Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 33:20

Και αληθινός μάρτυρας θα παρουσιαστεί σε εμάς· διότι έτσι λέει ο προφήτης Ησαΐας, πραγματευόμενος αυτά τα θέματα: «Τα μάτια σου θα δουν την Ιερουσαλήμ, πόλη πλούσια, σκηνές που δεν πρόκειται να σειστούν, ούτε πρόκειται να κλονιστούν ποτέ στον αιώνα». Διότι με το να λέει ότι οι σκηνές στην πλούσια πόλη δεν σείονται, φανερώνει το αμετάβλητο της διαμονής και της κατοίκησης σε αυτήν. Αλλά και επιπλέον αυτών, κανένα έργο, λέει, δεν θα κάνετε σε αυτήν, και θα αγιάσετε την ημέρα των σαββάτων. Όπως ήδη έχουμε πει πολλές φορές, είναι καιρός αργίας και ανάπαυσης και για τα δύο, και εντελώς άγιος, αφιερωμένος σε εορτή προς τον Χριστό.

Υψώθηκαν, λοιπόν, όσοι προέρχονται από τον Ισραήλ, έχοντας διασωθεί ως η μερίδα του υπολείμματος· διότι αξιώθηκαν τη δωρεά και τη χάρη του Χριστού· ονομάστηκαν υιοί του Θεού, καθώς και αδελφοί και φίλοι του· κατέστησαν κοινωνοί της δόξας· αξιώθηκαν δε και την άνωθεν και στους ουρανούς απογραφή, και έχουν ονομαστεί πολίτες της νοητής Ιερουσαλήμ, της μητέρας των αγίων, την οποία μνημονεύει ο ίδιος ο προφήτης Ησαΐας λέγοντας: «Τα μάτια σου θα δουν την Ιερουσαλήμ· πόλη πλούσια, σκηνές που δεν πρόκειται να σειστούν». <Διότι ο Κύριος θα ξεπλύνει τον ρύπο των υιών και των θυγατέρων της Σιών· και θα καθαρίσει το αίμα από ανάμεσά τους, με πνεύμα κρίσεως και πνεύμα καύσεως.> Αναζωογονείται πάλι ο λόγος του προφήτη, και αποδεικνύει ως περιττές τις πιθανές σοφιστείες μερικών, και μην επιτρέποντας με κανέναν τρόπο να εναντιώνονται στις κρίσεις του Θεού, προαπολογείται ωφέλιμα· διότι είναι σαν να φωνάζει κάποιος εκείνο το επιχείρημα: Θα υψωθούν πάλι οι υιοί του Ισραήλ; Θα δοξαστούν άραγε, και θα κερδίσουν την άνω απογραφή, καίτοι έχουν ασεβήσει υπερβολικά, έχουν σκοτώσει τους προφήτες, έχουν λιθοβολήσει τους απεσταλμένους, και στο τέλος πρόσθεσαν σε αυτούς και τον ίδιο τον Χριστό, και τα χέρια τους γέμισαν με αίμα; Τι λέει λοιπόν ο προφήτης; «

