Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 31:9

«Ούτε μάχαιρα ανδρός, ούτε μάχαιρα ανθρώπου θα τον καταβροχθίσει, και θα τραπεί σε φυγή όχι εξαιτίας της μαχαίρας. Οι δε νεανίσκοι θα υποστούν ήττα, διότι θα περικλειστούν από βράχο, σαν από χαράκωμα, και θα ηττηθούν· και αυτός που φεύγει θα αιχμαλωτιστεί.» Επανέρχεται και τώρα ο λόγος στον προκαθορισμένο σκοπό του. Διότι, λέει, θα υπερασπιστεί ο Κύριος την Ιερουσαλήμ, δηλαδή θα αγωνιστεί υπέρ της Εκκλησίας Του, η οποία είναι η πόλη Του. Και θα ελευθερώσει όσους πιστεύουν σε Αυτόν, θα τους κάνει δικό Του απόκτημα, θα τους συγκαταλέξει στη δική Του κληρονομιά, και επιπλέον θα τους σώσει. Και με ποιον τρόπο; Διότι θα απαλλάξουν τους εαυτούς τους από τη βέβηλη και βδελυρή ειδωλολατρία, και δεν θα λατρεύουν πλέον τα έργα των δικών τους χεριών, είτε είναι χρυσά και αργυρά, είτε έχουν κατασκευαστεί με πολυτέλεια με κάποιον άλλον τρόπο.

Διότι έχουν καθαιρεθεί τα ιερά, και οι βωμοί, και τα χειροποίητα είδωλα, και έχει εκλείψει η παλαιά πλάνη του Σατανά, η οποία μόλυνε ολόκληρη τη γη. Εφόσον λοιπόν, λέει, έχουν καταστραφεί τα χειροποίητα είδωλα, θα καταστραφεί μαζί με την πλάνη και ο εφευρέτης της, δηλαδή ο Σατανάς, ο νοητός Ασσούρ ή αλλιώς ο Ασσύριος. Διότι θα πέσει όχι χτυπημένος από ανθρώπινη μάχαιρα, και θα γίνει ελεεινός, καθώς θα κατέλθει στον άδη μαζί με όλες τις άλλες πονηρές δυνάμεις. Διότι αυτό μας υποδηλώνει λέγοντας: «Οι δε νεανίσκοι θα καταστούν ηττημένοι», δηλαδή οι ισχυροί και αυτοί που κυριαρχούν από πλεονεξία στους επί της γης, θα ηττηθούν και θα πέσουν. Πώς ή με ποιον τρόπο; Διότι θα περικυκλωθούν από την πέτρα σαν από οχύρωμα. Με τον όρο πέτρα εδώ ονομάζει την αρραγή και άθραυστη δύναμη του Σωτήρος. Επομένως, περικυκλωμένοι από τη θεία δύναμη σαν από κάποια πέτρα, και σαν από οχύρωμα, δηλαδή χαράκωμα και περίβολο, θα παραδώσουν τη νίκη, και κανείς τους δεν θα μπορέσει να διαφύγει. Διότι θα συλληφθεί πλήρως και οπωσδήποτε, ακόμη κι αν κάποιος επέλεγε να προσπαθήσει να ξεφύγει. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει η φράση: «Ο δε φεύγων θα συλληφθεί». Ποιος λοιπόν άραγε από αυτούς πρόκειται να σωθεί, εάν περικυκλωθούν μεν από την πέτρα σαν από οχύρωμα, και δεν τους δοθεί απολύτως κανένας τόπος για φυγή;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η'. <Είπε διά παραβολής.> (A f. 121, B f. 76 b, C f. 122 b). Οι μακάριοι προφήτες με πολλούς τρόπους έχουν διατυπώσει τους λόγους περί του Χριστού. Διότι άλλοι μεν προανήγγειλαν ότι θα έλθει ως φως, άλλοι δε με βασιλική τάξη και υπεροχή. Και μάλιστα κάποιος από αυτούς είπε: «Μακάριος όποιος έχει σπέρμα στη Σιών, και οικείους στην Ιερουσαλήμ! Ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με δικαιοσύνη.

