Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 30:23

Λαμβάνοντας λοιπόν τον άρτο της ζωής και το ζωοποιό ύδωρ, και αυτοί και εκείνοι απαλλάσσονταν από τους παλαιούς δασκάλους, ή μάλλον από εκείνους που τους πλανούσαν, και, έχοντας καταδικάσει την απάτη, απομάκρυναν τα είδωλα. Διότι δικαιώθηκαν μέσω της πίστης, αποχαιρετώντας ουσιαστικά τον Σατανά και τα ακάθαρτα πνεύματα, και αποστρεφόμενοι με βδελυγμία και αποφεύγοντας εκείνους που παλαιότερα θεωρούνταν από αυτούς ως ανώτεροι, εννοώ τους ψευδώνυμους θεούς, σαν να επρόκειτο για τα πλέον μισητά πράγματα που καταλήγουν σε έσχατη ακαθαρσία. Διότι, τι θα μπορούσε να είναι πιο βδελυρό από την κοπριά και το ύδωρ της ακαθαρσίας; <Τότε θα πέσει βροχή για τον σπόρο της γης σου, και ο άρτος από τα γεννήματα της γης σου θα είναι άφθονος και θρεπτικός. Και τα κτήνη σου την ημέρα εκείνη θα βοσκήσουν σε τόπο εύφορο και ευρύχωρο.>

«Οι ταύροι σας και τα βόδια και όσοι εργάζονται τη γη θα φάνε άχυρα ανακατεμένα με λιχνισμένο κριθάρι». Ο λόγος διαμορφώνεται παίρνοντας σχήμα από όσους συνηθίζουν να καλλιεργούν τη γη, οι οποίοι όταν πλουτίσουν τη σοδειά τους από την άφθονη ροή των νερών που χύνονται άνωθεν και από τον ουρανό, τότε βεβαίως έχουν και πολλή ευκαρπία, ικανή να συντηρήσει άφθονα τη ζωή, και θερίζουν από τον αγρό χορτάρι ακόμη και για τα ζώα· μεταπλάθεται όμως και πάλι ο νους από τα αισθητά στην πνευματική θεωρία των προκειμένων. Διότι, λέει, όταν σου δοθεί από τον Θεό ο άρτος της θλίψης και το νερό της στενοχώριας, όταν δεις αυτούς που σε πλανούν και απομακρύνεις τη διάνοιά σου από αυτούς, όταν εξαλείψεις τα είδωλα και δεχθείς τον φωτισμό της αληθινής θεογνωσίας, τότε θα βρεθείς και σε πνευματική ευκαρπία. Διότι θα υπάρξει βροχή για το σπόρο της γης σου. Και με τη λέξη βροχή (υετός) εννοεί τη νοητή παράκληση μέσω του Πνεύματος. Η οποία αρδεύει τις καρδιές εκείνων που σέβονται τον Θεό και, μάλιστα, τις καθιστά εύκαρπες. Γι' αυτό ψάλλει ο Δαβίδ για όσους έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης στον Χριστό: «Βροχή εκούσια θα ξεχωρίσεις, ω Θεέ, για την κληρονομιά σου», δηλαδή το ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα, και την παράκληση, όπως είπα, μέσω του Αγίου Πνεύματος.

Είπε δε κάπου και ο προφήτης Ησαΐας, ως εκ προσώπου του Θεού, για τους Ισραηλίτες, που ήταν αμπελώνας: «Και στα σύννεφα θα δώσω εντολή να μη ρίξουν βροχή σε αυτόν». Θα υπάρξει λοιπόν βροχή, λέει, για τον σπόρο της γης σου. Αλλά και ο άρτος του γεννήματος της γης σου θα είναι άφθονος και παχύς, δηλαδή, ο καρπός των έργων σου θα είναι προς ωφέλεια. Διότι θα καρποφορήσει, και θα είναι παχύς και πολύς. Ο μεν προφήτης Μαλαχίας απευθυνόταν σε αυτούς από τον Ισραήλ που είχαν αποστατήσει, λέγοντας: «Διότι πλανερός ήταν ο μόσχος σου, Σαμάρεια, επειδή έσπειραν ανεμόφθορα, και η καταστροφή τους θα τα υποδεχθεί». Δεμάτι που δεν έχει τη δύναμη να παραγάγει αλεύρι. Κάποιος άλλος πάλι από τους αγίους επιπλήττει κάποιους και λέει: «Και τον Κύριο τον βοηθό σου δεν θυμήθηκες· γι' αυτό θα φυτέψεις φύτευμα άπιστο». Διότι ατελεσφόρητος είναι ο καρπός των ασεβών, ανώφελοι και οι κόποι τους, και η έκβαση των εγχειρημάτων τους δεν έχει τίποτα το ωφέλιμο. Ωστόσο, υπάρχουν και οι καρποί των θεοφιλών, για τους οποίους πολύ ορθά ο θεσπέσιος Παύλος εύχεται λέγοντας: «Ο δε Θεός της δικαιοσύνης είθε να αυξήσει τον σπόρο σας και να πληθύνει τα γεννήματα της δικαιοσύνης σας».