Διότι εάν είχαν δώσει ορθές συμβουλές, δεν θα υπάκουε ο εξαχρειωμένος λαός. Μακάριοι είναι μάλλον αυτοί που έχουν επιγνώσει τον Λυτρωτή. Αλλά δεν υπήρχε, λέγει, σύνεση σε αυτόν που άκουγε. Διότι, επειδή οι Ιουδαίοι ήταν ασύνετοι, δεν αξιολογούσαν τα λόγια των ηγετών τους, ούτε διέκριναν αν τους συμβουλεύουν κάτι καλό ή αν πράττουν το αντίθετο. <Ιδού η Σιών η πόλη, το Σωτήριό μας, τα μάτια σου θα δουν την Ιερουσαλήμ, πόλη πλούσια, σκηνές που δεν πρόκειται να κλονιστούν, οι πάσσαλοι της σκηνής της θα παραμείνουν αιώνια, και τα σχοινιά της δεν πρόκειται ποτέ να κοπούν, διότι το όνομα του Κυρίου είναι μέγα ανάμεσά σας. Θα υπάρχει για εσάς τόπος, ποταμοί και διώρυγες πλατιές και ευρύχωρες.> Αφού παρεμβλήθηκαν οι λόγοι του Θεού, τους οποίους απηύθυνε προς τους ασύνετους γραμματείς των Ιουδαίων και προς εκείνους που έδιναν ανόσιες συμβουλές, εισάγεται πάλι το πρόσωπο των εραστών της αλήθειας, οι οποίοι έχουν επιγνώσει την επιφάνεια του Χριστού και λέγουν: Είτε την επί γης Εκκλησία, είτε την άνω καλλίπολη στους ουρανούς, την τροφό των αγίων.

Ώστε, είτε ονομάσει κάποιος την επίγεια Εκκλησία, είτε τη φέρει στον νου του, ένα θα είναι αυτό που δηλώνεται και από τα δύο. Διότι όσοι έχουν υπάρξει στην κάτω, θα βρεθούν εν καιρώ και σε εκείνη την άνω, στους ουρανούς. Λοιπόν, επειδή από πολλή χαρά σχεδόν σκιρτούν έχοντας γνωρίσει τη Σιών, στην οποία βρίσκεται η σωτηρία μας, δηλαδή ο Χριστός, και την υποδεικνύουν ο ένας στον άλλον, αμέσως ο θείος λόγος διαδέχεται τις φωνές τους και λέει: «Οι οφθαλμοί σου θα δουν την Ιερουσαλήμ, πόλη πλούσια»· και ομιλεί χρησιμοποιώντας την παρομοίωση με την αρχαία σκηνή στην έρημο. Και ονομάζει πλούσια τη Σιών, και λέει ότι η σκηνή θα είναι ακατάσειστη. Διότι διαβεβαιώνει πως τα σχοινιά της είναι άρρηκτα και οι πάσσαλοί της μόνιμα στερεωμένοι. Διότι η Εκκλησία είναι θεμελιωμένη και έχει ακλόνητη τη διαμονή της στο αγαθό· «Διότι οι πύλες του άδη», λέει, «δεν θα υπερισχύσουν κατ' αυτής». Και εξηγεί την αιτία για την οποία θα είναι τέτοια, και λέει σε όσους πίστεψαν στον Χριστό ότι το όνομα του Κυρίου είναι μεγάλο για εσάς. Διότι για όσους δεν αποδέχθηκαν την πίστη, το όνομα του Χριστού δεν είναι μεγάλο και δεδοξασμένο. Για εμάς όμως που πιστέψαμε, είναι μεγάλο και υψηλό. Διότι τον προσκυνούμε ως Θεό, ως αληθινό Υιό του Πατρός, ως τον Λόγο που ενανθρώπησε για τη σωτηρία των πάντων. Αυτή λοιπόν, λέει, η σκηνή που παραμένει αιώνια, θα είναι ο τόπος σας.