Μακάριος είναι εκείνος που έχει απογόνους στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ. Διότι ιδού, ένας δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με δικαιοσύνη. Ύστερα από πολλές γενεές θα γίνει η επισκοπή τους, και θα λιώσει ο πλίνθος και θα πέσει το τείχος, διότι ο Κύριος θα βασιλεύσει στη Σιών και στην Ιερουσαλήμ, και θα δοξαστεί ενώπιον των πρεσβυτέρων.

Εάν, μετά την ολοκλήρωση της αγρυπνίας και του συνήθους κανόνα, θελήσεις να αγρυπνήσεις μόνος σου, και ο υποτακτικός θελήσει να κοιμηθεί λίγο, δώσε του ανάπαυση· διότι δεν μπορεί ένα παιδί να τρέξει, όπως έχει προειπωθεί, εξίσου με έναν τέλειο. Ακόμη και αν ασθενεί στο σώμα, μην τον αποβάλεις, αλλά κοπίασε μαζί του δείχνοντας μακροθυμία απέναντί του, σαν τον σοφό γεωργό που φύτεψε ένα καλό φυτό στο χωράφι του. Ας είναι κάθε προσπάθειά σου να παραστήσεις το σώμα του ως θυσία ζωντανή, ευάρεστη στον Θεό, για να μην κατακριθούμε μαζί με εκείνους που κατηγορεί ο Απόστολος, λέγοντας: έχουν την εξωτερική μορφή της ευσέβειας, αλλά έχουν αρνηθεί τη δύναμή της. Δίδασκε, λοιπόν, κάθε αγαθή πράξη στον υποτακτικό, διότι είναι γραμμένο: εάν βγάλεις το πολύτιμο από το ευτελές, θα γίνεις σαν το στόμα μου. Διότι, εάν οι δάσκαλοι αυτού του κόσμου δεν αποφεύγουν τις δυσκολίες των νηπιωδών ψυχών, ούτε αρνούνται να συναναστρέφονται με παιδιά για την ανθρώπινη αμοιβή, πόσο μάλλον πρέπει οι τέλειοι να ανέχονται τους αδύναμους για χάρη του Κυρίου; Επειδή είναι γραμμένο: αυτά λέγει ο Κύριος: μακάριος είναι αυτός που έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ.

Επομένως, ας μην αποκάμνουμε κι εμείς προτρέποντας ο ένας τον άλλον, ώστε, εξάγοντας το πολύτιμο από το ανάξιο, να αξιωθούμε εκείνης της προσωνυμίας και της υπερφυούς δόξας· διότι είναι γραμμένο: εάν εξάγεις το πολύτιμο από το ανάξιο, θα είσαι ως το στόμα μου· και, μακάριος είναι εκείνος που έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ. 96. Να ποτίζεις την ψυχή σου με θεία νάματα, ώστε αφού ανθίσει να καρποφορήσει τον καρπό της δικαιοσύνης. Πρέπει δε εμείς να επιδιώκουμε την ωφέλεια της ψυχής, με τον ίδιο τρόπο που τα χερσαία ζώα αναζητούν τη χλόη των φυτών.

