Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 32:16

«Και το Κάρμηλο θα γίνει έρημος, και το Κάρμηλο θα λογιστεί ως δάσος. Και θα αναπαυθεί στην έρημο η κρίση, και η δικαιοσύνη θα κατοικήσει στο Κάρμηλο. Και τα έργα της δικαιοσύνης θα είναι ειρήνη, και η δικαιοσύνη θα εξασφαλίσει ανάπαυση, και θα έχουν πεποίθηση εις τον αιώνα. Και θα κατοικήσει ο λαός Του σε πόλη ειρήνης, και θα ενοικήσει με ασφάλεια, και θα αναπαυθεί με πλούτο.» Κάνει σαφή και τον χρόνο κατά τον οποίο το απειθές γένος από τον Ισραήλ θα μείνει έρημο από τη νοητή καρποφορία. Διότι μεταφέρει τον λόγο, θέλω να πω, σε εκείνους που με την υπακοή τους τίμησαν τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, και οι οποίοι έχουν καθαριστεί μέσω της πίστεως σε Αυτόν, και έχουν γίνει μέτοχοι του Αγίου Πνεύματος. Διότι, λέει, τα προαναγγελθέντα θα πραγματοποιηθούν, ενώ ο Ισραήλ θα μετατραπεί σε χέρσα γη εξαιτίας της ανυποταξίας του, μέχρις ότου έρθει επάνω σας Πνεύμα από τα ύψη. Όπως ακριβώς διαβάσαμε στις Πράξεις των αγίων αποστόλων: «Ήσαν όλοι συγκεντρωμένοι στον ίδιο τόπο, τις ημέρες της αγίας Πεντηκοστής. Και ιδού, ξαφνικά έγινε από τον ουρανό ένας ήχος σαν να φυσούσε βίαιος άνεμος, και γέμισε το σπίτι όπου ήσαν συγκεντρωμένοι. Και τους εμφανίστηκαν γλώσσες που διαμοιράζονταν, σαν από φωτιά, και κάθισαν επάνω στον καθένα από αυτούς, και άρχισαν να μιλούν σε άλλες γλώσσες, σύμφωνα με όσα τούς έδινε το Πνεύμα να αποφθέγγονται.»

Παρομοιάζει, λοιπόν, και την ίδια την Ιερουσαλήμ αλλά και όλη τη γύρω περιοχή με το Κάρμηλο, επειδή ακριβώς είχε αναρίθμητο πλήθος κατοίκων. Αλλά θα γίνει, λέει, έρημος και θα λογαριαστεί ως δρυμός. Ονομάζει δε δρυμό την άγρια βλάστηση, η οποία χρησιμεύει για καύσιμη ύλη. Διότι κόβονται τα άγρια δέντρα και γίνονται τροφή για τη φωτιά. Όταν λοιπόν κοπεί το Κάρμηλο και υπολογιστεί ως άγρια βλάστηση, θα αναπαυθεί στην έρημο η κρίση. Ονομάζει δε αινιγματικά «έρημο» τη χώρα των εθνών, την οποία και σε άλλο σημείο μνημονεύει λέγοντας ο ίδιος ο προφήτης Ησαΐας: «Ευφράνσου, έρημος η διψασμένη. Ας αγαλλιάσει η έρημος και ας ανθίσει σαν τον κρίνο». Παρομοιάζεται με έρημο εξαιτίας της ακαρπίας της και της αποψίλωσής της, και επειδή δεν υπάρχει απολύτως τίποτε όρθιο μέσα σε αυτήν. Αλλά και αυτή πλούτισε. Αναδείχθηκε πνευματικά κατάφυτη από δέντρα, επειδή κατοίκησε σε αυτήν ο Χριστός. Γι' αυτό είπε πάλι μέσω της φωνής του προφήτη Ησαΐα: «Και θα βάλω νερό στην έρημο, θα τοποθετήσω ποταμούς στην άνυδρη γη, κέδρο, και πύξο, και μυρτιά, και κυπαρίσσι, και λεύκα». Διότι μέσω αυτών υποδηλώνονται οι ψυχές που ευδοκιμούν μέσω της πίστης σε Αυτόν, και οι οποίες έχουν ανυψωθεί χάρη στις διάφορες και πολυειδείς αρετές.

Θα αναπαυθεί λοιπόν, λέει, στην έρημο η κρίση, και η δικαιοσύνη θα κατοικήσει στον Κάρμηλο, με την έννοια ότι το αγαθό θα εγκατασταθεί τόσο στην έρημο όσο και στον Κάρμηλο. Το δε Χερμέλ και ο Κάρμηλος δεν είναι δύο διαφορετικά πράγματα, αλλά ένα όρος υποδηλώνεται και από τα δύο.

Πώς λοιπόν άραγε και θα γίνει έρημος και θα θεωρηθεί ως δάσος, και θα κατοικήσει σε αυτό η δικαιοσύνη; Λέμε ότι ο Ισραήλ δεν εξέπεσε εντελώς από την οικειότητα προς τον Θεό, αλλά σώθηκε το υπόλειμμα, και συναθροίζονται μαζί με τους προερχόμενους από τα έθνη όσοι από αυτούς πίστεψαν. Και κατοίκησε ο Χριστός τόσο στους μεν όσο και στους δε, ο Οποίος είναι δικαιοσύνη και κρίση.