Προσθέτει δε σε αυτά ο προφήτης, ότι και τα κτήνη θα βοσκήσουν σε εύφορο και ευρύχωρο τόπο· νομίζω δε ότι με τη λέξη κτήνη εννοεί ίσως τους ολιγονόους και πιο απλοϊκούς, οι οποίοι, αν και είναι βραδείς στη διάνοια, εφόσον κλήθηκαν άπαξ στην επίγνωση του Θεού μέσω της πίστης, θα βρουν νοητές τροφές και θα βοσκήσουν σε εύφορο τόπο, δηλαδή στη θεόπνευστη Γραφή, η οποία αποτελεί αληθινά την ευρυχωρία. Διότι είναι πλατιά και άφθονη και κατευθύνει προς την ευσέβεια. Όσο για τους ταύρους, δηλαδή τα βόδια που καλλιεργούν τη γη, λέει ότι θα φάνε άχυρα αναμειγμένα με λιχνισμένο κριθάρι, δηλαδή θα απολαμβάνουν πνευματική ευτροφία.

Και προς το παρόν βέβαια, λέει, «θα σας δώσει ο Κύριος άρτο θλίψης και λιγοστό νερό». Μετά από αυτά όμως, στη συνέχεια προσθέτει: «ο άρτος από το γέννημα της γης σου θα είναι άφθονος και θρεπτικός», και: «τότε θα πέσει η βροχή στο σπέρμα της γης σου». Διδάσκει δε μέσω αυτών ότι, στην αρχή της επιστροφής τους, δοκίμασαν πολλή «θλίψη» όσοι επέστρεψαν από την εχθρική χώρα, εξαιτίας της καταπίεσης των γύρω λαών, σε σημείο μάλιστα να αναστείλουν το έργο της ανοικοδόμησης του ναού· αυτό άλλωστε διδάσκει και η ιστορία στο βιβλίο του Έσδρα. Γι' αυτό έχει ειπωθεί, ότι «θα σας δώσει ο Κύριος άρτο θλίψης και λιγοστό νερό· και δεν θα πλησιάσουν πλέον», λέει, «εκείνοι που σε πλανούν· διότι τα μάτια σου θα δουν αυτούς που σε πλανούν». Γι' αυτό «δεν θα σε πλανήσουν πλέον»· διότι, ακόμη κι αν κάποιοι επιχειρήσουν να το πράξουν αυτό, εντούτοις «τα μάτια σου θα τους δουν». Αφού λοιπόν τους δουν και τους κατανοήσουν, «δεν θα πλανηθούν».

Και πάλι, αν κάποιοι άλλοι επιχειρήσουν με απατηλά λόγια να σας απευθύνουν διαστροφές, ούτε και αυτών τα λόγια θα δεχθούν 〈τα αυτιά σου〉· και αν, εξαπατώντας, έλεγαν: 〈«Αυτή είναι η οδός, ας πορευτούμε σε αυτήν είτε δεξιά είτε αριστερά»〉, δεν θα πειστείς σε αυτούς που τα λένε αυτά, αλλά ‹σε 〈οδό〉 βασιλική 〈θα πορευτείς〉›, βαδίζοντας τη μέση οδό και ‹χωρίς να παρεκκλίνεις ούτε 〈δεξιά〉 ούτε 〈αριστερά〉›.⌝ Γι' αυτόν τον λόγο, εφόσον δεν θα πλανάσαι πλέον, 〈θα μιάνεις τα είδωλα〉, δηλαδή θα τα θεωρήσεις μιαρά και ακάθαρτα, αποστρεφόμενος αυτά 〈σαν〉 κάποια δυσώδη 〈κοπριά〉 και επαίσχυντη ακαθαρσία. Όταν δε τα κάνεις αυτά, τότε ακόμη 〈άρτον θλίψεως και ύδωρ στενοχώριας θα σου δώσει ο Κύριος. Τότε θα υπάρξει βροχή για τον σπόρο της γης σου, και ο άρτος από το γέννημά σου θα είναι σε αφθονία και παχύς〉. ⌜Όλα θα εκπληρωθούν σε σένα, καθώς θα περνάς τη ζωή σου μέσα σε πολλή ευημερία και βαθύτατη ειρήνη· έτσι ώστε και τα ζώα που έχεις, και μάλιστα εκείνα που καλλιεργούν τη γη, να χορταίνουν τη φυσική τους τροφή. Και αυτά βέβαια εκπληρώνονταν μετά την ανανέωση της Ιερουσαλήμ στα μετέπειτα χρόνια, όταν αναπαύονταν εν ειρήνη τόσο αυτοί που κατοικούσαν στους αγρούς της υπαίθρου όσο και αυτοί που διέμεναν στις πόλεις.