Αντί δε του: «διότι θα περικυκλωθούν από πέτρα σαν από χαράκωμα και θα ηττηθούν, ενώ εκείνος που φεύγει θα αιχμαλωτιστεί, αυτά λέει ο Κύριος», ο Σύμμαχος το απέδωσε ως εξής: «η πέτρα του», προφανώς εννοώντας του Ασσυρίου, «θα παρέλθει φοβερή και θα ηττηθούν οι άρχοντές του, λέει ο Κύριος». «Πέτρα» δε ονομάζει τους Ασσυρίους, δηλαδή το άλλοτε στερεό, βέβαιο και ισχυρό στοιχείο της βασιλείας του, το οποίο «θα παρέλθει», όπως αναφέρει ο λόγος, υπονοώντας την καθαίρεση της δυναστείας των Ασσυρίων. Έπειτα λέει: «Μακάριος αυτός που έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ». Και μέσω αυτού προτρέπει εκείνους που ξεκίνησαν για την Αίγυπτο να μην αναχωρήσουν από τον τόπο όπου βρισκόταν ο ναός του Θεού· αλλά και μακαρίζει όσους θα έχουν «σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ», διότι αυτή πρόκειται να ανανεωθεί και να ανακτήσει πάλι τη δική της δόξα, ίσως και ανώτερη από εκείνη που είχε πρωτύτερα. Γι' αυτό ελέχθη σε άλλα [χωρία]: «και η έσχατη δόξα αυτού του οίκου θα είναι υπέρτερη από την πρώτη». Πρέπει δε να γνωρίζουμε, ότι τη λέξη «μακάριος» κανένας από τους ερμηνευτές δεν την έχει χρησιμοποιήσει.

Αντί δε της φράσης: «αυτός που έχει στη Σιών σπέρμα και οικείους στην Ιερουσαλήμ», ο μεν Σύμμαχος αναφέρει: «ο Κύριος έχει πυρ στη Σιών και κλίβανο στην Ιερουσαλήμ», ενώ ο Ακύλας και ο Θεοδοτίων είπαν: «έχει φως στη Σιών και κλίβανο στην Ιερουσαλήμ», διδάσκοντας ο λόγος ότι ο Θεός και Κύριος των πάντων, ο οποίος απείλησε με όσα ελέχθησαν εναντίον του Ασσυρίου, «έχει πυρ στη Σιών και κλίβανο στην Ιερουσαλήμ», ώστε, όποτε θέλει, με αυτό το «πυρ» και τον «κλίβανο» να κατακάψει και να οπτήσει όσους έχουν ανάγκη καύσεως. Γι' αυτό δεν αρμόζει να καταφρονεί κανείς την πόλη του Θεού. Αυτά βεβαίως ευλόγως θα μπορούσαν να λεχθούν και για την Εκκλησία, επειδή αυτή είναι «η δεδοξασμένη πόλη του Θεού», για την οποία έχει λεχθεί: «Δεδοξασμένα έχουν ειπωθεί για σένα, η πόλη του Θεού», και: «Τα ορμήματα του ποταμού ευφραίνουν την πόλη του Θεού». Διότι υπάρχει και μέσα σε αυτήν «πυρ και κλίβανος» για να καταφλέγει και να αναλώνει τα «ξύλα και το χόρτο και την καλάμη» που υπάρχουν σε κάθε ψυχή.

Εάν δε λέγεται: «φως σε αυτόν στη Σιών και κλίβανος σε αυτόν στην Ιερουσαλήμ», μέσω του «φωτός» θα εκλάβουμε ότι το «φως» έχει ειπωθεί για όσους είναι άξιοι να συνάγονται [εκεί], μέσω δε της καύσεως το «κλίβανος στην Ιερουσαλήμ» για όσους έχουν ανάγκη κάθαρσης. Η μεν μετάφραση των Εβδομήκοντα συνδέει αυτά με το ανωτέρω νόημα· διότι, αφού προείπε: «Αυτά λέει ο Κύριος: Μακάριος όποιος έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ», ακολούθως πρόσθεσε το: «ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα άρξουν με κρίση». Επειδή, λοιπόν, αυτά πρόκειται να συμβούν στην Ιερουσαλήμ, εύλογα μακαρίζει εκείνους που πρόκειται να τα απολαύσουν μέσα σε αυτήν, ενώ, κατά τους υπόλοιπους ερμηνευτές, επειδή συνέδεσαν το «λέγει ο Κύριος» με το ανωτέρω νόημα, παρουσίασαν τα προκείμενα ξεκινώντας από μια άλλη, ξεχωριστή αρχή. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: «ιδού, με δικαιοσύνη θα βασιλεύσει βασιλιάς», σύμφωνα με τον Ακύλα: «ιδού, για το δίκαιο θα βασιλεύσει βασιλιάς», και σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα ομοίως. Είναι πιθανό, λοιπόν, οι Ιουδαίοι να ανάγουν αυτά στον Ζοροβάβελ, ο οποίος καταγόταν από τη φυλή του Ιούδα και από τη γενεαλογική διαδοχή του Δαβίδ, και ο οποίος ηγήθηκε της επανόδου από τη Βαβυλώνα όσων επέστρεψαν από την αιχμαλωσία κατά τα χρόνια του Κύρου, του βασιλιά των Περσών.

