Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 30:4

«Διότι η προστασία του Φαραώ θα γίνει για εσάς ντροπή, και για όσους στηρίζονται στην Αίγυπτο όνειδος, επειδή υπάρχουν στην Τάνιδα αρχηγοί, πονηροί άγγελοι· μάταια θα κοπιάσουν για έναν λαό ο οποίος δεν θα τους ωφελήσει, ούτε για βοήθεια, ούτε για ωφέλεια, αλλά για ντροπή και όνειδος». Ταλανίζει και πάλι τους Ισραηλίτες, καθώς έχουν γίνει φιλαμαρτήμονες και αποστάτες, εξαιρετικά πονηροί και καταστρώνουν ολέθρια σχέδια, χωρίς τον Θεό. Διότι βέβαια δεν είναι θεμιτό να διαβουλεύονται με τον Θεό εκείνοι που θέλουν να συμφωνούν σε κάτι το φαύλο. Αντιθέτως, μαζί με τον Θεό θα διαβουλεύεται και θα προχωρά στα όσα πρέπει να πράξει καθένας που είναι ευσεβής και αγαθός, και εραστής της δικαιοσύνης.

Διότι το ότι, εάν διέθεταν πλούσια την εύνοιά Του, δεν θα είχαν υποταχθεί κάτω από τα πόδια εκείνων που τους πολεμούσαν, θα το επιβεβαιώσει η εμπειρία των παρελθόντων γεγονότων. Ποιον, άλλωστε, δεν νίκησαν; Σε ποιον δεν επικράτησαν με τη βοήθεια του Θεού; Αλλά, θεωρώντας ως μηδαμινό το να σώζονται από Αυτόν, και μάλλον κρίνοντας ότι η παντοδύναμη δεξιά Του δεν μπορεί να σώσει, αναζητούσαν ανθρώπινες βοήθειες. Όμως αυτή η πράξη, λέει, θα τους γίνει αφορμή για ντροπή και όνειδος. Διότι υπάρχουν στην Τάνιδα, λέει, αρχηγοί, άγγελοι πονηροί. Κατέβηκαν δηλαδή στην Αίγυπτο οι Ισραηλίτες και νόμιζαν, όπως ανέφερα προηγουμένως, ότι θα τους αρκούσε η βοήθεια των ηγετών της Τάνιδας, δηλαδή των βασιλέων. Αλλά ήρθαν και εκεί κάποιοι που ανήγγειλαν στους άρχοντες της χώρας ειδήσεις κακές και δυσβάσταχτες, επειδή ο Ασσύριος εκστράτευσε εναντίον των Αιγυπτίων, μετά τον πόλεμό του κατά των Τυρίων. Μάταια λοιπόν, λέει, θα κοπιάσουν οι Ισραηλίτες καταφεύγοντας σε έναν λαό ο οποίος με κανέναν τρόπο δεν θα μπορέσει να τους ωφελήσει. Διότι ούτε θα επαρκεί για να τους βοηθήσει, ούτε βέβαια θα μπορεί να τους απαλλάξει από τα επαπειλούμενα δεινά, αλλά θα τους γίνει αφορμή για ντροπή και όνειδος. Διότι αυτούς που απομάκρυναν την καρδιά τους από την ελπίδα στον Θεό τους ακολουθεί πάντοτε το να περιπίπτουν εξάπαντος και καθολοκληρίαν σε κάθε κακό. Και αληθεύει ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: «Είναι καλό το να ελπίζει κανείς στον Κύριο, παρά να εμπιστεύεται σε άνθρωπο.»

Μεταξύ αυτών διδάσκει και τούτο: 〈ότι υπήρχαν στην Τάνιδα αρχηγοί πονηροί άγγελοι〉, ⌜παρουσιάζοντας σαφώς ότι υπήρχαν τότε στους Αιγυπτίους δαίμονες, ονομάζοντάς τους 〈πονηρούς αγγέλους〉, οι οποίοι μάλιστα ενεργούσαν τα περισσότερα στην ονομαζόμενη πόλη της Αιγύπτου 〈Τάνιδα〉, όπου βρισκόταν ιδρυμένη εκείνον τον καιρό η βασιλική έδρα του Φαραώ.⌝ 〈Φαραώ〉 δε ονομάζονταν όλοι οι εκ των Αιγυπτίων βασιλεύοντες στη χώρα τους, παράλληλα με το να κατέχουν και ιδιαίτερα προσωπικά ονόματα, ώστε κάποιος από αυτούς να είναι ο 〈Νεχαώ〉 και συγχρόνως να λέγεται Φαραώ. Μνημονεύει δε την 〈Τάνιδα〉 η Ψαλμωδία, καθώς τα παράδοξα που συντελέστηκαν μέσω του Μωυσή συνέβησαν «στη γη της Αιγύπτου, στην πεδιάδα της 〈Τάνεως〉», και στην προφητεία περί της Αιγύπτου ο ίδιος αυτός προφήτης δίδασκε λέγοντας: «Πού είναι τώρα οι σοφοί σου; Ας σου αναγγείλουν και ας σου πουν τι έχει αποφασίσει ο Κύριος Σαβαώθ για την Αίγυπτο, εξέλιπαν οι άρχοντες της 〈Τάνεως〉». Αλλά εκεί μεν, επειδή προφήτευε την παρουσία του Κυρίου στην Αίγυπτο, ακολούθως φανέρωνε την ‹έκλειψη των αρχόντων της 〈Τάνεως〉›· πράγματα τα οποία εκπληρώθηκαν κατά την επιφάνεια του Σωτήρα μας στους ανθρώπους.

