Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 32:5

Διότι εκείνοι μεν τον λιθοβολούσαν, αυτός δε, όπως λέει ο μακάριος ευαγγελιστής, περνούσε ανάμεσά τους και προσπερνούσε έτσι, δηλαδή χωρίς να ανησυχεί. Και θα είναι για αυτούς που βρίσκονται στη Σιών σαν ορμητικός ένδοξος ποταμός σε διψασμένη γη. Διότι για τους καταγόμενους από τα έθνη, που διψούσαν και προσκλήθηκαν στην επίγνωσή του και δεν είχαν τον Λόγο που ξέρει να σώζει, έγινε σαν κάποιος ποταμός που εκχέεται με πλούσιο νάμα, και επιπλέον αυτού και ένδοξος, δηλαδή επίσημος. Διότι πάρα πολλοί άλλοι έχουν ονομαστεί ποταμοί. Και βέβαια ο μακάριος Δαβίδ, παρομοιάζοντας με ποταμούς τους αγίους μυσταγωγούς και αυτούς που ποτίζουν με τον άνωθεν εξ ουρανού λόγο όσους δέχονται την πίστη, έλεγε: «Ύψωσαν οι ποταμοί, Κύριε, ύψωσαν οι ποταμοί τις φωνές τους.» Διότι είναι ξακουστές οι φωνές των αγίων αποστόλων. Αλλά κανένας από αυτούς δεν είναι τόσο ένδοξος, όπως ακριβώς βεβαίως και ο χείμαρρος της τρυφής, δηλαδή ο Χριστός. Διότι από αυτόν λέμε ότι έχει δοθεί και σε όλους τους άλλους η ικανότητα να μπορούν να μυσταγωγούν, και να ενσταλάζουν τον ζωοποιό λόγο του Θεού στις ψυχές αυτών που πιστεύουν. <Και δεν θα στηρίζονται πλέον σε ανθρώπους, αλλά θα διαθέσουν τα αυτιά τους για να ακούν· και η καρδιά των ασθενών θα προσέξει να ακούει, και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν γρήγορα να λαλούν ειρήνη, και δεν θα πουν πλέον οι υπηρέτες σου, Σώπα.>

Επομένως, λέει, δεν θα στηρίζονται πλέον σε ανθρώπους, αλλά θα προσφέρουν τα αυτιά τους στο να ακούνε προσεκτικά τον λόγο του Σωτήρα, και η καρδιά αυτών που κάποτε ήταν αδύναμη, αφού ενδυναμωθεί προς σύνεση, θα προσέξει για να ακούει, και οι γλώσσες που ψέλλιζαν, δηλαδή αυτές που κάποτε δεν γνώριζαν να μιλούν ορθά· διότι ψέλλισμα είναι, κατά κάποιον τρόπο, το να μην μπορεί κάποιος να πει τίποτα προς δόξαν Θεού, αλλά να δαπανά τα λόγια του στην υμνολογία των ψευδώνυμων θεών· θα μάθουν, λέει, να μιλούν ειρήνη. Το να μιλούν ειρήνη, δεν είναι τίποτε άλλο, παρά το να έχουν στη γλώσσα τους τον Χριστό και τα δικά Του· διότι Αυτός είναι η ειρήνη μας σύμφωνα με τις Γραφές. Ψέλλισμα πάλι για τους προερχόμενους από τον Ισραήλ είναι το να μην ανέχονται να μιλούν για το μυστήριο του Χριστού, αλλά να μιλούν συνεχώς για τον νόμο, και τις σκιές που υπάρχουν σε αυτόν, και [...] των δασκάλων. Αλλά και αυτοί θα σταματήσουν, λέει, και κάθε λόγος τους θα αφορά τον Χριστό. Ότι δε δεν θα ανεχθούν τους παλαιούς δασκάλους, το φανέρωσε λέγοντας: Και δεν θα πουν πια στον μωρό να άρχει. Διότι μωροί είναι ομολογουμένως οι σοφοί των Ελλήνων· επειδή έχει καταστεί μωρία η σοφία του κόσμου. Μωροί είναι όμως και οι καθοδηγητές και δάσκαλοι των Ιουδαίων, επειδή δεν έχουν επιγνώσει τα όσα γράφτηκαν μέσω της σκιάς του νόμου, και δεν κατανοούν τους λόγους των αγίων προφητών. Δεν θα πουν λοιπόν πια στον μωρό να άρχει, αλλά ούτε και οι υπηρέτες των μωρών θα πουν σε όσους διδάσκονται από αυτούς, Σώπα.

