> Ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έγινε για εμάς δύναμη άρτου ζωής. Διότι είπε ξεκάθαρα: Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο. Αλλά ας νοηθεί και ως νερό, όχι αισθητό και υλικό, αλλά μάλλον θείο και νοητό.

«Ιδού την ακούσαμε στην Εφραθά, την βρήκαμε στα πεδία του δρυμού.» Διότι ο Εμμανουήλ γεννήθηκε στη Βηθλεέμ, η οποία είναι η Εφραθά. Υπόσχεται, λοιπόν, ο Θεός των όλων σε όσους από τον Ισραήλ επιστρέφουν σε αυτόν, να τους δώσει άρτο θλίψεως και ύδωρ στενοχώριας, δηλαδή να τους χαρίσει τη ζωή εν Χριστώ και τη γνώση γι' αυτόν, την οποία εάν κανείς συγκεντρώσει και κλείσει μέσα στους θησαυρούς του νου του, δεν παραδίδεται στις απολαύσεις, δεν έχει διεφθαρμένη τη διαγωγή του βίου του, ούτε βέβαια βαδίζει την πλατιά και ευρύχωρη οδό, αλλά αντίθετα εισέρχεται μέσα από τη στενή πύλη που οδηγεί στη ζωή. Εάν λοιπόν λάβεις αυτόν τον άρτο, λέει, τότε θα γίνεις και ασφαλής, δεν θα παρασύρεσαι εύκολα στην πλάνη, ούτε θα συναρπάζεσαι πρόθυμα από τα λόγια εκείνων που εξαπατούν. Διότι θα τους δεις, και θα ακούσεις τα λόγια τους. Διότι παλαιότερα μεν, επειδή δεν μπορούσες να διακρίνεις τα λόγια τους, εξισωνόσουν με εκείνους που δεν βλέπουν καθόλου, ούτε ακούν τα λόγια που συνήθως πλανούν· όμως, λαμβάνοντας τον άρτο, θα τους δεις οπωσδήποτε, και θα κατανοήσεις πολύ καλά ποιος είναι ο χαρακτήρας τους· ότι δηλαδή απλώς διαλαλούν και λένε: «Αυτή είναι η οδός, ας πορευτούμε σε αυτήν, είτε δεξιά, είτε αριστερά»· διότι δεν υπήρχε διάκριση ως προς αυτό που από τη φύση του προκαλεί βλάβη.

Και όχι εκείνου που δεν ήταν τέτοιος, αλλά σαν να τους παρέσυραν απερίσκεπτα οι λόγοι όλων προς οτιδήποτε. «Και θα εξαλείψεις τα είδωλα τα επαργυρωμένα και τα επιχρυσωμένα. Θα τα κάνεις λεπτή σκόνη και θα τα σκορπίσεις σαν ακάθαρτο νερό, και θα τα πετάξεις μακριά σαν κοπριά.» Ταιριάζει, νομίζω, να κατορθώσουν να το επιλέξουν αυτό τόσο εκείνοι που κλήθηκαν από τα έθνη μέσω της πίστης στην επίγνωση της αλήθειας, όσο βέβαια και αυτοί που κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ. Και δεν είναι καθόλου άτοπο να πούμε ότι ταιριάζει και σε όσους προέρχονται από την ελληνική πλάνη το χωρίο: «Ο Κύριος θα σας δώσει άρτο θλίψης και νερό στενοχώριας. Και δεν θα σε πλησιάσουν πλέον αυτοί που σε πλανούν». Οι μεν ταλαίπωροι Ιουδαίοι είχαν πονηρούς καθοδηγητές, εννοώ δηλαδή τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους, οι οποίοι ήθελαν να τους παρασύρουν σε οτιδήποτε τους άρεσε, απομακρύνοντάς τους από την εντολή του Μωυσή, και πείθοντάς τους να δίνουν προσοχή σε διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων. Επιπλέον, ο Ισραήλ κατακρινόταν, επειδή είχε φτάσει σε τέτοιο βαθμό παραφροσύνης, ώστε να επιλέξει να προσκυνά ακόμη και άψυχα είδωλα. Τα παιδιά των Ελλήνων, από την άλλη πλευρά, είχαν ανόσιους δασκάλους, οι οποίοι, έχοντας ψυχική και δαιμονιώδη σοφία, κήρυξαν στη ζωή ένα αναρίθμητο πλήθος δαιμόνων, και τους δίδαξαν να προσκυνούν την κτίση παρά τον Κτίστη.