Με τα προκείμενα δε λόγια, υποδηλώνοντας όσα συνέβησαν στους χρόνους του Ιερεμία, ο λόγος δεν λέει «ότι εξέλιπαν οι άρχοντες της Τάνεως», αλλά ότι υπήρχαν τότε «στην Τάνη αρχηγοί πονηροί άγγελοι», οι οποίοι ταυτίζονται με τους προαναφερθέντες «άρχοντες της Τάνεως». Πλην όμως, λέει, και αυτοί «οι αρχηγοί πονηροί άγγελοι στην Τάνη σε τίποτα δεν θα ωφελήσουν» ως προς την προστασία εκείνων που έχουν καταφύγει σε αυτούς και έχουν επικαλεστεί τη βοήθειά τους, και εκτός του ότι σε τίποτα δεν θα τους «ωφελήσουν», θα γίνουν για αυτούς «αισχύνη και όνειδος». Πράγμα που εκπληρώθηκε σε αυτούς την εποχή που ο βασιλιάς των Βαβυλωνίων, αφού υπέταξε την Αίγυπτο, εξανδραπόδισε με το δίκαιο του πολέμου όχι μόνο τους Αιγυπτίους αλλά και όσους από τους Ιουδαίους είχαν καταφύγει σε αυτούς· διότι τότε η ελπίδα των Ιουδαίων στον Φαραώ μετατράπηκε γι' αυτούς «σε αισχύνη και όνειδος». Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι μέχρι αυτό το σημείο έφτασε ο τριακοστός τόμος των εξηγητικών υπομνημάτων του Ωριγένη στον προφήτη.

Αλίμονο, τέκνα αποστάτες, αυτά λέγει ο Κύριος: Πήρατε αποφάσεις χωρίς εμένα και συνάψατε συμφωνίες όχι μέσω του Πνεύματός μου, ώστε να προσθέσετε αμαρτίες πάνω σε αμαρτίες, εσείς που πορεύεστε για να κατεβείτε στην Αίγυπτο, αλλά εμένα δεν με συμβουλευτήκατε, επιδιώκοντας να βοηθηθείτε από τον Φαραώ ... διότι υπάρχουν στην Τάνιδα αρχηγοί, πονηροί άγγελοι· μάταια θα κοπιάσουν προστρέχοντας σε λαό που δεν πρόκειται να τους ωφελήσει ούτε προσφέροντας βοήθεια ούτε κάποια άλλη ωφέλεια, αλλά μάλλον θα τους φέρει ντροπή και όνειδος.

Και εγώ, με πιο υποχωρητικό τόνο στη φωνή, θέλοντας να τον προετοιμάσω για να με ακούσει, αποκρίθηκα λέγοντας: «Θαυμάζω, άνθρωπε, αυτή την ευλάβειά σου, και εύχομαι την ίδια διάθεση να έχεις και για εκείνον για τον οποίον έχει γραφτεί ότι υπηρετούν οι άγγελοι, όπως λέει ο Δανιήλ, ότι ως Υιός Ανθρώπου προσάγεται προς τον Παλαιό των Ημερών, και σε αυτόν δίνεται κάθε βασιλεία στους αιώνες των αιώνων. Για να γνωρίζεις δε», είπα, «ω άνθρωπε, ότι δεν κάναμε αυτήν την ερμηνεία, την οποία κατακρίνεις, χρησιμοποιώντας δική μας αυθαιρεσία, θα σου παραθέσω μαρτυρία από τον ίδιο τον Ησαΐα, ο οποίος λέει ότι πονηροί άγγελοι εγκαταστάθηκαν και κατοικούν και στην Τάνη, στη χώρα της Αιγύπτου. Οι δε λόγοι του είναι οι εξής: Αλίμονο στα αποστάτημένα τέκνα, αυτά λέει ο Κύριος: κάνατε σχέδιο όχι μέσω εμού, και συμφωνίες όχι μέσω του Πνεύματός μου, για να προσθέσετε αμαρτίες πάνω σε αμαρτίες· αυτοί που με πονηρία κατεβαίνουν στην Αίγυπτο, χωρίς να με ρωτήσουν, για να βοηθηθούν από τον Φαραώ και να προστατευθούν υπό τη σκέπη των Αιγυπτίων. Διότι η σκέπη του Φαραώ θα καταλήξει για εσάς σε ντροπή, και για εκείνους που εμπιστεύθηκαν τους Αιγυπτίους, σε όνειδος, διότι στην Τάνη υπάρχουν αρχηγοί πονηροί άγγελοι. Μάταια θα κοπιάσουν για έναν λαό, ο οποίος δεν θα τους ωφελήσει ως βοήθεια, αλλά θα τους οδηγήσει σε αισχύνη και όνειδος.»