Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 32:1

Θα επιβεβαιώσει δε εξίσου την εξήγησή μας για αυτά, και θα αποδείξει ότι δεν είναι καθόλου λανθασμένη, και ο μακάριος προφήτης Ησαΐας, αναφωνώντας: «Ιδού, βασιλιάς δίκαιος θα βασιλεύσει, και άρχοντες με δικαιοσύνη θα κυβερνήσουν, και θα υπάρξει άνθρωπος που θα κρύβει τα λόγια του». Διότι λέει ότι έχει βασιλεύσει εφ' ημών ως δίκαιος βασιλιάς εκείνος που λέει: «Εγώ όμως εγκαταστάθηκα από αυτόν ως βασιλιάς στο όρος Σιών, το άγιο όρος του, για να εξαγγέλλω το πρόσταγμα του Κυρίου». Και με τους άρχοντες που πολιτεύονται με κρίση, δηλαδή με απόλυτη ορθότητα σε κάθε τι, εννοεί τους αγίους μαθητές, οι οποίοι πλησίαζαν τον Σωτήρα Χριστό, όταν εκείνος πολλές φορές έκρυβε τα λόγια του, και έλεγαν: «Εξήγησέ μας την παραβολή»· και όταν κάποτε ο ίδιος άκουσε «Γιατί μιλάς στα πλήθη με παραβολές;», διαπιστώνεται να εξηγεί τη σαφέστατη αιτία λέγοντας: «Επειδή βλέποντας, λέει, δεν βλέπουν και ακούγοντας δεν ακούν ούτε καταλαβαίνουν». Διότι ασφαλώς δεν ήταν άξιοι, όπως είναι φυσικό, αφού ο Θεός που κρίνει τα δίκαια εξέδωσε για αυτούς τέτοια απόφαση.

Και βέβαια, ο σοφότατος Παύλος τον άνθρωπο που είχε πορνεύσει στην Κόρινθο τον παρέδιδε στον Σατανά για τον όλεθρο της σάρκας, ώστε να σωθεί το πνεύμα· δίνει όμως και αγαθές συμβουλές και λέει: «Εάν κάποιος που ονομάζεται αδελφός είναι είτε πόρνος, είτε πλεονέκτης, είτε ειδωλολάτρης, είτε υβριστής, είτε μέθυσος, είτε άρπαγας, με έναν τέτοιον ούτε καν να συντρώγετε.» Περί αυτών που εδώ ονομάζονται κριτές ή σύμβουλοι και ο μακάριος Δαβίδ εν Αγίω Πνεύματι είπε προς την ίδια την Ιερουσαλήμ: «Αντί των πατέρων σου έγιναν οι υιοί σου», δηλαδή, τα τέκνα σου πήραν για σένα τη θέση των πατέρων· διότι και οι θεσπέσιοι μαθητές ήταν Ιουδαίοι και υιοί της τότε Συναγωγής. Ότι δε έγιναν πατέρες των πιστών, άκουσε τον Παύλο που λέει: «Διότι εν Χριστώ Ιησού διά του Ευαγγελίου εγώ σας γέννησα». Και πάλι: «Παιδιά μου, για τα οποία πάλι δοκιμάζω πόνους τοκετού, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας». Μας το υπενθυμίζει δε και ένας άλλος από τους αγίους προφήτες του, για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό, και για την ανάδειξη των αγίων του μαθητών, και λέει: «Ιδού λοιπόν, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με κρίση». Διότι οι μεν ηγέτες της ιουδαϊκής Συναγωγής ακολουθούσαν μια ζωή εντελώς παράνομη, και το να κυβερνούν με κρίση, δηλαδή με δικαιοσύνη, δεν το γνώριζαν.

Επομένως, λέει, εκείνοι που απέκτησαν πνευματική οικειότητα με τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, και καρποφόρησαν στη νοητή Σιών, και απέκτησαν οικείους στην Ιερουσαλήμ - η οποία δεν είναι άλλη από τη Σιών - έχουν γίνει τρισμακάριοι και μέτοχοι σε κάθε αγαθό. Αποκτήσαμε όμως και εμείς οικείους, δηλαδή τους κατά πνεύμα, τους αγίους μυσταγωγούς. Διότι, ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με δικαιοσύνη. Διότι βασίλευσε σε εμάς ο Χριστός, ο δίκαιος και άμωμος, ο χορηγός κάθε δικαιοσύνης και ο εισηγητής όσων υπερβαίνουν τον νόμο.

