Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 33:15

Πώς λοιπόν να μην είναι μισητή η αργία, η οποία κάνει τον άνθρωπο κατώτερο από το μυρμήγκι και τη μέλισσα, αυτόν που εξαρχής, όταν πλάστηκε, τοποθετήθηκε στον παράδεισο για να τον εργάζεται και να τον φυλάσσει; Ώστε, το πρώτο και πλέον οικείο στον άνθρωπο είναι η προθυμία για τα έργα, και τρόπον τινά είναι παρά φύση σε αυτόν η αργία, την οποία ο Κύριος είπε να μισούμε. —Αλλά ως προς τι θέλει να παραμένουμε αδρανείς; Στο να μην εργαζόμαστε για την τροφή που φθείρεται, να μη σηκώνουμε τα μάτια μας στα μάταια, να μη δεχόμαστε στα αυτιά μας μάταια ακούσματα, να αποτινάσσουμε τα χέρια μας από δώρα, να μην έχουμε πόδια γρήγορα στο να χύσουν αίμα, και με έναν λόγο, να μην εκτελούμε καμία από τις μέριμνες που αφορούν το σώμα.

Οι άρχοντές σου απειθούν. Εμείς οι κάπηλοι, εμείς και οι άρχοντες, οι οποίοι εξαιτίας της απείθειας και της απιστίας πρώτοι κάνουμε τις πιστές πόλεις να μεταπίπτουν στις πορνείες. Διότι, ως επί το πλείστον, το ήθος των αρχομένων από τη φύση του διαμορφώνεται σύμφωνα με το ήθος των κρατούντων· ώστε, όποιοι κι αν είναι αυτοί που καθοδηγούν, τέτοιοι κατ' ανάγκην γίνονται και εκείνοι που καθοδηγούνται. Επειδή, λοιπόν, κάποτε οι άρχοντες της πιστής πόλεως ήσαν απειθείς, η πόλη, αφού εξομοιώθηκε μαζί τους και απέβαλε το να είναι πιστή, μετέπεσε στην πορνεία. Ας μη γίνουμε και εμείς απειθείς, και η απιστία δεν θα μας κυριεύσει. —Οι άρχοντές σας απειθούν. Προφανώς απειθούν στον Θεό, απομακρυνόμενοι από Αυτόν και μη εμμένοντας σε όσα έχουν διαταχθεί από Αυτόν. Μεταξύ δε των προσταγμάτων αυτών ήταν να αποτινάσσουν τα χέρια τους από τα δώρα και να μη συμπράττουν με τους κλέφτες· αυτοί όμως, παρακινούμενοι από φιλαργυρία και για χάρη αισχρού κέρδους, έγιναν συνεργοί των κλεπτών.

Διότι κάπου είπε και ο ίδιος: «Αλήθεια σας λέω, εκείνος που πιστεύει στον Υιό, έχει ζωή αιώνια· εκείνος όμως που απειθεί στον Υιό, δεν θα δει τη ζωή, αλλά η οργή του Θεού μένει επάνω του.» Σε αυτούς λοιπόν, λέει, που είναι σκληρόκαρδοι και έχουν επιλέξει να απειθούν, θα αναγγείλει τον αιώνιο τόπο, και ότι έχει ετοιμαστεί φωτιά που ανάβει, και μάλιστα ακατάπαυστα. Διότι, όπως πάλι κάπου λέει ο ίδιος ο προφήτης για όσους έχουν πεθάνει στα παραπτώματά τους: «Το σκουλήκι τους δεν θα πεθάνει, και η φωτιά τους δεν θα σβήσει, και θα είναι θέαμα για κάθε σάρκα.» <Εκείνος που πορεύεται με δικαιοσύνη, που μιλά τον ορθό λόγο, που μισεί την ανομία και την αδικία, και που αποτινάσσει τα χέρια του από δωροδοκίες, που κλείνει τα αυτιά του για να μην ακούσει καταδίκη σε θάνατο, που κλείνει τα μάτια του για να μη δει την αδικία· αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο ισχυρού βράχου· άρτος θα του δοθεί, και το νερό του θα είναι εξασφαλισμένο. Βασιλιά με δόξα θα δείτε, και τα μάτια σας θα δουν γη από μακριά, η ψυχή σας θα μελετήσει φόβο.> Ότι λοιπόν θα κατέβουν στον άδη για να τιμωρηθούν, και θα πέσουν στην άσβεστη φλόγα ορισμένοι που έχουν παγιδευτεί στις ασέβειες κατά του Χριστού, το έχει προαναγγείλει πάρα πολύ καλά. Προσθέτει δε πολύ ωφέλιμα εκείνα με τα οποία καθιστά σαφές ποιοι θα είναι αυτοί που πρόκειται να γίνουν μέτοχοι της αιώνιας ζωής, και οι οποίοι πρόκειται να απολαύσουν τα δικά του χαρίσματα, τα θεία δηλαδή και πνευματικά, στους κατάλληλους καιρούς.