Διότι οι σοφοί του κόσμου έχουν μιλήσει μέσω του Βεελζεβούλ, και έχουν γίνει εφευρέτες δογμάτων διεστραμμένων, μάταιων και, επιπλέον, ανόσιων. Αλλά αν κάποιος επέλεγε να αντιταχθεί στις φλυαρίες τους και να τις αποδείξει ως κίβδηλες και εντελώς παράλογες, αναπηδούν μερικοί από εκείνους που συνηθίζουν να τους υπηρετούν και φωνάζουν να σιωπήσει, θέλοντας να παραμένουν αναντίρρητες οι διδασκαλίες εκείνων. Λένε, λοιπόν, ότι στους μαθητές του Πυθαγόρα, όταν έλεγαν κάποιες φορές πράγματα μάταια και καταγέλαστα τα οποία πολλοί δεν πίστευαν, ήταν συνήθεια να λένε το εξής: «Αυτός το είπε», δηλαδή, «Σώπα, και δώσε αβασάνιστα την πίστη σου στον εφευρέτη του δόγματος». Δεν πρόκειται πλέον λοιπόν, λέει, να πουν οι υπηρέτες σου: Σώπα.

Βλέπεις πώς υπόσχεται στους άλλοτε ανόητους τη σύνεση του δίκαιου βασιλιά, ο οποίος τον έκρυψε από τους άλλους. Και λέει: «και οι γλώσσες που ψελλίζουν θα μάθουν γρήγορα να λαλούν την ειρήνη», σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «η γλώσσα των τραυλών θα σπεύσει να μιλήσει καθαρά». Η Σιών, λοιπόν, η οποία είναι και η «διψασμένη γη», η άλλοτε έρημος, θα μπορούσε να είναι η Εκκλησία, ενώ η «καρδιά των ασθενών» και οι «γλώσσες που τραυλίζουν» συμβολίζουν τα έθνη που παλαιότερα δεν κατανοούσαν τον Θεό ούτε μιλούσαν ορθά, στα οποία υπόσχεται τη μεταβολή προς το καλύτερο. Σε αυτά προσθέτει: «και δεν θα πουν πλέον στον μωρό να κυβερνά»· όπως δηλαδή έκαναν προηγουμένως, όταν εμπιστεύονταν τις ψυχές τους στους πραγματικά μωρούς δασκάλους τους, οι οποίοι ήταν «οι σοφοί αυτού του αιώνα των οποίων τη σοφία εμώρανε ο Θεός». Αλλά, ενώ παλαιότερα ανέθεταν την κυβέρνησή τους σε αυτόν τον, εξαιτίας της μωρίας του, άθεο και πολύθεο δάσκαλο, τώρα ο Λόγος λέει ότι «δεν θα πουν πλέον στον μωρό να κυβερνά». Αντί δε του: «και δεν θα πουν πλέον οι υπηρέτες σου: Σώπα», ο Σύμμαχος λέει: «ούτε θα αποκληθεί ο δόλιος σωτήρας»· διότι, προφανώς, όλοι οι παλαιοί άρχοντες, επειδή ήταν μωροί, δεν επέτρεπαν σε όσους το επιθυμούσαν να μαθαίνουν κάτι και να ρωτούν για την αλήθεια.

Γι' αυτό, σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα, λέγεται: «και δεν θα πουν πλέον οι υπηρέτες σου Σώπα, διότι ο μωρός θα πει μωρίες». Τέτοιος ήταν αληθινά καθένας που επαγγελλόταν «τη σοφία αυτού του αιώνα». «Και η καρδιά» του «σκεφτόταν μάταια πράγματα, για να διαπράξει ανομίες και να ξεστομίσει πλάνη ενώπιον του Κυρίου, ώστε να διαστρέψει πεινασμένες ψυχές», ή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «για να κόψει ή να αποκόψει πεινασμένες ψυχές, και να αφήσει κενές τις διψασμένες ψυχές». Διότι όλα αυτά τα έπρατταν κατά το παρελθόν οι παλαιοί μωροί άρχοντες των ανθρώπων, και επειδή η «βουλή» τους ήταν «πονηρή», «σκέφτονταν άνομα με σκοπό να καταστρέψουν» με τους «λόγους» τους αυτούς που ήταν «ταπεινοί» στην ψυχή, ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «για να καταστρέψουν τους πράους με ψευδή λόγια και για να διασκορπίσουν τους λόγους των ταπεινών». Διότι, αν κάπου κάποιος μετριοπαθής και ταπεινός εξέφερε ορθό λόγο περί της αληθείας, τον αφάνιζαν διασκορπίζοντάς τον.

