Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 32:2

Διότι οι αδελφοί που τον είχαν αθετήσει πριν πιστέψουν, και μέσα από αυτά που μόλις αναφέραμε, σχεδόν επιχειρώντας να τον κατακρίνουν έντονα, συνήχθησαν μέσω της πίστης, και μίλησαν καλά για αυτόν, ωφελώντας επιπλέον και άλλους, και αγωνιζόμενοι με επιχειρήματα υπέρ της πίστης. Και με μεγάλη προσοχή ο προφήτης, ονομάζοντάς τους αδελφούς, προσθέτει ωφέλιμα τη φράση «Ο οίκος του πατέρα σου», ώστε να μην νοηθεί με κάποιο τρόπο ότι και αυτοί γεννήθηκαν από την Αγία Παρθένο, αλλά μάλλον ότι κατάγονται μόνο από τον πατέρα, τον Ιωσήφ. <Λέει λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Ο δικός μου καιρός δεν έχει έρθει ακόμη, ενώ ο δικός σας καιρός είναι πάντοτε έτοιμος.> Είναι πάντοτε καλυμμένος ο λόγος του Σωτήρα· διότι έτσι έχει γραφτεί για αυτόν, ότι «και θα είναι άνθρωπος που θα κρύβει τους λόγους του». Και το ότι αυτό γινόταν σκόπιμα για ωφέλεια, ποιος από όσους σκέφτονται σωστά δεν θα το παραδεχτεί; Δεν είναι ακόμη, λοιπόν, καιρός για απόλυτη παρρησία, λέει, αλλά ούτε και για φανέρωση σε όλους απροκάλυπτα, καθώς η διάνοια των Ιουδαίων δεν έχει ωριμάσει τόσο προς τη σύνεση, ώστε να μπορούν να δεχθούν τους δικούς μου λόγους χωρίς θυμό και οργή. Αλλά ούτε επιτρέπει καθόλου ο καιρός τώρα να γνωριστώ στον κόσμο, αφού οι Ιουδαίοι δεν έχουν απομακρυνθεί εντελώς από τη χάρη, ούτε έχουν συμπεριφερθεί με τόση αυθάδεια εναντίον μου, ώστε να πρέπει πλέον να στραφώ προς άλλους.

Ματθ. 13, 3 Γι' αυτόν τον λόγο μιλάει ο Χριστός με παραβολές, ώστε και μέσω αυτών να αποδείξει ότι αυτός είναι ο προφητευθείς, για τον οποίο είπε ο Δαβίδ: «Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές» και πάλι: «Και θα υπάρξει άνθρωπος που θα κρύβει τα λόγια του, και θα κρυφτεί σαν από ορμητικό νερό».

Και θα κρύβει τα λόγια του. Διότι πάρα πολλά έχει μιλήσει με παραβολές ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ο οποίος μέσω της φωνής του Δαβίδ αυτό ακριβώς είχε προαναγγείλει μεγαλόφωνα λέγοντας: «Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές, θα εξαγγείλω πράγματα κρυμμένα από την αρχή του κόσμου». Και δεν λέει μόνο αυτό, αλλά ότι και θα κρυφτεί, σαν από ορμητικό νερό. Εξάλλου, με το ορμητικό νερό, ή με τα ρεύματα των ποταμών που ξεχύνονται ραγδαία πάνω στη γη, συνηθίζουν τα Ιερά Γράμματα να παρομοιάζουν την έφοδο των πειρασμών. Όταν λοιπόν επιτίθενται εναντίον τους οι πειρασμοί, λέει, και είναι σαν ορμητικό νερό, αυτός θα κρυφτεί, δηλαδή θα παραμείνει ανάλωτος στις επιβουλές αυτών που τον πειράζουν.

