Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 32:4

Διότι έτσι θα με φοβηθούν. Ο φόβος του Θεού αποτελεί πάντοτε οδό προς τη σωτηρία. Διότι είναι γραμμένο ότι «ο φόβος του Κυρίου δίνει ζωή». <Και όσοι πλανώνται στο πνεύμα θα αποκτήσουν σύνεση, και αυτοί που γογγύζουν θα μάθουν να υπακούν, και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν να μιλούν για ειρήνη.> Διότι, αφού αγιάσουν το όνομα του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού, και πιστέψουν σταθερά ότι Αυτός είναι ο Άγιος του Ιακώβ και ο Θεός του Ισραήλ, θα αποκτήσουν σύνεση. Παρόλο που κάποτε κατέχονταν από πνεύμα πλάνης και είχαν τον νόμο σφραγισμένο. Και αυτοί που πάντοτε γογγύζουν θα μάθουν να υπακούν.

Διότι εκείνοι μεν τον λιθοβολούσαν, αυτός δε, όπως λέει ο μακάριος ευαγγελιστής, περνούσε ανάμεσά τους και προσπερνούσε έτσι, δηλαδή χωρίς να ανησυχεί. Και θα είναι για αυτούς που βρίσκονται στη Σιών σαν ορμητικός ένδοξος ποταμός σε διψασμένη γη. Διότι για τους καταγόμενους από τα έθνη, που διψούσαν και προσκλήθηκαν στην επίγνωσή του και δεν είχαν τον Λόγο που ξέρει να σώζει, έγινε σαν κάποιος ποταμός που εκχέεται με πλούσιο νάμα, και επιπλέον αυτού και ένδοξος, δηλαδή επίσημος. Διότι πάρα πολλοί άλλοι έχουν ονομαστεί ποταμοί. Και βέβαια ο μακάριος Δαβίδ, παρομοιάζοντας με ποταμούς τους αγίους μυσταγωγούς και αυτούς που ποτίζουν με τον άνωθεν εξ ουρανού λόγο όσους δέχονται την πίστη, έλεγε: «Ύψωσαν οι ποταμοί, Κύριε, ύψωσαν οι ποταμοί τις φωνές τους.» Διότι είναι ξακουστές οι φωνές των αγίων αποστόλων. Αλλά κανένας από αυτούς δεν είναι τόσο ένδοξος, όπως ακριβώς βεβαίως και ο χείμαρρος της τρυφής, δηλαδή ο Χριστός. Διότι από αυτόν λέμε ότι έχει δοθεί και σε όλους τους άλλους η ικανότητα να μπορούν να μυσταγωγούν, και να ενσταλάζουν τον ζωοποιό λόγο του Θεού στις ψυχές αυτών που πιστεύουν. <Και δεν θα στηρίζονται πλέον σε ανθρώπους, αλλά θα διαθέσουν τα αυτιά τους για να ακούν· και η καρδιά των ασθενών θα προσέξει να ακούει, και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν γρήγορα να λαλούν ειρήνη, και δεν θα πουν πλέον οι υπηρέτες σου, Σώπα.>