Διότι, όπως παλαιότερα ήταν «μερίδα Κυρίου ο λαός του Ιακώβ, και μερίδιο της κληρονομίας του ο Ισραήλ», και ο Κάρμηλος είχε επίγνωση αυτού, έτσι ο Λίβανος και η άλλοτε 〈έρημος〉, έχοντας μεταβληθεί προς το καλύτερο, έγινε ‹μερίδα του Θεού›. Όπως, πάλι αντίθετα, ο 〈Κάρμηλος λογίστηκε ως δρυμός, και ο δρυμός〉 είναι ένας τόπος γεμάτος από άγρια και άκαρπα φυτά. Γι' αυτό συνηθίζει η θεία Γραφή να ονομάζει 〈δρυμό〉 ‹τα έθνη που δεν γνωρίζουν τον Θεό›, όπως πολλές φορές έχουμε αποδείξει. Στη συνέχεια, σαν να έχει ήδη αξιωθεί μεγάλων αγαθών η 〈έρημος〉, δίνει τις ακόλουθες υποσχέσεις λέγοντας: 〈και θα αναπαυθεί στην έρημο η κρίση, και η δικαιοσύνη θα κατοικήσει στον Κάρμηλο〉· σε ποιον 〈Κάρμηλο〉 όμως, αν όχι στην ίδια την 〈έρημο〉, για την οποία λεγόταν: 〈και θα γίνει η έρημος〉 〈Κάρμηλος〉. Υπόσχεται, λοιπόν, ότι 〈η κρίση και η δικαιοσύνη θα αναπαυθούν και θα κατοικήσουν στην〉 άλλοτε 〈έρημο〉. Γι' αυτό και στην ανωτέρω προφητεία λεγόταν: «ακόμη λίγο και θα μετατεθεί ο 〈Λίβανος〉 όπως το όρος 〈Χερμέλ〉». Και ακολούθως προστίθετο η επιστροφή των άπιστων εθνών στον Θεό, διά του: «και θα ακούσουν εκείνη την ημέρα οι κωφοί τα λόγια του βιβλίου, και μέσα στην ομίχλη τα μάτια των τυφλών θα δουν» και τα εξής.

Έτσι λοιπόν και εδώ προσθέτει τα όμοια με εκείνα, λέγοντας ότι στην άλλοτε «έρημο θα αναπαυθεί η κρίση και η δικαιοσύνη», ότι θα υπάρξουν σε αυτήν «έργα δικαιοσύνης», αλλά και ότι «θα βρίσκονται», λέει, «σε αυτήν την έρημο έχοντας πεποίθηση έως τον αιώνα· και θα κατοικήσει ο λαός του σε πόλη ειρήνης». Διότι, αντί της μεγάλης εκείνης και αλαζονικής πόλεως που καταστράφηκε, προφητεύει ότι θα συσταθεί άλλη «πόλη» για τον Θεό, η από περάτων έως περάτων Καθολική Εκκλησία και το θεοσεβές πολίτευμα σε αυτήν. Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «και θα εδραιωθεί», λέει, «ο λαός μου σε οίκο ειρήνης», χωρίς να μνημονεύεται πλέον εδώ ούτε ο Ισραήλ ούτε ο Ιακώβ, αλλά ο Θεός που κατοίκησε στην καινή «πόλη» της «ειρήνης», στην οποία «θα κατοικήσει ο λαός του», λέει, «έχοντας πεποίθηση και αναπαυόμενος με πλούτο». Αυτόν δε τον «πλούτο» της Εκκλησίας υποδηλώνει ο Απόστολος λέγοντας: «Ευχαριστώ τον Θεό μου διά του Ιησού Χριστού, διότι σε κάθε τι εμπλουτισθήκατε σε αυτόν, σε κάθε λόγο και σε κάθε γνώση».

Έπειτα, απευθυνόμενος σε αυτούς που διασκορπίστηκαν στα έθνη, προσθέτει: «Τώρα όμως θα συγκεντρωθούν τα λάφυρά σας, μικρών και μεγάλων· όπως ακριβώς αν κάποιος συγκεντρώσει ακρίδες, έτσι θα σας εμπαίξουν», παρουσιάζοντας το πόσο εύκολα υποτάσσεται και αιχμαλωτίζεται το έθνος των Ιουδαίων, και παρομοιάζοντας το πλήθος τους με ακρίδες. Αλλά και το «θα σας εμπαίξουν» που απευθύνεται σε αυτούς σημαίνει πως οι εχθροί θα τους έχουν για παιχνίδι τους, όχι μόνο διαρπάζοντας τα λάφυρά τους, μικρών και μεγάλων, αλλά και εμπαίζοντάς τους. Αφού είπε αυτά περί αυτών, μεταβαίνει στο τάγμα της Εκκλησίας του Θεού, για το οποίο και δοξάζει τον Θεό λέγοντας: «Άγιος ο Θεός που κατοικεί στα ύψη, η Σιών γέμισε από κρίση και δικαιοσύνη». Θα εννοήσεις δε τη Σιών από το γεγονός ότι λέγεται πως έχει γεμίσει από κρίση και δικαιοσύνη. Στα προηγούμενα όμως είχε ειπωθεί: «και θα αναπαυθεί στην έρημο κρίση και δικαιοσύνη». Αυτήν λοιπόν που παραπάνω ονομάστηκε έρημος, τώρα την αποκαλεί Σιών, υποδηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο την Εκκλησία του Χριστού· διότι αυτή ήταν η άλλοτε έρημος, στην οποία αναπαύθηκε η κρίση και η δικαιοσύνη.