Διότι εκείνοι μεν τον λιθοβολούσαν, αυτός δε, όπως λέει ο μακάριος ευαγγελιστής, περνούσε ανάμεσά τους και προσπερνούσε έτσι, δηλαδή χωρίς να ανησυχεί. Και θα είναι για αυτούς που βρίσκονται στη Σιών σαν ορμητικός ένδοξος ποταμός σε διψασμένη γη. Διότι για τους καταγόμενους από τα έθνη, που διψούσαν και προσκλήθηκαν στην επίγνωσή του και δεν είχαν τον Λόγο που ξέρει να σώζει, έγινε σαν κάποιος ποταμός που εκχέεται με πλούσιο νάμα, και επιπλέον αυτού και ένδοξος, δηλαδή επίσημος. Διότι πάρα πολλοί άλλοι έχουν ονομαστεί ποταμοί. Και βέβαια ο μακάριος Δαβίδ, παρομοιάζοντας με ποταμούς τους αγίους μυσταγωγούς και αυτούς που ποτίζουν με τον άνωθεν εξ ουρανού λόγο όσους δέχονται την πίστη, έλεγε: «Ύψωσαν οι ποταμοί, Κύριε, ύψωσαν οι ποταμοί τις φωνές τους.» Διότι είναι ξακουστές οι φωνές των αγίων αποστόλων. Αλλά κανένας από αυτούς δεν είναι τόσο ένδοξος, όπως ακριβώς βεβαίως και ο χείμαρρος της τρυφής, δηλαδή ο Χριστός. Διότι από αυτόν λέμε ότι έχει δοθεί και σε όλους τους άλλους η ικανότητα να μπορούν να μυσταγωγούν, και να ενσταλάζουν τον ζωοποιό λόγο του Θεού στις ψυχές αυτών που πιστεύουν. <Και δεν θα στηρίζονται πλέον σε ανθρώπους, αλλά θα διαθέσουν τα αυτιά τους για να ακούν· και η καρδιά των ασθενών θα προσέξει να ακούει, και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν γρήγορα να λαλούν ειρήνη, και δεν θα πουν πλέον οι υπηρέτες σου, Σώπα.>

«Και θα είναι ο άνθρωπος που θα κρύβει τους λόγους του, και θα κρύβεται σαν από ορμητικό νερό.» Το ότι δε ο λόγος του Σωτήρος ήταν πάντοτε κατά κάποιον τρόπο κρυμμένος, είναι φανερό. Έτσι και ο μακάριος Ψαλμωδός τον έχει παρουσιάσει σε εμάς να λέει: «Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές.» Παρατήρησε λοιπόν ότι αυτό που ειπώθηκε από αυτόν έχει εκπληρωθεί πλήρως. Διότι πάρα πολύ πλήθος είχε συγκεντρωθεί γύρω του από ολόκληρη την Ιουδαία· και τους μιλούσε με παραβολές· αλλά σε εκείνους, επειδή δεν ήταν άξιοι να μάθουν τα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών, ο λόγος ήταν ασαφής. Διότι δεν θεωρούσαν καθόλου άξιο λόγου το να αποδεχθούν την πίστη σε αυτόν, αλλά αντιδρούσαν με ανόσιο τρόπο και στα δικά του κηρύγματα. Μάλιστα, επέπλητταν εκείνους που ήθελαν να βρίσκονται κοντά του και που αναζητούσαν τη μυσταγωγία από αυτόν, ασεβώντας και λέγοντας: «Έχει δαιμόνιο και είναι τρελός, γιατί τον ακούτε;» Επομένως, δεν έχει δοθεί σε εκείνους το να γνωρίσουν τα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών, αλλά μάλλον σε εμάς που είμαστε πιο έτοιμοι για την πίστη. Διότι ο ίδιος μας έχει δώσει τη δύναμη να κατανοούμε παραβολή και σκοτεινό λόγο, ρήσεις σοφών και αινίγματα. —(A f. 122).