Αυτά, λοιπόν, θα μπορούσαν να αναφέρονται στους χρόνους που υποδείχθηκαν, αλλά τα όσα ακολουθούν, διά των οποίων έχει ειπωθεί: 〈και θα υπάρχει σε κάθε ψηλό όρος και σε κάθε μετέωρο βουνό τρεχούμενο νερό〉, εξαναγκάζουν ακόμη και αυτόν που δεν το επιθυμεί να καταφύγει στην αλληγορία. Και ποιο νόημα έχει αυτό που προστίθεται στη συνέχεια: 〈εκείνη την ημέρα, όταν καταστραφούν πολλοί και όταν πέσουν πύργοι, το φως της σελήνης θα είναι ως το φως του ήλιου και το φως του ήλιου θα είναι επταπλάσιο, ως το φως επτά ημερών μέσα σε μία ημέρα, όταν ο Κύριος θα θεραπεύσει το σύντριμμα του λαού του, και θα γιατρέψει την οδύνη της πληγής σου〉; Διότι, ποια ακολουθία θα μπορούσαν να διατηρούν αυτά με όσα ειπώθηκαν προηγουμένως; Είναι αναγκαίο λοιπόν, λέω, να εξετάσουμε ότι και αυτά έχουν προστεθεί σε λογική συνέχεια με τα προλεχθέντα· διότι, εφόσον ο λόγος έδωσε σωματικές υποσχέσεις, λέγοντας: 〈και ο άρτος του γεννήματός σου θα είναι σε αφθονία και παχύς· και τα κτήνη σου θα βοσκήσουν εκείνη την ημέρα σε τόπο εύφορο και ευρύχωρο, οι ταύροι σας και τα βόδια που καλλιεργούν τη γη θα φάνε άχυρα ανακατεμένα με λιχνισμένο κριθάρι〉, εύλογα, πλάι στις σωματικές, προσθέτει και τις θειότερες υποσχέσεις σε όσους είναι άξιοι αυτών. Και αυτό σημαίνει το εξής: 〈και θα υπάρχει σε κάθε ψηλό όρος και σε κάθε μετέωρο βουνό τρεχούμενο νερό〉.

Και θα τα διασκορπίσεις σαν το νερό της γυναίκας που έχει έμμηνα, και θα τα απορρίψεις σαν κοπριά. Τότε θα δοθεί βροχή για τον σπόρο της γης σου, και ο άρτος από τα γεννήματα της γης σου θα είναι άφθονος και θρεπτικός. Εκείνη την ημέρα τα κτήνη σου θα βοσκήσουν σε τόπο εύφορο και ευρύχωρο, οι ταύροι σας και τα βόδια που καλλιεργούν τη γη θα φάνε άχυρα ανακατεμένα με κοσκινισμένο κριθάρι. Και σε κάθε ψηλό όρος και σε κάθε υψωμένο λόφο θα υπάρχει τρεχούμενο νερό εκείνη την ημέρα, όταν θα χαθούν πολλοί και όταν θα πέσουν οι πύργοι. Και το φως της σελήνης θα είναι σαν το φως του ήλιου, και το φως του ήλιου θα είναι επταπλάσιο την ημέρα που ο Κύριος θα θεραπεύσει το σύντριμμα του λαού Του, και θα γιατρέψει την οδύνη της πληγής σου.