Αυτά μεν συνέβαιναν πολύ παλαιότερα, λέγει όμως ότι αυτά δεν θα γίνονται πλέον στη νέα Σιών. Διότι, αναφέρει, «δεν θα πουν στον ανόητο να άρχει, ούτε στον δόλιο θα ειπωθεί ότι είναι σωτήρας, αλλά οι ευσεβείς σκέφθηκαν συνετά, και αυτή η βουλή θα παραμείνει»· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο, μετά την αφήγηση εναντίον των «ανόητων αρχόντων», προστίθεται: «ο άρχοντας θα λάβει αρχοντικές αποφάσεις και θα αναδείξει ηγεμόνα». Μέσω αυτών υποδηλώνονται οι απόστολοι του Σωτήρος μας, στους οποίους έχει δοθεί από τον δίκαιο Βασιλέα η αρχή της Εκκλησίας Του και η ηγεσία της. Γι' αυτό έχει λεχθεί από το δικό Του πρόσωπο: «εσύ δε, άνθρωπε, ηγεμόνα μου και γνωστέ μου». Αξίζει δε να παρατηρήσουμε ότι σε αυτές τις επαγγελίες πουθενά δεν αναφέρεται το όνομα του Ισραήλ, ούτε ο πολλάκις αναφερόμενος Ιούδας, ούτε ο Ιακώβ, επειδή η προφητεία αναφέρεται στον Χριστό και σε εκείνους που εντός της Εκκλησίας Του επιστρέφουν από την πλάνη των ανδρών. Ευλόγως λοιπόν, σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα, στην αρχή της περικοπής ο λόγος μακάριζε εκείνους που έχουν «στη Σιών σπέρμα και οικείους στην Ιερουσαλήμ», προφανώς εννοώντας σε αυτήν την καινή Σιών και στη νέα Ιερουσαλήμ του Χριστού, στην οποία το σπέρμα των μακάριων ανδρών του παρελθόντος, αφού άνθισε, καρποφόρησε, ώστε να γεμίσει ολόκληρη η οικουμένη από την προερχόμενη από αυτούς ευλογία.

Γι' αυτό, σχετικά με αυτούς οι παλαιοί μακάριοι προφήτες του Θεού, προφητεύοντας, έλεγαν: «Αν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας είχε αφήσει σπέρμα, θα είχαμε γίνει σαν τα Σόδομα και θα είχαμε ομοιωθεί με τα Γόμορρα». Αλλά αυτοί που τα έλεγαν αυτά δεν έμειναν χωρίς σπέρμα, ούτε άγονοι, ούτε άκαρποι ‹σαν τα Σόδομα και σαν τα Γόμορρα›· γι' αυτό μακαρίζονται στην Εκκλησία του Θεού τέτοια ‹σπέρματα›, επειδή απέκτησαν τέτοιους «οικείους». Γι' αυτό έχει λεχθεί: «Μακάριος όποιος έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ». Προχωρώντας δε, σε πολλά σημεία της προκειμένης προφητείας θα βρεις ότι η προερχόμενη από τα έθνη Εκκλησία καλείται με αυτόν τον τρόπο.

