Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 32:15

Με αυτό υποδηλώνει τον Ισραήλ. Το αποσαφηνίζει δε και με άλλον τρόπο και λέει ότι: «Η γη του λαού μου θα βλαστήσει αγκάθια και χόρτα». Διότι χέρσεψε, όπως είπα, ο Ισραήλ. Επειδή ο Θεός εγκατέλειψε τον αμπελώνα του και έδωσε εντολή στα σύννεφα να μη ρίξουν βροχή σε αυτόν. Και έγινε χαρά για τα άγρια γαϊδούρια και βοσκότοπος για τους πονηρούς ποιμένες, δηλαδή για τα ακάθαρτα πνεύματα. Έτσι και ο μακάριος Δαβίδ, μιλώντας για τον Ισραήλ σαν να επρόκειτο για αμπελώνα, απευθύνεται προς τον Σωτήρα Θεό των συμπάντων: «Άμπελο», λέει, «μετέφερες από την Αίγυπτο, έδιωξες τα έθνη και την εφύτευσες». Έπειτα προσθέτει λέγοντας: «Γιατί κατεδάφισες τον φραγμό της και την τρυγούν όλοι οι διαβάτες του δρόμου; Την κατέστρεψε ο αγριόχοιρος από το δάσος και άγριο θηρίο τη βόσκησε». Διότι, όπως ακριβώς οι ιδιοκτήτες εγκαταλείπουν τα χέρσα χωράφια και δεν ενδιαφέρονται γι' αυτά, έστω κι αν υποστούν κάθε λογής ζημιά, έτσι και ο φιλάρετος Θεός μας εγκαταλείπει την ψυχή και την αφήνει γυμνή από κάθε προστασία, εάν αυτή καταστεί έρημη από τους καρπούς της αγαθοεργίας. <Έως ότου έλθει επάνω σας Πνεύμα από τα ύψη.>

«Και το Κάρμηλο θα γίνει έρημος, και το Κάρμηλο θα λογιστεί ως δάσος. Και θα αναπαυθεί στην έρημο η κρίση, και η δικαιοσύνη θα κατοικήσει στο Κάρμηλο. Και τα έργα της δικαιοσύνης θα είναι ειρήνη, και η δικαιοσύνη θα εξασφαλίσει ανάπαυση, και θα έχουν πεποίθηση εις τον αιώνα. Και θα κατοικήσει ο λαός Του σε πόλη ειρήνης, και θα ενοικήσει με ασφάλεια, και θα αναπαυθεί με πλούτο.» Κάνει σαφή και τον χρόνο κατά τον οποίο το απειθές γένος από τον Ισραήλ θα μείνει έρημο από τη νοητή καρποφορία. Διότι μεταφέρει τον λόγο, θέλω να πω, σε εκείνους που με την υπακοή τους τίμησαν τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, και οι οποίοι έχουν καθαριστεί μέσω της πίστεως σε Αυτόν, και έχουν γίνει μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος. Διότι, λέει, τα προαναγγελθέντα θα πραγματοποιηθούν, ενώ ο Ισραήλ θα μετατραπεί σε χέρσα γη εξαιτίας της ανυποταξίας του, μέχρις ότου έρθει επάνω σας Πνεύμα από τα ύψη. Όπως ακριβώς διαβάσαμε στις Πράξεις των αγίων αποστόλων: «Ήσαν όλοι συγκεντρωμένοι στον ίδιο τόπο, τις ημέρες της αγίας Πεντηκοστής. Και ιδού, ξαφνικά έγινε από τον ουρανό ένας ήχος σαν να φυσούσε βίαιος άνεμος, και γέμισε το σπίτι όπου ήσαν συγκεντρωμένοι. Και τους εμφανίστηκαν γλώσσες που διαμοιράζονταν, σαν από φωτιά, και κάθισαν επάνω στον καθένα από αυτούς, και άρχισαν να μιλούν σε άλλες γλώσσες, σύμφωνα με όσα τούς έδινε το Πνεύμα να αποφθέγγονται.»