Κυβέρνησαν δε και άρχοντες με κρίση. Το δε «με κρίση» το λέει αντί του «κρυφά». Θα είναι λοιπόν ο δίκαιος βασιλιάς άνθρωπος μεν και αδελφός σε όλα με όσους βρίσκονται πάνω στη γη· διότι είναι Θεός κατά αλήθειαν. Επειδή πράγματι ο Λόγος έγινε σάρκα, σύμφωνα με τις Γραφές.

Έχουν κληθεί δε προς επίγνωση της αλήθειας εκείνοι που παλαιότερα τιμούσαν τα δικά τους λόγια, και αυτό το διδάσκει λέγοντας: «Ούτε βέβαια εκείνος που ακούει τα λόγια σας». <Θα δώσω αρχή στη Σιών και θα καλέσω την Ιερουσαλήμ στην οδό της σωτηρίας. Διότι, ιδού, από τα έθνη κανείς, και από τα είδωλά τους δεν υπήρχε κανείς που να αναγγέλλει· και εάν τους ρωτήσω: «Από πού είστε;», δεν πρόκειται να μου απαντήσουν. Διότι υπάρχουν αυτοί που σας κατασκευάζουν, και μάταια υπάρχουν αυτοί που σας πλανούν.> Υπόσχεται πάλι την ανάδειξη του Σωτήρα, μέσω του οποίου έχει σωθεί η υφήλιος, και έχει κληθεί προς επίγνωση της αλήθειας το πλήθος των πλανεμένων. Διότι, για να έχουμε τον καθοδηγητή, αυτόν που γνωρίζει και δύναται να μας οδηγήσει στην οδό της σωτηρίας, έγινε άνθρωπος ο μονογενής Λόγος του Θεού, αν και είναι βασιλιάς εκ φύσεως· εφόσον νοείται και ως Θεός και προερχόμενος εκ του Θεού Πατρός, ο οποίος εξουσιάζει τα πάντα και έχει την κτίση υποταγμένη κάτω από τα πόδια του· λέγεται ότι έχει εγκατασταθεί βασιλιάς σε εμάς. Διότι έχει γραφτεί γι' αυτόν: «Ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα άρξουν με δικαιοσύνη». Διότι έχει βασιλεύσει σε όλη την υφήλιο ο Χριστός, και αυτό μας το καθιστά σαφές λέγοντας: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη». Αν και, δηλαδή, εξουσιάζει τα πάντα ως Θεός, λόγω της ένσαρκης οικονομίας λέει ότι του δόθηκαν εκείνα τα οποία ήδη κατείχε ως Θεός.

Διότι ανέλαμψε σε εμάς ο Κύριος, ο οποίος είναι Θεός, εφόσον ευδόκησε ο Θεός και Πατέρας να ανακεφαλαιώσει τα πάντα στο πρόσωπό του, τα επουράνια και τα επίγεια. Επομένως έχει εγερθεί με δικαιοσύνη όχι επίκτητη και διδακτή, αλλά υπάρχοντας ο ίδιος πραγματικά η ίδια η δικαιοσύνη. Είναι γραμμένο εξάλλου και κάπου αλλού για αυτόν: «Ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα άρξουν με δίκαιη κρίση.» Διότι ο μονογενής Λόγος του Θεού ήταν πάντοτε βασιλιάς των συμπάντων μαζί με τον Θεό και Πατέρα, και είχε κάτω από τα πόδια του όλη την κτίση, ορατή και αόρατη. Επειδή όμως ο επίγειος άνθρωπος αποσκίρτησε από τη βασιλεία του και περιφρόνησε τα σκήπτρα του, εξαιτίας του ότι έπεσε σε διαβολικά χέρια και πιάστηκε στις παγίδες της αμαρτίας, τον επανέφερε πάλι υπό τον ζυγό του αυτός που είναι ο χορηγός και δωρητής κάθε δικαιοσύνης. Διότι όλες οι οδοί του είναι ευθείες. Και οδούς του Χριστού λέμε ότι είναι τα θεία και ευαγγελικά θεσπίσματα, μέσω των οποίων πορευόμενοι προς κάθε αρετή, και στολίζοντας τα κεφάλια μας με τα καυχήματα της ευσέβειας, φτάνουμε στο βραβείο της άνω κλήσης. Είναι πράγματι ευθείες οι οδοί του· διότι δεν υπάρχει σε αυτές τίποτα το σκολιό ή διεστραμμένο, αλλά είναι ορθές και ευκολοδιάβατες. Διότι είναι γραμμένο ότι «Η οδός των ευσεβών έγινε ευθεία, και προετοιμασμένη είναι η οδός των ευσεβών.»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Η'. <Είπε διά παραβολής.> (A f. 121, B f. 76 b, C f. 122 b). Οι μακάριοι προφήτες με πολλούς τρόπους έχουν διατυπώσει τους λόγους περί του Χριστού. Διότι άλλοι μεν προανήγγειλαν ότι θα έλθει ως φως, άλλοι δε με βασιλική τάξη και υπεροχή. Και μάλιστα κάποιος από αυτούς είπε: «Μακάριος όποιος έχει σπέρμα στη Σιών, και οικείους στην Ιερουσαλήμ! Ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με δικαιοσύνη.