Επομένως, λέει, δεν θα στηρίζονται πλέον σε ανθρώπους, αλλά θα προσφέρουν τα αυτιά τους στο να ακούνε προσεκτικά τον λόγο του Σωτήρα, και η καρδιά αυτών που κάποτε ήταν αδύναμη, αφού ενδυναμωθεί προς σύνεση, θα προσέξει για να ακούει, και οι γλώσσες που ψέλλιζαν, δηλαδή αυτές που κάποτε δεν γνώριζαν να μιλούν ορθά· διότι ψέλλισμα είναι, κατά κάποιον τρόπο, το να μην μπορεί κάποιος να πει τίποτα προς δόξαν Θεού, αλλά να δαπανά τα λόγια του στην υμνολογία των ψευδώνυμων θεών· θα μάθουν, λέει, να μιλούν ειρήνη. Το να μιλούν ειρήνη, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το να έχουν στη γλώσσα τους τον Χριστό και τα δικά Του· διότι Αυτός είναι η ειρήνη μας σύμφωνα με τις Γραφές. Ψέλλισμα πάλι για τους προερχόμενους από τον Ισραήλ είναι το να μην ανέχονται να μιλούν για το μυστήριο του Χριστού, αλλά να μιλούν συνεχώς για τον νόμο, και τις σκιές που υπάρχουν σε αυτόν, και [...] των δασκάλων. Αλλά και αυτοί θα σταματήσουν, λέει, και κάθε λόγος τους θα αφορά τον Χριστό. Ότι δε δεν θα ανεχθούν τους παλαιούς δασκάλους, το φανέρωσε λέγοντας: Και δεν θα πουν πια στον μωρό να άρχει. Διότι μωροί είναι ομολογουμένως οι σοφοί των Ελλήνων· επειδή έχει καταστεί μωρία η σοφία του κόσμου. Μωροί είναι όμως και οι καθοδηγητές και δάσκαλοι των Ιουδαίων, επειδή δεν έχουν επιγνώσει τα όσα γράφτηκαν μέσω της σκιάς του νόμου, και δεν κατανοούν τους λόγους των αγίων προφητών. Δεν θα πουν λοιπόν πια στον μωρό να άρχει, αλλά ούτε και οι υπηρέτες των μωρών θα πουν σε όσους διδάσκονται από αυτούς, Σώπα.

Και πάλι «συντετριμμένο», εννοεί αυτόν που έχει αρρωστήσει ολοκληρωτικά, και δεν έχει απολύτως τίποτα υγιές, ούτε καν μπορεί να σταθεί στα πόδια του, δηλαδή δεν έχει τη δύναμη να πράξει κανένα από τα αγαθά, και υστερεί παντελώς από την ευρωστία που υπάρχει εν Χριστώ και εν Πνεύματι. Κάτι τέτοιο έχουν πάθει και εκείνοι για τους οποίους έχει γραφτεί από έναν από τους άγιους προφήτες: «Αυτά λέει ο Κύριος: Ιδού, εγώ επιφέρω σε αυτόν τον λαό ασθένεια, και θα ασθενήσουν από αυτήν πατέρες και γιοι μαζί· ο γείτονας και ο πλησίον του θα καταστραφούν». Αλλά ο θείος Υμνωδός μας παρουσιάζει αυτούς που έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστης στον Χριστό ως χαρούμενους, να ψάλλουν και να λένε: «Ευλόγει, ψυχή μου, τον Κύριο, ο οποίος θεραπεύει όλες τις νόσους σου, ο οποίος λυτρώνει από τη φθορά τη ζωή σου». Και «γλωσσότμητο», όπως νομίζω, θεωρεί αυτόν που δεν γνωρίζει να μιλάει ορθά, ούτε έχει τη δύναμη να αναφωνήσει τον λόγο της πίστης που κηρύσσουμε σύμφωνα με τα γεγραμμένα, το οποίο αποτελεί ειλικρινή απευθυνση προς τον Θεό από αγαθή συνείδηση. Πλην όμως, το ότι θα αποκρούσουν και αυτή την ασθένεια κατά την παρουσία του Χριστού, το αποσαφηνίζει ο προφήτης λέγοντας: «Και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν γρήγορα να λαλούν ειρήνη». Επομένως, γλωσσότμητος είναι αυτός που ψελλίζει ακόμα, και δεν έχει διδαχθεί ακόμα να λαλεί την ειρήνη που έρχεται άνωθεν σε εμάς από τον Πατέρα, δηλαδή τον Χριστό, ή τα σχετικά με Αυτόν.