Διότι, λέει, εκείνος που πορεύεται με δικαιοσύνη, δηλαδή αυτός που έχει τιμήσει τα έργα της δικαιοσύνης και έχει ασκήσει τον εξαίρετο βίο, και εκείνος που μιλά για την ευθεία οδό, δηλαδή εκείνος που μέσω της γλώσσας του λέει οτιδήποτε οδηγεί στο ευθύ, και εκείνος που μισεί την αδικία, και καθένας που στέκεται ανώτερος από τη φιλαργυρία και είναι εχθρός της δωροδοκίας, και εκείνος που απομακρύνει από την ακοή του τις αποφάσεις για χύσιμο αίματος, και αποστρέφει τα μάτια του για να μη δει τίποτα το άδικο, αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο ισχυρής πέτρας. Διότι θα βρίσκεται σε ασφάλεια, λέει, και σαν να έχει την κατοικία του ακλόνητη πάνω σε πέτρα, θα βρει την παραμονή του σταθερή σε όλα τα επιθυμητά. Είναι πιθανό, βέβαια, μέσα από αυτά να ονομάζεται για εμάς πέτρα ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, στον οποίο η Εκκλησία νοείται σαν κάποιο σπήλαιο ή και μαντρί προβάτων, έχοντας ασφαλή και ακράδαντη την παραμονή της στο αγαθό. «Διότι εσύ είσαι ο Πέτρος», λέει ο Σωτήρας, «και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της». Σε αυτόν, λοιπόν, λέει, που θα κατοικήσει σε τέτοια πέτρα θα δοθεί άρτος, και θα του χορηγηθεί αξιόπιστο ύδωρ. Διότι σε εκείνους που κατοικούν στην Εκκλησία δίνεται ο άρτος της ζωής, ο Χριστός, από τον Θεό και Πατέρα, και βεβαίως και το αξιόπιστο ύδωρ, δηλαδή αυτό του αγίου βαπτίσματος, το οποίο καθιστά πιστούς και εδραίους εκείνους που αξιώνονται να το λάβουν.

Μέσω αυτών, λοιπόν, υποδηλώνεται το αίμα και το γένος που προέρχεται από τον Ισραήλ, δηλαδή το πλήθος εκείνων που έχουν δικαιωθεί εν Χριστώ και οι οποίοι φέρουν τον Ιουδαίο στον νου και την καρδιά τους, και έχουν λάβει την κατά πνεύμα περιτομή, και έχουν νου που βλέπει τον Θεό· διότι έτσι ερμηνεύεται το όνομα Ισραήλ. Και επειδή αγαπήθηκαν από τον Θεό, για τον λόγο αυτόν και εγκαταστάθηκαν, δηλαδή απέκτησαν σταθερή διαμονή σε όλα τα άριστα αγαθά. Διότι έχει γραφτεί ότι «ο Κύριος εγκαθιστά σε οίκο τους μονοτρόπους». Είπε κάπου και ο θεσπέσιος Ησαΐας για εκείνον που ασκεί τον εξαίρετο βίο: «Εκείνος που πορεύεται με δικαιοσύνη, που μιλάει για τον ευθύ δρόμο, που μισεί την ανομία και την αδικία, και που κρατά τα χέρια του μακριά από δωροδοκίες, που βαραίνει τα αυτιά του για να μην ακούσει κρίση αίματος, που κλείνει τα μάτια του για να μη δει αδικία, αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο οχυρής πέτρας». Δεν είναι απίθανο, εξάλλου, να πούμε ότι οίκος έχει δοθεί από τον Θεό στους αγίους η Εκκλησία, δηλαδή οι άνω μονές· και βέβαια ο μακάριος Δαβίδ θεωρεί το γεγονός αυτό άξιο κάθε θαυμασμού, λέγοντας τα εξής προς τον Σωτήρα και Θεό των όλων: «Μακάριοι είναι όλοι όσοι κατοικούν στον οίκο σου, στους αιώνες των αιώνων θα σε υμνούν».