Ψ. ΙΕ΄. Αυτά λέγει ο Κύριος: Μακάριος είναι εκείνος που έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ· διότι ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με δίκαιη κρίση. Ο Χριστός του Θεού, ο οποίος είπε «εγώ όμως εγκαταστάθηκα βασιλιάς από Αυτόν», φανερώνεται και μέσα από αυτά τα λόγια. Οι δε άρχοντες υπό Αυτόν θα μπορούσαν να είναι είτε οι απόστολοι και εκείνοι που κυβερνούν τις Εκκλησίες με θεία κρίση, είτε οι θείοι άγγελοι, οι έφοροι της σωτηρίας των ανθρώπων. Εξαιτίας, λοιπόν, αυτού που βασιλεύει στη Σιών και στην Ιερουσαλήμ, μακάριος είναι όποιος έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ. Αυτά πρέπει να εκληφθούν κατά τρόπο αντάξιο του αποστολικού πνεύματος, το οποίο μας διδάσκει τα περί της άνω Ιερουσαλήμ και του επουράνιου όρους Σιών.

Δεν υπάρχει τρόπος ζωής που να προσελκύει τέτοια παρρησία, ούτε βίος που να ομιλεί αντί για λόγια. Από πού να υφάνουμε τον χιτώνα των επαίνων για τον Αντώνιο; Ας τον στεφανώσει τώρα η κιθάρα του Δαβίδ· διότι περί αυτού και των οσίων έργων του έχει γραφτεί στην αρχή του βιβλίου: «Μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο, τις εντολές του θα αγαπήσει σφόδρα· δυνατό θα είναι πάνω στη γη το σπέρμα του»· διότι δικό του σπέρμα είναι οι κοινότητες των αγίων παντού στην Αίγυπτο, ή μάλλον σε όλη τη γη. Εκείνον θεωρούν πατέρα και γεωργό, σύμφωνα με τα δικά του πρότυπα ρυθμίζουν τον βίο τους και θεωρούν ότι, αν και απών, είναι παρών μέσω της τήρησης των κανόνων. Ένας μόνο λόγος που διασώζεται από εκείνους που εκπαιδεύτηκαν διαδοχικά, είναι ικανός να συγκροτήσει τον τρόπο ζωής που προέρχεται από την πνευματική φιλοσοφία. Ας μιλήσει γι' αυτόν και ο προφήτης Ησαΐας: «Μακάριος εκείνος που έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ.» Ας λεχθούν για τον Αντώνιο και τούτα τα λόγια από την προφητεία του Ιερεμία: «Προτού σε πλάσω στην κοιλιά, σε γνώριζα, και προτού εξέλθεις από τη μήτρα, σε αγίασα»· διότι την αγιοσύνη την καλλιεργούσε ως σύντροφό του. Ως κληρονομιά από τη μήτρα είχε αποκτήσει την αγία ταπείνωση, και ως θεμέλιο της πνευματικής φιλοσοφίας έθεσε τη σωφροσύνη διά του Χριστού.

