Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 33:17

Θα δείτε βασιλιά με δόξα, λέει, δηλαδή τον Χριστό. Θα δείτε επίσης και τη γη από μακριά, διότι δεν έχετε ακόμη αντικρίσει τη γη, για την οποία λέει ο Σωτήρας: «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη». Με τα μάτια της διανοίας την αγναντεύουμε σαν να βρίσκεται ακόμη μακριά. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, έχουμε συνηθίσει να μελετούμε τον φόβο του Θεού, ώστε να βρεθούμε μέσα σε αυτήν και, μαζί με τους άλλους αγίους, γεμάτοι από τα χαρίσματα του Χριστού, να Τον δοξολογούμε. <Πού είναι οι γραμματείς; Πού είναι οι σύμβουλοι; Πού είναι αυτός που καταμετρά τον συγκεντρωμένο μικρό και μεγάλο λαό; Στον οποίο δεν έδωσαν συμβουλές, ούτε γνώριζε αυτόν που έχει βαθιά φωνή, ώστε να μην ακούει ένας περιφρονημένος λαός· και σε εκείνον που την ακούει δεν υπάρχει σύνεση.> Αφού κατέστησε σαφή τα βραβεία εκείνων που επέλεξαν την ευσέβεια, μεταβαίνει πάλι στο ότι πρέπει να προκαλέσει λύπη, επιπλήττοντας δικαιολογημένα τους δασκάλους των Ιουδαίων επειδή αμάρτησαν από απερισκεψία, χάνοντας τη δυνατότητα να ευημερούν μέσω της άνωθεν χάριτος και να επιδεικνύουν θεοφιλή ζήλο για την αρετή, αποδεχόμενοι την πίστη. Αυτό, λοιπόν, δεν το έπραξαν οι άθλιοι, αλλά γλιστρώντας ολοένα και περισσότερο, παρασύρονταν στα πιο αισχρά έργα με πολλούς τρόπους.

Στον Ησαΐα. Διότι ο Θεός μου είναι μέγας, δεν θα με παραβλέψει, ο Κύριος είναι ο κριτής μας, ο Κύριος είναι ο άρχοντάς μας, ο Κύριος είναι ο βασιλιάς μας, ο Κύριος ο ίδιος θα μας σώσει. Βασιλιά με δόξα θα δείτε, και τα μάτια σας θα δουν γη από μακριά, η ψυχή σας θα στοχαστεί τον φόβο.

Και πάλι: Θα δείτε τον Βασιλέα με δόξα. Φωνή αυτού που βοά στην έρημο: Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του Θεού μας. Ιδού ο Θεός μας, ιδού ο Κύριος έρχεται με ισχύ. Και πάλι: Πείτε στη θυγατέρα της Σιών: Ιδού, ο σωτήρας σου έρχεται έχοντας μαζί του την ανταμοιβή του.

Αυτός δε 〈ο συγκεκριμένος〉 που βρέθηκε μακριά από το 〈πυρ〉 και τον προαναφερθέντα 〈αιώνιο τόπο θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο και πάνω σε ισχυρό βράχο〉, σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: 〈αυτός θα κατασκηνώσει στα ύψη, σαν οχυρώματα βράχων θα είναι το ύψος του〉, ώστε να εννοήσουμε μέσα από αυτά την άσκηση των μακαρίων και τον βίο τους στην ύψιστη μορφή της φιλοσοφίας. Γι' αυτό προσθέτει: 〈άρτος θα του δοθεί, και το ύδωρ αυτού θα είναι βέβαιο〉· και ένας τέτοιος άνθρωπος, αφού περάσει την παρούσα ζωή με 〈άρτο〉 και 〈ύδωρ〉 εν ασκήσει, θα έχει ως έπαθλο και καρπό της ασκήσεως την ένδοξη θέα του βασιλέως. Γι' αυτό και προστίθεται: 〈βασιλέα μετά δόξης θα δείτε〉· ποιον 〈βασιλέα〉, παρά εκείνον για τον οποίο το παρόν θέμα απαρίθμησε όλα αυτά ξεκινώντας από το: «Ιδού, δίκαιος 〈βασιλεύς〉 θα βασιλεύσει, και άρχοντες με δικαιοσύνη θα άρχουν». Αυτόν ακριβώς, λοιπόν, 〈θα δουν εν δόξη〉 όσοι είναι τέτοιοι, όπως τους περιέγραψε ο λόγος. Αλλά εκείνοι μεν θα απολαύσουν αυτά, ενώ η δική σας ψυχή, προς τους οποίους ειπώθηκε: «ποιος θα σας αναγγείλει ότι πυρ καίει;», 〈θα δει από μακριά〉 ‹την επουράνια 〈γη〉 της επαγγελίας› χωρίς να βρίσκεστε εσείς μέσα σε αυτήν, αλλά βλέποντάς την από μακριά· διότι «〈οι〉 πραείς θα κληρονομήσουν» εκείνη «τη γη», ενώ όσοι απορριφθούν μακριά από αυτήν θα περιπέσουν στον φόβο της δικής τους καταδίκης.