Είναι φανερό ότι ο Πατέρας το δίνει αυτό στον Υιό, ο οποίος ενανθρώπησε· διότι, αφού ανέβηκε στον ουρανό, κάθισε στα δεξιά της μεγαλοσύνης στα ύψη, περιμένοντας στο εξής μέχρι να τεθούν οι εχθροί του κάτω από τα πόδια του. <Και αφού κάλεσε δέκα δούλους του, τους έδωσε δέκα μνας.> (A f. 255 b, B f. 275 b, C f. 147) Διότι ο Σωτήρας διανέμει σε αυτούς που πίστεψαν σε αυτόν την ποικιλία των θείων χαρισμάτων· διότι λέμε ότι αυτό είναι οι δέκα μνες. Όμως, είναι μεγάλη η διαφορά αυτών σε σχέση με εκείνους που αρνήθηκαν εντελώς τη βασιλεία του· διότι οι μεν αντιτίθενται, ενώ οι δε φέρουν ως καύχημα τη δουλεία τους σε αυτόν. Επομένως, ως γνήσιοι υπηρέτες, τους εμπιστεύθηκε τον Δεσποτικό πλούτο, ώστε, αφού εργαστούν και προσθέσουν κάτι σε αυτόν, να κερδίσουν τους επαίνους που ταιριάζουν στη γνησιότητά τους. Αλλά οι συμπολίτες του, λέει, τον μισούσαν· αυτό ακριβώς ονείδισε στους Ιουδαίους ο Χριστός: «Αν δεν είχα κάνει ανάμεσά τους τα έργα που κανένας άλλος δεν έκανε, δεν θα είχαν αμαρτία· τώρα όμως και τα έχουν δει, και έχουν μισήσει και εμένα και τον Πατέρα μου.» Αυτοί δεν θέλησαν να βασιλεύσει αυτός πάνω τους· αν και ο προφήτης Ζαχαρίας φώναζε: «Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών· διότι ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα δίκαιος και σωτήρας.» Και ο Ησαΐας επίσης ομοίως: «Ιδού λοιπόν, λέει, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα εξουσιάζουν με δικαιοσύνη.»

Παρατήρησε, λοιπόν, και την οικονομία, καθώς και την εξαιρετική σοφία των θείων βουλών. Επρόκειτο, και μάλιστα σε σύντομο χρονικό διάστημα, όσα όριζε ο νόμος να μετατεθούν προς την αληθινή λατρεία, και το ατελές των τύπων να μεταπλαστεί σε μια αξιαγάπητη και πνευματική πολιτεία. Επρόκειτο να εκδιωχθούν από τον αμπελώνα οι γεωργοί που σκότωσαν τον Κύριο, και να παραδοθεί το κτήμα σε άλλους, δηλαδή στους αγίους αποστόλους και ευαγγελιστές, οι οποίοι επρόκειτο να το αναδείξουν καρποφόρο και ανθισμένο, παρέχοντάς του την πλέον απαραίτητη φροντίδα· επρόκειτο «δίκαιος Βασιλιάς να βασιλεύσει, και άρχοντες να άρχουν με δικαιοσύνη», σύμφωνα με τη φωνή του προφήτη· επρόκειτο να αναδειχθεί άλλος αρχιερέας, όχι κατά την τάξη του Ααρών, αλλά κατά την τάξη του Μελχισεδέκ, «λειτουργός των αγίων, και της αληθινής σκηνής, την οποία έστησε ο Κύριος και όχι άνθρωπος». Διότι εισήλθε στα άγια των αγίων ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, «όχι με αίμα τράγων και μοσχαριών, αλλά με το δικό του αίμα, εξασφαλίζοντας αιώνια λύτρωση», και «έχοντας τελειοποιήσει για πάντα με μία προσφορά αυτούς που αγιάζονται ως προς τη συνείδηση».