Όταν λοιπόν, λέει, έλθει πάνω σε εσάς που πιστεύετε το άνωθεν και εξ ύψους Πνεύμα του Θεού, τότε θα γίνει έρημος ο Χερμέλ. Το δε Χερμέλ, δηλαδή ο Κάρμηλος, είναι ένα παμμέγεθες όρος στην Ιουδαία, και κατάφυτο από πυκνή βλάστηση.

Παρομοιάζει, λοιπόν, και την ίδια την Ιερουσαλήμ αλλά και όλη τη γύρω περιοχή με το Κάρμηλο, επειδή ακριβώς είχε αναρίθμητο πλήθος κατοίκων. Αλλά θα γίνει, λέει, έρημος και θα λογαριαστεί ως δρυμός. Ονομάζει δε δρυμό την άγρια βλάστηση, η οποία χρησιμεύει για καύσιμη ύλη. Διότι κόβονται τα άγρια δέντρα και γίνονται τροφή για τη φωτιά. Όταν λοιπόν κοπεί το Κάρμηλο και υπολογιστεί ως άγρια βλάστηση, θα αναπαυθεί στην έρημο η κρίση. Ονομάζει δε αινιγματικά «έρημο» τη χώρα των εθνών, την οποία και σε άλλο σημείο μνημονεύει λέγοντας ο ίδιος ο προφήτης Ησαΐας: «Ευφράνσου, έρημος η διψασμένη. Ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν τον κρίνο». Παρομοιάζεται με έρημο εξαιτίας της ακαρπίας της και της αποψίλωσής της, και επειδή δεν υπάρχει απολύτως τίποτε όρθιο μέσα σε αυτήν. Αλλά και αυτή πλούτισε. Αναδείχθηκε πνευματικά κατάφυτη από δέντρα, επειδή κατοίκησε σε αυτήν ο Χριστός. Γι' αυτό είπε πάλι μέσω της φωνής του προφήτη Ησαΐα: «Και θα βάλω νερό στην έρημο, θα τοποθετήσω ποταμούς στην άνυδρη γη, κέδρο, και πύξο, και μυρτιά, και κυπαρίσσι, και λεύκα». Διότι μέσω αυτών υποδηλώνονται οι ψυχές που ευδοκιμούν μέσω της πίστης σε Αυτόν, και οι οποίες έχουν ανυψωθεί χάρη στις διάφορες και πολυειδείς αρετές.

Πώς λοιπόν άραγε και θα γίνει έρημος και θα θεωρηθεί ως δάσος, και θα κατοικήσει σε αυτό η δικαιοσύνη; Λέμε ότι ο Ισραήλ δεν εξέπεσε εντελώς από την οικειότητα προς τον Θεό, αλλά σώθηκε το υπόλειμμα, και συναθροίζονται μαζί με τους προερχόμενους από τα έθνη όσοι από αυτούς πίστεψαν. Και κατοίκησε ο Χριστός τόσο στους μεν όσο και στους δε, ο Οποίος είναι δικαιοσύνη και κρίση.

Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, σας πρόσταξε ο Λόγος να κάνετε ισχυρό κοπετό και να παραμείνετε στον θρήνο για τόσο διάστημα, 〈έως ότου έλθει επάνω σας πνεύμα από ψηλά〉, ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: 〈ανάψυξη εξ ύψους〉. Διότι, βέβαια, υπάρχει διαφορά μεταξύ των πνευμάτων, όμως τίποτα δεν μπορεί να σας ανορθώσει και να σας αναπαύσει από τον θρήνο και τον κοπετό, παρά μόνο το καταπεμπόμενο 〈πνεύμα εξ ύψους〉, εφόσον 〈έλθει επάνω σας〉. Και αυτό ήταν για το οποίο έλεγε ο Σωτήρας: «Ιδού, εγώ αναχωρώ και σας αποστέλλω τον Παράκλητο, το 〈πνεύμα〉 της αληθείας», και πάλι: «έως ότου λάβετε δύναμη 〈εξ ύψους〉». Επειδή, λοιπόν: «μακάριοι όσοι πενθούν, διότι αυτοί θα παρηγορηθούν», και: «μακάριοι όσοι κλαίνε, διότι θα γελάσουν», εύλογα στις προαναφερθείσες, εφόσον έδειξαν τη μετάνοιά τους μέσα από τον θρήνο, το κλάμα και τον κοπετό, δίνει την αγαθή υπόσχεση μέσω του Αγίου Πνεύματος. Έπειτα πάλι ερμηνεύει με διαφορετικό τρόπο τα όσα ειπώθηκαν παραπάνω, λέγοντας: 〈και θα γίνει έρημος ο Χερμέλ, και ο Χερμέλ θα λογαριαστεί ως δάσος〉, ενώ κατά τον Σύμμαχο: 〈και θα γίνει〉 λέει 〈έρημος ο Κάρμηλος, και ο Κάρμηλος θα λογαριαστεί ως δάσος〉. Είχε λεχθεί, εξάλλου, και στα προηγούμενα: «ακόμη λίγο και θα μετατεθεί ο Λίβανος ως το όρος Χερμέλ, και το Χερμέλ θα λογαριαστεί ως δάσος.»

«και θα ακούσουν εκείνη την ημέρα οι κωφοί τα λόγια του βιβλίου, και τα μάτια των τυφλών, που βρίσκονται στο σκοτάδι και στην ομίχλη, θα δουν· και οι πτωχοί θα αγαλλιάσουν ένεκα του Κυρίου με ευφροσύνη, και οι απελπισμένοι των ανθρώπων θα γεμίσουν από ευφροσύνη», κατά δε τον Σύμμαχο: «Ακόμη λίγο», λέει, «και ο Λίβανος θα γίνει Κάρμηλος, και ο Κάρμηλος θα λογαριαστεί ως δάσος». Μέσω αυτών, ο μεν Λίβανος, το όρος που βρίσκεται στη Φοινίκη, φανέρωνε τα έθνη, ενώ ο Κάρμηλος, το όρος που βρισκόταν παλαιότερα υπό τους Ιουδαίους, τον λαό της περιτομής, εξού και το όνομα Χερμέλ, δηλαδή ο Κάρμηλος, ερμηνεύεται ως επίγνωση της περιτομής. Λέει, λοιπόν, ότι ο Λίβανος, ο αλλόφυλος και αλλογενής λαός που προέρχεται από τα έθνη, θα μεταβληθεί σε τέτοιον που ήταν παλαιά ο τιμημένος από τον Θεό λαός της περιτομής, ενώ ο ίδιος ο λαός της περιτομής, που ονομάζεται Χερμέλ ή Κάρμηλος, θα λογαριαστεί ως δάσος. Αυτό, λοιπόν, σημαίνει ο λόγος και στο προκείμενο κείμενο. Κατά τον Σύμμαχο: «και η έρημος θα γίνει Κάρμηλος»· διότι όπως εκεί αναφερόταν ότι ο Λίβανος θα μεταβληθεί σε Κάρμηλο, έτσι και εδώ η έρημος, ώστε ταύτα, η έρημος και ο Λίβανος, να δηλώνουν κατ' αυτόν τον τρόπο την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, η οποία έχει μεταβληθεί σε Κάρμηλο.