Και θα μπορούσαν να πουν ότι «άρχοντες» που θα «κυβερνήσουν με δίκαιη κρίση» είναι ο Ιησούς μαζί με τον Ζοροβάβελ, δηλαδή ο γιος του Ιωσεδέκ, ο μέγας ιερέας, και όσοι άλλοι αναγνωρίζονταν κατά την εποχή τους. Τα όσα όμως προστίθενται στη συνέχεια, δεν νομίζω ότι μπορούν να τα ερμηνεύσουν επιτυχώς, εννοώ το εξής: «και θα φανεί στη Σιών ως ποταμός ορμητικός και ένδοξος σε γη διψασμένη», καθώς και τα όσα συνδέονται με αυτά, τα οποία κανείς δεν θα μπορούσε να αποδείξει ότι εκπληρώθηκαν στα χρόνια του Ζοροβάβελ. Γι' αυτό, σαν να έχει εκπληρωθεί πλέον η προφητεία για εκείνους που κατέβηκαν στην Αίγυπτο στα χρόνια του Ιερεμία, ο λόγος, προχωρώντας σε διαφορετικό θέμα, ξεκινώντας από νέα αρχή, προφητεύει τα σχετικά με την επιφάνεια του Χριστού του Θεού· διότι μόνο αυτός φανερώθηκε μεταξύ των ανθρώπων ως «δίκαιος βασιλεύς». Και οι απόστολοί του καθοδήγησαν την εκκλησία του «με κρίση» προερχόμενη από τον δικό τους βασιλιά. Και είναι εύλογο, μετά την ολοκλήρωση της προφητείας για όσους κατέβηκαν στην Αίγυπτο επί Ιερεμία και μετά την προαναγγελία της επιστροφής από τη Βαβυλώνα και της ανανέωσης της Ιερουσαλήμ, καθώς και της μελλοντικής κατάστασης του λαού στη χώρα της Ιουδαίας, να εισάγεται στη συνέχεια και κατ' ακολουθίαν η προφητεία για τον Χριστό, καθώς και το ότι αυτός είναι ο προφητευόμενος και αυτά είναι τα αγαθά που προσφέρθηκαν μέσω αυτού σε όλους τους ανθρώπους.

Όπως ακριβώς προφήτευε την κάθοδο στην Αίγυπτο, η οποία επρόκειτο να συμβεί μετά από πάρα πολλά έτη, εκείνων που έζησαν κατά τους χρόνους του προφήτη Ιερεμία, και την επιστροφή από την αιχμαλωσία που συντελέστηκε μετέπειτα, έτσι δεν ήταν καθόλου θαυμαστό να προφητεύσει και όσα επρόκειτο να συμβούν ύστερα από πολύ πιο μακρό χρονικό διάστημα, κατά την παρουσία του Χριστού, τον οποίο αποκαλεί «δίκαιο βασιλέα» που «βασιλεύει με δικαιοσύνη», σύμφωνα με τους λοιπούς ερμηνευτές. Επειδή διά του Ευαγγελίου Του «έχει φανερωθεί η δικαιοσύνη του Θεού», ώστε να κηρύττεται η γνώση του Θεού όχι μόνο στους Ιουδαίους, αλλά και στους Έλληνες και στους ανθρώπους όλης της οικουμένης, «βασίλευσε» λοιπόν «με δικαιοσύνη» ο Χριστός του Θεού σε αυτή την καινή βασιλεία. Διότι δεν ανέλαβε τη βασιλεία αποβλέποντας σε ανθρώπινο αξίωμα ούτε σε τιμή και δόξα προερχόμενη από τους ανθρώπους, αλλά «με δικαιοσύνη»· όπως ακριβώς και οι «άρχοντές» Του ασκούσαν εξουσία όχι έχοντας προαχθεί σε κοσμικά αξιώματα, αλλά «με κρίση». Γι' αυτό, σύμφωνα με τους λοιπούς ερμηνευτές, έχει λεχθεί: «και άρχοντες θα άρχουν με κρίση». Αντί δε του: «και θα υπάρχει άνθρωπος που θα κρύβει τα λόγια του», ο Σύμμαχος αναφέρει: «και θα υπάρχει άνδρας σαν κρυψώνας από τον άνεμο και σκέπη από τη λαίλαπα». Ποιος λοιπόν θα είναι αυτός ο «άνθρωπος», παρά εκείνος που ανωτέρω ονομάστηκε «δίκαιος»;