Άγιος είναι ο Θεός που κατοικεί στα ύψη, ... μέσα στον νόμο θα παραδοθούν, στους θησαυρούς βρίσκεται η σωτηρία μας, εκεί υπάρχει σοφία και γνώση και ευσέβεια ... ιδού λοιπόν, μέσα στον φόβο σας αυτοί θα φοβηθούν· αυτούς που φοβόσασταν, θα σας φοβηθούν· διότι άγγελοι θα αποσταλούν κλαίγοντας πικρά, παρακαλώντας για ειρήνη. Διότι θα ερημωθούν οι οδοί τους· διότι έπαψε ο φόβος των εθνών, και η συνθήκη με αυτούς ακυρώνεται, και να μην τους θεωρείτε πλέον ανθρώπους. Πένθησε η γη, ντροπιάστηκε ο Λίβανος, έλη έγινε ο Σαρών· φανερά θα γίνουν η Γαλιλαία και ο Κάρμηλος. Τώρα θα αναστηθώ, λέει ο Κύριος, τώρα θα δοξαστώ, τώρα θα υψωθώ· τώρα θα δείτε, τώρα θα ντροπιαστείτε· μάταιη θα είναι η δύναμη του πνεύματός σας, φωτιά θα σας καταφάει, και τα έθνη θα είναι κατακαμένα σαν αγκάθια πεταμένα σε αγρό και κατακαμένα. Θα ακούσουν οι μακρινοί αυτά που έπραξα ... αποστάτησαν οι άνομοι στη Σιών ... ποιος θα σας αναγγείλει ότι η φωτιά καίει; ποιος θα σας αναγγείλει τον αιώνιο τόπο; Αυτός που πορεύεται με δικαιοσύνη, που ομιλεί την ορθή οδό, που μισεί την ανομία και την αδικία, και που τινάζει τα χέρια του μακριά από δωροδοκίες ... που κλείνει τα μάτια του για να μη βλέπει την αδικία, αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο οχυρού βράχου· άρτος θα του δοθεί, και το νερό του θα είναι εξασφαλισμένο. Βασιλιά με δόξα θα δείτε, και τα μάτια σας θα αντικρίσουν μια γη μακρινή, η ψυχή σας θα στοχαστεί τον φόβο· πού είναι οι γραμματείς;

«Και στο μέσο της εβδομάδας, θα καταργηθεί η θυσία μου και η σπονδή». Λέγοντας λοιπόν μία εβδομάδα, υπέδειξε την τελευταία, αυτήν που θα λάβει χώρα στο τέλος του σύμπαντος κόσμου, κατά τους έσχατους καιρούς, από την οποία εβδομάδα το ένα μισό θα το λάβουν οι δύο προφήτες, ο Ενώχ και ο Ηλίας. Διότι αυτοί θα κηρύξουν «χίλιες διακόσιες εξήντα ημέρες, περιβεβλημένοι με σάκους», αναγγέλλοντας μετάνοια στον λαό και σε όλα τα έθνη. Διότι, όπως ακριβώς φανερώθηκαν μέσα από τις Γραφές δύο παρουσίες του Κυρίου και Σωτήρα μας, η μία, η πρώτη, που έγινε κατά σάρκα, ήταν άδοξη εξαιτίας της εξουθένωσής του, όπως προφητεύει ο Ησαΐας λέγοντας: «Τον είδαμε και δεν είχε ούτε είδος ούτε κάλλος, αλλά το είδος του ήταν άτιμο και ελλιπές σε σύγκριση με όλους τους ανθρώπους· άνθρωπος που βρισκόταν σε πληγή και γνώριζε να υποφέρει ασθένεια, ατιμάστηκε και δεν υπολογίστηκε»· η δε δεύτερη παρουσία του έχει κηρυχθεί εν δόξη, καθώς θα έρθει από τους ουρανούς με δύναμη αγγέλων και πατρική δόξα, όπως λέει ο προφήτης: «Βασιλιά με δόξα θα δείτε» και «Έβλεπα πάνω στα σύννεφα του ουρανού κάποιον να έρχεται ως Υιός Ανθρώπου, και έφτασε μέχρι τον Παλαιό των Ημερών, και προσήχθη ενώπιόν του».