Διότι είναι γραμμένο ως εξής για τους αγαθούς άνδρες: «Εκείνος που πορεύεται με δικαιοσύνη, που μιλάει ευθέως, που μισεί την ανομία και την αδικία, και που τινάζει τα χέρια του για να μην πάρει δωροδοκίες, που κλείνει τα αυτιά του για να μην ακούσει καταδίκη αίματος, που κλείνει τα μάτια του για να μη δει αδικία, αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο ισχυρού βράχου.» Θα μπορούσε όμως και κατά άλλον τρόπο να μην είναι καθόλου απίθανη σε εμάς η ερμηνεία γι' αυτό. Διότι πέτρα είναι ο Χριστός, εξαιτίας της ευρωστίας και του άτρωτου της ανώτερης από όλες ουσίας Του. Σπήλαιο δε εν τω Χριστώ θα μπορούσε να νοηθεί η Εκκλησία, το κατάλυμα των αγίων, η σκέπη των ευσεβών, την οποία κατοικούν οι δίκαιοι, καθώς και όσοι αποφεύγουν την τιμωρία του πυρός. ΠΑΛΛ. Πόσο ωραία διαμορφώνεται ο λόγος για εμάς, φίλε μου! Θα ήθελα όμως εγώ να προχωρήσει η αναζήτηση και μέσα από όσες άλλες αποδείξεις έχουμε. Διότι το να αγαπά κανείς να γνωρίζει πλουσιοπάροχα αυτό που οδηγεί στην ωφέλεια, εγώ θα το θεωρούσα ανεκτίμητης αξίας. ΚΥΡ. Και πράγματι, ω Παλλάδιε, λες τα πρέποντα. Διότι αυτό θα ήταν για εμάς καρπός μιας διάνοιας εξαιρετικά φιλομαθούς, και ο λόγος μας θα είναι προτιμότερος από τη διστακτικότητα, αφού δεν μου φαίνεται σωστό, σε τόσο λαμπρές και αξιαγάπητες διηγήσεις, να τηρήσουμε μια άκαιρη σιωπή.

Αυτοί δε οι ίδιοι θα γνωρίσουν πώς αποστάτησαν από εμένα «οι άνομοι στη Σιών»· γι' αυτόν τον λόγο, εξαιτίας της αποστασίας τους, «θα τους καταλάβει τρόμος». Έπειτα, απευθυνόμενος προς αυτούς τους ίδιους που απίστησαν από τον λαό της περιτομής, προσθέτει στη συνέχεια: «ποιος θα σας αναγγείλει ότι καίει φωτιά;» για την οποία λίγο πριν έλεγε: «φωτιά θα σας καταφάει», και πάλι: «ποιος θα σας αναγγείλει τον αιώνιο τόπο;» «τον ετοιμασμένο», δηλαδή, «για τον διάβολο και τους αγγέλους του». Ποιος λοιπόν θα είναι αυτός που γνωρίζει αυτά και τα μαρτυρεί εκ των προτέρων σε όσους δεν τα γνωρίζουν, παρά καθένας που «πορεύεται με δικαιοσύνη και ομιλεί για την ευθεία οδό και καθένας που μισεί την ασέβεια και την αδικία», που αποστρέφεται τη δωροδοκία και κλείνει «τα αυτιά του για να μην ακούσει κρίση αίματος, και κλείνει τα μάτια του» για να μη βλέπει άδικη πράξη; Τέτοιος δε ήταν ο καθένας από τους προφήτες του Θεού και κάθε θεοφιλής άνθρωπος, καθώς και ο χορός των αποστόλων και των μαθητών του Σωτήρα μας. Κάθε τέτοιος άνθρωπος, λοιπόν, «θα σας αναγγείλει», λέει, «ότι καίει φωτιά» που είναι «ετοιμασμένη» για τους ασεβείς. Ο ίδιος δε θα σας φανερώσει και τον «τόπο» της «αιώνιας» καταδίκης, προειδοποιώντας σας να φυλάγεστε για να μην περιπέσετε σε αυτόν.