Διότι είπε κάποιος από τους αγίους προφήτες τόσο για αυτόν όσο και για τους αγίους μυσταγωγούς: «Ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα άρξουν με δίκαιη κρίση.» Επομένως, το σχήμα του λόγου προήλθε ως παράδειγμα από τους επίγειους βασιλείς που συνηθίζουν να κρατούν σκήπτρο. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και ο ίδιος ο Χριστός ονομάστηκε ράβδος σε πολλά σημεία της θεόπνευστης Γραφής. Επειδή δε ο λόγος περί του Σωτήρος είναι μικτός, τόσο λόγω της φύσης της θεότητας όσο και λόγω της οικονομίας της ενανθρωπήσεως, πάλι ο Δαβίδ, αποβλέποντας στο ανθρώπινο του Χριστού, λέει: <Αγάπησες τη δικαιοσύνη και μίσησες την ανομία, για τούτο σε έχρισε ο Θεός, κ.τ.λ.> (B f. 168 b, D f. 123 b, I f. 239). Βρίσκονται στην Αγία Γραφή πολλά τέτοια χωρία γραμμένα για τον Θεό και Πατέρα, ότι δηλαδή ο Κύριος είναι Δίκαιος και αγάπησε τη δικαιοσύνη. Και πάλι: «Μίσησες όλους όσους εργάζονται την ανομία.» Και πάλι: «Εγώ είμαι ο Κύριος που αγαπά τη δικαιοσύνη, και μισεί τις αρπαγές από αδικία.» Άραγε λοιπόν, εάν και εξαιτίας αυτών ο Κύριός μας χαρακτηρίζεται μέγας, ότι δηλαδή αγαπά τη δικαιοσύνη και μισεί την αδικία, το να είναι μέγας αποτελεί άραγε μισθό για τον Θεό και Πατέρα; Και είναι ανταπόδοση αρετής το ότι αγαπά αυτά και μισεί εκείνα; Αλλά κανείς δεν θα έφτανε ποτέ σε τέτοια παραφροσύνη. Όπως λοιπόν για τον Πατέρα νοούνται με ευσέβεια αυτά που λέγονται κατ' αυτόν τον τρόπο, ομοίως ας εκληφθούν και για τον Υιό. Διότι η εικόνα έχει σχέση με το αρχέτυπο, και το αρχέτυπο με την εικόνα.

Διότι ο μεν Θεός και Πατέρας μέσω της φωνής των προφητών έκανε την ανακήρυξη, σχετικά με αυτόν και τους αγίους αποστόλους, λέγοντας: «Ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με δικαιοσύνη.» Ο ίδιος, βέβαια, είπε μέσω της φωνής του Δαβίδ: «Εγώ όμως εγκαταστάθηκα ως βασιλιάς από αυτόν, στο Σιών, το άγιο όρος του, διακηρύσσοντας το πρόσταγμα του Κυρίου.» Και επιπλέον, παραγγέλλει να υπαχθούμε στον ζυγό της δικής του βασιλείας, προσθέτοντας ξεκάθαρα: «Ελάτε σε εμένα, όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω. Σηκώστε τον ζυγό μου πάνω σας.» Αλλά εάν είναι βασιλιάς νοούμενος απλώς ως ένας ψιλός άνθρωπος σαν εμάς, και όχι μάλλον ο μονογενής Λόγος του Θεού που ενώθηκε με τη δική μας φύση, τότε η δική μας κατάσταση δεν βρίσκεται σε καθόλου καλύτερη μοίρα από εκείνη των παλαιότερων. Αν και λέγεται ότι τα πράγματά μας έχουν ανακαινιστεί προς το ασυγκρίτως ανώτερο, ακριβώς λόγω του ότι ο Χριστός βασίλευσε επάνω μας.

Περί του Δαν. «Ο Δαν θα κρίνει τον λαό του, όπως και μία φυλή του Ισραήλ. Και ας γίνει ο Δαν φίδι στον δρόμο, που κάθεται στο μονοπάτι, δαγκώνοντας τη φτέρνα του αλόγου, και ο αναβάτης θα πέσει προς τα πίσω, περιμένοντας τη σωτηρία από τον Κύριο.» Ο λόγος ακολουθεί και πάλι την ετυμολογία του ονόματος. Διότι Δαν σημαίνει κριτής ή κρίση. Θα μπορούσε δε να υποδηλώνει και αυτός πάλι, στο πρόσωπό του, τον ένδοξο και περίβλεπτο χορό των αγίων αποστόλων, οι οποίοι τοποθετήθηκαν ως άρχοντες αυτών που έχουν πιστέψει, και έλαβαν τον κλήρο να κρίνουν, καθώς ο Χριστός τους μοίρασε αυτό το έργο. Και βέβαια ο θεσπέσιος Παύλος λέει: «Δεν γνωρίζετε ότι θα κρίνουμε αγγέλους; Πόσο μάλλον βιοτικά ζητήματα;» Σύμφωνα με τις Γραφές, λοιπόν, ένας είναι ο κριτής και νομοθέτης, ο Χριστός. Εάν όμως οι απόστολοι είναι πρεσβευτές υπέρ του Χριστού, και σε αυτούς έχει εναποτεθεί ο λόγος της καταλλαγής, δεν είναι καθόλου παράδοξο αν νοούνται και αυτοί κριτές καθ' ομοίωση του Χριστού. Διακηρύσσει δε κάπου και ο μέγας Ησαΐας, καθιστώντας φανερή τόσο τη θεοπρεπή βασιλεία του ίδιου του Χριστού όσο και την ανάδειξη των αγίων αποστόλων: «Ιδού, ένας δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα εξουσιάζουν με κρίση.» Διότι κατά το παρελθόν βασίλευαν στην Ιερουσαλήμ εκείνοι από τη φυλή του Ιούδα. Είχαν όμως ταχθεί για να κρίνουν όσοι υπηρετούσαν στην αγία σκηνή και είχαν λάβει τον κλήρο της ιεροσύνης: «Διότι τα χείλη του ιερέα θα διαφυλάξουν την κρίση, και από το στόμα του θα αναζητήσουν τον νόμο.»