«Οι ταύροι σας και τα βόδια και όσοι εργάζονται τη γη θα φάνε άχυρα ανακατεμένα με λιχνισμένο κριθάρι». Ο λόγος διαμορφώνεται παίρνοντας σχήμα από όσους συνηθίζουν να καλλιεργούν τη γη, οι οποίοι όταν πλουτίσουν τη σοδειά τους από την άφθονη ροή των νερών που χύνονται άνωθεν και από τον ουρανό, τότε βεβαίως έχουν και πολλή ευκαρπία, ικανή να συντηρήσει άφθονα τη ζωή, και θερίζουν από τον αγρό χορτάρι ακόμη και για τα ζώα· μεταπλάθεται όμως και πάλι ο νους από τα αισθητά στην πνευματική θεωρία των προκειμένων. Διότι, λέει, όταν σου δοθεί από τον Θεό ο άρτος της θλίψης και το νερό της στενοχώριας, όταν δεις αυτούς που σε πλανούν και απομακρύνεις τη διάνοιά σου από αυτούς, όταν εξαλείψεις τα είδωλα και δεχθείς τον φωτισμό της αληθινής θεογνωσίας, τότε θα βρεθείς και σε πνευματική ευκαρπία. Διότι θα υπάρξει βροχή για το σπόρο της γης σου. Και με τη λέξη βροχή (υετός) εννοεί τη νοητή παράκληση μέσω του Πνεύματος. Η οποία αρδεύει τις καρδιές εκείνων που σέβονται τον Θεό και, μάλιστα, τις καθιστά εύκαρπες. Γι' αυτό ψάλλει ο Δαβίδ για όσους έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης στον Χριστό: «Βροχή εκούσια θα ξεχωρίσεις, ω Θεέ, για την κληρονομιά σου», δηλαδή το ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα, και την παράκληση, όπως είπα, μέσω του Αγίου Πνεύματος.

Και προς το παρόν βέβαια, λέει, «θα σας δώσει ο Κύριος άρτο θλίψης και λιγοστό νερό». Μετά από αυτά όμως, στη συνέχεια προσθέτει: «ο άρτος από το γέννημα της γης σου θα είναι άφθονος και θρεπτικός», και: «τότε θα πέσει η βροχή στο σπέρμα της γης σου». Διδάσκει δε μέσω αυτών ότι, στην αρχή της επιστροφής τους, δοκίμασαν πολλή «θλίψη» όσοι επέστρεψαν από την εχθρική χώρα, εξαιτίας της καταπίεσης των γύρω λαών, σε σημείο μάλιστα να αναστείλουν το έργο της ανοικοδόμησης του ναού· αυτό άλλωστε διδάσκει και η ιστορία στο βιβλίο του Έσδρα. Γι' αυτό έχει ειπωθεί, ότι «θα σας δώσει ο Κύριος άρτο θλίψης και λιγοστό νερό· και δεν θα πλησιάσουν πλέον», λέει, «εκείνοι που σε πλανούν· διότι τα μάτια σου θα δουν αυτούς που σε πλανούν». Γι' αυτό «δεν θα σε πλανήσουν πλέον»· διότι, ακόμη κι αν κάποιοι επιχειρήσουν να το πράξουν αυτό, εντούτοις «τα μάτια σου θα τους δουν». Αφού λοιπόν τους δουν και τους κατανοήσουν, «δεν θα πλανηθούν».

Και πάλι, αν κάποιοι άλλοι επιχειρήσουν με απατηλά λόγια να σας απευθύνουν διαστροφές, ούτε και αυτών τα λόγια θα δεχθούν 〈τα αυτιά σου〉· και αν, εξαπατώντας, έλεγαν: 〈«Αυτή είναι η οδός, ας πορευτούμε σε αυτήν είτε δεξιά είτε αριστερά»〉, δεν θα πειστείς σε αυτούς που τα λένε αυτά, αλλά ‹σε 〈οδό〉 βασιλική 〈θα πορευτείς〉›, βαδίζοντας τη μέση οδό και ‹χωρίς να παρεκκλίνεις ούτε 〈δεξιά〉 ούτε 〈αριστερά〉›.⌝ Γι' αυτόν τον λόγο, εφόσον δεν θα πλανάσαι πλέον, 〈θα μιάνεις τα είδωλα〉, δηλαδή θα τα θεωρήσεις μιαρά και ακάθαρτα, αποστρεφόμενος αυτά 〈σαν〉 κάποια δυσώδη 〈κοπριά〉 και επαίσχυντη ακαθαρσία. Όταν δε τα κάνεις αυτά, τότε ακόμη 〈άρτον θλίψεως και ύδωρ στενοχώριας θα σου δώσει ο Κύριος. Τότε θα υπάρξει βροχή για τον σπόρο της γης σου, και ο άρτος από το γέννημά σου θα είναι σε αφθονία και παχύς〉. ⌜Όλα θα εκπληρωθούν σε σένα, καθώς θα περνάς τη ζωή σου μέσα σε πολλή ευημερία και βαθύτατη ειρήνη· έτσι ώστε και τα ζώα που έχεις, και μάλιστα εκείνα που καλλιεργούν τη γη, να χορταίνουν τη φυσική τους τροφή. Και αυτά βέβαια εκπληρώνονταν μετά την ανανέωση της Ιερουσαλήμ στα μετέπειτα χρόνια, όταν αναπαύονταν εν ειρήνη τόσο αυτοί που κατοικούσαν στους αγρούς της υπαίθρου όσο και αυτοί που διέμεναν στις πόλεις.