Αυτά λέγει ο Κύριος: Μακάριος είναι αυτός που έχει στη Σιών σπέρμα και οικείους στην Ιερουσαλήμ. Διότι ιδού, ένας δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με δικαιοσύνη. Και θα υπάρχει άνθρωπος που θα κρύβει τα λόγια του, και θα κρυφτεί σαν από ορμητικό νερό που παρασέρνει, και θα φανερωθεί στη Σιών ... Και δεν θα στηρίζουν πλέον την πεποίθησή τους σε ανθρώπους, αλλά θα δώσουν τα αυτιά τους για να ακούσουν. Και η καρδιά των αδυνάτων θα προσέξει στο να ακούει, και οι γλώσσες που τραυλίζουν γρήγορα θα μάθουν να μιλούν για ειρήνη. Και δεν θα πουν πια στον άφρονα να κυβερνά, και δεν θα πουν πια οι υπηρέτες σου: Σώπα. ... Και η καρδιά τους θα σκεφτεί μάταια πράγματα, για να πράξει ανομίες και να πει πλάνες εναντίον του Κυρίου, για να καταστρέψει πεινασμένες ψυχές και να αφήσει κενές τις διψασμένες ψυχές. Διότι τα σχέδια των πονηρών σχεδιάζουν ανομίες, για να καταστρέψουν τους ταπεινούς με άδικα λόγια και να διασκορπίσουν τους συλλογισμούς των ταπεινών στην κρίση. Οι ευσεβείς όμως σκέφτηκαν συνετά, και αυτή η βουλή θα παραμείνει.

Διότι σήμερα η δική μας απαρχή αναλήφθηκε στον ουρανό, και Εκείνος που προσέλαβε τη δική μας σάρκα κατέλαβε τον πατρικό θρόνο, για να κατεργαστεί τη συμφιλίωση με τους δούλους του, να καταργήσει την παλαιά έχθρα και να χαρίσει στους επίγειους ανθρώπους την ειρήνη των άνω δυνάμεων. Διότι κοινά είναι σήμερα για εμάς τα νικητήρια κατά του διαβόλου, κοινά τα βραβεία, κοινά τα έπαθλα, κοινοί και οι στέφανοι, κοινή και η δόξα. Γι' αυτό ας σκιρτήσουμε όλοι από χαρά, βλέποντας την απαρχή μας να κάθεται ψηλά και τη φύση μας να καταλαμβάνει τον θρόνο εκ δεξιών του Θεού. Διότι, εάν ο θαυμάσιος προφήτης μακαρίζει όσους έχουν απογόνους στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ, πολύ περισσότερο πρέπει εμείς να χαιρόμαστε και να αγαλλιάζουμε, βλέποντας την απαρχή μας να έχει ανέλθει στην ίδια την κορυφή του ουρανού και να έχει καταλάβει τον βασιλικό θρόνο. Σκέψου, αγαπητέ, πόσο μεγάλη υπήρξε η αγαθότητα και η άρρητη οικονομία του Θεού μας για το γένος μας: το γένος που εξέπεσε από τον παράδεισο εξαιτίας της απάτης του διαβόλου και καταδικάστηκε με τόσο μεγάλη κατάρα, το ανύψωσε αμέσως σε τέτοιο ύψος· και πώς εμείς, που αποδειχθήκαμε ανάξιοι της γης, ανυψωθήκαμε σήμερα στον ουρανό, καθώς και η φύση μας, η οποία παλαιότερα είχε θεωρηθεί ανάξια ακόμη και για τον παράδεισο. Διότι αυτή έχει πλέον αναλάβει την προεδρία του ουρανού, και εκείνη που είχε γίνει παίγνιο των δαιμόνων, σήμερα προσκυνείται από τους αγγέλους και τις άνω δυνάμεις.

Πρέπει, λοιπόν, να εκλαμβάνουμε την προσταγή του Νόμου με πιο πνευματικό τρόπο. Διότι υπάρχει πνευματικό σπέρμα, το οποίο συλλαμβάνεται δια της αγάπης και του φόβου του Θεού στη γαστέρα της ψυχής, η οποία ωδίνει και γεννά πνεύμα σωτηρίας. Έτσι πρέπει να εκληφθεί και το χωρίο: «μακάριος είναι όποιος έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ». Διότι, άραγε, ακόμη και αν κάποιος είναι πόρνος, μέθυσος και ειδωλολάτρης, είναι μακάριος, απλώς και μόνο επειδή έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ; Κανένας συνετός άνθρωπος δεν θα το πει αυτό.