Μακάριος είναι εκείνος που έχει απογόνους στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ. Διότι ιδού, ένας δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με δικαιοσύνη. Ύστερα από πολλές γενεές θα γίνει η επισκοπή τους, και θα λιώσει ο πλίνθος και θα πέσει το τείχος, διότι ο Κύριος θα βασιλεύσει στη Σιών και στην Ιερουσαλήμ, και θα δοξαστεί ενώπιον των πρεσβυτέρων.

Εάν δε λέγεται: «φως σε αυτόν στη Σιών και κλίβανος σε αυτόν στην Ιερουσαλήμ», μέσω του «φωτός» θα εκλάβουμε ότι το «φως» έχει ειπωθεί για όσους είναι άξιοι να συνάγονται [εκεί], μέσω δε της καύσεως το «κλίβανος στην Ιερουσαλήμ» για όσους έχουν ανάγκη κάθαρσης. Η μεν μετάφραση των Εβδομήκοντα συνδέει αυτά με το ανωτέρω νόημα· διότι, αφού προείπε: «Αυτά λέει ο Κύριος: Μακάριος όποιος έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ», ακολούθως πρόσθεσε το: «ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα άρξουν με κρίση». Επειδή, λοιπόν, αυτά πρόκειται να συμβούν στην Ιερουσαλήμ, εύλογα μακαρίζει εκείνους που πρόκειται να τα απολαύσουν μέσα σε αυτήν, ενώ, κατά τους υπόλοιπους ερμηνευτές, επειδή συνέδεσαν το «λέγει ο Κύριος» με το ανωτέρω νόημα, παρουσίασαν τα προκείμενα ξεκινώντας από μια άλλη, ξεχωριστή αρχή. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: «ιδού, με δικαιοσύνη θα βασιλεύσει βασιλιάς», σύμφωνα με τον Ακύλα: «ιδού, για το δίκαιο θα βασιλεύσει βασιλιάς», και σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα ομοίως. Είναι πιθανό, λοιπόν, οι Ιουδαίοι να ανάγουν αυτά στον Ζοροβάβελ, ο οποίος καταγόταν από τη φυλή του Ιούδα και από τη γενεαλογική διαδοχή του Δαβίδ, και ο οποίος ηγήθηκε της επανόδου από τη Βαβυλώνα όσων επέστρεψαν από την αιχμαλωσία κατά τα χρόνια του Κύρου, του βασιλιά των Περσών.