Διότι η παλαιά έρημος και «διψώσα γη», η εξ εθνών Εκκλησία, αυτή είναι η Σιών, για την οποία λέει ότι «δεν θα στηρίζονται πλέον σε ανθρώπους», αντί του οποίου ο Σύμμαχος απέδωσε: «και δεν θα σκοτεινιάσουν τα μάτια εκείνων που βλέπουν», υποδηλώνοντας αυτούς που βρίσκονται μέσα στην Εκκλησία του Θεού, ώστε να βλέπουν και να κατανοούν τον «ποταμό» που έγινε φανερός σε αυτούς, δηλαδή τον Μονογενή Λόγο του Θεού, για τον οποίο έχει λεχθεί: «ο ποταμός του Θεού γέμισε από ύδατα», και: «τα ορμητικά νερά του ποταμού ευφραίνουν την πόλη του Θεού». Γι' αυτό και ο ίδιος ο Σωτήρας δίδασκε λέγοντας: «όποιος πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω», «ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από τα σπλάχνα του». Σε αυτά προσθέτει στη συνέχεια: «και θα παραδώσουν τα αυτιά τους για να ακούν. Και η καρδιά των ασθενών θα προσέξει ώστε να ακούσει», αντί του οποίου ο Σύμμαχος λέει: «η δε καρδιά των ανοήτων θα αποκτήσει σύνεση ώστε να γνωρίσει».

Βλέπεις πώς υπόσχεται στους άλλοτε ανόητους τη σύνεση του δίκαιου βασιλιά, ο οποίος τον έκρυψε από τους άλλους. Και λέει: «και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν γρήγορα να λαλούν την ειρήνη», σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «η γλώσσα των τραυλών θα σπεύσει να μιλήσει καθαρά». Η Σιών, λοιπόν, η οποία είναι και η «διψασμένη γη», η άλλοτε έρημος, θα μπορούσε να είναι η Εκκλησία, ενώ η «καρδιά των ασθενών» και οι «γλώσσες που τραυλίζουν» συμβολίζουν τα έθνη που παλαιότερα δεν κατανοούσαν τον Θεό ούτε μιλούσαν ορθά, στα οποία υπόσχεται τη μεταβολή προς το καλύτερο. Σε αυτά προσθέτει: «και δεν θα πουν πλέον στον μωρό να κυβερνά»· όπως δηλαδή έκαναν προηγουμένως, όταν εμπιστεύονταν τις ψυχές τους στους πραγματικά μωρούς δασκάλους τους, οι οποίοι ήταν «οι σοφοί αυτού του αιώνα των οποίων τη σοφία εμώρανε ο Θεός». Αλλά, ενώ παλαιότερα ανέθεταν την κυβέρνησή τους σε αυτόν τον, εξαιτίας της μωρίας του, άθεο και πολύθεο δάσκαλο, τώρα ο Λόγος λέει ότι «δεν θα πουν πλέον στον μωρό να κυβερνά». Αντί δε του: «και δεν θα πουν πλέον οι υπηρέτες σου: Σώπα», ο Σύμμαχος λέει: «ούτε θα αποκληθεί ο δόλιος σωτήρας»· διότι, προφανώς, όλοι οι παλαιοί άρχοντες, επειδή ήταν μωροί, δεν επέτρεπαν σε όσους το επιθυμούσαν να μαθαίνουν κάτι και να ρωτούν για την αλήθεια.

Γι' αυτό, προς αυτούς προστίθεται: η 〈ψυχή σας θα μελετήσει φόβο〉. Έπειτα, ο λόγος στρέφεται πάλι προς τον εκ περιτομής λαό και λέει: ⌜〈πού είναι οι γραμματικοί〉, αυτοί που πρέσβευαν το γράμμα του νόμου και δεν γνώριζαν να κατανοούν τίποτε άλλο παρά μόνο τις υποσχέσεις των λέξεων, τους οποίους ταλάνιζε ο Σωτήρας στα Ευαγγέλια λέγοντας: «Αλίμονό σας, 〈γραμματείς〉 και Φαρισαίοι υποκριτές».⌝ 〈Πού〉, λοιπόν, λέει, 〈είναι οι γραμματικοί〉, 〈πού οι συμβουλάτορες〉; ⌜Διότι 〈πού〉 θα εμφανιστούν αυτοί κατά την ημέρα της κρίσεως, οι οποίοι εκτρέφουν με κολακείες τους μαθητές τους;⌝ Γι' αυτό λέει: αυτός που 〈καταμετρά τους τρεφόμενους, μικρό και μεγάλο 〈λαό〉, τον οποίο δεν συμβούλευσαν〉, αλλά 〈τρέφοντάς〉 τους με κολακείες τους διέστρεφαν. Κατά δε τον Σύμμαχο: αυτός που 〈αριθμεί〉, λέει, 〈τους αναθρεμμένους, τον αναιδή λαό. Δεν θα δεις λαό βαρύ στα χείλη, ώστε να μην ακούει τη διάλεκτο της γλώσσας〉. Τον μεν 〈αναιδή λαό〉, λοιπόν, λέει, τον διαστρέφεις τρέφοντάς τον με κολακεία και απάτη, ω εσύ γραμματέα του νόμου. Δεν βλέπεις άραγε, ότι θα δεις τον δικό μου 〈λαό, τον βαρύ στα χείλη〉; Αλλά 〈ούτε και θα ακούσεις〉, όντας ασύνετος, τη 〈διάλεκτο της γλώσσας〉, για την οποία γινόταν λόγος πιο πάνω: «και οι 〈γλώσσες〉 που ψελλίζουν γρήγορα θα μάθουν να λαλούν ειρήνη».

Δεν θα ντροπιαστεί τώρα ο Ιακώβ, ούτε θα αλλάξει τώρα όψη το πρόσωπο του Ισραήλ· αλλά, όταν τα τέκνα τους δουν τα έργα μου, θα αγιάσουν εξαιτίας μου το όνομά μου και θα αγιάσουν τον Άγιο του Ιακώβ και θα φοβηθούν τον Θεό του Ισραήλ. Και εκείνοι που πλανώνται στο πνεύμα θα αποκτήσουν σύνεση, και αυτοί που γογγύζουν θα μάθουν να υπακούν, και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν να λαλούν ειρήνη.

Αυτά λέγει ο Κύριος: Μακάριος είναι αυτός που έχει στη Σιών σπέρμα και οικείους στην Ιερουσαλήμ. Διότι ιδού, ένας δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με δικαιοσύνη. Και θα υπάρχει άνθρωπος που θα κρύβει τα λόγια του, και θα κρυφτεί σαν από ορμητικό νερό που παρασέρνει, και θα φανερωθεί στη Σιών ... Και δεν θα στηρίζουν πλέον την πεποίθησή τους σε ανθρώπους, αλλά θα δώσουν τα αυτιά τους για να ακούσουν. Και η καρδιά των αδυνάτων θα προσέξει στο να ακούει, και οι γλώσσες που τραυλίζουν γρήγορα θα μάθουν να μιλούν για ειρήνη. Και δεν θα πουν πια στον άφρονα να κυβερνά, και δεν θα πουν πια οι υπηρέτες σου: Σώπα. ... Και η καρδιά τους θα σκεφτεί μάταια πράγματα, για να πράξει ανομίες και να πει πλάνες εναντίον του Κυρίου, για να καταστρέψει πεινασμένες ψυχές και να αφήσει κενές τις διψασμένες ψυχές. Διότι τα σχέδια των πονηρών σχεδιάζουν ανομίες, για να καταστρέψουν τους ταπεινούς με άδικα λόγια και να διασκορπίσουν τους συλλογισμούς των ταπεινών στην κρίση. Οι ευσεβείς όμως σκέφτηκαν συνετά, και αυτή η βουλή θα παραμείνει.