59. Μακάριος είναι αυτός που έχει στη Σιών, την Εκκλησία του Θεού, σπέρμα διδασκαλίας των λόγων Του, λέει ο Ησαΐας, και υιούς δικούς του και του Πνεύματος, στην άνω Ιερουσαλήμ των πρωτοτόκων. Διότι ο άνθρωπος εκείνος θα κρύβει για έναν καιρό, λέει, τους λόγους του, και θα κρυφτεί σαν από ορμητικό νερό, και στο τέλος θα φανερωθεί στη Σιών, την Εκκλησία των πιστών, σαν ένδοξος ορμητικός ποταμός σε διψασμένη γη, με τα ρείθρα της σοφίας του. Και δεν θα υπάρχουν πλέον αυτοί που ανατρέπονται από τους φθονερούς επειδή τους εμπιστεύθηκαν, αλλά θα προσφέρουν τα αυτιά τους για να ακούσουν τους λόγους του ανθρώπου εκείνου, και η καρδιά εκείνων που ασθενούν κατά την ψυχή θα προσέξει για να ακούσει. Και δεν θα πουν ποτέ πια οι υπηρέτες του φθόνου: «Σώπα»· επειδή, όντας ευσεβής, σκέφτηκε συνετά, και δεν μίλησε ανόητα, όπως οι μωροί σοφοί του κόσμου. Ούτε η καρδιά του συνέλαβε μάταια πράγματα για να διαπράξει ανομίες, και να εκφέρει πλάνη εναντίον του Θεού, ώστε να διασκορπίσει πεινασμένες ψυχές και να αφήσει κενές τις διψασμένες ψυχές. Γι' αυτό οι λόγοι του παραμένουν για την ωφέλεια πολλών, έστω κι αν αυτό δεν αρέσει στους φθονερούς.

Μακάρια λοιπόν είναι η ιερή σας πρόθεση, μακαριότερη η θεοκίνητη αναχώρησή σας, ολόμακαρη μια τέτοια διαβίωση. Να πω και κάτι άλλο; Μακάριοι και εκείνοι που σας γέννησαν, και οι κοιλιές που σας βάσταξαν. Και αυτό δεν είναι έξω από το λογικό, διότι, σύμφωνα με τις Γραφές, απέκτησαν εσάς ως σπέρμα στη Σιών και ως οικείους στην Ιερουσαλήμ.

ΛΟΓΟΣ 90. Να μακαρίζουμε θερμά την υποταγή. ΠΑΤΕΡΕΣ ΜΟΥ ΚΑΙ ΑΔΕΛΦΟΙ ΚΑΙ ΤΕΚΝΑ, Πράγματι είστε αξιομακάριστοι και ευλογημένοι από τον Κύριο, επειδή εγκαταλείψατε τον κόσμο, αγαπήσατε τον Θεό περισσότερο από τους γονείς, αγαπήσατε τα επουράνια περισσότερο από τα επίγεια, αποξενωθήκατε από αδελφούς και συγγενείς, και προσκολληθήκατε στον Υιό του Θεού, αφού αφήσατε πατρίδα, δήμους, αγορές, πόλεις, θορύβους, μέριμνες, και όλα τα γήινα και πρόσκαιρα της ματαιότητας, και επιλέξατε την αγαθή και πολυύμνητη άγια ζωή μαζί με τους αγγέλους και την από κοινού συνύπαρξη στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Διότι, ποιος δεν θα σας επαινούσε; Παλαιότερα μεν ο προφήτης λέει τα εξής: «Μακάριος αυτός που έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ». Και άλλος πάλι: «Καλό είναι για τον άνθρωπο να σηκώσει τον ζυγό από τη νεότητά του». Ο δε θείος Δαβίδ, ψάλλοντας για το σεμνό και ιδιαίτερα ευπρεπές της δικής μας κοινής ζωής, αναφώνησε τα εξής: «Ιδού, λοιπόν, τι το καλό ή τι το τερπνό;»