«Ο ιστός σου έγειρε, δεν θα χαλαρώσει τα ιστία, δεν θα υψώσει σήμα, μέχρις ότου παραδοθεί σε λεηλασία». Αφού έκανε μνεία για πλοίο, και αφού το ονόμασε σκηνή, συνεχίζει πάλι την ανάπτυξη του λόγου του Θεού· και λέει, απευθυνόμενος βέβαια στη Συναγωγή των Ιουδαίων, ήτοι στη σκηνή, ότι «Κόπηκαν τα σχοινιά σου, επειδή δεν είχαν δύναμη». Διότι για τη Σιών, την πλούσια πόλη, λέει ότι τα σχοινιά της δεν πρόκειται να κοπούν ποτέ στον αιώνα. Επειδή ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, όπως είπα, θεμελίωσε την Εκκλησία του πάνω σε πέτρα· κόπηκαν όμως τα σχοινιά της σκηνής των Ιουδαίων, διότι δεν είχαν ισχύ. Και όπως ακριβώς, όταν πέφτει σφοδρός άνεμος σε πλοίο, τα ιστία τεντώνονται και δεν χαλαρώνουν καθόλου, επειδή δεν το επιτρέπει ο αέρας, αλλά το πλοίο υφίσταται ναυάγιο, έτσι, λέει, και ο δικός σου ιστός έχει γείρει, και δεν πρόκειται να χαλαρώσει τα ιστία. Επομένως, φανερώνει αυτό που συνέβη στη Συναγωγή των Ιουδαίων χρησιμοποιώντας την εικόνα εκείνων που ταξιδεύουν στη θάλασσα. «Αλλά ούτε σήμα θα υψώσει», λέει. Και θα παραμείνει έτσι, μέχρις ότου παραδοθεί σε λεηλασία. Ιδού, χρησιμοποιεί και αυτό το παράδειγμα, υποδεικνύοντας σε εμάς με πολλούς τρόπους τα όσα τους συνέβησαν.

Οι Ιουδαίοι, λοιπόν, σφάλλουν και πλανώνται, και εκπίπτουν από τους ορθούς λογισμούς, παραθέτοντας άζυμους άρτους. Δεν ακούν, όπως φαίνεται, τον Παύλο που λέει: «Το φαγητό δεν μας παρουσιάζει ενώπιον του Θεού», και τα εξής, ούτε τον Σωτήρα: «Δεν γνωρίζετε ότι καθετί που εισέρχεται στο στόμα, προχωρά στην κοιλιά, και αποβάλλεται στον αφεδρώνα;» Εμείς όμως συγκρίνουμε τα πνευματικά με τα πνευματικά, αποφεύγοντας την κακία ως ζύμη, και επιτελώντας αγαθές πράξεις, ώστε μαζί με τον Χριστό, όπως στο ανώγειο, να ανακλιθούμε στην άνω Ιερουσαλήμ. Την οποία ο Ησαΐας θαυμάζοντας έλεγε, απευθυνόμενος προς εμάς που πρόκειται να βρεθούμε σε εκείνη την πόλη: «Τα μάτια σου θα δουν την Ιερουσαλήμ· πόλη πλούσια, σκηνές που δεν πρόκειται να κλονιστούν, ούτε τα σχοινιά της πρόκειται να κοπούν.» Διότι η ευθυμία μεταξύ των ανθρώπων αντέχει για λίγο, και διακόπτεται όταν μεσολαβήσει κάποια μικρή μεταβολή, ενώ οι μονές στους ουρανούς και το αγαθό που υπάρχει σε αυτές, διαθέτουν ισχυρή σταθερότητα, καθώς συγκρατούνται από το θέλημα του Θεού.