Αλλά αυτή μεν είναι η τράπεζα της εκκλησίας που παρατέθηκε τώρα από τα ευαγγέλια· εγώ δε παρέθεσα μόνο τα εδέσματά της ως υπηρέτης, γι' αυτό θα μεταβώ σε άλλη τράπεζα, αν σας φαίνεται καλό. Η κλήση στεφανώνει τον Ανδρέα· δείχνει στον στρατιώτη την εκλογή. Η μίσθωση παρέστησε την αξία του αμπελουργού, την οποία μας παρέθεσε ως εξής ο Ματθαίος: «Από τότε άρχισε ο Ιησούς να κηρύττει και να λέει: Μετανοείτε· διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών.» «Από τότε.» Πότε; —Αφότου αγίασε τον Ιορδάνη και φύτευσε τη δωρεά του βαπτίσματος και συνέτριψε τα κεφάλια των δρακόντων μέσα στα ύδατα και κατέβασε τη δωρεά του πνεύματος από τον ουρανό, άνοιξε οδό ζωής, άνοιξε διάπλατα την πύλη της σωτηρίας· «Από τότε άρχισε να κηρύττει και να λέει: Μετανοείτε· διότι έχει πλησιάσει η βασιλεία των ουρανών.» Διότι ήλθε ο δανειστής που εξαλείφει από όλους τα εγκλήματα· ο άφθονος σε δωρεές βασιλιάς επεδήμησε· είναι παρών ο δικαστής που ελευθερώνει τους υποδίκους από τη φυλακή, αυτός που λύνει τα δεσμά, αυτός που εξαλείφει από όλους τα εγκλήματα, «αυτός που κλείνει τα μάτια του για να μην δει αδικία, αυτός που κλείνει τα αυτιά του για να μην ακούσει κρίση αίματος.» «Μετανοείτε»· πλύνετε με τον λόγο τις πράξεις, καθαρίστε με τη γλώσσα το στόμα, καθαρίστε με την προσευχή τον βίο, προσφέρετε θυσία η οποία υπερέχει από πολλές. «

Άγιος είναι ο Θεός που κατοικεί στα ύψη, ... μέσα στον νόμο θα παραδοθούν, στους θησαυρούς βρίσκεται η σωτηρία μας, εκεί υπάρχει σοφία και γνώση και ευσέβεια ... ιδού λοιπόν, μέσα στον φόβο σας αυτοί θα φοβηθούν· αυτούς που φοβόσασταν, θα σας φοβηθούν· διότι άγγελοι θα αποσταλούν κλαίγοντας πικρά, παρακαλώντας για ειρήνη. Διότι θα ερημωθούν οι οδοί τους· διότι έπαψε ο φόβος των εθνών, και η συνθήκη με αυτούς ακυρώνεται, και να μην τους θεωρείτε πλέον ανθρώπους. Πένθησε η γη, ντροπιάστηκε ο Λίβανος, έλη έγινε ο Σαρών· φανερά θα γίνουν η Γαλιλαία και ο Κάρμηλος. Τώρα θα αναστηθώ, λέει ο Κύριος, τώρα θα δοξαστώ, τώρα θα υψωθώ· τώρα θα δείτε, τώρα θα ντροπιαστείτε· μάταιη θα είναι η δύναμη του πνεύματός σας, φωτιά θα σας καταφάει, και τα έθνη θα είναι κατακαμένα σαν αγκάθια πεταμένα σε αγρό και κατακαμένα. Θα ακούσουν οι μακρινοί αυτά που έπραξα ... αποστάτησαν οι άνομοι στη Σιών ... ποιος θα σας αναγγείλει ότι η φωτιά καίει; ποιος θα σας αναγγείλει τον αιώνιο τόπο; Αυτός που πορεύεται με δικαιοσύνη, που ομιλεί την ορθή οδό, που μισεί την ανομία και την αδικία, και που τινάζει τα χέρια του μακριά από δωροδοκίες ... που κλείνει τα μάτια του για να μη βλέπει την αδικία, αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο οχυρού βράχου· άρτος θα του δοθεί, και το νερό του θα είναι εξασφαλισμένο. Βασιλιά με δόξα θα δείτε, και τα μάτια σας θα αντικρίσουν μια γη μακρινή, η ψυχή σας θα στοχαστεί τον φόβο· πού είναι οι γραμματείς;