Μακάρια λοιπόν είναι η ιερή σας πρόθεση, μακαριότερη η θεοκίνητη αναχώρηση, ολόμακαρη μια τέτοια διαβίωση. Ας πω και κάτι άλλο: μακάριοι είναι και εκείνοι που σας γέννησαν και οι κοιλιές που σας βάσταξαν. Και αυτό δεν είναι παράλογο, διότι, σύμφωνα με τις Γραφές, απέκτησαν εσάς ως σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ. Διότι και σε εκείνους δεν ανήκει μικρή χαρά για εσάς, όταν μάλιστα ακούνε και μαθαίνουν ότι τα δικά σας πηγαίνουν καλά, χάρη στη θεία, ενάρετη και υπομονετική υποταγή σας, επειδή αγιάζεται και η οσφύς τους μέσω της ιερής σας απαρχής και δεν υπάρχει κανενός το σπίτι που να μη δέχεται κατανυκτικό φωτισμό έστω και μόνο με την υπενθύμιση του δικού του ανθρώπου. Εφόσον λοιπόν είναι τόσο μεγάλο και σπουδαίο το αγαθό που κατέχετε και τέτοιου μεγέθους και σπουδαιότητας η μεγαλοδωρεά που σας ανήκει, για να μην αναφέρω ακόμη την αληθινή ζωή και την άρρητη ανταπόδοση που πρόκειται να ανατείλει για εσάς στον μέλλοντα αιώνα, πώς είναι δυνατόν να μη χαίρομαι εγώ, ο ταπεινός και αμαρτωλός; Και πώς να μην επιθυμώ να δείχνω προθυμία με κάθε είδους έργα και λόγια για τη διατήρηση όσων καλών θησαυρίζονται και οικοδομούνται στις ιερές σας ψυχές; Ναι, λοιπόν, χαίρομαι και αγάλλομαι.

Έπειτα θα επέλθει ο θάνατος, σαν λιοντάρι που ωρύεται, και σαν αρκούδα σε απόγνωση. Και πώς θα αντέξει η αξιοθρήνητη ψυχή τον αιώνιο όλεθρο; Διότι λέει η Γραφή: «Εάν η κρίση αρχίζει πρώτα από εμάς, ποιο θα είναι το τέλος εκείνων που απειθούν στο ευαγγέλιο του Θεού; Και εάν ο δίκαιος μόλις και μετά βίας σώζεται, ο ασεβής και ο αμαρτωλός πού θα φανεί;» «Ώστε, αγαπητοί μου αδελφοί, ας είμαστε πάντοτε με φόβο Θεού και αγωνία, εδραίοι και αμετακίνητοι, περισσεύοντας πάντοτε στο έργο του Θεού, γνωρίζοντας ότι ο κόπος μας δεν είναι μάταιος εν Κυρίω.» Όσο για τον αδελφό Σωκράτη, γνωρίζετε ότι ήλθε από την Ανατολή επιβεβαιώνοντας την υποταγή του και απολογούμενος για την καθυστέρησή του· αυτόν θέλαμε να τον κρατήσουμε εδώ ως δόκιμο αδελφό. Αλλά επειδή είναι γραμμένο: «Μακάριος όποιος έχει σπέρμα στη Σιών, και οικείους στην Ιερουσαλήμ», αποφασίσαμε να επιστρέψει και πάλι πίσω, ώστε δι' αυτού να βρούμε έλεος. Και πραγματικά οφείλουμε να χαιρόμαστε, αδελφοί, διότι από το πλήρωμα της αδελφότητάς μας εγκαταστάθηκε στην αγία Σιών, τη μητέρα των Εκκλησιών, τοποθετημένος από τον εκεί αγιώτατο Πατριάρχη για να ιερουργεί και να εκτελεί χρέη οικονόμου.