Αυτήν την αγία πόλη είχε κάπου μνημονεύσει και ο προφήτης Ησαΐας, λέγοντας: «Τα μάτια σου θα δουν την Ιερουσαλήμ, πόλη πλούσια, σκηνές που δεν πρόκειται να σειστούν, ούτε πρόκειται να κινηθούν οι πάσσαλοι της σκηνής της, ούτε τα σχοινιά της πρόκειται ποτέ να κοπούν»· και προς αυτήν πάλι λέει: «Πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των αυλαιών σου· στήσε τες, μην τσιγκουνευτείς, άπλωσε ακόμη προς τα δεξιά και προς τα αριστερά». Διότι διευρύνεται η Εκκλησία του Χριστού, και εκτείνεται σε άπλετο μέτρο, δεχόμενη διαρκώς αναρίθμητους αυτούς που Τον προσκυνούν. <Ω, φύγετε από τη γη του βορρά, λέει ο Κύριος, διότι από τους τέσσερις ανέμους του ουρανού θα σας συνάξω, λέει ο Κύριος· σωθείτε στη Σιών εσείς που κατοικείτε στη θυγατέρα της Βαβυλώνας.> Θλίβεται, θα λέγαμε, για εκείνους που υπέστησαν την αιχμαλωσία, καθώς υπέμειναν δυσβάσταχτη ταλαιπωρία, και μάλιστα τους προστάζει πλέον να αναχωρήσουν από τη χώρα των Χαλδαίων, εφόσον είναι ήδη εφικτό σε αυτούς να το πράξουν, χωρίς κανείς να τους εμποδίζει, και ενώ ο Ίδιος συγκεντρώνει από κάθε τόπο εκείνους που είχαν διασκορπιστεί από την επέλαση του πολέμου. Ονομάζει δε θυγατέρα της Βαβυλώνας και γη του βορρά τη χώρα των Χαλδαίων. Διότι οι μητροπόλεις τοποθετούνται σε θέση μητέρας απέναντι στις άλλες πόλεις, οι οποίες υπάγονται σε αυτές. Η δε χώρα των Χαλδαίων βρίσκεται κάπως βορειότερα και προς την ανατολή.

Αυτό θα γίνει σαφές σε εμάς, εάν προσηλώσουμε τον νου μας με ακρίβεια στα λόγια του Σωτήρα. Διότι είπε τα εξής, θέτοντας όσους πιστεύουν σε αυτόν υπεράνω της νομικής πολιτείας: «Ελέχθη στους αρχαίους: Δεν θα φονεύσεις.» Αυτό σημαίνει την αποφυγή του κακού· διότι το να μη φονεύει κανείς, δεν αποτελεί πράξη κάποιου αγαθού, αλλά μάλλον αποχή από την αμαρτία. Ομοίως και το «Δεν θα μοιχεύσεις, δεν θα επιορκήσεις, δεν θα ψευδομαρτυρήσεις.» Πού βρίσκεται όμως η πράξη του αγαθού; Στο να λέει ότι «Καθένας που οργίζεται μάταια εναντίον του αδελφού του, θα είναι ένοχος στην κρίση»· και στο, «Καθένας που βλέπει γυναίκα,» και τα εξής. Όταν λοιπόν, λέει, αποφύγεις το κακό και πράξεις το αγαθό, τότε θα κατασκηνώσεις εις τον αιώνα του αιώνος, και θα εισέλθεις σε εδραία και ακράδαντη ελπίδα, σύμφωνα με όσα λέει ο προφήτης Ησαΐας: «Οι οφθαλμοί σου θα δουν την Ιερουσαλήμ, η οποία είναι πόλη πλούσια, σκηνές που δεν πρόκειται να κλονιστούν.» <Διότι ο Κύριος αγαπά την κρίση και δεν θα εγκαταλείψει τους οσίους του.> (A f. 200 b, B f. 130 b) Με τον όρο κρίση εδώ εννοεί τη δικαιοκρισία, σύμφωνα με εκείνο που αλλού εξυμνείται παράλληλα για τον νόμο που βραβεύει τα δίκαια: «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έπραξες.» Αγαπά λοιπόν τη δικαιοσύνη ο Θεός, και στεφανώνει τους εργάτες της με ατελεύτητη χάρη· και ποτέ δεν θα παραβλέψει τους οσίους του (Ι), δηλαδή εκείνους που πλούτισαν σε οικειότητα προς αυτόν, αλλά θα τους δικαιώσει.

ΛΟΓΟΣ ΕΝΑΤΟΣ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΕΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣΚΥΝΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑΣ. Περί της αγίας σκηνής, ότι αποτελούσε τύπο της εν Χριστώ Εκκλησίας. Τα καυχήματα της αγάπης προς τον Θεό και τους αδελφούς είναι λοιπόν περιφανή, και μέσω αυτών των δύο εκπληρώνεται ο νόμος. Οποιοσδήποτε λοιπόν φτάσει σε τέτοιο σημείο δόξας, είναι λαμπρός και αξιοθαύμαστος, και θα συγκαταλεχθεί ανάμεσα στους πλέον γνήσιους, καθώς ο Χριστός διακηρύσσει και λέει: «Εύγε, δούλε αγαθέ και πιστέ, σε λίγα στάθηκες πιστός, σε πολλά θα σε εγκαταστήσω· είσελθε στη χαρά του Κυρίου σου». Διότι πράγματι θα εισέλθει προθυμότατα στην επουράνια Ιερουσαλήμ και θα κατοικήσει στις άνω μονές, απολαμβάνοντας αγαθά που ξεπερνούν κάθε νου και λόγο. Κάτι τέτοιο λέει και ο προφήτης Ησαΐας: «Τα μάτια σου θα δουν, Ιερουσαλήμ, πόλεις πλούσιες, σκηνές που δεν πρόκειται ποτέ να κλονιστούν, ούτε πρόκειται να μετακινηθούν οι πάσσαλοι της σκηνής, ούτε τα σχοινιά της πρόκειται να κοπούν». Διότι παρέρχεται το σχήμα τούτου του κόσμου, σύμφωνα με τις Γραφές.

Διότι αναθάλησε πάλι η ανθρώπινη φύση, σαν κάποιο φυτό, η οποία είχε μαραθεί από τον θάνατο, εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ και της αμαρτίας που τυράννησε όλους μας. Ακούω δε τον Χριστό να λέει και μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Εγώ ο ίδιος που λαλώ είμαι παρών, σαν την άνοιξη πάνω στα όρη.» Διότι, ό,τι εργάζεται η άνοιξη στα βουνά και στους δρυμούς, στεφανώνοντας τα φυτά με νέα βλάστηση, αυτό έχει εκπληρώσει και σε εμάς η παρουσία του Σωτήρα μας, η οποία ήλθε στους κατάλληλους καιρούς, σαν σε δεύτερο έτος, και όχι βέβαια στον πρώτο καιρό, κατά τον οποίο υπήρχε ο νόμος και ο χορός των προφητών, και κατά τον οποίο επικρατούσε ο θάνατος. Διότι ο θάνατος βασίλευσε από τον Αδάμ μέχρι τον Μωυσή. Επομένως, σαν σε δεύτερο έτος, δηλαδή, σαν σε χρόνο μετά τον πρώτο, κατά τον οποίο υπήρχε ο νόμος, ανέλαμψε η Εκκλησία των εθνών, έχοντας ενοικούντα τον Χριστό, ο οποίος είναι το τέλος των προφητών και του νόμου. Άραγε σου φαίνεται ότι ο λόγος μας κατευθύνεται προς το ορθό και το αληθινό; ΠΑΛΛ. Απολύτως. ΚΥΡ. Εγώ νομίζω ότι η πιο αληθινή σκηνή μας έχει προαναγγελθεί μέσω της φωνής του Ησαΐα, ο οποίος λέει σαν να απευθύνεται στον καθένα από αυτούς που έχουν κληθεί μέσω της πίστης στη δικαιοσύνη: «Οι οφθαλμοί σου θα δουν την Ιερουσαλήμ, πλούσιες πόλεις, σκηνές που δεν πρόκειται να σειστούν, ούτε πρόκειται να μετακινηθούν οι πάσσαλοι της σκηνής της, ούτε τα σχοινιά της πρόκειται ποτέ να κοπούν στον αιώνα.»

Αντί του «ιδού η Σιών η πόλις», ο μεν Ακύλας μετέφρασε «οραματίσθηκε η Σιών πολίχνη», ο δε Σύμμαχος και ο Θεοδοτίων είπαν «δες, Σιών, την πόλη των αγίων μας», καθώς ο λόγος απευθύνεται προς τη Σιών και την προτρέπει να δει «την πόλη» που ονομάζεται «το σωτήριόν μας» ή να δει «την πόλη των αγίων μας». Και πάλι στη συνέχεια: «τα μάτια σου θα δουν την Ιερουσαλήμ», με την έννοια ότι η Ιερουσαλήμ πρόκειται να γίνει γνωστή και ότι «τα μάτια σου θα δουν» μια άλλη «πόλη», εκείνην «των εορτών». Υποδηλώνει δε ο λόγος μέσα από αυτά ως «σωτήριον» τον Χριστό του Θεού, και ως «πόλη εορτών» την Εκκλησία του Θεού, η οποία είναι «πόλη πλούσια», και «σκηνές οι οποίες δεν πρόκειται να σειστούν», «ούτε πρόκειται να μετακινηθούν» «οι πάσσαλοι της σκηνής της στον αιώνα τον άπαντα, ούτε τα σχοινιά της πρόκειται να κοπούν». Διότι της μεν ιουδαϊκής Ιερουσαλήμ πολλές φορές «σείστηκαν οι σκηνές», καθώς πολιορκήθηκε ποικιλοτρόπως και ισοπεδώθηκε από εκείνους που κατά καιρούς την πολέμησαν, ενώ για τη νέα αυτή πόλη λέει ότι οι «πάσσαλοί» της θα παραμείνουν ακλόνητοι.

Διότι, ακόμη και αν νομίζεται κάποτε ότι σε καιρούς διωγμών καταδιώκεται και πολιορκείται, εντούτοις, επειδή στέκεται «πάνω στην πέτρα», παραμένει εις τον αιώνα ακλόνητη· διότι αψευδής ήταν εκείνος που είπε: «πάνω σε αυτήν την πέτρα θα οικοδομήσω την εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα την κατανικήσουν», και πάλι: «κατέβηκαν οι βροχές, ήλθαν τα ποτάμια, φύσηξαν οι άνεμοι και προσέκρουσαν στην οικία εκείνη, και δεν έπεσε· διότι είχε θεμελιωθεί πάνω στην πέτρα». Γι' αυτόν τον λόγο λέει: «τα σχοινιά της δεν πρόκειται να κοπούν».

Πού είναι οι σύμβουλοι; Πού είναι εκείνος που καταμετρά τους τρεφομένους, λαό μικρό και μεγάλο, τον οποίο δεν συμβούλευσε ούτε εγνώριζε λαό βαθύφωνο, ώστε να μην ακούει «λαός περιφρονημένος»; Και δεν υπάρχει σύνεση σε αυτόν που ακούει. ... τα μάτια σου θα δουν, Ιερουσαλήμ πόλη πλούσια, σκηνές που δεν θα κλονιστούν ούτε θα μετακινηθούν οι πάσσαλοι της σκηνής της ποτέ εις τον αιώνα, ούτε τα σχοινιά της θα διαρραγούν, διότι το όνομα του Κυρίου είναι μέγα. Θα υπάρχει τόπος για εσάς, ποταμοί και διώρυγες πλατιές και ευρύχωρες. Δεν θα πορευτείς αυτήν την οδό, ούτε θα την διαπλεύσει πλοίο που ελαύνεται. Διότι ο Θεός μου είναι μέγας. Δεν θα με προσπεράσει ο Κύριος ο κριτής μας ... αυτός ο Κύριος θα μας σώσει. Κόπηκαν τα σχοινιά σου, διότι δεν άντεξαν. Ο ιστός σου έγειρε, δεν θα ξεδιπλώσει τα πανιά, δεν θα υψώσει σημαία, έως ότου παραδοθεί σε λεηλασία. Τότε πολλοί χωλοί θα λάβουν λάφυρα, και ο λαός που κατοικεί μέσα σε αυτήν δεν θα πει: Κοπιάζω. Διότι θα τους συγχωρεθεί η αμαρτία.