Διότι αυτός ακριβώς θα είναι άνδρας, χωρίς να είναι κατά φύση άνδρας, αλλά ανώτερος από την ανθρώπινη φύση· ωστόσο 〈θα είναι άνθρωπος που θα αποκρύπτει〉 τη θεότητά του. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί 〈σαν κρυψώνας από τον άνεμο και σκέπη από τη λαίλαπα〉, ενώ σύμφωνα με τον Ακύλα: 〈σαν αυτός που κρύβει τον άνεμο και κρυψώνας από τη θύελλα〉. Βλέπεις πώς ο λόγος παρουσιάζει την οικονομία της ανθρώπινης φύσης του ως κρυμμένη· ενώ σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα, επειδή ‹όλα όσα έλεγε τα μιλούσε με παραβολές›. Γι' αυτό έχει λεχθεί: 〈κρύβοντας τα λόγια του και θα κρυφτεί σαν από νερό που ορμά· διότι ⌜νερό ορμητικό〉 και καταστροφικό ήταν το πλήθος του Ιουδαϊκού λαού· γι' αυτό και 〈απέκρυπτε〉 τον εαυτό του από αυτούς, και 〈τα λόγια του〉 από εκείνους μεν τα έκρυβε, στους δικούς του όμως μαθητές τα φανέρωνε. Γι' αυτό λέει ότι θα γίνει φανερός στην εκκλησία του, προσθέτοντας στη συνέχεια και λέγοντας: 〈και θα φανερωθεί στη Σιών σαν ποταμός〉. ⌜Ποιος δε 〈θα φανερωθεί, παρά αυτός ο δίκαιος βασιλιάς〉; Διότι αυτός 〈θα φανερωθεί σαν ορμητικός, ένδοξος ποταμός〉. Και ποια είναι αυτή η Σιών, παρά εκείνη που θα δεχθεί φανερά αυτόν που 〈κρυβόταν〉 από εκείνους;⌝ Ως έναν μεγάλο 〈ποταμό〉 τον διδάσκει λέγοντας: 〈σαν ορμητικός, ένδοξος ποταμός σε διψασμένη γη〉.

Διότι η παλαιά έρημος και «διψώσα γη», η εξ εθνών Εκκλησία, αυτή είναι η Σιών, για την οποία λέει ότι «δεν θα στηρίζονται πλέον σε ανθρώπους», αντί του οποίου ο Σύμμαχος απέδωσε: «και δεν θα σκοτεινιάσουν τα μάτια εκείνων που βλέπουν», υποδηλώνοντας αυτούς που βρίσκονται μέσα στην Εκκλησία του Θεού, ώστε να βλέπουν και να κατανοούν τον «ποταμό» που έγινε φανερός σε αυτούς, δηλαδή τον Μονογενή Λόγο του Θεού, για τον οποίο έχει λεχθεί: «ο ποταμός του Θεού γέμισε από ύδατα», και: «τα ορμητικά νερά του ποταμού ευφραίνουν την πόλη του Θεού». Γι' αυτό και ο ίδιος ο Σωτήρας δίδασκε λέγοντας: «όποιος πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω», «ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από τα σπλάχνα του». Σε αυτά προσθέτει στη συνέχεια: «και θα παραδώσουν τα αυτιά τους για να ακούν. Και η καρδιά των ασθενών θα προσέξει ώστε να ακούσει», αντί του οποίου ο Σύμμαχος λέει: «η δε καρδιά των ανοήτων θα αποκτήσει σύνεση ώστε να γνωρίσει».