«Και ο τράγος που ηγείται του κοπαδιού». Διότι αυτός, λέει, είναι εκείνος που σφαγιάστηκε για την αμαρτία του κόσμου, και προσφέρθηκε ως θυσία, και στάλθηκε στα έθνη όπως στην έρημο, και στεφανώθηκε στο κεφάλι με κόκκινο έριο από τους απίστους, και γεννήθηκε ως λύτρο για τους ανθρώπους, και αναδείχθηκε ζωή των πάντων. «Και βασιλιάς που αγορεύει στο έθνος». Αυτός που προφητεύτηκε από τον Ησαΐα· διότι «βασιλιά», λέει, «με δόξα θα δείτε». Αυτός είναι που αγορεύει στο πιστό έθνος και μιλά με παρρησία μέσω των Ευαγγελίων. «Άρμεγε από αυτό γάλα και θα γίνει βούτυρο». Να αρμέγεις με πίστη τις δύο διαθήκες του Χριστού και θα βρεις τις εντολές ως γάλα, ώστε τρεφόμενος με αυτές να μπορέσεις να φτάσεις στον πιστό τέλειο άρτο. «Εάν όμως πιέσεις τη μύτη, θα βγει αίμα». Εάν όμως με απιστία και κακοήθεια ερευνάς τα σχετικά με τον Χριστό, το γάλα θα μετατραπεί για σένα σε αίμα, γινόμενο έτσι άχρηστο ως τροφή. «Εάν δε εκβιάζεις λόγους, θα προκύψουν κρίσεις και μάχες».

Και βασιλιάς που δημηγορεί σε έθνος. Αυτός είναι που προφητεύθηκε από τον Ησαΐα: «Διότι θα δείτε», λέει, «βασιλιά με δόξα». Αυτός είναι που δημηγορεί σε έθνος πιστό, και ομιλεί με παρρησία μέσω των Ευαγγελίων. «Άρμεγε γάλα, και θα γίνει βούτυρο.» [Cod. f. 116 b.] Άρμεγε με πίστη τις δύο Διαθήκες του Χριστού, και θα βρεις εντολές σαν γάλα· ώστε, τρεφόμενος με αυτές, να μπορέσεις να φθάσεις στον αληθινό και τέλειο άρτο.

Γι' αυτόν τον λόγο, συνδέοντάς τα, είπε «το κεφάλι μαζί με τα πόδια», δηλαδή την πρώτη παρουσία μαζί με τη δεύτερη, ώστε να αποδεχθείς τον Κύριο που οδηγήθηκε με αδοξία «ως πρόβατο επί σφαγήν» και να Τον δεις να εμφανίζεται ως «βασιλιάς με δόξα», πράγματα τα οποία προείπε και τα δύο ο προφήτης Ησαΐας, και να μην απαιτήσεις τη λύτρωση της Ιερουσαλήμ, αλλά να προσδοκάς αργότερα το «Θα έλθει από τη Σιών ο λυτρωτής και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ», καθώς Εκείνος θα σώσει το υπόλοιπο του λαού που πρόκειται να επιστρέψει σε Αυτόν, ενώ κατά την πρώτη παρουσία, αντίθετα, να δεις να εκπληρώνεται το «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομιά μου» και το «Παρέδωσε τους ασεβείς αντί της ταφής του και τους πλουσίους αντί του θανάτου του». Λέγοντας, λοιπόν, «το κεφάλι μαζί με τα πόδια», προειδοποιεί εγκαίρως τους Ιουδαίους: μην ξεχωρίσετε την άδοξη παρουσία του Κυρίου από την ένδοξη, για να μη χωριστείτε από την κοινωνία μαζί Του επειδή απιστήσατε· αλλά λέει επίσης «μαζί με τα εντόσθια». Τι σημαίνει αυτό; Μη σκανδαλιστείτε από αυτό που φαίνεται, αλλά να αναλογιστείτε και το απόκρυφο· μην Τον θεωρήσετε απλώς άνθρωπο όμοιο με εσάς, επειδή είναι «και άνθρωπος» κατά το σώμα, αλλά να Τον γνωρίσετε πνευματικά, και έτσι θα γνωρίσετε μέσα σε Αυτόν τον Πατέρα. Διότι, όσο δεν βλέπεις το εσωτερικό και δεν μετέχεις των εντοσθίων, δεν έχεις δει ακόμη τον Χριστό, θεωρώντας Τον απλώς άνθρωπο και όχι Θεό· λέει άλλωστε ο Ίδιος: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα».