Οι γλώσσες, λέει, που ψελλίζουν θα μάθουν να λαλούν ειρήνη, και βεβαίως θα αρθρώνει καθαρά η γλώσσα του βραδυγλώσσου. Επειδή, όπως μας παρέδωσε το θείο λόγιο, θα μιλήσουν με νέες γλώσσες. Τις γλώσσες, λοιπόν, των λαών εκείνων, οι οποίες είχαν συνηθίσει κάποτε να εκφωνούν λόγια γεμάτα ασέβεια, και ήταν εθισμένες στις ονομασίες και τις επικλήσεις των ακάθαρτων δαιμόνων, καθαρίζοντάς τες από αυτή την τόσο μιαρή συνήθεια, ο Θεός υπόσχεται να τις μεταστρέψει, έτσι ώστε σε όλες τις γενεές τους να γίνουν ανέπαφες και αμιγείς από κάθε ειδωλολατρική εκδήλωση. Ως αποτέλεσμα, θα προσφέρουν την αρμόζουσα στον Θεό καθαρή και αμίαντη λογική λατρεία, και έχει ειπωθεί ότι θα τον υπηρετούν κάτω από έναν ζυγό, καθώς είναι φανερό ότι η ανθρώπινη φύση παλαιότερα είχε υποταχθεί σε πολλούς ζυγούς.

Και ότι όσοι διδάχθηκαν αυτά, και υψώνονται προς το φως της θεογνωσίας, θα απέχουν ολοκληρωτικά από τα μάταια και αναίσθητα, και θα παύσει η μανία προς τα άψυχα, μας το διδάσκει ο ίδιος θεοφόρος, λέγοντας τα εξής: Θα τείνουν τα ώτα τους για να ακούσουν, και η καρδιά των ασθενών θα προσέξει ώστε να ακούσει, και οι γλώσσες που τραυλίζουν γρήγορα θα μάθουν να μιλούν για ειρήνη, και δεν θα πουν πλέον στον άφρονα να άρχει· και δεν θα πουν πλέον οι υπηρέτες σου, Σιώπα. Διότι ο άφρων θα μιλήσει ανοησίες, και η καρδιά του θα νοήσει μάταια πράγματα, ώστε να διαπράξει ανομίες και να εκστομίσει πλάνη εναντίον του Κυρίου.

Ζητούν, λοιπόν, να φωτιστούν τα νοερά τους μάτια, ώστε να μην αποκοιμηθούν τον ύπνο του θανάτου. Έπειτα, εκείνοι που προηγουμένως είχαν βουλωμένα τα αυτιά της καρδιάς, τα παρέχουν πλέον ανοιγμένα και δεκτικά, ώστε να αντηχήσει μέσα τους η γλυκόηχη φωνή της αινέσεώς Του. Έτσι, οι γλώσσες των μογιλάλων που πρώτα ψέλλιζαν, οι οποίες κάποτε είχαν συνηθίσει να αρθρώνουν άσημα και άσχημα λόγια, ονομάζοντας θεούς τα κωφά και άψυχα είδωλα, αφού έγιναν πλέον καθαρές και αρθρωμένες σωστά, έμαθαν να λαλούν την ειρήνη διά της πίστεως, ανυμνώντας το μυστήριο της Τριάδος και ομολογώντας ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός εις δόξαν Θεού Πατρός. Διότι αυτός είναι η ειρήνη μας, και ο Θεός της ειρήνης, και η ειρήνη Του δεν έχει όριο. Έτσι προετοιμάστηκαν να μελετούν νύχτα και μέρα τα λόγια του Θεού, να κηρύττουν τα μεγαλεία Του, να διηγούνται τα θαυμάσιά Του και να του προσφέρουν πάντοτε τη λογική λατρεία, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί, ότι με την καρδιά πιστεύει κανείς εις δικαιοσύνην, ενώ με το στόμα ομολογεί εις σωτηρίαν.

Ακούστε, λοιπόν, τη σημερινή ημέρα, κωφοί γραμματείς, τα λόγια του βιβλίου που διακηρύσσει ο Ησαΐας, και οι ευρισκόμενοι στο σκοτάδι και στην ομίχλη οφθαλμοί των τυφλών Ιουδαίων, δείτε το μέγα φως της επιγνώσεως. Αποκτήστε σύνεση, εσείς που πλανάσθε στο πνεύμα· και οι γογγύζοντες μάθετε υπακοή, ώστε οι γλώσσες σας, που ψελλίζουν τη θεοσέβεια, να μάθουν να λαλούν την ειρήνη, η οποία είναι ο Χριστός και Σωτήρας. Επιστρέψτε προς τον Κύριο δια της πίστεως και θα δικαιωθείτε, «διότι ο δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως».