Βλέπεις πώς υπόσχεται στους άλλοτε ανόητους τη σύνεση του δίκαιου βασιλιά, ο οποίος τον έκρυψε από τους άλλους. Και λέει: «και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν γρήγορα να λαλούν την ειρήνη», σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «η γλώσσα των τραυλών θα σπεύσει να μιλήσει καθαρά». Η Σιών, λοιπόν, η οποία είναι και η «διψασμένη γη», η άλλοτε έρημος, θα μπορούσε να είναι η Εκκλησία, ενώ η «καρδιά των ασθενών» και οι «γλώσσες που τραυλίζουν» συμβολίζουν τα έθνη που παλαιότερα δεν κατανοούσαν τον Θεό ούτε μιλούσαν ορθά, στα οποία υπόσχεται τη μεταβολή προς το καλύτερο. Σε αυτά προσθέτει: «και δεν θα πουν πλέον στον μωρό να κυβερνά»· όπως δηλαδή έκαναν προηγουμένως, όταν εμπιστεύονταν τις ψυχές τους στους πραγματικά μωρούς δασκάλους τους, οι οποίοι ήταν «οι σοφοί αυτού του αιώνα των οποίων τη σοφία εμώρανε ο Θεός». Αλλά, ενώ παλαιότερα ανέθεταν την κυβέρνησή τους σε αυτόν τον, εξαιτίας της μωρίας του, άθεο και πολύθεο δάσκαλο, τώρα ο Λόγος λέει ότι «δεν θα πουν πλέον στον μωρό να κυβερνά». Αντί δε του: «και δεν θα πουν πλέον οι υπηρέτες σου: Σώπα», ο Σύμμαχος λέει: «ούτε θα αποκληθεί ο δόλιος σωτήρας»· διότι, προφανώς, όλοι οι παλαιοί άρχοντες, επειδή ήταν μωροί, δεν επέτρεπαν σε όσους το επιθυμούσαν να μαθαίνουν κάτι και να ρωτούν για την αλήθεια.

59. Μακάριος είναι αυτός που έχει στη Σιών, την Εκκλησία του Θεού, σπέρμα διδασκαλίας των λόγων Του, λέει ο Ησαΐας, και υιούς δικούς του και του Πνεύματος, στην άνω Ιερουσαλήμ των πρωτοτόκων. Διότι ο άνθρωπος εκείνος θα κρύβει για έναν καιρό, λέει, τους λόγους του, και θα κρυφτεί σαν από ορμητικό νερό, και στο τέλος θα φανερωθεί στη Σιών, την Εκκλησία των πιστών, σαν ένδοξος ορμητικός ποταμός σε διψασμένη γη, με τα ρείθρα της σοφίας του. Και δεν θα υπάρχουν πλέον αυτοί που ανατρέπονται από τους φθονερούς επειδή τους εμπιστεύθηκαν, αλλά θα προσφέρουν τα αυτιά τους για να ακούσουν τους λόγους του ανθρώπου εκείνου, και η καρδιά εκείνων που ασθενούν κατά την ψυχή θα προσέξει για να ακούσει. Και δεν θα πουν ποτέ πια οι υπηρέτες του φθόνου: «Σώπα»· επειδή, όντας ευσεβής, σκέφτηκε συνετά, και δεν μίλησε ανόητα, όπως οι μωροί σοφοί του κόσμου. Ούτε η καρδιά του συνέλαβε μάταια πράγματα για να διαπράξει ανομίες, και να εκφέρει πλάνη εναντίον του Θεού, ώστε να διασκορπίσει πεινασμένες ψυχές και να αφήσει κενές τις διψασμένες ψυχές. Γι' αυτό οι λόγοι του παραμένουν για την ωφέλεια πολλών, έστω κι αν αυτό δεν αρέσει στους φθονερούς.