Διότι, όπως παλαιότερα ήταν «μερίδα Κυρίου ο λαός του Ιακώβ, και μερίδιο της κληρονομίας του ο Ισραήλ», και ο Κάρμηλος είχε επίγνωση αυτού, έτσι ο Λίβανος και η άλλοτε 〈έρημος〉, έχοντας μεταβληθεί προς το καλύτερο, έγινε ‹μερίδα του Θεού›. Όπως, πάλι αντίθετα, ο 〈Κάρμηλος λογίστηκε ως δρυμός, και ο δρυμός〉 είναι ένας τόπος γεμάτος από άγρια και άκαρπα φυτά. Γι' αυτό συνηθίζει η θεία Γραφή να ονομάζει 〈δρυμό〉 ‹τα έθνη που δεν γνωρίζουν τον Θεό›, όπως πολλές φορές έχουμε αποδείξει. Στη συνέχεια, σαν να έχει ήδη αξιωθεί μεγάλων αγαθών η 〈έρημος〉, δίνει τις ακόλουθες υποσχέσεις λέγοντας: 〈και θα αναπαυθεί στην έρημο η κρίση, και η δικαιοσύνη θα κατοικήσει στον Κάρμηλο〉· σε ποιον 〈Κάρμηλο〉 όμως, αν όχι στην ίδια την 〈έρημο〉, για την οποία λεγόταν: 〈και θα γίνει η έρημος〉 〈Κάρμηλος〉. Υπόσχεται, λοιπόν, ότι 〈η κρίση και η δικαιοσύνη θα αναπαυθούν και θα κατοικήσουν στην〉 άλλοτε 〈έρημο〉. Γι' αυτό και στην ανωτέρω προφητεία λεγόταν: «ακόμη λίγο και θα μετατεθεί ο 〈Λίβανος〉 όπως το όρος 〈Χερμέλ〉». Και ακολούθως προστίθετο η επιστροφή των άπιστων εθνών στον Θεό, διά του: «και θα ακούσουν εκείνη την ημέρα οι κωφοί τα λόγια του βιβλίου, και μέσα στην ομίχλη τα μάτια των τυφλών θα δουν» και τα εξής.

Έπειτα, ερμηνεύοντας το νόημα του λόγου προσθέτει, όταν έλθει ο Ναβουχοδονόσορ στην Ιερουσαλήμ, αποσαφηνίζοντας ξεκάθαρα ότι ο μεν αετός είναι ο βασιλιάς των Βαβυλωνίων, ο δε Λίβανος είναι η Ιερουσαλήμ. Αλλά και η χώρα, αναφέρει, που ονομάζεται «Σαρών ή Ασσαρών», λέει πως «μεταβλήθηκε σε έλη ή έγινε άχρηστη», με το οποίο εννοεί ότι τα πιο εύφορα μέρη του ιουδαϊκού έθνους, δηλαδή όσα νοούνται μέσα στις ψυχές τους, θα αφανιστούν. Το δε χωρίο «θα γίνει φανερή η Γαλιλαία», έχει ειπωθεί εξαιτίας όσων προφητεύθηκαν προηγουμένως γι' αυτήν, σύμφωνα με το «Γαλιλαία των εθνών»: «ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι, δείτε φως μέγα· σε αυτούς που κάθονται στο σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, ανέτειλε φως σε αυτούς». Εξαιτίας αυτών, λοιπόν, «θα γίνει φανερή η Γαλιλαία και το Χερμέλ (Κάρμηλο)» ομοίως «θα γίνει φανερό», αναφέρει. Και ποιο είναι αυτό, παρά εκείνο για το οποίο ειπώθηκε πιο πάνω: «και η έρημος θα γίνει σαν το Χερμέλ»; Αυτή λοιπόν «η έρημος», αφού γίνει «σαν το Χερμέλ», θα καταστεί φανερή μαζί με τη Γαλιλαία. Ο φιλάνθρωπος Θεός, λοιπόν, «απέστειλε αγγέλους ειρήνης» προς τον ιουδαϊκό λαό «να κλαίνε πικρά και να παρακαλούν» να αποδεχθούν την «ειρήνη» που τους ευαγγελίζονταν. Επειδή όμως δεν τους δέχθηκαν, προσθέτει λέγοντας: «Τώρα θα εγερθώ, λέει ο Κύριος, τώρα θα δοξαστώ, τώρα θα υψωθώ· τώρα θα δείτε, τώρα θα αισθανθείτε», επαγγελλόμενος τη δεύτερη και ένδοξη παρουσία Του, κατά την οποία «θα δουν» και θα λάβουν αίσθηση της θεότητάς Του.