Όταν δε εκείνοι που παραδίδουν τα μυστήρια του Μίθρα λέγουν ότι αυτός γεννήθηκε από πέτρα, και ονομάζουν σπήλαιο τον τόπο όπου μυούν εκείνους που τους πιστεύουν, δεν κατανοώ άραγε ότι σε αυτό έχουν μιμηθεί τα όσα ειπώθηκαν από τον Δανιήλ, ότι δηλαδή «λίθος κόπηκε από μεγάλο όρος χωρίς τη χρήση χεριών», και ομοίως τα όσα ειπώθηκαν από τον Ησαΐα, του οποίου και όλα τα λόγια επιχείρησαν να μιμηθούν; Διότι μηχανεύτηκαν να λέγονται και μεταξύ τους λόγια περί δικαιοσύνης. Θα σας παραθέσω αναγκαστικά αυτά τα λόγια του Ησαΐα, ώστε από αυτά να αντιληφθείτε ότι έτσι έχουν τα πράγματα. Είναι δε τα εξής: «Ακούστε οι μακρινοί αυτά που έκανα· θα γνωρίσουν τη δύναμή μου όσοι βρίσκονται κοντά. Αποστάτησαν οι άνομοι στη Σιών· τρόμος θα καταλάβει τους ασεβείς. Ποιος θα σας αναγγείλει τον αιώνιο τόπο; Αυτός που πορεύεται με δικαιοσύνη, που κηρύττει την ευθεία οδό, που μισεί την ανομία και την αδικία, και διατηρεί τα χέρια του καθαρά από δώρα, που κλείνει τα αυτιά για να μην ακούσει άδικη κρίση αίματος, που κλείνει τα μάτια του για να μη δει την αδικία· αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο ισχυρής πέτρας. Άρτος θα του δοθεί, και το νερό του θα είναι εξασφαλισμένο. Θα δείτε τον βασιλιά με δόξα, και τα μάτια σας θα τον δουν από μακριά. Η ψυχή σας θα μελετήσει τον φόβο του Κυρίου. Πού είναι ο γραμματικός; Πού είναι οι σύμβουλοι; Πού είναι αυτός που καταμετρά εκείνους που τρέφονται, τον μικρό και τον μεγάλο λαό;»

με τον οποίον δεν συνεβουλεύθησαν, ούτε εγνώριζαν τα βάθη των φωνών, ώστε να μην ακούσουν· λαός περιφρονημένος, και δεν υπάρχει σύνεση σε αυτόν που ακούει. Ότι, λοιπόν, και σε αυτή την προφητεία γίνεται λόγος περί του άρτου, τον οποίο ο δικός μας Χριστός μάς παρέδωσε να προσφέρουμε εις ανάμνησιν του ότι έλαβε σώμα για όσους πιστεύουν σε αυτόν, για τους οποίους και έγινε παθητός, καθώς και περί του ποτηρίου, το οποίο παρέδωσε να προσφέρουμε μετ' ευχαριστίας εις ανάμνησιν του αίματός του, είναι φανερό. Και το ότι θα δούμε τον ίδιο ως βασιλέα με δόξα, το δηλώνει αυτή η προφητεία. Και το ότι ένας λαός, για τον οποίο υπήρχε πρόγνωση ότι θα πιστεύσει σε αυτόν, είχε προγνωστεί ότι θα μελετά τον φόβο του Κυρίου, το βροντοφωνάζουν τα λόγια αυτής της προφητείας. Και το ότι εκείνοι που νομίζουν πως γνωρίζουν τα γράμματα των Γραφών, και ακούνε τις προφητείες, στερούνται συνέσεως, παρομοίως αυτές οι Γραφές το κραυγάζουν. Όταν δε, ω Τρύφων, είπα εγώ, ακούω ότι ο Περσέας γεννήθηκε από παρθένο, κατανοώ ότι και αυτό το μιμήθηκε ο πλάνος όφις.

ΜΔ΄. Και το πόσο μεγάλη εξουσία θα αποκτήσει, και με ποιον τρόπο θα εξουσιάσει τα έθνη, κινούμενος από το θείο Πνεύμα ο ίδιος θα ανακράξει: Βασιλιά με δόξα θα δείτε· και εγώ ανέδειξα σε αυτούς βασιλιά με δικαιοσύνη· και όλοι οι δρόμοι του είναι ευθείς, αυτός θα οικοδομήσει την πόλη μου, και αυτός θα επιστρέψει τους αιχμαλώτους του λαού μου, όχι με λύτρα ούτε με δώρα, είπε ο Κύριος Σαβαώθ. Και πάλι: