Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 33:19

Θα δείτε βασιλιά με δόξα, λέει, δηλαδή τον Χριστό. Θα δείτε επίσης και τη γη από μακριά, διότι δεν έχετε ακόμη αντικρίσει τη γη, για την οποία λέει ο Σωτήρας: «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη». Με τα μάτια της διανοίας την αγναντεύουμε σαν να βρίσκεται ακόμη μακριά. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, έχουμε συνηθίσει να μελετούμε τον φόβο του Θεού, ώστε να βρεθούμε μέσα σε αυτήν και, μαζί με τους άλλους αγίους, γεμάτοι από τα χαρίσματα του Χριστού, να Τον δοξολογούμε. <Πού είναι οι γραμματείς; Πού είναι οι σύμβουλοι; Πού είναι αυτός που καταμετρά τον συγκεντρωμένο μικρό και μεγάλο λαό; Στον οποίο δεν έδωσαν συμβουλές, ούτε γνώριζε αυτόν που έχει βαθιά φωνή, ώστε να μην ακούει ένας περιφρονημένος λαός· και σε εκείνον που την ακούει δεν υπάρχει σύνεση.> Αφού κατέστησε σαφή τα βραβεία εκείνων που επέλεξαν την ευσέβεια, μεταβαίνει πάλι στο ότι πρέπει να προκαλέσει λύπη, επιπλήττοντας δικαιολογημένα τους δασκάλους των Ιουδαίων επειδή αμάρτησαν από απερισκεψία, χάνοντας τη δυνατότητα να ευημερούν μέσω της άνωθεν χάριτος και να επιδεικνύουν θεοφιλή ζήλο για την αρετή, αποδεχόμενοι την πίστη. Αυτό, λοιπόν, δεν το έπραξαν οι άθλιοι, αλλά γλιστρώντας ολοένα και περισσότερο, παρασύρονταν στα πιο αισχρά έργα με πολλούς τρόπους.

Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί; Πάλι εκείνοι που είναι ταγμένοι στην ιερουργία, για τους οποίους ο νόμος του Μωυσή λέει ότι «τα χείλη του ιερέα θα διαφυλάξουν την κρίση, και θα αναζητήσουν τον νόμο από το στόμα του.» Διότι με τις νουθεσίες των ιερέων διαπαιδαγωγείται ο λαός που βρίσκεται υπό την καθοδήγησή τους. Πού είναι λοιπόν αυτοί που συμβουλεύουν; Πού είναι αυτός που καταμετρά τον λαό, μικρούς και μεγάλους, που συγκεντρώνονται; Εδώ πάλι, πρόσεξε ότι υποδηλώνονται οι γραμματείς και οι ιερείς, δηλαδή οι Φαρισαίοι, οι οποίοι συγκέντρωσαν εναντίον του Χριστού τον λαό που βρισκόταν υπό την εξουσία τους, και συγκρότησαν πλήθη μικρών και μεγάλων· οι οποίοι, αφού περικύκλωσαν την κατοικία του Πιλάτου, απαιτούσαν, όπως λέει, να τους απολυθεί ο φονιάς Βαραββάς, και να σταυρωθεί βέβαια αυτός που δεν είχε καταδικαστεί απολύτως για καμία άτοπη πράξη, δηλαδή ο Χριστός. Διότι δεν διέπραξε αμαρτία. Αυτό το αναφέρουν ο Ματθαίος και ο Μάρκος, οι μακάριοι ευαγγελιστές. Διότι, όταν ο Πιλάτος έλεγε ότι έπρεπε μάλλον λόγω της εορτής να τους απολυθεί ο Ιησούς, ο οποίος δεν είχε φταίξει σε τίποτα, ο Ματθαίος λέει ότι οι αρχιερείς και οι πρεσβύτεροι έπεισαν τα πλήθη να ζητήσουν τον Βαραββά, και να εξοντώσουν τον Ιησού. Αυτό ακριβώς, όπως είπα, το λέει ξεκάθαρα και ο Μάρκος. Πού είναι λοιπόν αυτός που καταμετρά τον μικρό και μεγάλο λαό που συγκεντρώνεται; Τον οποίο δεν συμβούλευσαν, ούτε άκουσε βαθιά φωνή ώστε να μην καταλαβαίνει, ένας λαός εξαχρειωμένος, και δεν υπάρχει σύνεση σε αυτόν που ακούει.

Και είναι βέβαια πάρα πολύ δυσχερής η σύνθεση των λέξεων, και δυσδιάκριτο το νόημα που υπάρχει σε αυτές. Θα το πω όμως όπως είναι δυνατόν. Διότι πού είναι, λέει, αυτός που μετρά όσους συναθροίζονται, μικρό και μεγάλο λαό, τον οποίο λαό δεν συμβούλευσαν; Διότι το μεγάλο πλήθος του λαού, όπως φαίνεται, αγνοούσε ότι ο Χριστός, εναντίον του οποίου κραύγαζαν, ήταν Υιός του Θεού, και το έκαναν αυτό επειδή εκείνοι που γνώριζαν, δηλαδή οι άρχοντες, δεν τον συμβούλευσαν μάλλον να αποδεχθεί την πίστη σε Αυτόν. Διότι, λέει, ο λαός δεν γνώριζε τον βαθύφωνο, δηλαδή τον Χριστό. Τον ονομάζει δε βαθύφωνο, εξαιτίας του ότι οι λόγοι Του ήταν κρυμμένοι και διατυπωμένοι σαν με αινίγματα και παραβολές. Και γι' αυτό παρουσιάζεται μέσω της λύρας του ψαλμωδού να λέει τα εξής: «Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές, θα εξαγγείλω πράγματα κρυμμένα από την καταβολή του κόσμου». Μιλούσε δε και στους Ιουδαίους με παραβολές. Επομένως, δεν συμβούλευσαν τον λαό, λέει, αλλά ούτε και γνώριζε τον βαθύφωνο. Και δεν τον συμβούλευσαν, ώστε να μην ακούσει ένας λαός διεφθαρμένος.

Διότι εάν είχαν δώσει ορθές συμβουλές, δεν θα υπάκουε ο εξαχρειωμένος λαός. Μακάριοι είναι μάλλον αυτοί που έχουν επιγνώσει τον Λυτρωτή. Αλλά δεν υπήρχε, λέγει, σύνεση σε αυτόν που άκουγε. Διότι, επειδή οι Ιουδαίοι ήταν ασύνετοι, δεν αξιολογούσαν τα λόγια των ηγετών τους, ούτε διέκριναν αν τους συμβουλεύουν κάτι καλό ή αν πράττουν το αντίθετο. <Ιδού η Σιών η πόλη, το Σωτήριό μας, τα μάτια σου θα δουν την Ιερουσαλήμ, πόλη πλούσια, σκηνές που δεν πρόκειται να κλονιστούν, οι πάσσαλοι της σκηνής της θα παραμείνουν αιώνια, και τα σχοινιά της δεν πρόκειται ποτέ να κοπούν, διότι το όνομα του Κυρίου είναι μέγα ανάμεσά σας. Θα υπάρχει για εσάς τόπος, ποταμοί και διώρυγες πλατιές και ευρύχωρες.> Αφού παρεμβλήθηκαν οι λόγοι του Θεού, τους οποίους απηύθυνε προς τους ασύνετους γραμματείς των Ιουδαίων και προς εκείνους που έδιναν ανόσιες συμβουλές, εισάγεται πάλι το πρόσωπο των εραστών της αλήθειας, οι οποίοι έχουν επιγνώσει την επιφάνεια του Χριστού και λέγουν: Είτε την επί γης Εκκλησία, είτε την άνω καλλίπολη στους ουρανούς, την τροφό των αγίων.

Γι' αυτό, προς αυτούς προστίθεται: η 〈ψυχή σας θα μελετήσει φόβο〉. Έπειτα, ο λόγος στρέφεται πάλι προς τον εκ περιτομής λαό και λέει: ⌜〈πού είναι οι γραμματικοί〉, αυτοί που πρέσβευαν το γράμμα του νόμου και δεν γνώριζαν να κατανοούν τίποτε άλλο παρά μόνο τις υποσχέσεις των λέξεων, τους οποίους ταλάνιζε ο Σωτήρας στα Ευαγγέλια λέγοντας: «Αλίμονό σας, 〈γραμματείς〉 και Φαρισαίοι υποκριτές».⌝ 〈Πού〉, λοιπόν, λέει, 〈είναι οι γραμματικοί〉, 〈πού οι συμβουλάτορες〉; ⌜Διότι 〈πού〉 θα εμφανιστούν αυτοί κατά την ημέρα της κρίσεως, οι οποίοι εκτρέφουν με κολακείες τους μαθητές τους;⌝ Γι' αυτό λέει: αυτός που 〈καταμετρά τους τρεφόμενους, μικρό και μεγάλο 〈λαό〉, τον οποίο δεν συμβούλευσαν〉, αλλά 〈τρέφοντάς〉 τους με κολακείες τους διέστρεφαν. Κατά δε τον Σύμμαχο: αυτός που 〈αριθμεί〉, λέει, 〈τους αναθρεμμένους, τον αναιδή λαό. Δεν θα δεις λαό βαρύ στα χείλη, ώστε να μην ακούει τη διάλεκτο της γλώσσας〉. Τον μεν 〈αναιδή λαό〉, λοιπόν, λέει, τον διαστρέφεις τρέφοντάς τον με κολακεία και απάτη, ω εσύ γραμματέα του νόμου. Δεν βλέπεις άραγε, ότι θα δεις τον δικό μου 〈λαό, τον βαρύ στα χείλη〉; Αλλά 〈ούτε και θα ακούσεις〉, όντας ασύνετος, τη 〈διάλεκτο της γλώσσας〉, για την οποία γινόταν λόγος πιο πάνω: «και οι 〈γλώσσες〉 που ψελλίζουν γρήγορα θα μάθουν να λαλούν ειρήνη».

Αλλά εσύ αυτές τις 〈γλώσσες δεν θα ακούσεις〉 ούτε τον 〈βαθύφωνο λαό〉 θα κατανοήσεις· διότι πώς θα ήταν δυνατόν αυτοί να τα κατανοήσουν, όντας ασύνετοι, ώστε να λέγεται γι' αυτούς: 〈λαός περιφρονημένος, και δεν υπάρχει σύνεση σε αυτόν που ακούει〉.

Πού είναι οι σύμβουλοι; Πού είναι εκείνος που καταμετρά τους τρεφομένους, λαό μικρό και μεγάλο, τον οποίο δεν συμβούλευσε ούτε εγνώριζε λαό βαθύφωνο, ώστε να μην ακούει «λαός περιφρονημένος»; Και δεν υπάρχει σύνεση σε αυτόν που ακούει. ... τα μάτια σου θα δουν, Ιερουσαλήμ πόλη πλούσια, σκηνές που δεν θα κλονιστούν ούτε θα μετακινηθούν οι πάσσαλοι της σκηνής της ποτέ εις τον αιώνα, ούτε τα σχοινιά της θα διαρραγούν, διότι το όνομα του Κυρίου είναι μέγα. Θα υπάρχει τόπος για εσάς, ποταμοί και διώρυγες πλατιές και ευρύχωρες. Δεν θα πορευτείς αυτήν την οδό, ούτε θα την διαπλεύσει πλοίο που ελαύνεται. Διότι ο Θεός μου είναι μέγας. Δεν θα με προσπεράσει ο Κύριος ο κριτής μας ... αυτός ο Κύριος θα μας σώσει. Κόπηκαν τα σχοινιά σου, διότι δεν άντεξαν. Ο ιστός σου έγειρε, δεν θα ξεδιπλώσει τα πανιά, δεν θα υψώσει σημαία, έως ότου παραδοθεί σε λεηλασία. Τότε πολλοί χωλοί θα λάβουν λάφυρα, και ο λαός που κατοικεί μέσα σε αυτήν δεν θα πει: Κοπιάζω. Διότι θα τους συγχωρεθεί η αμαρτία.

Όταν δε εκείνοι που παραδίδουν τα μυστήρια του Μίθρα λέγουν ότι αυτός γεννήθηκε από πέτρα, και ονομάζουν σπήλαιο τον τόπο όπου μυούν εκείνους που τους πιστεύουν, δεν κατανοώ άραγε ότι σε αυτό έχουν μιμηθεί τα όσα ειπώθηκαν από τον Δανιήλ, ότι δηλαδή «λίθος κόπηκε από μεγάλο όρος χωρίς τη χρήση χεριών», και ομοίως τα όσα ειπώθηκαν από τον Ησαΐα, του οποίου και όλα τα λόγια επιχείρησαν να μιμηθούν; Διότι μηχανεύτηκαν να λέγονται και μεταξύ τους λόγια περί δικαιοσύνης. Θα σας παραθέσω αναγκαστικά αυτά τα λόγια του Ησαΐα, ώστε από αυτά να αντιληφθείτε ότι έτσι έχουν τα πράγματα. Είναι δε τα εξής: «Ακούστε οι μακρινοί αυτά που έκανα· θα γνωρίσουν τη δύναμή μου όσοι βρίσκονται κοντά. Αποστάτησαν οι άνομοι στη Σιών· τρόμος θα καταλάβει τους ασεβείς. Ποιος θα σας αναγγείλει τον αιώνιο τόπο; Αυτός που πορεύεται με δικαιοσύνη, που κηρύττει την ευθεία οδό, που μισεί την ανομία και την αδικία, και διατηρεί τα χέρια του καθαρά από δώρα, που κλείνει τα αυτιά για να μην ακούσει άδικη κρίση αίματος, που κλείνει τα μάτια του για να μη δει την αδικία· αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο ισχυρής πέτρας. Άρτος θα του δοθεί, και το νερό του θα είναι εξασφαλισμένο. Θα δείτε τον βασιλιά με δόξα, και τα μάτια σας θα τον δουν από μακριά. Η ψυχή σας θα μελετήσει τον φόβο του Κυρίου. Πού είναι ο γραμματικός; Πού είναι οι σύμβουλοι; Πού είναι αυτός που καταμετρά εκείνους που τρέφονται, τον μικρό και τον μεγάλο λαό;»