Και θα μπορούσαν να πουν ότι «άρχοντες» που θα «κυβερνήσουν με δίκαιη κρίση» είναι ο Ιησούς μαζί με τον Ζοροβάβελ, δηλαδή ο γιος του Ιωσεδέκ, ο μέγας ιερέας, και όσοι άλλοι αναγνωρίζονταν κατά την εποχή τους. Τα όσα όμως προστίθενται στη συνέχεια, δεν νομίζω ότι μπορούν να τα ερμηνεύσουν επιτυχώς, εννοώ το εξής: «και θα φανεί στη Σιών ως ποταμός ορμητικός και ένδοξος σε γη διψασμένη», καθώς και τα όσα συνδέονται με αυτά, τα οποία κανείς δεν θα μπορούσε να αποδείξει ότι εκπληρώθηκαν στα χρόνια του Ζοροβάβελ. Γι' αυτό, σαν να έχει εκπληρωθεί πλέον η προφητεία για εκείνους που κατέβηκαν στην Αίγυπτο στα χρόνια του Ιερεμία, ο λόγος, προχωρώντας σε διαφορετικό θέμα, ξεκινώντας από νέα αρχή, προφητεύει τα σχετικά με την επιφάνεια του Χριστού του Θεού· διότι μόνο αυτός φανερώθηκε μεταξύ των ανθρώπων ως «δίκαιος βασιλεύς». Και οι απόστολοί του καθοδήγησαν την εκκλησία του «με κρίση» προερχόμενη από τον δικό τους βασιλιά. Και είναι εύλογο, μετά την ολοκλήρωση της προφητείας για όσους κατέβηκαν στην Αίγυπτο επί Ιερεμία και μετά την προαναγγελία της επιστροφής από τη Βαβυλώνα και της ανανέωσης της Ιερουσαλήμ, καθώς και της μελλοντικής κατάστασης του λαού στη χώρα της Ιουδαίας, να εισάγεται στη συνέχεια και κατ' ακολουθίαν η προφητεία για τον Χριστό, καθώς και το ότι αυτός είναι ο προφητευόμενος και αυτά είναι τα αγαθά που προσφέρθηκαν μέσω αυτού σε όλους τους ανθρώπους.

Όπως ακριβώς προφήτευε την κάθοδο στην Αίγυπτο, η οποία επρόκειτο να συμβεί μετά από πάρα πολλά έτη, εκείνων που έζησαν κατά τους χρόνους του προφήτη Ιερεμία, και την επιστροφή από την αιχμαλωσία που συντελέστηκε μετέπειτα, έτσι δεν ήταν καθόλου θαυμαστό να προφητεύσει και όσα επρόκειτο να συμβούν ύστερα από πολύ πιο μακρό χρονικό διάστημα, κατά την παρουσία του Χριστού, τον οποίο αποκαλεί «δίκαιο βασιλέα» που «βασιλεύει με δικαιοσύνη», σύμφωνα με τους λοιπούς ερμηνευτές. Επειδή διά του Ευαγγελίου Του «έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού», ώστε να κηρύττεται η γνώση του Θεού όχι μόνο στους Ιουδαίους, αλλά και στους Έλληνες και στους ανθρώπους όλης της οικουμένης, «βασίλευσε» λοιπόν «με δικαιοσύνη» ο Χριστός του Θεού σε αυτή την καινή βασιλεία. Διότι δεν ανέλαβε τη βασιλεία αποβλέποντας σε ανθρώπινο αξίωμα ούτε σε τιμή και δόξα προερχόμενη από τους ανθρώπους, αλλά «με δικαιοσύνη»· όπως ακριβώς και οι «άρχοντές» Του ασκούσαν εξουσία όχι έχοντας προαχθεί σε κοσμικά αξιώματα, αλλά «με κρίση». Γι' αυτό, σύμφωνα με τους λοιπούς ερμηνευτές, έχει λεχθεί: «και άρχοντες θα άρχουν με κρίση». Αντί δε του: «και θα υπάρχει άνθρωπος που θα κρύβει τα λόγια του», ο Σύμμαχος αναφέρει: «και θα υπάρχει άνδρας σαν κρυψώνας από τον άνεμο και σκέπη από τη λαίλαπα». Ποιος λοιπόν θα είναι αυτός ο «άνθρωπος», παρά εκείνος που ανωτέρω ονομάστηκε «δίκαιος»;

Αφού ο λόγος προφήτευσε την επιφάνεια του Χριστού και την ορθή, «μετά κρίσεως», επιστασία των αποστόλων του, λέγοντας: «Ιδού, βασιλιάς δίκαιος θα βασιλεύσει, και άρχοντες με κρίση θα άρξουν», στη συνέχεια, επισυνάπτοντας την επιστροφή των εθνών στον Θεό, απευθύνεται προς τον λαό της περιτομής μέσα από τα προκείμενα χωρία, παρακινώντας τον να κλάψει πικρά, να θρηνήσει και να οδύρεται ως λαός που «εξέπεσε της χάριτος του Θεού» εξαιτίας της απιστίας του προς Αυτόν. Επικρίνοντας δε το άνανδρο της ψυχής τους και τη θηλυπρέπειά τους, τους αποκαλεί «γυναίκες». Αναφέρει, επίσης, ότι οι συναγωγές τους υποδηλώνονται μέσω της προφητείας που λέει: «Γυναίκες πλούσιες, σηκωθείτε», ή, σύμφωνα με τους άλλους ερμηνευτές: «Γυναίκες που ευημερείτε». Διότι πράγματι ήταν κάποτε στο παρελθόν, κατά Θεόν, πλούσιες και ευημερούσες. Εκτός εάν τις αποκαλεί «πλούσιες» και «ευημερούσες» επειδή φαίνονταν να πλεονάζουν σε υλικό πλούτο και να ζουν τρυφηλά. Επομένως, ο λόγος τις προτρέπει να μην προσέχουν τα λεγόμενα με νωθρότητα ούτε επιφανειακά, αλλά με εγρήγορση και με συντεταγμένη προσοχή. Γι' αυτό λέει: «Σηκωθείτε και ακούστε τη φωνή μου». Μήπως, άραγε, τις προστάζει να σηκωθούν επειδή ακριβώς έχουν πέσει;