Αυτά μεν συνέβαιναν πολύ παλαιότερα, λέγει όμως ότι αυτά δεν θα γίνονται πλέον στη νέα Σιών. Διότι, αναφέρει, «δεν θα πουν στον ανόητο να άρχει, ούτε στον δόλιο θα ειπωθεί ότι είναι σωτήρας, αλλά οι ευσεβείς σκέφθηκαν συνετά, και αυτή η βουλή θα παραμείνει»· σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο, μετά την αφήγηση εναντίον των «ανόητων αρχόντων», προστίθεται: «ο άρχοντας θα λάβει αρχοντικές αποφάσεις και θα αναδείξει ηγεμόνα». Μέσω αυτών υποδηλώνονται οι απόστολοι του Σωτήρος μας, στους οποίους έχει δοθεί από τον δίκαιο Βασιλέα η αρχή της Εκκλησίας Του και η ηγεσία της. Γι' αυτό έχει λεχθεί από το δικό Του πρόσωπο: «εσύ δε, άνθρωπε, ηγεμόνα μου και γνωστέ μου». Αξίζει δε να παρατηρήσουμε ότι σε αυτές τις επαγγελίες πουθενά δεν αναφέρεται το όνομα του Ισραήλ, ούτε ο πολλάκις αναφερόμενος Ιούδας, ούτε ο Ιακώβ, επειδή η προφητεία αναφέρεται στον Χριστό και σε εκείνους που εντός της Εκκλησίας Του επιστρέφουν από την πλάνη των ανδρών. Ευλόγως λοιπόν, σύμφωνα με τους Εβδομήκοντα, στην αρχή της περικοπής ο λόγος μακάριζε εκείνους που έχουν «στη Σιών σπέρμα και οικείους στην Ιερουσαλήμ», προφανώς εννοώντας σε αυτήν την καινή Σιών και στη νέα Ιερουσαλήμ του Χριστού, στην οποία το σπέρμα των μακάριων ανδρών του παρελθόντος, αφού άνθισε, καρποφόρησε, ώστε να γεμίσει ολόκληρη η οικουμένη από την προερχόμενη από αυτούς ευλογία.

Για εμένα, όμως, ο λόγος θα ανατρέξει πάλι στον ίδιο επινίκιο ύμνο: Έπεσε ο Βηλ, συνετρίβη ο Δαγών, ο Σαρών έγινε έλος, καταισχύνθηκε ο Λίβανος. Δεν θα πουν πλέον στον ανόητο να κυβερνά, στην ακίνητη και αναίσθητη παράταξη των ειδώλων· ούτε θα αναζητήσουν ως θεό τη μύγα της Ακκαρών, ή ό,τι άλλο είναι πιο γελοίο από αυτήν· δεν θα ενδιαφέρονται πλέον για τα άλση και τους υψηλούς τόπους, και για κάθε βουνό κατάφυτο και σκιερό· δεν θα θυσιάζουν πια τους γιους και τις κόρες τους στα δαιμόνια, πράγμα για το οποίο παλαιότερα ο Ισραήλ ονειδιζόταν από τους προφήτες. Αλλά τι σχέση έχουν αυτά με εμένα; Θα στραφώ στα παρόντα και τα δικά μας.

Και ότι όσοι διδάχθηκαν αυτά, και υψώνονται προς το φως της θεογνωσίας, θα απέχουν ολοκληρωτικά από τα μάταια και αναίσθητα, και θα παύσει η μανία προς τα άψυχα, μας το διδάσκει ο ίδιος θεοφόρος, λέγοντας τα εξής: Θα τείνουν τα ώτα τους για να ακούσουν, και η καρδιά των ασθενών θα προσέξει ώστε να ακούσει, και οι γλώσσες που τραυλίζουν γρήγορα θα μάθουν να μιλούν για ειρήνη, και δεν θα πουν πλέον στον άφρονα να άρχει· και δεν θα πουν πλέον οι υπηρέτες σου, Σιώπα. Διότι ο άφρων θα μιλήσει ανοησίες, και η καρδιά του θα νοήσει μάταια πράγματα, ώστε να διαπράξει ανομίες και να εκστομίσει πλάνη εναντίον του Κυρίου.

59. Μακάριος είναι αυτός που έχει στη Σιών, την Εκκλησία του Θεού, σπέρμα διδασκαλίας των λόγων Του, λέει ο Ησαΐας, και υιούς δικούς του και του Πνεύματος, στην άνω Ιερουσαλήμ των πρωτοτόκων. Διότι ο άνθρωπος εκείνος θα κρύβει για έναν καιρό, λέει, τους λόγους του, και θα κρυφτεί σαν από ορμητικό νερό, και στο τέλος θα φανερωθεί στη Σιών, την Εκκλησία των πιστών, σαν ένδοξος ορμητικός ποταμός σε διψασμένη γη, με τα ρείθρα της σοφίας του. Και δεν θα υπάρχουν πλέον αυτοί που ανατρέπονται από τους φθονερούς επειδή τους εμπιστεύθηκαν, αλλά θα προσφέρουν τα αυτιά τους για να ακούσουν τους λόγους του ανθρώπου εκείνου, και η καρδιά εκείνων που ασθενούν κατά την ψυχή θα προσέξει για να ακούσει. Και δεν θα πουν ποτέ πια οι υπηρέτες του φθόνου: «Σώπα»· επειδή, όντας ευσεβής, σκέφτηκε συνετά, και δεν μίλησε ανόητα, όπως οι μωροί σοφοί του κόσμου. Ούτε η καρδιά του συνέλαβε μάταια πράγματα για να διαπράξει ανομίες, και να εκφέρει πλάνη εναντίον του Θεού, ώστε να διασκορπίσει πεινασμένες ψυχές και να αφήσει κενές τις διψασμένες ψυχές. Γι' αυτό οι λόγοι του παραμένουν για την ωφέλεια πολλών, έστω κι αν αυτό δεν αρέσει στους φθονερούς.