59. Μακάριος είναι αυτός που έχει στη Σιών, την Εκκλησία του Θεού, σπέρμα διδασκαλίας των λόγων Του, λέει ο Ησαΐας, και υιούς δικούς του και του Πνεύματος, στην άνω Ιερουσαλήμ των πρωτοτόκων. Διότι ο άνθρωπος εκείνος θα κρύβει για έναν καιρό, λέει, τους λόγους του, και θα κρυφτεί σαν από ορμητικό νερό, και στο τέλος θα φανερωθεί στη Σιών, την Εκκλησία των πιστών, σαν ένδοξος ορμητικός ποταμός σε διψασμένη γη, με τα ρείθρα της σοφίας του. Και δεν θα υπάρχουν πλέον αυτοί που ανατρέπονται από τους φθονερούς επειδή τους εμπιστεύθηκαν, αλλά θα προσφέρουν τα αυτιά τους για να ακούσουν τους λόγους του ανθρώπου εκείνου, και η καρδιά εκείνων που ασθενούν κατά την ψυχή θα προσέξει για να ακούσει. Και δεν θα πουν ποτέ πια οι υπηρέτες του φθόνου: «Σώπα»· επειδή, όντας ευσεβής, σκέφτηκε συνετά, και δεν μίλησε ανόητα, όπως οι μωροί σοφοί του κόσμου. Ούτε η καρδιά του συνέλαβε μάταια πράγματα για να διαπράξει ανομίες, και να εκφέρει πλάνη εναντίον του Θεού, ώστε να διασκορπίσει πεινασμένες ψυχές και να αφήσει κενές τις διψασμένες ψυχές. Γι' αυτό οι λόγοι του παραμένουν για την ωφέλεια πολλών, έστω κι αν αυτό δεν αρέσει στους φθονερούς.

Ούτε στον προφήτη Ησαΐα υπακούς, ο οποίος βροντοφωνάζει και λέει: Γλώσσες που τραυλίζουν θα μάθουν να μιλούν για ειρήνη; Άραγε δεν διακηρύσσουν καθαρά την αλήθεια γλώσσες που τραυλίζουν; Δεν έμαθαν τα νήπια να υμνούν την ειρήνη; Διότι ο Χριστός είναι η ειρήνη μας, αυτός που κατέλυσε το μεσότοιχο της έχθρας και μέσω του οποίου συμφιλιωθήκαμε με τον Πατέρα και Πλάστη, από τον οποίο είχαμε παλαιότερα κακώς αποστατήσει. Και ο Ζαχαρίας, κατεχόμενος από το πνεύμα του Θεού, δεν προαναγγέλλει τη χάρη στη Σιών λέγοντας: Χαίρε πάρα πολύ, θυγατέρα της Σιών, κήρυττε, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ. Ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα δίκαιος και σωτήριος, ο ίδιος είναι πράος και επιβιβασμένος σε υποζύγιο και σε πουλάρι όνου; Δεν έχεις τα δικά σου μάτια ως μάρτυρες αυτών που προφητεύθηκαν; Δεν βλέπεις να εκπληρώνονται μπροστά σου αυτά που άκουγες από τους προφήτες; Δεν συμφωνούν τα γεγονότα με τα λόγια; Άραγε δεν είναι πράος; Δεν είναι δίκαιος; Δεν είναι σωτήρας; Δεν έχει επιβιβαστεί σε υποζύγιο; Δεν κηρύττουν λαμπρά την ειρήνη γλώσσες που τραυλίζουν; Δεν προσφέρουν ως δώρο τον ύμνο τα παιδιά που έχουν τη σύνεση γερόντων;