«Εκείνος που πορεύεται με δικαιοσύνη, που μιλάει με ευθύτητα, που μισεί την ανομία και την αδικία, και τινάζει τα χέρια του μακριά από δωροδοκίες· που κλείνει τα αυτιά του για να μην ακούσει καταδίκη αίματος· που κλείνει τα μάτια του για να μη δει αδικία· αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο ισχυρού βράχου.» «Άνθρωπο δεν θα καταδυναστεύσει, θα επιστρέψει το ενέχυρο εκείνου που του οφείλει, και δεν θα αρπάξει τίποτα με τη βία, θα δώσει τον άρτο του στον πεινασμένο και θα ντύσει τον γυμνό, και τα χρήματά του δεν θα τα δώσει με τόκο και δεν θα λάβει πλεόνασμα, και θα αποστρέψει το χέρι του από την αδικία, θα κρίνει δίκαια ανάμεσα στον εαυτό του και τον πλησίον του, και πορεύεται σύμφωνα με τα προστάγματά μου, και έχει τηρήσει τις εντολές μου για να τις εφαρμόσει· αυτός είναι δίκαιος, θα ζήσει αληθινά, λέγει ο Κύριος.» «Τιμημένα γηρατειά δεν είναι η μακροζωία, ούτε μετριούνται με τον αριθμό των ετών. Αλλά τα λευκά μαλλιά για τους ανθρώπους είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος.» «Ακούσατε ότι ειπώθηκε στους παλαιούς: "Οφθαλμό αντί οφθαλμού, και δόντι αντί δοντιού". Εγώ όμως σας λέω να μην αντισταθείτε στον πονηρό, αλλά σε όποιον σε ραπίσει στο δεξί μάγουλο, στρέψε του και το άλλο. Και σε εκείνον που θέλει να κριθεί μαζί σου στο δικαστήριο και να σου πάρει τον χιτώνα, άφησέ του και το πανωφόρι· και όποιος σε αγγαρέψει για ένα μίλι, πήγαινε μαζί του δύο.»

Όταν δε εκείνοι που παραδίδουν τα μυστήρια του Μίθρα λέγουν ότι αυτός γεννήθηκε από πέτρα, και ονομάζουν σπήλαιο τον τόπο όπου μυούν εκείνους που τους πιστεύουν, δεν κατανοώ άραγε ότι σε αυτό έχουν μιμηθεί τα όσα ειπώθηκαν από τον Δανιήλ, ότι δηλαδή «λίθος κόπηκε από μεγάλο όρος χωρίς τη χρήση χεριών», και ομοίως τα όσα ειπώθηκαν από τον Ησαΐα, του οποίου και όλα τα λόγια επιχείρησαν να μιμηθούν; Διότι μηχανεύτηκαν να λέγονται και μεταξύ τους λόγια περί δικαιοσύνης. Θα σας παραθέσω αναγκαστικά αυτά τα λόγια του Ησαΐα, ώστε από αυτά να αντιληφθείτε ότι έτσι έχουν τα πράγματα. Είναι δε τα εξής: «Ακούστε οι μακρινοί αυτά που έκανα· θα γνωρίσουν τη δύναμή μου όσοι βρίσκονται κοντά. Αποστάτησαν οι άνομοι στη Σιών· τρόμος θα καταλάβει τους ασεβείς. Ποιος θα σας αναγγείλει τον αιώνιο τόπο; Αυτός που πορεύεται με δικαιοσύνη, που κηρύττει την ευθεία οδό, που μισεί την ανομία και την αδικία, και διατηρεί τα χέρια του καθαρά από δώρα, που κλείνει τα αυτιά για να μην ακούσει άδικη κρίση αίματος, που κλείνει τα μάτια του για να μη δει την αδικία· αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο ισχυρής πέτρας. Άρτος θα του δοθεί, και το νερό του θα είναι εξασφαλισμένο. Θα δείτε τον βασιλιά με δόξα, και τα μάτια σας θα τον δουν από μακριά. Η ψυχή σας θα μελετήσει τον φόβο του Κυρίου. Πού είναι ο γραμματικός; Πού είναι οι σύμβουλοι; Πού είναι αυτός που καταμετρά εκείνους που τρέφονται, τον μικρό και τον μεγάλο λαό;»