Αυτός δε 〈ο συγκεκριμένος〉 που βρέθηκε μακριά από το 〈πυρ〉 και τον προαναφερθέντα 〈αιώνιο τόπο θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο και πάνω σε ισχυρό βράχο〉, σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: 〈αυτός θα κατασκηνώσει στα ύψη, σαν οχυρώματα βράχων θα είναι το ύψος του〉, ώστε να εννοήσουμε μέσα από αυτά την άσκηση των μακαρίων και τον βίο τους στην ύψιστη μορφή της φιλοσοφίας. Γι' αυτό προσθέτει: 〈άρτος θα του δοθεί, και το ύδωρ αυτού θα είναι βέβαιο〉· και ένας τέτοιος άνθρωπος, αφού περάσει την παρούσα ζωή με 〈άρτο〉 και 〈ύδωρ〉 εν ασκήσει, θα έχει ως έπαθλο και καρπό της ασκήσεως την ένδοξη θέα του βασιλέως. Γι' αυτό και προστίθεται: 〈βασιλέα μετά δόξης θα δείτε〉· ποιον 〈βασιλέα〉, παρά εκείνον για τον οποίο το παρόν θέμα απαρίθμησε όλα αυτά ξεκινώντας από το: «Ιδού, δίκαιος 〈βασιλεύς〉 θα βασιλεύσει, και άρχοντες με δικαιοσύνη θα άρχουν». Αυτόν ακριβώς, λοιπόν, 〈θα δουν εν δόξη〉 όσοι είναι τέτοιοι, όπως τους περιέγραψε ο λόγος. Αλλά εκείνοι μεν θα απολαύσουν αυτά, ενώ η δική σας ψυχή, προς τους οποίους ειπώθηκε: «ποιος θα σας αναγγείλει ότι πυρ καίει;», 〈θα δει από μακριά〉 ‹την επουράνια 〈γη〉 της επαγγελίας› χωρίς να βρίσκεστε εσείς μέσα σε αυτήν, αλλά βλέποντάς την από μακριά· διότι «〈οι〉 πραείς θα κληρονομήσουν» εκείνη «τη γη», ενώ όσοι απορριφθούν μακριά από αυτήν θα περιπέσουν στον φόβο της δικής τους καταδίκης.

Ψ. ΙΕ΄. Αυτά λέγει ο Κύριος: Μακάριος είναι εκείνος που έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ· διότι ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με δίκαιη κρίση. Ο Χριστός του Θεού, ο οποίος είπε «εγώ όμως εγκαταστάθηκα βασιλιάς από Αυτόν», φανερώνεται και μέσα από αυτά τα λόγια. Οι δε άρχοντες υπό Αυτόν θα μπορούσαν να είναι είτε οι απόστολοι και εκείνοι που κυβερνούν τις Εκκλησίες με θεία κρίση, είτε οι θείοι άγγελοι, οι έφοροι της σωτηρίας των ανθρώπων. Εξαιτίας, λοιπόν, αυτού που βασιλεύει στη Σιών και στην Ιερουσαλήμ, μακάριος είναι όποιος έχει σπέρμα στη Σιών και οικείους στην Ιερουσαλήμ. Αυτά πρέπει να εκληφθούν κατά τρόπο αντάξιο του αποστολικού πνεύματος, το οποίο μας διδάσκει τα περί της άνω Ιερουσαλήμ και του επουράνιου όρους Σιών.

Αυτά λέγει ο Κύριος: Μακάριος είναι αυτός που έχει στη Σιών σπέρμα και οικείους στην Ιερουσαλήμ. Διότι ιδού, ένας δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με δικαιοσύνη. Και θα υπάρχει άνθρωπος που θα κρύβει τα λόγια του, και θα κρυφτεί σαν από ορμητικό νερό που παρασέρνει, και θα φανερωθεί στη Σιών ... Και δεν θα στηρίζουν πλέον την πεποίθησή τους σε ανθρώπους, αλλά θα δώσουν τα αυτιά τους για να ακούσουν. Και η καρδιά των αδυνάτων θα προσέξει στο να ακούει, και οι γλώσσες που τραυλίζουν γρήγορα θα μάθουν να μιλούν για ειρήνη. Και δεν θα πουν πια στον άφρονα να κυβερνά, και δεν θα πουν πια οι υπηρέτες σου: Σώπα. ... Και η καρδιά τους θα σκεφτεί μάταια πράγματα, για να πράξει ανομίες και να πει πλάνες εναντίον του Κυρίου, για να καταστρέψει πεινασμένες ψυχές και να αφήσει κενές τις διψασμένες ψυχές. Διότι τα σχέδια των πονηρών σχεδιάζουν ανομίες, για να καταστρέψουν τους ταπεινούς με άδικα λόγια και να διασκορπίσουν τους συλλογισμούς των ταπεινών στην κρίση. Οι ευσεβείς όμως σκέφτηκαν συνετά, και αυτή η βουλή θα παραμείνει.

«Θείος χρησμός υπάρχει στα χείλη του βασιλιά, και κατά την κρίση του δεν πρόκειται να πλανηθεί το στόμα του.» «Στο πολυάριθμο έθνος βρίσκεται η δόξα του βασιλιά, ενώ στην έλλειψη λαού η συντριβή των δυναστών.» «Όταν ένας δίκαιος βασιλιάς καθίσει στον θρόνο, τίποτα το πονηρό δεν μπορεί να σταθεί μπροστά στα μάτια του. Η ελεημοσύνη και η αλήθεια είναι προστασία για τον βασιλιά, και θα περιφρουρήσουν με δικαιοσύνη τον θρόνο του.» «Εξολόθρευσε τους ασεβείς από το πρόσωπο του βασιλιά, και ο θρόνος του θα στηριχθεί με δικαιοσύνη.» — «Δόξα του βασιλιά είναι να τιμά το πρόσταγμα.» «Ο δίκαιος βασιλιάς ανορθώνει τη χώρα.» «Μαχαίρι είναι η γλώσσα του βασιλιά, και όχι σάρκινη.» «Κανένα ψέμα ας μη λέγεται από τη γλώσσα του βασιλιά.» «Όταν ο βασιλιάς κρίνει τους φτωχούς με αλήθεια, ο θρόνος του θα στηριχθεί ως μαρτυρία.» «Ο θυμός του βασιλιά είναι άγγελος θανάτου, αλλά ο σοφός άνδρας θα τον καταπραΰνει.» «Η απειλή του βασιλιά μοιάζει με βρυχηθμό λιονταριού. Όπως όμως η δροσιά πέφτει πάνω στο χορτάρι, έτσι είναι και το ιλαρό του πρόσωπο.» «Φύλαγε το στόμα του βασιλιά.» «Ιδού, δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και οι άρχοντες θα κυβερνήσουν με ορθή κρίση.» «Θα σε ευλογήσει ο φτωχός λαός, και πόλεις αδικούμενων ανθρώπων θα σε ευλογήσουν. Έγινες βοηθός σε κάθε ταπεινή πόλη, και σκέπη για όσους απελπίστηκαν λόγω της ανέχειας, για να τους γλιτώσεις από τους πονηρούς ανθρώπους· σκέπη για όσους διψούν, και το πνεύμα των αδικούμενων ανθρώπων θα σε ευλογήσει.» «

Αυτό δε θα συμβεί κατά τη συντέλεια, όταν τα πάντα, ακόμη και ακούσια, θα υποταχθούν σε αυτόν πιστεύοντας ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός, εις δόξαν Θεού Πατρός. Πολίτες του δε είναι οι Ιουδαίοι, οι οποίοι τον μισούν. Διότι, λέει, «έχουν δει και έχουν μισήσει και εμένα και τον Πατέρα μου», οι οποίοι δεν θέλησαν να βασιλεύσει αυτός επάνω τους. Γι' αυτό και έλεγαν προς τον Πιλάτο, αρνούμενοι τη βασιλεία του: «Δεν έχουμε βασιλιά»· και πάλι: «Μη γράφεις, Ο βασιλιάς των Ιουδαίων». Αν και ο Ζαχαρίας αναφωνεί: «Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα Σιών, διότι ο Βασιλιάς σου έρχεται σε σένα δίκαιος και σώζων»· και ο Ησαΐας: «Ιδού λοιπόν δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει»· και ο Δαβίδ: «Εγώ δε εγκαταστάθηκα βασιλιάς από αυτόν». Οι μεν Ιουδαίοι λοιπόν μίσησαν τον Κύριο, εκείνος δε έδωσε στους δούλους του δέκα μνες.